סטאטיסטיש גערעדט, איז עס בכלל מעגליך?

הקטן

ב.ד.וו.
לדעתי איז נישט שייך קיין ריין עמפיריסיזם ווען יא איז א יעדער מאראש א טייך - עמפיריסיזם מיז אויך דארך גיין די פילטער פין קאמען סענס און ריזעניג
קימט אויס עט די ענד-אף-די-דעי איז פלען קאמן סענס קינג!

מי אני

דער חובת הלבבות אין זיין הקדמה זאגט אויך אז מאטעמאטיקס ארבעט דורך עמפירישע הוכחות [מופת] באזירט אויף אקסיאמען וואס זענען שטערקער פון די ראציאנאלע סארט הוכחות [ראיות] וואס אין חכמת השכלי (וממילא חכמת אלוקית) קען מען (אין אלגעמיין) נאר נוצן די סארט הוכחות ע״ש.

פארשטייט זיך די שאלה אין אונזער נידון איז צו די (עכ״פ כמו-)עמפירישע מאטעמאטישע הוכחה איז גענוג מאסגעבענד (און איז בכלל נכלל בתוך הוכחה מופתית), אדער נישט וממילא באנו לכלל חכמת השכלי והוכחת ראיה.

אפשר.

מי אני

ער זאגט ווייטער אז מ׳דארף פשוט וויסן ווי אזוי צו נוצן דעם ידיעת החוש, זיך נישט טועה זיין בדמיון וכו׳, ע״ש (ובשביל האמונה שם, ועיין ג״כ להלן בפתיחה למאמר ב).

הקטן

און וואס ניצט מען צי וויסען אויב מען איז זיך נישט טועה? אויב נישט די אנדערע צוויי

מי אני

הקטן

און וואס ניצט מען צי וויסען אויב מען איז זיך נישט טועה? אויב נישט די אנדערע צוויי

אפשר פרובירט ער דאס צו באווארענען מיט׳ן שרייבן שפעטער דארט (עפ״י תרגום אבן תיבון), ״וזה אחרי שמירת המוחש והמושכל ברגילות אשר זכרנו״, ע״כ ע״ש. און הרב דר. אלכסנדר אלטמאן טייטשט דאס (פון אראביש):
The first and primary condition, however, is that we should carefully apply our “experience” [emphasis mine] to our interpretation of sense perceptions and of the dictates of Reason as required

אַךְ כַּאֲשֶׁר תִּתְאַמֵּת הָרְאָיָה וְהַנִּסָּיוֹן, עַד שֶׁיַּאֲמִין בּוֹ כָל הַלֵּב וְלֹא יִמְצָא דֶרֶךְ אַחֶרֶת לְהַאֲמִין בְּזוּלַת מַה שֶּׁנִּתְבָּרֵר אֶצְלוֹ, יִתְחַכֵּם לַהַקָּשָׁה וִינַהֲלָה לְאַט עַד שֶׁיְּקָרֵב הָרִחוּק הַהוּא, כַּאֲשֶׁר יַעֲשׂוּ הַטִּבְעִיִּים בַּכֹּחוֹת הַמֻּפְלָאִים אֲשֶׁר הֵם רוֹאִים, שֶׁאִם יְסֻפַּר לָהֶם עֲלִיהֶם מִבְּלִי רְאוֹתָם, מַכְחִישִׁים אוֹתָם, וְכַאֲשֶׁר רוֹאִים אוֹתָם, מִתְחַכְּמִים וְשָׂמִים לָהֶם סִבּוֹת מִן הַכּוֹכָבִים וְהָרוּחֲנִיּוֹת וְלֹא יִדְחוּ הָרְאוּת.

מי אני

פארוואס?

מיר קענען אסאך מאל טרעפן גימטראיות וואס שטימען ״פונקט״ אויפן האר. אז עס איז שווער צו גלייבן אז פונקט האט זיך געמאכט אז די צוויי ווערטער שטימען אין גימטריא איז עס נישט א סימן פון הימל.

אגב, אויף דעם איז סתם אזוי אינטרעסאנט צו ציטירן דר. עריל דעיוויס אויף גימטריאות (אינ׳ם דזשורנאל וויטוס טעסטאמענטום, לגבי די ענין פון מספר בני ישראל אין מדבר):
“Practically any number can be conjured up, provided one chooses the correct phrase.”

הקטן

מי אני

הקטן

און וואס ניצט מען צי וויסען אויב מען איז זיך נישט טועה? אויב נישט די אנדערע צוויי

אפשר פרובירט ער דאס צו באווארענען מיט׳ן שרייבן שפעטער דארט (עפ״י תרגום אבן תיבון), ״וזה אחרי שמירת המוחש והמושכל ברגילות אשר זכרנו״, ע״כ ע״ש. און הרב דר. אלכסנדר אלטמאן טייטשט דאס (פון אראביש):
The first and primary condition, however, is that we should carefully apply our “experience” [emphasis mine] to our interpretation of sense perceptions and of the dictates of Reason as required

און ווער זאגט דיר אז דו האסט "קערפאלי עפלייד דיין עקספעריענס" אויב נישט די אנדערע צוויי?
אינפענעט ריגרעשען?...

מי אני

אפיקורוס איז געווען א שטארקע עמפיריסיסט און האט אוועקגעמאכט אפלטון׳ס מהלך אז ריזען, אן די חושים, איז א מקור פאר׳ן וויסן. ער האט געהאלטן (דערפאר?) אז די חושים טוהן קיינמאל נישט אויספאפּען די מענטש, נאר מען דארף דאס קענען ריכטיג אויסטייטשן. לכאורה, כדי זיך צו ראטעווען פון די טענה אז אויב אזוי קומט דאך אויס אז דאס [דאס ״אפטייטשן״ די אינפּוט פון די חושים] דארף דאך שוין צוקומען צו ריזען? איז, לכאורה, האלט מען אז דאס ״אפטייטשן״ איז נאך יא בגדר השגת החוש (ולכאורה כ״ש/בפרט ווען די ״אפטייטש״ איז מיוסד אויף די פריערדיגע עקספיריענסעס פון טאקע אט די חושים). דאס איז כעין דאס אז מ׳האט געמיינט מ׳זעהט מיט׳ן חוש הראיה פון דערווייט א מענטש און ס׳שטעלט זיך ארויס אלס א שטאנג; עס איז נאך אלס אונטער׳ן גדר פון השגת החוש/עמפיריש בלא השכל/ראציאנאליש.

מי אני

אגב, אז מ׳האט געהאט דערמאנט אקאם׳ס רעיזאר אין די שמועס פון פראבעביליטי, איז אינטרעסאנט צו באמערקן (אין א מעטא סארט פון וועג) אז ס׳איז דא (בתוך קאמפיוטער סייענס) סאלאמאנאף׳ס טעאריע פון יוניווערסאל אינדאקטיוו אינפערעס וואס איז א (שטיקל) מאטעמאטישע פּרוף עפ״י/בתוך פראבעביליטי צו אקאם׳ס רעיזאר.

מי אני

מ׳קען אפשר אריינלערנען אין די לחם משנה (הלכות תשובה ח ז) אז ער מאכט א חילוק אליבא דהרמב״ם לימות המשיח צווישן די צוויי סארטן אומעגליכקייטן; פיזיש אדער פראבעביליסטיש. דהיינו, ער וויל אויפטוהן אז דער רמב״ם האלט נישט אינגאנצן ווי שמואל לגבי ימות המשיח. נאר ער האלט אז זאכן וואס זענען כנגד המציאות, ווי למשל וגר זאב עם כבש, וועלען נישט זיין (וממילא הוי רק משל), משא״כ זאכן וואס זענען בעצם במציאות, כגון אז עס וועט נישט זיין קיין עניות, דאס וועט יא זיין לעתיד ע״ש.

מען קען אפשר זאגן (איך פארשטיי אז אפשר להשיב) אז דאס איז דער אויבן-דערמאנטע חילוק. דהיינו, דאס אז די טבע הטורף זאל פארשוואונדן ווערן פונ׳ם חיה הטורף איז א פיזישע אומעגליכקייט, משא״כ דאס אז אין די גאנצע וועלט זאלן נישט זיין קיין עניות איז מער א פראבעביליסטישע.

מי אני

דאס קען מען מער זאגן בנוגע אַמניוואָרס, וואס עסן סיי געוואוקסן און סיי פלייש. אבער בנוגע קאַרניוואָרס, וואס זענען טורף און עסן נאר פלייש, איז דאס שוין שווערער. א זאב איז א קאַרניוואָר און אזוי אויך אן אריה.

ואגב, רירסטו שוין צו אויף צו פארענטפערן וואס איך האב דא געוואלט אפשר פּאזיטירן (ביים סוף).

הקטן

מי אני

הקטן

און וואס ניצט מען צי וויסען אויב מען איז זיך נישט טועה? אויב נישט די אנדערע צוויי

אפשר פרובירט ער דאס צו באווארענען מיט׳ן שרייבן שפעטער דארט (עפ״י תרגום אבן תיבון), ״וזה אחרי שמירת המוחש והמושכל ברגילות אשר זכרנו״, ע״כ ע״ש. און הרב דר. אלכסנדר אלטמאן טייטשט דאס (פון אראביש):
The first and primary condition, however, is that we should carefully apply our “experience” [emphasis mine] to our interpretation of sense perceptions and of the dictates of Reason as required

און ווער זאגט דיר אז דו האסט "קערפאלי עפלייד דיין עקספעריענס" אויב נישט די אנדערע צוויי?
אינפענעט ריגרעשען?...

קנדה

מי אני

דאס קען מען מער זאגן בנוגע אַמניוואָרס, וואס עסן סיי געוואוקסן און סיי פלייש. אבער בנוגע קאַרניוואָרס, וואס זענען טורף און עסן נאר פלייש, איז דאס שוין שווערער. א זאב איז א קאַרניוואָר און אזוי אויך אן אריה.

ואגב, רירסטו שוין צו אויף צו פארענטפערן וואס איך האב דא געוואלט אפשר פּאזיטירן (ביים סוף).

איך בין שוין צומישט קודם וועלכע ראשונים גלייבן נישט אין השגחה פרטית
אויכעט וויאזוי העלפט תפילה אויב עס איז נישט דא השגחה פרטית

Sent from my SM-G930W8 using Tapatalk

מי אני

אגב, אז מ׳האט געהאט דערמאנט אקאם׳ס רעיזאר אין די שמועס פון פראבעביליטי, איז אינטרעסאנט צו באמערקן (אין א מעטא סארט פון וועג) אז ס׳איז דא (בתוך קאמפיוטער סייענס) סאלאמאנאף׳ס טעאריע פון יוניווערסאל אינדאקטיוו אינפערעס וואס איז א (שטיקל) מאטעמאטישע פּרוף עפ״י/בתוך פראבעביליטי צו אקאם׳ס רעיזאר.

הקטן

מי אני

ער זאגט ווייטער אז מ׳דארף פשוט וויסן ווי אזוי צו נוצן דעם ידיעת החוש, זיך נישט טועה זיין בדמיון וכו׳, ע״ש (ובשביל האמונה שם, ועיין ג״כ להלן בפתיחה למאמר ב).

און וואס ניצט מען צי וויסען אויב מען איז זיך נישט טועה? אויב נישט די אנדערע צוויי

פארוואס?

מיר קענען אסאך מאל טרעפן גימטראיות וואס שטימען ״פונקט״ אויפן האר. אז עס איז שווער צו גלייבן אז פונקט האט זיך געמאכט אז די צוויי ווערטער שטימען אין גימטריא איז עס נישט א סימן פון הימל.

מי אני

דאס איז אביסל רעמיניסענט פונעם באקאנטן מעריִ׳ס צימער מבוכה אין פילאזאפיע. דאס שטעלט זיך פאר אז א גאנץ לעבן איז א מיידל א גאון געווען איינגעשפארט אין א שווארץ-ווייסע צימער אָן קיין שום צוטריט צו קיין שום קאלירן. דארט האט זי קונה געווען אלע מדע וואס איז שייך און אנבאלאנגט צו די תחום פון קאליר(ן) [ניוּראָפיזיאלאגיע איבער זעהן, די פיזישע כאראקטעריסטיקס דערפון, וכו׳]. די שאלה איז צי ווען זי גייט ענדליך נאכדעם ארויס אויף דער וועלט און זעהט בחוש קאלירן צום ערשטן מאל, באקומט זי עפעס נייע מדע? אויב יא דעמאלטס זענען סענסעישאנס און עקספיריענסעס אנדערש ווי סטעיטס פונעם מח אליין; אנגעבליך דלא כפיזיקעליזם. והרבה קולמוסין וכו׳.

ואולם בלדד וצופר אמרו מאמר בלתי מבואר ולא הניחו למוחש רושם אבל התירו הספק כשאמרו שאלו הדברים נעלמים ממנו. ואם הענין כן איך ידעו שאלו הדברים הם בסדר וביושר מי הגיד להם זה. והנה אין להם מאזני הבחינה ולא די בשרש שפעלו בו זה שימנעם מהשיג האמת בזה הדרוש אבל מי שמנהגו זה המנהג לא יתכן שישיג האמת בשום דבר כי אם לאנשים התחלה לידיעה ממה שנראה אותו מהדברים המוחשים לא יהיה לידיעת דבר דרך.

They suppose that God’s power and providence are most clearly displayed when some unusual event occurs in Nature contrary to their habitual beliefs concerning Nature, particularly if such an event is to their profit or advantage. They consider that the clearest possible evidence of God’s existence is provided when Nature deviates - as they think - from her proper order. Therefore they believe that all those who explain phenomena and miracles through natural causes, or who strive to understand them so, are doing away with God, or at least God’s providence. They consider that God is inactive all the while that Nature pursues her normal course, and, conversely, that Nature’s power and natural causes are suspended as long as God is acting.

Knowing that all things are determined and ordained by God and that the workings of Nature follow from God’s essence, while the laws of Nature are God’s eternal decrees and volitions, we must unreservedly conclude that we get to know God and God’s will all the better as we gain better knowledge of natural phenomena and understand more clearly how they depend on their first cause, and how they operate in accordance with Nature’s eternal laws.

מי אני

לגבי דעם וואס מ׳האט ערווענט צו פאנטעאיזם שטימט מיט יהדות, קען מען אפשר זאגן אז אויב מ׳טוישט עס אביסל צו פאנענטעאיזם, דאן שטימט דאס אסאך בעסער (ויש אומרים אז דאס איז דרך החסידות).

מי אני

דער רמב״ם אין זיין איגרת לחכמי מארשילייא צוטיילט אויך עפיסטעמאלאגיע אין דריי:

1). דבר שתהיה עליו ראיה ברורה מדעתו של אדם כגון חכמת החשבון, וגימטריאות, ותקופות - והיינו ראציאנאליש.

2). דבר שישיגנו האדם באחד מהחמש הרגשות - והיינו עמפּיריש.

3). דבר שיקבל אותו האדם מן הנביאים ע"ה ומן הצדיקים - דער רס״ג׳ס פערטע וועג.

מי אני

berlbalaguleh

[ציטאט אראפגענומען]

היות איך טוה א ביסל אין די סוגיא פון תשע חנויות, ווילל איך זייער שטארק וויסן וואס איז דער כאפ פון ר' שמעון שקאפ.

ווער ס'וועיסט וואס דער כאפ פון ר' שמעון שקאפ איבער די סוגיא איז, וועלל איך איהם שטארק מכיר טובה זיין!

אפאר פונקטן וואס רשש״ק ברענגט ארויס אין די נושא/סוגיא און קען (אפשר) זיין אז דאס מיינט מען בענינינו:

‏א). אין פרק א (אין זיין ספר שערי יושר, שער ד) טוט רשש״ק אויף אז לפי ווי אזוי רש״י האט אפגעלערענט די הוו״א פון די סוגיא אין די גמרא אין כתובות טו., איז א קבוע נאך שטערקער פון, און לייגט צו צו, א רוב. והיינו, אז ווען א מיעוט הקבוע וועט זיין קעגן/צאמגעמושט מיט א רוב שאינו קבוע ׳עט די [אמת׳ע] רוב ווערן נידון ווי א מיעוט קעגן די (מיעוט ה)קבוע. און דאס קומט די גמרא לאזן הערן אז ס׳נישט מער ווי א מחצה בכל אופן (ווייל חידוש הוא וכו׳), און די additional מעלה/חסרון פון רוב/מיעוט ווערט אינגאנצן נישט גערעכענט בכה״ג. אין אנדערע ווערטער, די מושג פון ״קבוע״ איז נישט עפעס בתוך ההגדרה של ״רוב״, נאר עפעס מחוצה לו וואס supersede עס און איז מבטל דעם מציאות פון ״רוב״.

ער זאגט אז לפי״ז איז וועגן דעם נישט קיין חילוק צו די איסור אדער נאסר איז די קבוע, בכל אופן ׳עט עס האבן דעם דין פון מחצה על מחצה. (קומט אויס דערפון אינטרעסאנט, אז טאמער עס איז דא צאמגעמושט א רוב הקבוע און א מיעוט שאינו קבוע ׳עט עס דאך זיין כמחצה על מחצה, ווייל די חידוש איז אז די גאנצע ענין פון מספר [רוב נגד מועט] פאלט אוועק בכה״ג. ואפשר להעמיס זה בדבריו.)

‏ב). אין שער ג פרק ד טוט ער אויף עפ״י די רא״ש (וואס די שיטמ״ק ברענגט אראפ בפרק שנים אוחזין בב״מ) אז דאס וואס די תורה זאגט צו גיין נאך רוב [אחרי רבים להטות] איז נישט מכח דעם אז מיר גייען נאך דעם אז די מציאות און די טבע איז אזוי [פראבעביליטי], נאר אלס גזיה״כ, ולכן קען דאס קבוע צושטערן. (אין שער ד איז (משמע אז) ער (איז) דאס מקשר מיט זיין אויפטו אז ביטול ברוב איז שטערקער ווי הלך אחר הרוב, ווייל הלך אחר הרוב איז נישט מברר א מציאות (עפ״י תורה).)

עס איז מערקווידיג צו ציטירן זיין לשון וז״ל, אבל היכא שהדין במציאות תלוי עפ״י ידיעתנו, וידיעה עפ״י רוב אינה נחשבת כידיעה ברורה, בכה״ג לא מהני רוב עכ״ל.

דאס אלעס פירט אריין צו זיין טעזע (וואס לכאורה דאס מיינט מען בעיקר מיט זיין ״כאפ״) אין פרק ב:
‏ג). הגם ער איז מסכים מיט׳ן הנחה פונ׳ם פרי חדש (ביו״ד סימן קי), וואס דינגט זיך מיט׳ן טו״ז, אז עס קען בעצם זיין אז א חלק פון א בהמה (שפירש) זאל זיין כשר (מכח טריפה) און די אנדערע (שנשאר במקומה/בקביעותה) איז טריפה, איז ער דאך מחולק מיט אים מכח אן אנדערע אספעקט. דהיינו, אז עס איז דאך דא דער פשוט׳ע קשיא אז ווי אזוי איז דא בכלל אמאל וואס מ׳זאל גיין נאך רוב (אפילו כשפירש)? די חלק וואס איז נישט פירש [די חנות פון וואו ס׳קומט] איז דאך א געבליבן א קבוע? אויף דעם טוט אויף רשש״ק אז ס׳ווענט זיך אויף וואס מ׳איז דן. דהיינו, ביי די דיון פון פירש איז מען נישט דן אויף פון וועלכע מקום ס׳איז נפרש עפ״י רוב [א קאנקרעטע מעשה], נאר מ׳איז דן אויף רוב מעשיות הפרשות בעלמא [א מער אבסטראקטע מעשה/דיון], וואס אין די פאל איז נישט שייך קיין ״קבוע״ [וואס באציט זיך דייקא צו קאנקרעט]. דאס איז נישט שייך ביים פרי חדש׳ס [גאונים׳ס] מעשה, וואס די ספק און דיון איז בעצם בגוף בהמה אחת [א קאנקרעט (שבקאנקרעט...)], און אז מ׳צוטיילט די הלכה בגוף בהמה אחת [סיי כשר און סיי טריפה] גייט עס זיין בוודאי שקר.

אזוי האב איך דאס פארשטאנען לפום ריהטא, ואם שגיתי...

***

וואס מ׳קען אפשר זאגן אז שש האט געמיינט מדמה צו זיין לנידון דידן איז אז לפי רשש״ק איז פון א תורה׳דיגע [הלכה׳דיגע] פערספעקטיוו נישט דא קיין מושג פון פראבעביליטי [נישט דאס איז וואס די תורה מיינט מיט רוב] (אזוי ווי אין אות ב)...
און דאס איז אפילו אין אבסטראקטע מושגים וואס נאר דארט גילט בכלל דעם מושג פון הלך אחר הרוב (אות ג); ווייל ווען נישט איז קבוע עס מבטל (אות א).

(אינטרעסאנט אז ביי די סוגיא פון רובא וספיקא איז באקאנט די ש״ך אין יו״ד סוף סימן קי אז מ׳זאל נישט מדמה זיין אין די זאכן אזוי שנעל מילתא למילתא...)

חשוב להבחין בין רציונליות לרציונליסטיות. אדם רציונלי אמור לקבל טענות שיש להן בסיס עובדתי סביר, גם אם הוא לא מבין אותן תיאורטית. אם אני משוכנע שאנשים הגיוניים שאינם שקרנים ראו במו עיניהם את התופעה, שומה עליי לקבל את טענתם אחר כך אחפש לה הסבר. לעומת זאת, הרציונליסט לא מוכן לקבל עובדות שאינן מתאימות לפרדיגמה שלו. זוהי מטפיסיקה, הוא טוען, או העמדה על הלא מוכר. הוא לא מוכן לקבל הסברים מטפיזיים גם במקום שהם מתבקשים, על אף שאין לו הסבר אחר. כבר ראינו למעלה שלמען ה’רציונליות’ הוא גם מוכן להאמין באירועים ויישים ללא סיבה וללא טעם מספיק.

הקטן

מי אני

ער זאגט ווייטער אז מ׳דארף פשוט וויסן ווי אזוי צו נוצן דעם ידיעת החוש, זיך נישט טועה זיין בדמיון וכו׳, ע״ש (ובשביל האמונה שם, ועיין ג״כ להלן בפתיחה למאמר ב).

און וואס ניצט מען צו וויסן אויב מען איז זיך נישט טועה אויב נישט די אנדערע צוויי?

But how could there be such justification? Isn’t all justification dependent on experience? No one is born with innate knowledge of anything. What philosophers mean is that a priori justification is independent of any experience beyond what is required to possess the concepts involved in the proposition believed. Sure, we need experience to acquire the concepts ‘two’, ‘plus’, ‘equals’ and ‘four’ but, once we have them, no further experience is required for us to be justified in believing that 2 + 2 = 4. Or take the statement ‘red is a colour’. The same goes for needing experience to acquire the concepts ‘red’ and ‘colour’ but, once we have these concepts, we need no further experience to be justified in believing that, indeed, red is a colour

You might think that a priori justification is limited to trivial propositions such as ‘red is a colour’ or ‘all bachelors are unmarried males’, or to mathematics, but that would be a mistake. I assume that everyone believes that the Sun will rise tomorrow, or more precisely, that the Earth will rotate on its axis once again. But that belief is based on a more basic assumption that often is not made explicit. One version of the principle of induction says: if all observed As have been Bs, then it is reasonable to believe that all As are Bs, and that the next A we observe will be a B. For many years, people have observed the Sun go down and then rise in the morning. So the principle of induction allows us to conclude that it is reasonable to believe that the Sun will rise tomorrow. But what justifies us in believing the principle of induction? Because we understand the concept justification, we have a philosophical intuition that it is true and that intuition provides the justification. So the principle of induction is justified a priori. If we weren’t justified in accepting it, we wouldn’t be justified in our beliefs that implicitly rely on it

Plato, despair!

We prove by norms

How numbers bear

Empiric forms

How random wrong

Will average right

If time be long

And errors slight

But in our hearts

Hyperbole

Curves and departs

To infinity

Error is boundless

Nor hope nor doubt

Though both be groundless

Will average out

מי אני #

רעדענדיג פון ראציאנאליזם ווס. עמפּיריסיזם איז אינטרעסאנט צו דערמאנען מאליִנוּ׳זס פראבלעם. וויליאם מאליִנוּ׳ס ווייב איז ל״ע געווען בלינד. ער האט געפרעגט פון דזשאן לאַק אויב איינער וואס איז ל״ע געווען בלינד פון געבורט, און אלס געפיהלט ווי אזוי א קיוּבּ און ספעיר [בּאָלי] פיהלן, וועט זיי גראד קענען דערקענען מיט׳ן זעהן אליין אויב ווערט יענער אויסגעהיילט פונעם בלינדקייט. עס האט זיך ארויסגעשטעלט אז די עמפּיריסיסטן (ובתוכם לאַק) האבן געהאלטן אז ניין און די ראציאנאליסטן אז יא. די עקספּערימענטאלע רעזולטאטן היינט-צו-טאג זענען אינקאנקלוסיוו.

*

דאס איז אביסל רעמיניסענט פונעם באקאנטן מעריִ׳ס צימער מבוכה אין פילאזאפיע. דאס שטעלט זיך פאר אז א גאנץ לעבן איז א מיידל א גאון געווען איינגעשפארט אין א שווארץ-ווייסע צימער אָן קיין שום צוטריט צו קיין שום קאלירן. דארט האט זי קונה געווען אלע מדע וואס איז שייך און אנבאלאנגט צו די תחום פון קאליר(ן) [ניוּראָפיזיאלאגיע איבער זעהן, די פיזישע כאראקטעריסטיקס דערפון, וכו׳]. די שאלה איז צי ווען זי גייט ענדליך נאכדעם ארויס אויף דער וועלט און זעהט בחוש קאלירן צום ערשטן מאל, באקומט זי עפעס נייע מדע? אויב יא דעמאלטס זענען סענסעישאנס און עקספיריענסעס אנדערש ווי סטעיטס פונעם מח אליין; אנגעבליך דלא כפיזיקעליזם. והרבה קולמוסין וכו׳.