איז נישט געשמאקער צו זיין א נאר?

שמן למאור

איך זע נאר צוויי אפציעס פארוואס דו זאלסט זאגן אויף א חכם אז ער איז א טיפש.
1) ווייל דו האלסט אנדערש ווי אים.
2) ווייל ביסט אליין א טיפש.

סאו איך האב דיר פשוט געגעבן די בענעפיט אוו די דאובט.

הקטן

False Dilemma Fallacy
דאס איז אויך דיין טעות ווען סקימט צי די ביגדי שבת
ס'איז דא נאך אפשענס

הקטן

אויך וואלט ער געקענט זיין א מבקש את האמת דורך ליינען מיט א אפענע קאפ דעם Undeniable-Biology-Confirms-Intuition-Designed

הקטן

ס'איז ביי מיר קלאר דאס נישט ער אדער דו האבן גליינט דעם בוך - ווייל ער אדרעסירט דאס דירעקט און העד-אן
ס'איז אינטערעסאנט דאס דארווין זעלבסט, און אנדערע, האבן יא געזען אין זיין טערי אז ענדליך ענדליך האבן מיר אן ענפער אויף דעם גאט פראבלעם!

הקטן

ס'איז ביי מיר קלאר דאס נישט ער אדער דו האבן גליינט דעם בוך - ווייל ער אדרעסירט דאס דירעקט און העד-אן

מי אני

The fundamental problem with Axe's original formulation of the Universal Design Intuition is that it posits a false dichotomy of design versus accident, ignoring events that happen by natural necessity. But let us be generous, and assume that by "accident," Axe simply means: any blind processes without a long-term goal, regardless of whether they are accidental or driven by natural necessity

ערנסטגערעדט

זיך היינט רעגיסטרירט און קומט שוין מיט באק ציינער אריין אין קאמף
בארואיג דיך yo

להזהיר גדול על הקטן

און אגב כ'בין שוין א אלט געזעסענע דא, די ניק איז געעפנט לצורך הענין

מי אני

Reading his words gives the impression that the options are binary — either accept evolution as an anti-god (scientistic) enterprise or re-introduce other explanations for the complexities that we see in biology. But that is far too simplistic. Most evolutionists are not hell-bent on an anti-God agenda (though some are!). It is a genetic fallacy to equate evolution with scientism

הקטן

מי אני

Reading his words gives the impression that the options are binary — either accept evolution as an anti-god (scientistic) enterprise or re-introduce other explanations for the complexities that we see in biology. But that is far too simplistic. Most evolutionists are not hell-bent on an anti-God agenda (though some are!). It is a genetic fallacy to equate evolution with scientism

ער פילט זיך גאר געטראפען דאס די בוך לאזט איבער די impression דאס די וואס גלייבן דאס די וועלט איז געקימען דארך עוועלאשען גלייבן נישט אין גאט - (though some are!)
ער לאזט איבער ביי מיר די impression דאס ער פילט זיך זייער אים באקוועם מיט דעם נאסע ליילעך - איי וואנדער וויי


i would venture to say דאס א גרויס חלק פין די כופרים דא האבן דעם טעות אין מיינען דאס ס'איז א ביינערי טשויס

הקטן

ס'ווינדערד מיך אפאר מאל וואס איז פשט איינער לייקט וואס דו שרייבסט חאטש ס'איז קלאר דאס ער פארשטייט נישט גענוי וואס דו האסט געשריבן

מי אני

די כופרים דא? מיינסט מסתם צו זאגן די מאמינים דא וואס שלאגן זיך בעד אינטעלידזשענט דיזיין, ווי כעין @זוכער, ועיין בתגובתו כאן וואו ער זאגט אז דאס איז א בּיינערי טשויס און איז משווה הרב קוק א ״כופר בתורת משה״ דערפאר, אפילו פאר׳ן בלויז האלטן פונעם סייענטיפישן חלק פון עוואלושאן און נישט די פילאזאפישע מאטעריאליזם וואס קען מיטקומען.

הקטן

מי אני

די כופרים דא? מיינסט מסתם צו זאגן די מאמינים דא וואס שלאגן זיך בעד אינטעלידזשענט דיזיין, ווי כעין @זוכער, ועיין בתגובתו כאן וואו ער זאגט אז דאס איז א בּיינערי טשויס און איז משווה הרב קוק א ״כופר בתורת משה״ דערפאר, אפילו פאר׳ן בלויז האלטן פונעם סייענטיפישן חלק פון עוואלושאן און נישט די פילאזאפישע מאטעריאליזם וואס קען מיטקומען.

ס'דא וואס האלטן ס'איז א ביינערי טשויס למשל @זוכער אין ס'דא וואס נישט למשל @מיכי אברהם
ס'איז כדי צו באמערקען דאס אין מיכי עוועלאשען איז גאט נישט אפשענעל


דר. Douglas Axe עדרעסיט דאס two-views-of-evolution-and-why-they-dont-mix

דו האסט געברענגט פין איינער וואס האלט ס'איז נישט קיין ביינערע טוישס רעדט זיך אפ אויף Douglas Axe פארוואס ער לאזט איבער דעם אימפרעשען דאס ס'איז א ביינערי טוישס -
האב איך אויף דעם געשריבן דאס Douglas Axe פאזישען איז גארנישט אזוי אפגעפרעגט אפילה ביי די כופרים דא
וזה הכול!

אין אנדערע נייעס ווערט איבער געגעבן וועגן א Joint venture צווישען שמן למאור מיט מיאני
בלייבט נאר איבער צו ווינטשען...

הקטן

אין אנדערע נייעס ווערט איבער געגעבן וועגן א Joint venture צווישען שמן למאור מיט מיאני
בלייבט נאר איבער צו וואונטש(ע)ן...

מי אני

עס איז אינטרעסאנט דער טעאלאג דר. קיִט פאַקס, אין זיין רעצענזיע פון דר. עקס'ס בוך...

Reading his words gives the impression that the options are binary — either accept evolution as an anti-god (scientistic) enterprise or re-introduce other explanations for the complexities that we see in biology. But that is far too simplistic. Most evolutionists are not hell-bent on an anti-God agenda (though some are!). It is a genetic fallacy to equate evolution with scientism

עדרעסירט דאס דירעקט
I wrote Undeniable primarily for people who wonder whether God is really there — either believers who sometimes doubt their belief or doubters who sometimes doubt their doubt. These people need to know that claims on the part of scientists to have made sense of reality apart from God are badly confused. And because Darwin’s theory is the centerpiece of those claims, I made refuting his theory the centerpiece of the book.

People who confidently affirm both Darwin’s theory and God’s existence were less of a priority for me then, in 2016, but my sense of the importance of addressing that group has grown in the years since (which accounts for my contribution to Theistic Evolution).

הקטן

מי אני

עס איז אינטרעסאנט דער טעאלאג דר. קיִט פאַקס, אין זיין רעצענזיע פון דר. עקס'ס בוך...

Reading his words gives the impression that the options are binary — either accept evolution as an anti-god (scientistic) enterprise or re-introduce other explanations for the complexities that we see in biology. But that is far too simplistic. Most evolutionists are not hell-bent on an anti-God agenda (though some are!). It is a genetic fallacy to equate evolution with scientism

עס איז אינטרעסאנט וואו Douglas Axe

עדרעסירט דאס דירעקט
I wrote Undeniable primarily for people who wonder whether God is really there — either believers who sometimes doubt their belief or doubters who sometimes doubt their doubt. These people need to know that claims on the part of scientists to have made sense of reality apart from God are badly confused. And because Darwin’s theory is the centerpiece of those claims, I made refuting his theory the centerpiece of the book.

People who confidently affirm both Darwin’s theory and God’s existence were less of a priority for me then, in 2016, but my sense of the importance of addressing that group has grown in the years since (which accounts for my contribution to Theistic Evolution).

בכל אופן איז Douglas Axe נישט שילדיג געבליבן פאר פאַקס undeniably-true

הקטן

ווען מען רעדט פין ביינער טשויס (איינס אדער די אנדערע) אדער ביידע קענען גיין צו זאמען קען מען רעדן פון צוויי באזינדער זאכן

א. עוועלאשאן מיט דיזיין -
כגון גיידעד עוועלאשען אדער שטעלן די חיקי הטבע אויפן פלאץ וואס דאס זאל ערמעגליכן דערנאך די עוועלאשען פראסעס.
אויף דעם זאגט מיכי אברהם אין לך דיזיין גדול מזה!!!


ב. עוועלאשען מיט גאט -
עוולאשען קען אלס אליין, און דארף בכלל נישט ציקימען צו קיין דיזיינער, נישט אויף צי גיידען, און אויך נישט אויף אהער שטעלן דעם עוועלאשען מאשין.
-- אבער דאך נעם איך אן דאס ס'איז דא א גאט. מכוח אנדערע פיליזאפישע וכד'
לדעתי לאזט דאס איבער עוועלאשען, אלס דער וועג פין וועלט באשאף, וואו א טערי וואס זוכט נאך א פראבלעם!!! אויב ס'איז ממלא דא א גאט.

-- איך האב נישט קיין שום סיבה צו זאגן ס'איז דא א גאט אבער קען זיי ס'איז דא
די קען זיין סאיז דא, אלס א פאזישען, מאכט אזויפיל סענס וואו האלטן פין די Flying Spaghetti Monster אדער ראסעלס טשייניק
און איז נעריש...

-- אל וואס איך זאג, ס'איז נישט קיין סתירה, איך ווייס נישט איין וועג אדער די אנדערע
איך טשיקען ארויס, איך נעם נישט קיין שטעלאנג - דאס איז א קאפאט ווייל ס'איז געשמאקער צו זיין א נער...

הקטן

ווען מען רעדט פין ביינער טשויס (איינס אדער די אנדערע) אדער ביידע קענען גיין צו זאמען קען מען רעדן פון צוויי באזינדער זאכן

א. עוועלאשאן מיט דיזיין -
כגון גיידעד עוועלאשען אדער שטעלן די חיקי הטבע אויפן פלאץ וואס דאס זאל ערמעגליכן דערנאך די עוועלאשען פראסעס.
אויף דעם זאגט מיכי אברהם אין לך דיזיין גדול מזה!!!



ב. עוועלאשען מיט גאט - (דאס איז אויך ציטיילט אין 3)
עוולאשען קען אלס אליין, און דארף בכלל נישט ציקימען צו קיין דיזיינער, נישט אויף צי גיידען, און אויך נישט אויף אהער שטעלן דעם עוועלאשען מאשין.
און דאס איז טאקע געווען די וועג וואו אזוי די וועלט וואס מיר קענען איז באשאפען געווארן יש מאין

--ב.א אבער דאך נעם איך אן דאס ס'איז דא א גאט. מכוח אנדערע פיליזאפישע סיבות וכד'
לדעתי לאזט דאס איבער עוועלאשען, אלס דער וועג פין וועלט באשאף, וואו א טערי וואס זוכט נאך א פראבלעם!!! אויב ס'איז ממלא דא א גאט.

--ב.ב איך האב נישט קיין שום סיבה צו זאגן ס'איז דא א גאט אבער קען זיי ס'איז דא
די קען זיין סאיז דא, אלס א פאזישען, מאכט אזויפיל סענס וואו האלטן פין די Flying Spaghetti Monster אדער ראסעלס טשייניק
און איז נעריש...

--ב.ג אל וואס איך זאג, ס'איז נישט קיין סתירה, איך ווייס נישט איין וועג אדער די אנדערע
איך טשיקען ארויס, איך נעם נישט קיין שטעלאנג - דאס איז א קאפאט ווייל ס'איז געשמאקער צו זיין א נער...

נאך א פאקטאר איז, אז די בעסטע ראיה אז ס'איז דא א גאט אין די ערשטע פלאץ איז דאך די וואטשמעיקער ארגומענט. דאס פלעגט מען אלס ניצן, און עד היום איז דאס נאכאלת די שטערקסטע טאלקינג פוינט וואס די אפאלאגעטער ניצן. אויב אבער קען מען עס מסביר זיין מיט אלטארנאטיווער מהלכים, אז ס'איז א בלינדע זייגערמאכער, דאן פאלט אוועק די גאנצע ראיה. וואס די אפאלאגעטער וועלן טון איז וואס זיי האבן אלעמאל געטון. און דאס איז זיך ארויפכאפן און רייטן אויף די god of the gaps און שרייען אז אפאר זאכן פארשטייט מען נאכנישט,

“Darwin’s idea that life wanders from one variation to the next, never committing, always yielding to the blind force of natural selection…” is plainly incompatible with the facts of the exquisitely designed and optimized life forms we find all around us.

הקטן

איך האב געמאכט אפאר קליינע טוישינגען כדי מי אני זאל נישט טועה זיין\פארדרייען וואס איך האלט

הקטן

ווען מען רעדט פין ביינער טשויס (איינס אדער די אנדערע) אדער ביידע קענען גיין צו זאמען קען מען רעדן פון צוויי באזינדער זאכן

א. עוועלאשאן מיט דיזיין -
כגון גיידעד עוועלאשען אדער שטעלן די חיקי הטבע אויפן פלאץ וואס דאס זאל ערמעגליכן דערנאך די עוועלאשען פראסעס.
אויף דעם זאגט מיכי אברהם אין לך דיזיין גדול מזה!!!


ב. עוועלאשען מיט גאט - (דאס איז אויך ציטיילט אין 3)
עוולאשען קען אלס אליין, און דארף בכלל נישט ציקימען צו קיין דיזיינער, נישט אויף צי גיידען, און אויך נישט אויף אהער שטעלן דעם עוועלאשען מאשין.
--א אבער דאך נעם איך אן דאס ס'איז דא א גאט. מכוח אנדערע פיליזאפישע וכד'
לדעתי לאזט דאס איבער עוועלאשען, אלס דער וועג פין וועלט באשאף, וואו א טערי וואס זוכט נאך א פראבלעם!!! אויב ס'איז ממלא דא א גאט.

--ב איך האב נישט קיין שום סיבה צו זאגן ס'איז דא א גאט אבער קען זיי ס'איז דא
די קען זיין סאיז דא, אלס א פאזישען, מאכט אזויפיל סענס וואו האלטן פין די Flying Spaghetti Monster אדער ראסעלס טשייניק
און איז נעריש...

--ג אל וואס איך זאג, ס'איז נישט קיין סתירה, איך ווייס נישט איין וועג אדער די אנדערע
איך טשיקען ארויס, איך נעם נישט קיין שטעלאנג - דאס איז א קאפאט ווייל ס'איז געשמאקער צו זיין א נער...

זייער גוט אז דו האסט זיך בעסער אויסגעקלארט, אז דו וועסט שרייבן קלאר מתחילה וועט מען זיך נישט טועה זיין/פארדרייען דיינע ווערטער. כ'האלט נאכאלץ אז דו וועסט מוזן תשובה טון יו"כ אויף דעם אז פאר אפאר מינוט האט זיך געדאכט פארן עולם אז דו האסט געשריבן אז גלייבן אין גאט איז נאריש. אינטערסאנט אז בלויז מיטן אריינשטעלן אותיות פון אנפאנג האסטו דאס שוין פארמיטן. אז ס'איז אזוי גרינג געווען, איז דאך די טענה אסך שטערקער.

אבער אז מען רעדט שוין, האסט עס שיין צוטיילט אין צוויי חלקים, אבער דו לאזט אויס די דריטע אפציע פון בלינדע זייגערמאכער וואס אויף דעם פעלט בכלל נישט אויס קיין דעזיין, בעסער געזאגט עס ווערט דעזיינט, אבער אן קיין דעזיינער וואס האט א רצון.

נאך א הערה, אויף חלק ב, סיעף קטן א'. אויב גלייבט מען אין גאט הייסט נישט געזיכט פראבלעמען אויב נעמט מען אן עוועלוציע. נאך אלעם איז שווער פאר א בר דעת זיך אינגאנצן מתעלם צו זיין פון עווידענץ.

-----------

נאך א פאקטאר איז, אז די בעסטע ראיה אז ס'איז דא א גאט אין די ערשטע פלאץ איז דאך די וואטשמעיקער ארגומענט. דאס פלעגט מען אלס ניצן, און עד היום איז דאס נאכאלת די שטערקסטע טאלקינג פוינט וואס די אפאלאגעטער ניצן. אויב אבער קען מען עס מסביר זיין מיט אלטארנאטיווער מהלכים, אז ס'איז א בלינדע זייגערמאכער, דאן פאלט אוועק די גאנצע ראיה. וואס די אפאלאגעטער וועלן טון איז וואס זיי האבן אלעמאל געטון. און דאס איז זיך ארויפכאפן און רייטן אויף די god of the gaps און שרייען אז אפאר זאכן פארשטייט מען נאכנישט,

Molecular biologist Douglas D. Axe, Ph. D. איז געווארן איבער צייגט טאקע אדאנק סייענס. זיינע סטאדיס האט אים אן געפילט די gaps מיט וואס ער איז געווארן געפיטערט די אלע יארן און דאס וואס ער שרייבט

“Darwin’s idea that life wanders from one variation to the next, never committing, always yielding to the blind force of natural selection…” is plainly incompatible with the facts of the exquisitely designed and optimized life forms we find all around us.

הקטן

ווען מען רעדט פין ביינער טשויס (איינס אדער די אנדערע) אדער ביידע קענען גיין צו זאמען קען מען רעדן פון צוויי באזינדער זאכן

א. עוועלאשאן מיט דיזיין -
כגון גיידעד עוועלאשען אדער שטעלן די חיקי הטבע אויפן פלאץ וואס דאס זאל ערמעגליכן דערנאך די עוועלאשען פראסעס.
אויף דעם זאגט מיכי אברהם אין לך דיזיין גדול מזה!!!

הקטן

ב. עוועלאשען מיט גאט - (דאס איז אויך ציטיילט אין 3)
עוולאשען קען אלס אליין, און דארף בכלל נישט ציקימען צו קיין דיזיינער, נישט אויף צי גיידען, און אויך נישט אויף אהער שטעלן דעם עוועלאשען מאשין.
--א אבער דאך נעם איך אן דאס ס'איז דא א גאט. מכוח אנדערע פיליזאפישע וכד'
לדעתי לאזט דאס איבער עוועלאשען, אלס דער וועג פין וועלט באשאף, וואו א טערי וואס זוכט נאך א פראבלעם!!! אויב ס'איז ממלא דא א גאט.

הקטן

-- ב איך האב נישט קיין שום סיבה צו זאגן ס'איז דא א גאט אבער קען זיי ס'איז דא
די קען זיין סאיז דא, אלס א פאזישען, מאכט אזויפיל סענס וואו האלטן פין די Flying Spaghetti Monster אדער ראסעלס טשייניק
און איז נעריש..

הקטן

-- ג אל וואס איך זאג, ס'איז נישט קיין סתירה, איך ווייס נישט איין וועג אדער די אנדערע
איך טשיקען ארויס, איך נעם נישט קיין שטעלאנג - דאס איז א קאפאט ווייל ס'איז געשמאקער צו זיין א נער...

אבער אז מען רעדט שוין, האסט עס שיין צוטיילט אין צוויי חלקים, אבער דו לאזט אויס די דריטע אפציע פון בלינדע זייגערמאכער וואס אויף דעם פעלט בכלל נישט אויס קיין דעזיין, בעסער געזאגט עס ווערט דעזיינט, אבער אן קיין דעזיינער וואס האט א רצון.

שמן למאור

ערנסטגערעדט

שמן למאור

כ'האף אז די ארגינעלע ארטיקל האסטו כאטש יא געליינט. איך מאך נישט קיין הנחה אז 'אלעס' וואס אידישקייט פארקויפט איז שטותים, וואס איך ברענגט יא ארויס, איז אז 'אסאך' זאכן זענען יא בעלאוני. און אפילו בלויז די זאכן קען מאכן נישט גוט אויפן הארצן, א שטייגער ווי געוואויר צו ווערן אז די גאנצע זוהר קומט לאו דווקא פון רשב''י. וואס פעלט אויס צו וויסן די אמת...? איז נישט בעסער זיך איינצורעדן אז עס קומט יא פון רשב"י?

די מעשה מיט די בגדי שבת האב איך קלאר געשריבן אז כ'האב דאס אויספראבירט! (מיי גאש, האסטו געליינט דעם ארטיקל?) איך פלעג מיינען אז נאר אידן 'שפירן' קדושת שבת, און נאר אויף שבת קודש... ווייל נאר דעמאלטס איז דאך דא קדושת שבת... ס'איז נישט געשמאק געווען ווען מיין באבל האט געקראכט. אז מען זעט ווי דער גוי 'שפירט' די זעלבע הייליגער גייסט אין תיפלה ווי דיר אין ביהמ"ד, דאן ווייסטו שוין ווי אמת די געפילן זענען.

בנוגע די קדושת שבת אינדערוואכן אפשר קען מען זיך טאקע קאנעקטן צו א קדושת שבת אינמיטן די וואך פון וואנעט ווייסט אז נישט
בנוגע וואס דער גוי שפירט ווייסעך נישט, ווער זאגט סאיז די זעלביגע און אויב יא? ער איז זיך מדבק אין יאשקע און אונז אינעם בורא, מטאנצט ביי אשר בחר בנו מיט א קאך 😛 אנו עמלים והם עמלים ווער זאגט אז די געפיל איז טאקע אנדערש? אויב גלייבט מען אין קדושה דארף מען דאך גלייבן אין טומאה אויך
ווער זאגט סאיז טאקע דא א חילוק???

זאג דיר מיר, וואס איז מער מסתבר, אז מען קען שפירן די זעלבע קדושת שבת אינדערוואכן פינקט ווי שב"ק. 😲 ; אדער אז שבת שפירט מען אויך נאר די זעלבע איינגערעדטע געפילן וואס מען קען שפירן אינדערוואכן אויב וויל מען זיך נאר אריינלייגן אין דעם זעלבן מצב?

מען קען גלייבן אין קדושה און אין טומאה, אבער גלייבן אז מען 'שפירט' עס, איז שוין א צווייטע שטאפל...

Pain and suffering are always inevitable for a large intelligence and a deep heart. The really great men must, I think, have great sadness on earth

שאלתיאל

@שמן למאור, שטארק! דער זעלבע תמיהה האט מיר געעגבערט יארן לאנג. דער פראבלעם ווערט נאך שווערער ווען מען טראכט אריין וואס מען פארדינט מיטן טראכטן ראציאנאל, אפילו נאך יארן לאנג אריינטראכטן איז מען נאכאלץ נישט פארזיכערט אז מען וועט אנקומען צום אמת. אין פאקט וועט דיין חבר אנקומען צו אן אנדערע מסקנא און דו אליין וועסט עטליכע יארן שפעטער אנקומען צו אן אנדערע מיינונג, ווען אויפן וועג פארלירט מען די תמימות, דער לויטערקייט און חיות, אין דער צייט וואס מיין חבר דינט דעם באשעפער מיט אמונה פשוטה מיט א פלאם פייער. אבער פארמאכן דעם קאפ און נישט טראכטן איז דאך אויך נישט קיין אפציע.

(נאכמער, עס איז באוואוסט וואס מען זאגט - דאכט זיך מיר אין נאמען פון ר' יונתן אייבשיץ - אויף די אנוסי ספרד אז די 'אמונה פשוטה' מענטשן האבן זיך אריינגעווארפן אין פייער אויף קידוש השם בעת די 'קלוגע ראצינאלע' חברה האבן זיך מערסטנס גע'שמד'ט.) טעות: געברענגט אין א ביאור פון בני יששכר בשם רבי יוסף יעבץ.

דאס איז וואס אנאנים האט געשריבן אין אן אנדערע אשכול און איך האב זיך שטארק אידענטיפיצירט מיט זיינע ווערטער:

[ציטאט אראפגענומען]

ברוינשטיין

אין קארצן: יא, ס'איז געשמאקער צו זיין א נאר.
ביסט אין פאסטקע.

Make the best out of it.

יאסל ראקאווער

ברוינשטיין

יאסל ראקאווער

ס'איז געזונטער/געשמאקער און א גוטע טשויס צו זיין א נאר ווי א האלבע חכם. אבער א גאנצע חכם וועט אוועק ווארפן כל הון דעלמה ווי איידער צוריק אריינצוגיין אין פיש טאנק און אוועק ווארפן זיין חכמה.

דאס אז ער איז נישט גרייט צו ווערן אויס קלוג מיינט נאכנישט אז ער האט א גוטע לעבן.

א געזונטע פאר פוס אבער אין תפיסה א גאנץ לעבן איז נישט בעסער ווי די טויט. זיכער נישט בעסער ווי לעבעדיג אין א ווילטשעיר. אוודאי textual מיט פיס איז עס מער געזונטער אבער מ'דארף זיין א גאר גרויסע נאר צו זאגן אז דאס איז א בעסערע לעבן ַַ


אז מרעדט שוין.. דאס איז אמאל זיכער גאט וויל נישט עובדי השם נאראנים. ווען יא נעמט ער אוועק אונזער שכל.

שמן למאור

סאנטיאגא

ווי מער דו ביסט מאריך, אלס שווערער איז מיר צו כאפן וואס דיין פראבלעם איז,

די נקודה דא איז איין זאך, זיך צו פארמאכן די קאפ און נישט ווילן אנפילן די קאפ מיט ידיעות און וויסנשאפט, קען אפשר זיין געשמאקער, עס וועט מעגליך לאזן דיינע אלע הנחות קדומות אין פלאץ, און וועט נישט שטעלן דיין גאנצע לעבנסשטייגער אונטער א פראגע צייכן, וועסט קענען ווייטער זיך האלטן מיט די קאפ אין דער הייך אז איך בין גערעכט מיט מיין מהלך החיים
אבער פון די אנדערע זייט וועט די מוח זיך נישט לאזן טרעטן, און וועט פאדערן דאס זייניגע, ער וועט שטרעבן פארן אמת, און שטענדיג גלוסטן אויפריכטיגקייט אהן קיין נגיעות.

ביזט גערעכט אז די טוירם "זיין א נאר" איז אפשר נישט גוט ארויסגעברענגט די נקודה, ווייל א נאר איז אזוי געבוירן און קען נישט טוישן זיין שיקזאל, אפשר וואלט די קעפל געדארפט זיין:
"איז נישט געשמאקער ארויסצובלאקן ידיעות וואס קענען פאטענציאל שטעלן מיינע הנחות קדומות אונטער א פראגע צייכן"

אזוי ווי די משל פון די קדמות הזוהר,
איינער וואס זעט אזא קעפל האט צוויי אפציעס, אדער זאגן צו זיך, "איך ליין נישט אזא אשכול"!! אלע מיינע רביס/מחנכים/עלטערן און יעדער ארום מיר, האבן אנגענומען אז רשב"י אליינס האט אלעס געשריבן, איך וויל נישט ליינען אזא כפירה'דיגע מאמר וואס קען מעגליך טוישן מיין קאך און מיין הרגש דקדושה וואס איך האב צום זוהר הקדוש,
אבער פון די אנדערע זייט נודזשעט די מוח, קוק אויף די פאקטן! זע וואס יענער שרייבט! עס איז נאריש צו זיין איינגערעדט אז א ספר פון ליאן קומט גאר פון רשב"י, ווילסטו דען לעבן אין א געשמאקע טעות איידער ווי א פיינפולע אמת?

אפשר איז לעבן אין די טונקלקייט געשמאקער, אבער לעבן מיט די פאקטן איז מער ריכטיג, און ריכטיגקייט קומט פאר אלעס.

סאנטיאגא

פאר'ן דאווענען

עצי שטים

ביז איך האב געליינט אט די מעשה,

אמאל זענען די חסידים פון ר' מענדעלע רימינווער זיך צוזאמגענימען פאר א וויכטיגע מיטינג, און ארויפגעברענגט א שטארקע שאלה, מיר שוועבן אלע פרייטאג צינאכטס אין די עולמות העליונים, מיר שפירן קלאר דעם הייליגן לעכטיגן קדישת שבת, מען שפירט ווי די נפש און די רוח מיטן נשמה יתירה מאכן זיך באקוועם אינעם וואכנדיגן גוף, אין ברענגען אריין מיט זיך דעם הייליגן שבת גייסט.. אבער.. איין מינוט!! אפשר איז דאס אלעס דמיון...? אפשר לעבן אונז אינטער א פאנטאזיע, און אונז זענען גארנישט אנדערש ווי די מענטשן אינעם משיגאים הויז וואס שפירן אויך ווי די רוחות שפאצירן אריין אין זיי...

האט מען מחליט געווען, מען גייט מאכן א פראבע, מען וועט איבערדעקן די ביה"מ מיט די ווייסע טישטעכער, מען וועט אנטון די שטריימל אין בעקיטשע, אנהייבן מיט א ברען הודו, דערנאך מנחה מיטן ערב שבת'דיגער נוסח, און דאן וועט מען מיט א ברען אנהייבן קבלת שבת מיטן לכה דודי, און ונראה מה יהיה...

אומר ועושה מען האט זיך אנגעגרייט צום פראבע, און אין א גרינעם דינסטאג האבן די חסידים געפראוועט דעם הייליגן תפילות פון שבת קודש....און... יא!! זיי האבן אלע "געשפירט" דעם קדישת שבת פינקט ווי זיי פלעגן "שפירן" יעדע שבת!!!

מיט א טרויער זענען זיי אריין צום רבין און פארגעלייגן זייערע טענות, הלמאי די גאנצע זאך איז פיסטע איינרעדענישן, מען קען שפירן "קדישת שבת" און די וואכן אויך,
האט זיי די רבי געזאגט, זארגט ענק נישט, די בגדי שבת האבן א כח אריינצוברענגען די קדישת שבת אפילו אינמיטן די וואך!!!!!

וואו האסטו געליינט די מעשה? איך זיך שוין די מקור דערצו א לענגערע צייט.
עס איז אביסל שווער צו גלייבן די מעשה, ווייל למעשה האבן דאך די מענטשן געוויסט טיף אין הארצן אז ס'איז נישט שבת. איז מיר אביסל שווער צו גלייבן אז זיי האבן טאקע געשפירט. משא"כ דיין חבר בערל, ער האט באמת געמיינט אז ער האט געהאט כשרע תפילין, האט ער טאקע געקענט שפירן.

פון א פילם האסטו שוין אמאל געהערט? ס'איז פארהאן עקטערס וואס שפירן באמת וואו זיי האבן פארלוירן א קינד אזש ביז געשטיקטע טרערן אפילו אויב ס'איז נאר געשפילט...

מי אני

סאנטיאגא

היסטאריע

אויף די עיקר שאלה, איז נישט געשמאקער צו זיין א נאר?

פרעג איך, ווער זאגט דו ביסט נישט?

און בכלל אלע מגיבים וואס רעדן וועגן דער טיפש, פין ווי איז דער זיכערהייט אז מען איז נישט א טיפש אליין?

גוט געפרעגט. קענסט נעמען א אייקיו טעסט, קענסט דיך לערנען בעסיק לאגיק און זעהן צו דיין שכל פאלגט נאך די רולס אף לאגיק, נאטירליך צו נישט (וואס מיינסטו טוה איך דא? איך פרעקטיס:)
און while משוגע האט נישט קיין שיעור ווי די וועלט זאגט, האט קלוגשאפט יא. אזוי פארשטיי איך. דאס מיינט אוודאי נישט אז א קלוגע מענטש קען קיינמאל נישט זיין סטופיד, און אז א נאר קען קיינמאל נישט זאגן א גוטס...

@מי אני בעק מיך אויף דא מיט עפעס אן אריסטאטאליען quote

אריסטו האט געזאגט:
Knowing yourself is the beginning of all wisdom

אבער מער קלארער לגבי די שאלה דא וואלט געווען די מימרא מסקראט (רבו של רבו אפלטון) המובא בחתימתי: "אלס וואס איך ווייס איז אז איך ווייס גארנישט [אחוץ דעם עצם פאקט]". והיינו, אז אט דאס טאקע איז א סימן של חכמה: די עפּיסטעמיק יוּמיליטי וענווה פונעם אנערקענונג אז מ'איז שוין גארנישט אזא חכם ווי מ'האט אלס געמיינט וכו'. אט די אנערקענונג פון "אפשר בין איך גאר א טיפש" איז שוין א סימן לחכמה.

דא הא'מיר אראפגעברענגט ציטאטן פון אלכסנדר דומא און איינשטיין איבער די אינפיניטוד פון מענטשליכע סטוּפּידיטי.

קהל'ס נער

אז מען רעדט שוין פון בען'ענען זאגט ער אויך אז כאטש זיין אמונה איז באזירט אויף לאגיק דארף ער נאך אלץ א leap of faith, ממש ווי די בעש"ט האט געזאגט "נאך אלעם בין איך א נער און איך גלייב"

לכאורה, מיינט ער דעיס צי זאגן (ער זאגט נישט ביז ווי איז לאגיק און ווי הייבט זיך אן זיין אמונה פשיטה, מילא וועל איך זאגן וואס איך האלט), אז ס'דא א בורא עולם איז לאגיק, ווייל א וועלט באשאפט זיך נישט אליין, אבער אז דער בורא האט געגעבען די תורה דא דארף מען שוין אמונה פשוטה.

PROP. XVII. Desire arising from the true knowledge of good and evil, in so far as such knowledge is concerned with what is contingent, can be controlled far more easily still, than desire for things that are present

Note. — I think I have now shown the reason, why men are moved by opinion more readily than by true reason, why it is that the true knowledge of good and evil stirs up conflicts in the soul, and often yields to every kind of passion. This state of things gave rise to the exclamation of the poet:
The better path I gaze at and approve
The worse — I follow

Ecclesiastes seems to have had the same thought in his mind, when he says, "He who increaseth knowledge increaseth sorrow." I have not written the above with the object of drawing the conclusion, that ignorance is more excellent than knowledge, or that a wise man is on a par with a fool in controlling his emotions, but because it is necessary to know the power and the infirmity of our nature, before we can determine what reason can do in restraining the emotions, and what is beyond her power

לַמְנַצֵּחַ עַל-שִׁגְיֹנוֹת

‎אַשְׁרֵי הָאִישׁ אֲשֶׁר לֹא הָלַךְ בַּעֲצַת חֲכָמִים וּבְדֶרֶךְ מַשְׂכִּילִים לֹא עָמָד וּבְשֶׁבֶת תַּחְכְּמֹנִי לֹא יָשָּב: כִּי אִם בְּסִכְלוּת חֶפְצוֹ וּבִפְתַיוּת יֶהְגֶּה יוֹמָם וָלָיְלָה: וְהָיָה כַּכְּסִיל זָרוּעַ בִּמְרוֹמֵי שָׁמָיִם אֲשֶׁר קִנּוֹ יָשִׂים בֵּין כּוֹכָבִים וְאוֹרֵהוּ לֹא יֶחְשָׂךְ וְכֹל אֲשֶׁר יַעֲשֶׂה יַצְלִיחַ: לֹא-כֵן הַחֲכָמִים כִּי אִם כֶּעָלֶה נִדָּף לְכָל-רוּחֲ: עַל-כֵּן לֹא-יָקֻמוּ חֲכָמִים בִּקְהַל פְּתָאִים וּמַשְׂכִּילִים בַּעֲדַת אֱוִילִים: כִּי שֹמֵר פְּתָאִים ה' וֶאֱוִילִים לֹא-יִתְעוּ וְדֶרֶךְ חֲכָמִים אַךְ כִּמְסוּכַת חֶדֶק סֶּלָה:

הסכלות היא מקור כל דרך ארץ בשלום ובמלחמה. והחכם סוקראט בעצמו הודה ואמר, הרוצה לעסוק בדרך ארץ יתרחק מכל חכמה, ובאשר הוא חשק בחכמה ע“כ התרחק מן העולם ושתה סם המות – כי, נאום הסכלות, מלכים ימלוכו ושרים ישורו וימשלו כל מגיני ארץ, כי החכמים לא יכונו על כסאם בל ימוט, וכתר נבונים נוד יתנודד בראשם כהנוע מוחם בקדקדם, שכן מצינו בכל חכמי יון ורומי בהגיעם למלכות הסבו הפסד ונזק גדול למדינה, מן האחים גראקכוס עד קאטון ועד ציצערון – ומאשר יקרו בָנַי בעיני האלקים, על כן נוהג הא-ל בחסדו כל דור, כי לחכמים יולדו בנים סכלים, כמו הקיסר הרומי הפילוסופי אנטוניוס וציצערון וסוקראט ורבים כמוהם שהיו להם בנים כסילים, לבל יחרב העולם ח”ו אשר לא לתוהו נברא, כי החכם הוא פרוש מדרך ארץ המלאה סכלות ושטות שאין לו חלק בה, וכרחוק חכמה מסכלות כן גס ועב המסך המבדיל בין החכם ובין העולם, הראשון אינו עושה ואינו אוכל, והשני עושה ואוכל או אוכל ואינו עושה, וחברת החכם למשא כבד לעם הארץ, בלי דעת מה יעשה עם פניו הנזעמים ועם בטוי שפתיו, כאשר יפתח פיהו בחכמה בקרב המסובים על שלחן העולם.

מצינו שאמרו מיום שחרב בית המקדש נתנה נבואה לשוטים (ב“ב יב:) ושם נאמר משחרב בית המקדש נטלה נבואה וניתנה לחכמים, הרי שאין בין שוטים לחכמים אלא השם בלבד.

החכם עקר ואינו מוליד, ואם יוליד יקש בלדתו וילד קש. “וכסיל מתעבר” (משלי יד טז) ופרה ורבה כדגים, עד שנודע הפתגם מחכם אחד: כל העולם כלו אינו אלא בית-כסילים גדול.

שמן למאור #

איי איי איי... ס'געווען אמאל גוטע צייטן.. פאר די קעפעלע מיינע האט זיך געעפנט, פאר איך בין קאליע געווארן פון די אינטערנעט, פאר איך האב מיך אויפגעקלערט מיט קאווע שטיבל ארטיקלען... איי איי איי, די דאווענען האט געהאט א טעם, מען האט געשפירט קדישת שבת, יעדע מצוה וואס איך האב געטון, האב איך ממש געפילט ווי די באשעפער שטייט נעבן מיר מיט די גאנצע פמליא של מעלה, און שעפן פיל נחת און תענוג פון מיר, און שלינגען מיט דורשט יעדעס ווארט פונעם דאווענען וואס קומט נאר ארויס פון מיין מויל...
אוי ווי גוט איז צו זיין א נאר, א פארמאכטע קאפ צו פארמאגן, נישט צו וויסן די אמת, און צו גלייבן אלעס וואס די רבי און מגיד שיעור פארקויפן,
און ווי ביטער איז די אמת, די טריקענע פאקטן וואס שמייסען אין פנים אריין ווי די ציצית פונעם זיידעס טלית

אלס בחור פלעג איך שפירן קדישת שבת יעדע וואך!! יא ממש אזוי!!! איך פלעג מיך פארגלייזן די אויגן ביי בואי בשלום, און שטיין פאר'דבק'עט ביז נאך די קאכעדיגע מזמור שיר ליום השבת, ווי איך פלעג זיך ווארפן ווי א שלאנג געביסענער מחמת גודל הקדושה וואס מיין קליינער גוף האט קוים געקענט פארנעמען, מיינע פארמאכטע אויגן האבן געזען גרויסע אורות וואס נישט יעדער איז זוכה צו זען.. בקיצור א הייליגע בחור....
ביז איך האב געליינט אט די מעשה,

אמאל זענען די חסידים פון ר' מענדעלע רימינווער זיך צוזאמגענימען פאר א וויכטיגע מיטינג, און ארויפגעברענגט א שטארקע שאלה, מיר שוועבן אלע פרייטאג צינאכטס אין די עולמות העליונים, מיר שפירן קלאר דעם הייליגן לעכטיגן קדישת שבת, מען שפירט ווי די נפש און די רוח מיטן נשמה יתירה מאכן זיך באקוועם אינעם וואכנדיגן גוף, אין ברענגען אריין מיט זיך דעם הייליגן שבת גייסט.. אבער.. איין מינוט!! אפשר איז דאס אלעס דמיון...? אפשר לעבן אונז אינטער א פאנטאזיע, און אונז זענען גארנישט אנדערש ווי די מענטשן אינעם משיגאים הויז וואס שפירן אויך ווי די רוחות שפאצירן אריין אין זיי...

האט מען מחליט געווען, מען גייט מאכן א פראבע, מען וועט איבערדעקן די ביה"מ מיט די ווייסע טישטעכער, מען וועט אנטון די שטריימל אין בעקיטשע, אנהייבן מיט א ברען הודו, דערנאך מנחה מיטן ערב שבת'דיגער נוסח, און דאן וועט מען מיט א ברען אנהייבן קבלת שבת מיטן לכה דודי, און ונראה מה יהיה...

אומר ועושה מען האט זיך אנגעגרייט צום פראבע, און אין א גרינעם דינסטאג האבן די חסידים געפראוועט דעם הייליגן תפילות פון שבת קודש....און... יא!! זיי האבן אלע "געשפירט" דעם קדישת שבת פינקט ווי זיי פלעגן "שפירן" יעדע שבת!!!

מיט א טרויער זענען זיי אריין צום רבין און פארגעלייגן זייערע טענות, הלמאי די גאנצע זאך איז פיסטע איינרעדענישן, מען קען שפירן "קדישת שבת" און די וואכן אויך,
האט זיי די רבי געזאגט, זארגט ענק נישט, די בגדי שבת האבן א כח אריינצוברענגען די קדישת שבת אפילו אינמיטן די וואך!!!!!

האבן זיי טאקע אפגעקויפט דעם תריץ פון זייער רבין?? איין באשעפער ווייסט, אבער איך האב מחליט געווען צו מאכן די פראבע מיט בגדי חול!!! וואס וועט זיין די תריץ דעמאלסט?

טא מעיק א קורצע מעשה לאנג, האב איך מיך געטראפן א שטילע ווינקעלע אינמיטן וואך, איך האב מיך פארגלייזט די אויגן פינקט ווי שבת קודש און געזינגען און געטאנצען פינקט ווי שבת און.. יא! איך האב אויך געשפירט...

איך פלעג קוקן מיט קנאה ווי מיין חבר בערל לייגט תפילין מיט אזא קאך, ער שפירט ביי יעדע דריי פונעם רציעה אז ער בינדט זיך מער און מער אהן אינעם באשעפער מיט א קשר חזק מאוד, וויפול איך האב נאר פראבירט זיך צו שטיפן, בין איך נישט אנגעקומען צום מדריגה פון מיין חבר בערל...
ביז איין טאג איז ער מיר געקומען פארציילן אז ער האט בודק געווען זיינע תפילין... און עס איז געווען פסול, איך קען ענק נישט מסביר זיין די שמחה וואס איך האב דאן געשפירט, די נצחון האט מיר כמעט צידרייט געמאכט! ער איז א שטיק חוזק, ער שפירט א קדישה אין א פשוטע שטיק לעדער.. ער פאנטעזירט!! וואס ער האט געשפירט ווייס איך נישט, אבער קדישת התפילין זיכער נישט!!
עס האט מיר גענימען צייט צו כאפן אז איך מיט מיינע כשרע תפילין בין די זעלבע אנגערעטע נאר...

אן ענדליכע מעשה האב איך געהאט בשעת'ן ברענען אינעם קדישת הסוכה, ביז איך האב געכאפט אז די שלאק איז נאך העכערן סכך...

עס האט מיר גענימען אסאך גלגולים און מיטמאכענישן זיך אויפציוועקן צום פאקט, און צו כאפן אז מיינע געפילן זענען שקר, געפיל האט מיט אמת און שכל זילטש, די קריסט פילט זיך פינקט אזוי הייליג ווי דיר ווען ער קישט דעם צלם, און דער מוסלאמענער זעט די זעלבע גלוים ווי מיר ווען ער שפירט קדושת ראמאדאן בשעת'ן שרייען אללא אכבאר

אבער צו וואס פעלט אויס צו זיין קליג?? איז מיר נישט געווען גוט אלס בחור? איז מיר נישט געווען בעסער די איינגערעטע קאכעדיגע דאווענען, ווי די היינטיגע ראליסטישע קאלטע דאווענען?
איז מיר נישט געווען בעסער אמאל, ווען איך האב פרייטיג צינאכטס ביים סעודה געזאגט דעם זוהר מיט א קאך, אההה "כל ברכאן דלעילא ותתא ביומא שבעאה תליין" שפירנדיג ווי ר' שמעון די בעל המימרא שטייט קעגן מיר, און פילט אהן מיינע קדישה זאפאסן מיט הויפענעס קדושה פארן וואך?
אבער היינט נאכן נחמץ ווערן פון די אמת קען איך נישט מען ווי זיך פארשטעלן ווי עפעס איינער די לאון שטייט קעגן מיר.. וואסערע טעם האט עס???
צו וואס פעלט מיר אויס צו וויסן די אמת???
זענען נישט די רעבעס גערעכט געווען מיטן אלעמען באקאנטן סלאגאן "איך בין א נאר און איך גלייב"

איז נישט די לעבן בעסער ווען מען ווייסט נישט אז אסאך פון אונזערע "אמונות" איז פשוטע "אמונה הכרחיות"?
איז מיר נישט די לעבן געווען זיסער ווען איך האב אנגענימען אלעס פון תנ"ך כפשיטו, פאר איך האב געוויסט אז די רמב"ם האט געהאלטן אז בלעם'ס אייזל האט קיינמאל נישט גערעדט?
וואלט מיר נישט געווען פיל גרינגער אין לעבן צו גלייבן אפן ווארט די אלע מעשיות למיניהם ממינים שונים וואס קומען יעדע וואך ארויס לרחצה אין די גליונות צו מחזק זיין דעם "דת" און צו ווייזן אז נאר דורך פאלגן די רבנים קען מען האבן א גוט לעבן,
וואס פעלט מיר אויס צו וויסן די אמת, ווי גרינג עס איז אויפצובאקן א מעשה
און ווי גרינג די צייטונגען וועלן עס דריקן ווילאנג אז עס שטימט מיט די אגענדע...


איך קוק מיך אזוי ארים, און איך זע אז עס איז נישטא ציפול אזוי ווי מיר אין ביהמ"ד, קיינער אינטערסירט נישט צו טראכטן, קיינער וויל נישט שטיין מיט מיר אין ווארט וועגן די אמת, יעדער פארט זיך אויף זיין רוטין, אלעס איז פיין און וואויל, אפילו מיין חבר וואס איז שוין יא א שטיקל בעל מחשבה, ווען עס קומט צו "די ענינים" מאכט ער מיר גלייך שטיל, ער זאגט מיר, וואס פעלט אויס צו רעדן די זאכן, וועסט מיר נאך איבערצייגן אז די ביסט גערעכט, און דאן וואס?
הייבן הייבט זיך עס אהן מיט קוקן אויף די פאקטן, און ענדיגן ענדיגט זיך עס מיטן לייקענען די גאנצע תורה רח"ל... (קרעדיט: @רביה"ק)
לאמיך אפ! לאז מיין לעבן פארן אומגעשטערט! וואס דארפסטו מיר פארדרייען די קאפ מיט אומאיינגענעמע פאקטן?

און איך דריי מיר אזוי ארים, איז ער דען נישט גערעכט? איז נישט פארמאכן די קאפ די געשמאקסטע אפציע??
אבער וואס זאל איך טון? די חכם שטיפט מיר, מיין מוח וועט נישט קענען איינרוהן וויסנדיג אז איך לעב אין א שקר בלויז ווייל אזוי איז מיר מער בא'טעמ'ט, אפשר ארבייט עס ביי רוב מענטשן, אבער וואס זאל איך טון, ביי מיר גייט עס נישט...