מי אנישמן למאורדו מוזט דאך פאזיטירן א "פארוואס" ער קען דאס נישט טוהן. זיין כח גרייכט נישט ביז אהין און עס איז פיניט. דאס, די פיניטוּד (אין די פאל), איז אטאמאטיש די "דבר מן הצד" און איידיע וואס איז אים מגביל והוא יותר ממנו.פארוואס מוז מען בכלל זאגן אז אויב קען ער נישט טוהן עפעס, דאן איז טייטש אז ער האט 'עפעס' 'איינער' אדער אן 'איידיע' וואס איז אים מגביל? ער איז פשוט נישט ביכולת דאס צו טון, פארטיג. עס מוז נישט זיין עפעס א דבר מן הצד וואס 'האלט אים אפ' פון דאס טון. סך הכל 'האט ער פשוט נישט די כח' דאס צו טון. איך זע נאכאלס נישט פארוואס מען קען נישט אזוי זאגן.
אקעי, סאו דו דארפסט פשוט א פארוואס, די פארוואס קען זיין פשוט אזוי ווי מען זאגט שפעטער, אז דאס איז א חלק פון זיין עסענס 'דהיינו אז ער איז מוגבל'! די רמב"ם אליין ניצט עס שפעטער צו פארענטפערן דארטן ווי מען 'מוז' זאגן אז עס איז פארהאנען רצון, נו אויב אזוי קען מען דאס פארברייטערן אויף אלעס. מען וועט זאגן זאגן אז גאט איז פשוט א מוגבל'דיגע זאך אין זיין עסענס, און א"כ איז דאס גופא די סיבה פארוואס ער האט הגבלות. עס מוז ווייטער נישט זיין קיין דבר מן הצד וואס איז אים מגביל.
שמן למאורדאס איז טעקניקעלי וואס דער רמב"ם טוהט: ער קאָלעפּסט "רצון" צו עצמותו ממש מיניה וביה. ווי ער שרייבט בח"א פס"ט:נו, מען קען זאגן אז רצון ומידות איז אויך א חלק פון זיין עסענס.וה"ה לגבי "תכלית הטוב" ["מדות" אין די קאנטעקסט]. עס איז נישט קיין מקרה "אויף" די עצם (אזוי ווי ביי די סתם אלגעמיינע אפשטייטש און פארשטאנד פון "רצון") - עס איז די עצם ממש.אשר התבאר לפי דעתנו שהם עצמו ושאין רצונו וחפצו או חכמתו דברים יוצאים חוץ לעצמו, רצוני לומר שיהיו זולת עצמו.
ווייטער, נו פארוואס קען מען דאס נישט זאגן אויף אלעס, גאט קען בעצם האבן, מידות, רצונות, כעס וכל שאר משיגי הגוף, איי דאס איז הגבלות? נו די הגבלות זענען אין זיין עסענס, עס איז פשוט א חלק מעצמותו.
שמן למאורווי ער זאגט איז דאס "דקה וכבדה", אבער איך וועל פרובירן. סתם אזוי איז דאך די אפטייטש פון "רצון" דאס אז דער מענשט בעל הבחירה איז אפגעהאלטן פון דאס טוהן מחמת דרויסענדע מונעים און אפהאלטן מחוצה לו. מיינענדיג, "רצון" באדייט צרכים וואס ער באדארף מחמת circumstances באיזה אופן וכדומה וואס ווערן נתחדש. אין אנדערע ווערטער, "רצון", עכ"פ די סארט וואס באדייט א הגבלה און ליאות, איז אין איר עסענס מקושר און אנגעוואנדן צו באקומען עפעס א תכלית ה"נרצה" מחוצה לה - אט דאס איז די הגבלה דערפון. וממילא, אין ג-ט'ס פאל פון באשאפן דאס וועלט, וואס קען נישט זיין מכח א תכלית וואס האט אים "געפעהלט" מעיקרא (וכנ"ל לגבי מושג הגבלה וואס מ'איז שולל פונעם מושג "ג-ט": אז אַן "איידיע" זאל נישט זיין מער פון דעם), איז דאך די "רצון" וואס האט דאס אפירגעברענגט דבר אחר ושונה לגמרי פון דאס באדייט פון אלגעמיינע "רצון" - עס איז נישט שייך שינוי אין דעם ווייל וואס עס איז נישטא עפעס א שינוי וואס זאל גורם זיין די "רצון", וואס דאס איז דאך part and parcel פון דאס דעפיניציע פון "רצון" וכנ"ל. עס איז טאקע נישט די סארט וואס באדייט די הגבלה הנ"ל.אפשר ביסטו דאס בעסער מסביר? וואס הייסט אז עס איז נישט תלוי בשום דבר חוצה לה? און וואס העלפט עס מיט אונזער פראבלעם אז רצון באדייט הגבלה. און וואס איז מיט אלע אנדערע זאכן וואס גאט טוט, און בהכרח איז דא דערינטער א רצון?
דו ביסט גאר גוט מסביר די ערשטע סארט רצון, און וואס עס איז די פראבלעם דערמיט. איך וויל אבער בעיקר פארשטיין די צווייטע סארט רצון וואס דאס שטימט יא מיט גאט. נו אויב איז נישט געווען קיין שינוי און עס האט אים גארנישט געפעלט, דאן פארוואס האט ער בכלל באשאפן? וואס איז אים געווען שלעכט בעפאר? על כרחך גארנישט ווייל אויב יא ביסטו דאך אים מגביל צו רצון? אלעס וואס דו זאגט איז אז עס איז א "דבר אחר ושונה לגמרי" אבער איך וויל פארשטיין וואס דאס איז? פארוואס ביי די סארט רצון איז נישט דא די פראבלעם פון שינוי ורצון? אין אנדערע ווערטער, די רצון הפשוט שעלה במחשבתו צו באשאפן די וועלט, מה טיבו לשיטות הרמב"ם?
שמן למאוראין אָנהויב הל' יסודי התורה (פ"א ה"ז) איז דאס דער רמב"ם מוכיח אז אויב וואלט ער געווען א גוף, דאן איז בהכרח אז ער האט א קץ ותכלית וואס דאס ליגט אין די הגדרה פון "גוף". און דאס האט מען דאך שולל געווען (פיניטוּד הנ"ל). און א סיבה פאר'ן דאס שולל זיין איז ווייל אין די הגדרה פון "ג-ט" ליגט דאך "מחוייב במציאות", א נעסעסערי עקזיסטענט, און דאס איז דאך בהכרח אינפיניט.דער דעת הרמב"ם איז דאך ידוע אין דעם ענין, אבער איך בין נאכנישט איבערצייגט אז ער איז גערעכט מסברא. לגבי פשטות הכתובים איז ער זיכער מיטן יד על התחתונה, ער אליין איז אויך מודה אז ער איז פעסט מדחיק די פסוקים אנדערש ווי זייער פשטות. אדרבה, אפשר גיבסטו אונז און קורצן סברת הרמב"ם פארוואס מען דארף שולל זיין הגשמה ומשיגי הגוף? וואס האט אים געשטופט אזוי צו זאגן?
די גמרא אין מסכת חגיגה ג: זאגט דאך אונז שוין "עשה אזניך כאפרכסת וקנה לך לב מבין לשמוע את דברי מטמאים ואת דברי מטהרים את דברי אוסרין ואת דברי מתירין את דברי פוסלין ואת דברי מכשירין" אז עס איז דא א מחלוקת דארף מען עס אנקוקן מסברה און פראבירן צו זען ווער רעדט מער צו דער זאך, ווער מאכט מער סענס. דערווייל פארשטיי איך בעסער די בעלי ההגשמה, אדרבה, אפשר לייגסטו מיר פאר די רמב"ם'ס קעיס.
דאס איז שוין א גענצליכע צורקול ארגומענט. איך פרעג אויבן פארוואס קען מען נישט זאגן אז גאט איז פשוט מוגבל אין פארטיג. נישטא קיין דבר מן הצד וואס האלט אים אפ? אויף דעם האסטו מיר געענטפערט אז עס דארף זיין א סיבה פאר זיין הגבלה, איז די סיבה איז על כרחך א דבר מן הצד. יעצט פרעגט מען נו אפשר האט גאט הגשמה און משיגי הגוף, און טאקע דאס איז די סיבה פאר זיינע הגבלות? אויף דעם ענטפערסטו מיר דא אז היות גאט מוז דאך מיינען אינפינעט, קען ער על כרחך נישט זיין מוגבל אין א גוף... רינג אראנד א ראוזי...
אפשר האט גאט יא אלע משיגי הגוף, און דאס איז טאקע די סיבה פאר אלע זיינע הגבלות, און עס איז בכלל נישט קיין דבר מן הצד. וא"כ איז די באדייט פון גאט פשוט אז ער האט באשאפן די יוניווערס! זהו! ער מוז נישט זיין עפעס א אינפיניט, בלי גבול, בלי השגה סטייל קריטשער. והכל על מקומו יבא בשלום?
זייענדיג נשפע פון אריסטו איז ער דאס מסמיך מיט אריסטו'ס קאסמאלאגישע מאדעל unmoved mover, וואס די אריסטאטעליען טעאלאגן האבן צאמגעשטעלט מיט "ג-ט". ער זאגט אז וויבאלד א גוף האט בהכרח קץ ותכלית, איז לכחו אויך דא בהכרח קץ ותכלית. און די סביבת הגלגל איז דאך באין קץ.
איך וואלט געקענט הערן אז ער איז א גוף בלי גבול, איי וויאזוי קען זיין א גשם בלי גבול? און וויאזוי בלי גבול קען בכלל זיין פארשטייסטו יא? על כרחך מוזטו ערגעץ זאגן אז ס'איז למעלה מהשגתינו, נו ווער זאגט דיר וואו עס צו זאגן? און מיט די זעלבע סברה קענסטו ווייטער זאגן אז ער איז יא מוגבל בגוף, אבער נישט בכוח.
אין מו"נ ח"א פנ"א טענה'ט ער, לגבי די נעקסטע שלב פון שולל זיין תוארים, אז הרחקת התארים העצמיים מהקב"ה איז בעצם א מושכל ראשון, סעלף עווידענט, און עס וואלט נישט אויסגעפעהלט אויף דעם א באווייז וראיה. נאר וויבאלד עס איז פארשפרייט געווארן די טעות דערין, דארף מען דאס אויפווייזן און צייגן.
אפשר זאגסטו מיר טאקע וויאזוי ער ווייזט עס אויף, ווייל ביי מיר איז עס נישט אזוי פשוט במושכל ראשון.
רביה''ק זי''עדי ארטיקל איז טאקע אינספערירט פון דעם קליפ וואס איך האב געזען א צייט צוריק. איך האב עס טאקע יעצט ארומגעזוכט... טענקס.שוין, בלייבט נאר איבער צו וואוסן פון וועלכע גאט [tag]שמן למאור[/tag] (דארקמעטטער2525, וואס איז מיט'ן האומר דבר בשם אמרו?) רעדט 😃
שמן למאורא חלק פון זיין עסענס איז די עצם הגדרה אליין אז "ער איז מוגבל"?! איז דאס נישט קיין סתירה מיניה וביה צום קאנצעפּט פון "ג-ט"? דו האסט דאך פארשטאנען אז מ'מוז זאגן אז ער איז די שטערקסטע.אקעי, סאו דו דארפסט פשוט א פארוואס. די פארוואס קען זיין פשוט אזוי ווי מען זאגט שפעטער, אז דאס איז א חלק פון זיין עסענס 'דהיינו אז ער איז מוגבל'! די רמב"ם אליין ניצט עס שפעטער צו פארענטפערן דארטן ווי מען 'מוז' זאגן אז עס איז פארהאנען רצון, נו אויב אזוי קען מען דאס פארברייטערן אויף אלעס. מען וועט זאגן זאגן אז גאט איז פשוט א מוגבל'דיגע זאך אין זיין עסענס, און א"כ איז דאס גופא די סיבה פארוואס ער האט הגבלות. עס מוז ווייטער נישט זיין קיין דבר מן הצד וואס איז אים מגביל.
שמן למאורווי געזאגט פריער, קודם איז דאס נישט קיין הגבלה (לדוגמא תכלית הטוב), און דערנאך קאָלעפּס איך דאס צו עצמותו (כדי אָנצוהאלטן יחוד). דו האסט דאך נישט ליב סירקולעריטי.ווייטער, נו פארוואס קען מען דאס נישט זאגן אויף אלעס, גאט קען בעצם האבן, מידות, רצונות, כעס וכל שאר משיגי הגוף, איי דאס איז הגבלות? נו די הגבלות זענען אין זיין עסענס, עס איז פשוט א חלק מעצמותו.
שמן למאוראיה"נ. אין ח"ג פי"ג זאגט ער אז זוכן א תכלית לבריאת העולם, די "פארוואס האט ג-ט באשאפן די וועלט?", איז זינלאז. עס איז נישט די מענטש, עס איז נישט עפעס אנדערש. און טאקע וועגן די סארט שאלות והערות וואס דו ערווענסט. ער זאגט אז אָלטימעטלי קומט עס אראפ צו "רצון", וואס די "רצון" האט ער קאָלעפּסט צו "עצמותו" כנ"ל, וממילא איז דאס אָלטימעטלי פונקט אזוי לגמרי לגמרי אומפארשטענדליך ווי "עצמותו". (דער רמב"ם איז דאך דער וואס איז דאס מערסטע ראדיקאל אין שולל זיין פארשטאנד פון ג-ט ועצמותו.)דו ביסט גאר גוט מסביר די ערשטע סארט רצון, און וואס עס איז די פראבלעם דערמיט. איך וויל אבער בעיקר פארשטיין די צווייטע סארט רצון וואס דאס שטימט יא מיט גאט. נו אויב איז נישט געווען קיין שינוי און עס האט אים גארנישט געפעלט, דאן פארוואס האט ער בכלל באשאפן? וואס איז אים געווען שלעכט בעפאר? על כרחך גארנישט ווייל אויב יא ביסטו דאך אים מגביל צו רצון? אלעס וואס דו זאגט איז אז עס איז א "דבר אחר ושונה לגמרי" אבער איך וויל פארשטיין וואס דאס איז? פארוואס ביי די סארט רצון איז נישט דא די פראבלעם פון שינוי ורצון? אין אנדערע ווערטער, די רצון הפשוט שעלה במחשבתו צו באשאפן די וועלט, מה טיבו לשיטות הרמב"ם?
שמן למאורסירקולעריטי באדייט אז די מסקנה ליגט שוין אין די הנחות. איז לא'מיר צונעמען דעם רמב"ם'ס ריִזענינג דא און זעהן:דאס איז שוין א גענצליכע צירקולער ארגומענט. איך פרעג אויבן פארוואס קען מען נישט זאגן אז גאט איז פשוט מוגבל אין פארטיג. נישטא קיין דבר מן הצד וואס האלט אים אפ? אויף דעם האסטו מיר געענטפערט אז עס דארף זיין א סיבה פאר זיין הגבלה, איז די סיבה איז על כרחך א דבר מן הצד. יעצט פרעגט מען נו אפשר האט גאט הגשמה און משיגי הגוף, און טאקע דאס איז די סיבה פאר זיינע הגבלות? אויף דעם ענטפערסטו מיר דא אז היות גאט מוז דאך מיינען אינפינעט, קען ער על כרחך נישט זיין מוגבל אין א גוף... רינג אראנד א ראוזי...
אפשר האט גאט יא אלע משיגי הגוף, און דאס איז טאקע די סיבה פאר אלע זיינע הגבלות, און עס איז בכלל נישט קיין דבר מן הצד. וא"כ איז די באדייט פון גאט פשוט אז ער האט באשאפן די יוניווערס! זהו! ער מוז נישט זיין עפעס א אינפיניט, בלי גבול, בלי השגה סטייל קריטשער. והכל על מקומו יבא בשלום?
שמן למאורדער רמב"ם וואלט געזאגט דערויף אז דאס איז א סתירה מיניה וביה. ביי דעם זאגט מען נישט, אליבא דהרמב"ם "למעלה מהשגה". פונקט אזוי ווי מ'זאגט "ער קען זיך נישט מתגשם זיין" ווייל דאס איז א סתירה מיניה וביה, און מ'זאגט נישט "למעלה מהשגה".איך וואלט געקענט הערן אז ער איז א גוף בלי גבול, איי וויאזוי קען זיין א גשם בלי גבול? און וויאזוי בלי גבול קען בכלל זיין פארשטייסטו יא? על כרחך מוזטו ערגעץ זאגן אז ס'איז למעלה מהשגתינו, נו ווער זאגט דיר וואו עס צו זאגן? און מיט די זעלבע סברה קענסטו ווייטער זאגן אז ער איז יא מוגבל בגוף, אבער נישט בכוח.
שמן למאורבקיצור נמרץ מאד. ווייל א תואר [attribute] איז אדער א דעפיניציע פונעם עצם זאך (כעין ״א מענטש איז א רעדענדיגע באשעפעניש״) אדער א מקרה (אינעם אריסטאטעליען סענס) וואס איז מוסיף דערויף (כעין ״א געלע מענטש״). לגבי ג-ט גייט די צווייטע סארט קעגן אחדות וממילא איז דאס א הגבלה וואס מ׳האט שוין שולל געווען - מכח די ערשטע צוויי הקדמות הנ״ל.אפשר זאגסטו מיר טאקע וויאזוי ער ווייזט עס אויף, ווייל ביי מיר איז עס נישט אזוי פשוט במושכל ראשון.
שמן למאורוואס איך האב געזאגט איז אז אין טעאלאגיע (ואולי פילאזאפיע בכלליות) איז בעצם נישט שייך קיין דעמאנסטרעטיוו ארגומענטן, ס״ה זענען זיי על הכלל כולו דייעלעקטיק.כ׳האב שוין נישט קיין כוח איבערצושרייבן, ובפרט אז די האסט מיר שוין מודה געווען דא און אין אישי אז עס איז אלעס לויט וואס מען וויל אננעמען, און עס איז נישטא קיין סברה נכונה אין דעם ענין. והבוחר יבחר.
שמן למאורמאן יימר אז וועגן דעם האט ער/מען דאס באגרינדעט אזוי? דאס איז א צירקולער טענה כזה: ער האט שוין מעיקרא געהאלטן אזוי, והא ראיה אז ער האט אוועקגעשטעלט זיינע הנחות אז עס זאל אזוי אויסקומען.בנוגע די צורקולאציע, איך האב עס געריפן א סורקולערע ארגומענט ווייל דיינע פרעמיסעס זענען נישט באגרינדעט, זיי שטייען נישט אויף גארנישט, בלויז אויף די מסקנה וואס מען וויל פון זיי ארויסדרינגען אז גאט איז נישט קיין גוף ומוגבל.
שמן למאורדי סיבה פארוואס דו הערסט דאס בנוגע די הגבלה פון זמן איז, ווי איך פארשטיי, אָלטימעטלי וויבאלד אויב נישט איז ער תלוי אין עפעס וואס איז שטערקער, מיינענדיג אין דעם געביט אז ער מוז האבן א התחלה; די בּאַוּנדערי וגבול וואו זיין פיניטוּד אין זמן ענדיגט זיך. השתא דאתית להכי איז פארוואס הערסטו דאס נישט בנוגע שארי הגבלות און די בּאַוּנדעריס וגבולים וואו זיין פיניטוּד ענדיגט זיך ביי זיי?פארוואס מוז מען זאגן אז די דעפיניציע פון גאט איז פערפעקט ביאינג, אדער מחוייב המציאות צו די עקסטענט וואס די זאגסט עס. בנוגע זמן הער איך, אבער מקום, אדער שאר הגבלות? וואס עפעס? פארוואס מוז זיין אז ער איז דוקה מחוייב המציאות נישט לחצאין? (איך זע בכלל נישט וויאזוי מחוייב המציאות האט בכלל עפעס שייכות מיט עפעס אנדערש אויזער זמן.)
שמן למאורדי אינפיניטי וואס דו זאגסט ביי גוף איז רק לגבי אינפיניטעסימעלס; א צאמשטעל וואס איך קען אלס צוטיילן א גוף קלענער און קלענער און קלענער עד אין סוף (אין טעאריע; אבער ל״ד ביי פיזיקס כידוע מפּלאנק לענג וואס דאן וואלט דאס טאקע געווען אַן אקטועלע אינפיניטי). דער רמב״ם האט געהאלטן, עפ״י אריסטו, אז עס איז מן הנמנע אז עפעס וואס איז גשם זאל זיך קענען מתפשט זיין לאין סוף; דאס וואלט באדייט אַן אקטועלע אינפיניטי וואס איז מן הנמנע. וממילא אויב עפעס איז א גוף, וממילא א גשם המתפשט, איז עס בהכרח פיניט. ער נעמט דאס אָן אלס א הנחה בהקדמה א׳ בריש ח״ב במו״נ (ועיין להלן שם בפ״א). דער אור ה׳, במאמר א כלל א פ״א ופ״ג, דינגט זיך טאקע אויף דעם אז עס איז נישט מוכרח. (שפינאזע איז אויך געווען קעגן דאס׳ן זאגן אז עס איז נמנע.)ועוד, גוף קען יא זיין בלי גבול, עס איז בכלל נישט קיין סתירה, ווייל אין גשם איז אויך בעל כרחך דא די מושג פון בלי גבול. אזוי ווי דער וואס שיסט א פייל אריין אינעם האריזאנט, און שיסט א פרישע פייל דארטן ווי דער עשטער האט געלאנדעט, און אזוי עד אין סוף.
מי אניאיך בין גאר די סורקעלירער?! ( 😂 ) דאס אז עס איז נישט באגרינדעט איז נישט קיין סורקעלור ארגומענט, דו שרייבסט דאך אויך אז מען קען זאגן וויאזוי מען וויל און מען קען זיך דינגן מיט זיינע סברות איבער מחוייב במציאות, נו אויב אזוי האט דאך עס נישט קיין אמת'ע גרונט, עס איז בלויז וואס מען וויל.שמן למאורמאן יימר אז וועגן דעם האט ער/מען דאס באגרינדעט אזוי? דאס איז א צירקולער טענה כזה: ער האט שוין מעיקרא געהאלטן אזוי, והא ראיה אז ער האט אוועקגעשטעלט זיינע הנחות אז עס זאל אזוי אויסקומען.בנוגע די צורקולאציע, איך האב עס געריפן א סורקולערע ארגומענט ווייל דיינע פרעמיסעס זענען נישט באגרינדעט, זיי שטייען נישט אויף גארנישט, בלויז אויף די מסקנה וואס מען וויל פון זיי ארויסדרינגען אז גאט איז נישט קיין גוף ומוגבל.
ואגב, זיין האלטן אז ״ג-ט״ איז ״מחוייב המציאות״ איז מכח אנדערע ראיות. ועיין בהפירוש בריש פ״א מהל׳ יסודי התורה (ענליך צום געדאנק פונעם ווערסיע איבער׳ן קאסמאלאגישן ארגומענט כ׳האב געהאט דערמאנט אינעם פריערדיגן תגובה). נאכאמאל, מ׳קען זיך דינגען אויף די הנחה והראיות המביאות אותו לזה, ווי איך האב בפירוש געשריבן אינעם פריערדיגן תגובה, און טאקע וועגן עס איז נאר מערסטענסט דייעלעקטיק, אבער צירקולער?! אתמהה.
מי אניהאסט מיר גוט פארשטאנען בנוגע זמן, אבער ביי אנדערע זאכן ווי למשל מקום, איז נישטא דעם פראבלעם. והיינו, מען קען נישט זאגן אז גאט איז נישט אינפיניט אין זמן ווייל אויב אזוי איז דער וואס האלט אפ זיין כוח, דהיינו דער וואס איז געווען פאר אים, גאט. מען קען דאס נישט אריינלייגן אין זיין עסענס, ווייל עפעס האט 'געמוזט' זיין פאר אים, אויב איז ער נישט אייביג געווען. אבער אין שאר הגבלות מוז מען נישט זאגן אז עס איז דא א דבר מן הצד, עס קען זיין א חלק פון זיין עסענס אז ער קען נישט גיין אזוי ווייט.
שמן למאורדי סיבה פארוואס דו הערסט דאס בנוגע די הגבלה פון זמן איז, ווי איך פארשטיי, אָלטימעטלי וויבאלד אויב נישט איז ער תלוי אין עפעס וואס איז שטערקער, מיינענדיג אין דעם געביט אז ער מוז האבן א התחלה; די בּאַוּנדערי וגבול וואו זיין פיניטוּד אין זמן ענדיגט זיך. השתא דאתית להכי איז פארוואס הערסטו דאס נישט בנוגע שארי הגבלות און די בּאַוּנדעריס וגבולים וואו זיין פיניטוּד ענדיגט זיך ביי זיי?פארוואס מוז מען זאגן אז די דעפיניציע פון גאט איז פערפעקט ביאינג, אדער מחוייב המציאות צו די עקסטענט וואס די זאגסט עס. בנוגע זמן הער איך, אבער מקום, אדער שאר הגבלות? וואס עפעס? פארוואס מוז זיין אז ער איז דוקה מחוייב המציאות נישט לחצאין? (איך זע בכלל נישט וויאזוי מחוייב המציאות האט בכלל עפעס שייכות מיט עפעס אנדערש אויזער זמן.)
מי אניאיך האב דאך געברענגט א ראיה ומשל אז שכל איז יא מחייב אז מקום בגשם האט נישט קיין גבול. וא"כ קען דאך גאט יא זיין א גוף שהוא בלי גבול.
שמן למאורדי אינפיניטי וואס דו זאגסט ביי גוף איז רק לגבי אינפיניטעסימעלס; א צאמשטעל וואס איך קען אלס צוטיילן א גוף קלענער און קלענער און קלענער עד אין סוף (אין טעאריע; אבער ל״ד ביי פיזיקס כידוע מפּלאנק לענג וואס דאן וואלט דאס טאקע געווען אַן אקטועלע אינפיניטי). דער רמב״ם האט געהאלטן, עפ״י אריסטו, אז עס איז מן הנמנע אז עפעס וואס איז גשם זאל זיך קענען מתפשט זיין לאין סוף; דאס וואלט באדייט אַן אקטועלע אינפיניטי וואס איז מן הנמנע. וממילא אויב עפעס איז א גוף, וממילא א גשם המתפשט, איז עס בהכרח פיניט. ער נעמט דאס אָן אלס א הנחה בהקדמה א׳ בריש ח״ב במו״נ (ועיין להלן שם בפ״א). דער אור ה׳, במאמר א כלל א פ״א ופ״ג, דינגט זיך טאקע אויף דעם אז עס איז נישט מוכרח. (שפינאזע איז אויך געווען קעגן דאס׳ן זאגן אז עס איז נמנע.)ועוד, גוף קען יא זיין בלי גבול, עס איז בכלל נישט קיין סתירה, ווייל אין גשם איז אויך בעל כרחך דא די מושג פון בלי גבול. אזוי ווי דער וואס שיסט א פייל אריין אינעם האריזאנט, און שיסט א פרישע פייל דארטן ווי דער עשטער האט געלאנדעט, און אזוי עד אין סוף.
שמן למאור"נישט באגרונדעט" אין די קאנטעקסט באדייט אויסדרוקליך נישט "flimsy" און "זאגן ווי אזוי מ'וויל" - איך האב דאס נישט געזאגט. עס באדייט אז עס איז נישט דעמאנסטרעטיוו (ווי לדוגמא א פּרוּף אין מאטעמאטיקס) נאר איידער דייעלעקטיק וכמו שכתבתי לעיל. דאס איז אבער פאלג מיר א גאנג פון זאגן "ער דרייט עס ווי אזוי ער וויל". דאס אז עס איז לאחרי הכל נישט עירטייט און מ'קען זיך דינגען באדייט נישט אז די טענה איז אים נישט געווען גענוג גוט אויף אויפצוווייזן מכח די טענה עצמה. וממילא צו זאגן, "ער האט שוין מעיקרא געהאלטן אזוי, והא ראיה אז ער האט אוועקגעשטעלט זיינע הנחות אז עס זאל אזוי אויסקומען." איז סיקרולער כזה:איך בין גאר די סורקעלירער?! ( 😂 ) דאס אז עס איז נישט באגרינדעט איז נישט קיין סורקעלור ארגומענט, דו שרייבסט דאך אויך אז מען קען זאגן וויאזוי מען וויל און מען קען זיך דינגן מיט זיינע סברות איבער מחוייב במציאות, נו אויב אזוי האט דאך עס נישט קיין אמת'ע גרונט, עס איז בלויז וואס מען וויל.
אזוי דארף מען זאגן: ער האט שוין מעיקרא געהאלטן אזוי, והא ראיה אז ער ברענגט נישט קיין געהעריגע קאנקריט הנחות וסברות דאס אויפצואווייזן, מוז זיין אז ער האלט שוין אזוי מעיקרא...
לא זכיתי להבין סורקלתך...
שמן למאוראיה"נ. אבער וואס איז די חלק פון זיין עסענס וואס דערלאזט דאס נישט? פּלעין אַן אי-כח און שוואכקייט דערצו? אין אנדערע ווערטער, קומסטו צו אז די עצם עסענס איז ממש הגבלה ושוואכקייט לאיזה דבר. און דאס איז נישט מסתבר אינעם טערמין "ג-ט".האסט מיר גוט פארשטאנען בנוגע זמן, אבער ביי אנדערע זאכן ווי למשל מקום, איז נישטא דעם פראבלעם. והיינו, מען קען נישט זאגן אז גאט איז נישט אינפיניט אין זמן ווייל אויב אזוי איז דער וואס האלט אפ זיין כוח, דהיינו דער וואס איז געווען פאר אים, גאט. מען קען דאס נישט אריינלייגן אין זיין עסענס, ווייל עפעס האט 'געמוזט' זיין פאר אים, אויב איז ער נישט אייביג געווען. אבער אין שאר הגבלות מוז מען נישט זאגן אז עס איז דא א דבר מן הצד, עס קען זיין א חלק פון זיין עסענס אז ער קען נישט גיין אזוי ווייט.
שמן למאורדי סטאָאיקס האבן געפרעגט אַן ענליכן קשיא בנוגע אריסטו'ס שיטה אז עס איז נישטא קיין vacuum/void, וואס גייט אין איינקלאנג מיט זיין שיטה אז עס איז נישטא קיין אקטועלע אינפיניטי (עיין באור ה' שציינתי לעיל). וואס כ'האב געזעהן ענטפערן (איך געדענק נישט וואו) איז אז אריסטו קען בייסן דעם בולעט און ענטפערן אדער אז עס איז נישט שייך (עס גייט ארויס לאַיִן הגמור, וואס אימער דאס באדייט), אדער אז עס איז דא א סארט ״וואנט״/בּעריער, אדער אז עס קומט ארויס פון די אנדערע זייט כעין לוּפּ (אזוי ווי ביי די געים בּוֺי וואו מען גייט ארויס פון די לינקע זייט און מ׳קומט גראד אריין פון די רעכטע). (עס איז בעצם אַן אפענע שאלה אין מאדערנע קאסמאלאגיע אויך: צי די יוּניווערס, אינדרויסן פון די אַבּזערוועבּל יוּניווערס וואס איז לכאורה פלאך, האט בעצם פּאזיטיווע קוּרוועטשוּר.)איך האב דאך געברענגט א ראיה ומשל אז שכל איז יא מחייב אז מקום בגשם האט נישט קיין גבול. וא"כ קען דאך גאט יא זיין א גוף שהוא בלי גבול.
לאמיר פארברייטערן מיין סברה, אז איך נעם א גאן וואס די באלעט פליט ביי די שנעלקייט פון ליכטיגקייט (און שטעלט זיך קיינמאל נישט אפ) און איך שיס אויף ארויף, וועט די בולעט בליץ שנעל זיך טרעפן אדורכפליענדיג די לבנה, זון, פלאנעטן, גאלעקסיס, יונעווערסעס... און...? נאכדעם?... ? עס שטעלט זיך דאך נישט אפ? ביז וואו גייט עס? און איינמאל איך קום דארטן אן צו 'עפעס' א סוף, און איך נעם ווידער אפיר דעם גאן און איך שיס נאכאמאל... וואס געשעט דעמאלטס? ביז וואו גייט עס דאן? עס איז בהכרח בלתי מוגבל.
שמן למאורריכטיג.די רגע ס'איז נישט דעמאנסטרעטיוו, נאר דייעלעקטיק, דאן מוז מען דן זיין ביי יעדע סברה עקסטער ווי שטארק באגרינדעט דאס איז.
שמן למאורניין. דאס איז אַן אָווערסימפּליפיקעישאן צו אפ'חוזק'ן דערפון.לדעתי איז די סברא גאר שוואך. עס איז פשוט א פילינג וואס איז געקומען מחמת זיין נמשך אחרי הפיליזאפן שבימיו.
די גאנצע סברה איז נאר אז הגבלה איז נישט מסתבר פארן טערמין גאט, זהו! ס'נישט מסתבר פאר דיר, אבער פאר מיר איז עס יא מסתבר. אויך מיר א שטארקע דייעלעקטיק סברה.
אונזער גאנצע טענה'ריי האט זיך בעיקר באצויגן איבער דעם איינע שאלה, צו איז דא א איבערצייגנדע (דייעלעקטיק איז אויך ערלויבט...) סברא צו זאגן אזוי ווי די רמב"ם אז מען דארף פארדרייען די פשוט פשט אין די פסוקים און מאכן גאט פאר אזא סארט בלתי מושגי הגוף. דערווייל אחרי ככלות הכל איז די איינציגסטע סברה דא אויפן טיש, אז... דאס גייט קעגן די מושג/טערמין פון גאט! גוט מארגן... בעיסט אויף וואס? אויף דיין טעיסט? דאס איז ניטאמאל א גוטע דייעלעקטיק סברה.
שמן למאורווי דערמאנט איז אפילו פון א מאדערנע סייענטיפיק קאסמאלאגישע פּערספּעקטיוו, די ענדגילטיגע שׁעיפּ פון די יוּניווערס און צי עס איז פיניט נאך אַן אפענע שאלה. איז אָננעמענדיג אז עס איז פיניט און/אדער מיט פּאזיטיווע קוּרוועטשור, וואס טאקע געשעהט ביי די "עק"? עס איז אויך יתכן אז רעאליטעט ברעכט אונטער צי וואס נישט. אבער עכ"פ דאס אוועקמאכן אז עס איז זיכער נישט אזוי במחי יד קען מען נישט.בנוגע די תירוצים אויף אריסטו, עס איז אלעס אבי גערעדט און נישט געענטפערט די שאלה, אדער בעסער געזאגט נישט אנערקענט די מציאות. ס'נישט קיין שאלה נאר א פשוטע זאך וואס די שכל איז מחייב. וואס הייסט דאס וואנט? וואס איז אונטער די וואנט? געימבוי? אר יו קידינג מי? מען פארט אזוי ווייט ביז מען טרעפט זיך צוריק, וואו? געדענקט די וועלט איז א באלי, סאו מען רעדט דא פון די אין סוף אין אלע זייטן, עס גייט און גייט ביז עס ווערט א לופ אריין צוריק אין די צענטער פון די ערד קיגל? אונז זענען עפעס די צענטער פון די וועלט? און ווען מען זאומט ארויס פון די גאנצע ריזיגע לופ, וואס זעט מען אינדרויסן פון די גאנצע לופ? וואס זעט מען ביי די זייטן פון די לופ?
מי אניאיך האב דיר שוין פריער אנגעפרעגט דערויף כזה:עכ"פ דאס און נאך פירט אים (ודעימיה) צו צו א "מחוייב המציאות", וואס דאס אידענטיפיצירט ער אלס "ג-ט". איינמאל מ'האלט שוין דארט איז דאך די דעפיניציע פון "מחוייב המציאות", וממילא "ג-ט", אז עס איז "אינפיניט" כנ"ל, וואס דאס דערלאזט נישט הגבלה ומשיגי הגוף. וואו קומט אריין "טעיסט"?
שמן למאורפארוואס מוז מען זאגן אז די דעפיניציע פון גאט איז פערפעקט ביאינג, אדער מחוייב המציאות צו די עקסטענט וואס די זאגסט עס. בנוגע זמן הער איך, אבער מקום, אדער שאר הגבלות? וואס עפעס? פארוואס מוז זיין אז ער איז דוקה מחוייב המציאות נישט לחצאין? (איך זע בכלל נישט וויאזוי מחוייב המציאות האט בכלל עפעס שייכות מיט עפעס אנדערש אויזער זמן.)
שמן למאוראויף דעם האסטו מיר געענטפערט;האסט מיר גוט פארשטאנען בנוגע זמן, אבער ביי אנדערע זאכן ווי למשל מקום, איז נישטא דעם פראבלעם. והיינו, מען קען נישט זאגן אז גאט איז נישט אינפיניט אין זמן ווייל אויב אזוי איז דער וואס האלט אפ זיין כוח, דהיינו דער וואס איז געווען פאר אים, גאט. מען קען דאס נישט אריינלייגן אין זיין עסענס, ווייל עפעס האט 'געמוזט' זיין פאר אים, אויב איז ער נישט אייביג געווען. אבער אין שאר הגבלות מוז מען נישט זאגן אז עס איז דא א דבר מן הצד, עס קען זיין א חלק פון זיין עסענס אז ער קען נישט גיין אזוי ווייט.
מי אנידאס, ריף איך טעיסט!איה"נ. אבער וואס איז די חלק פון זיין עסענס וואס דערלאזט דאס נישט? פּלעין אַן אי-כח און שוואכקייט דערצו? אין אנדערע ווערטער, קומסטו צו אז די עצם עסענס איז ממש הגבלה ושוואכקייט לאיזה דבר. און דאס איז נישט מסתבר אינעם טערמין "ג-ט".
מי אנידאס איז נישט "טעיסט".די סיבה פארוואס דו הערסט דאס בנוגע די הגבלה פון זמן איז, ווי איך פארשטיי, אָלטימעטלי וויבאלד אויב נישט איז ער תלוי אין עפעס וואס איז שטערקער, מיינענדיג אין דעם געביט אז ער מוז האבן א התחלה; די בּאַוּנדערי וגבול וואו זיין פיניטוּד אין זמן ענדיגט זיך. השתא דאתית להכי איז פארוואס הערסטו דאס נישט בנוגע שארי הגבלות און די בּאַוּנדעריס וגבולים וואו זיין פיניטוּד ענדיגט זיך ביי זיי?
מי אנידאס אליין אז פון די פסוקים איז קלאר משמע אז גאט האט יא משיגי הגוף, און אפילו אין גמרא (מנין שהקב"ה מניח תפילין, ועוד ועוד) איז אויך משמע נישט ווי דער רמב"ם, איז מיר שוין געניג סיבה דאס צו וועלן זאגן, אכ"פ ווילאנג איך זע נישט קיין איבערצייגנדע סיבה צו זאגן אנדערש.ס'איז טאקע נישט מסתבר אינעם טערמין "ג-ט". פארוואס זאלסטו דאס סתם אזוי אריינלייגן דארט בלי שום סיבה (עםם... חוץ "טעיסט")? פון דא און ווייטער האב איך עטליכע מאל געשריבן און איבערגע'חזר'ט אז דער רמב"ם האט סיבות וראיות חיצונות פארוואס ער איז מגדיר דעם טערמין "ג-ט" אלס "מחוייב המציאות", וממילא מוז ער זיין "אינפיניט", וממילא מוז ער זיין "בלי הגבלות". יעצט, טאמער דו האסט נישט קיין שום סיבה שולל צו זיין "אינפיניט" בכל אופן וממילא "בלי הגבלות" בכל אופן (אחוץ "טעיסט"...), פארוואס בלייבט דאס נישט בתוך גדר "מחוייב המציאות" וואס האט א שטארקע דייעלעקטיק מסתבר'דיגע באזיס בכלל, ולגבי "בכל אופן" בפרט (דאס איז דאך דער סתם פון "מחוייב המציאות")? און אזוי ווי איך האב דיר געשריבן אויף וואס דו באציהסט דיך דא מיט'ן מיר ציטירן:מי אנידאס איז נישט "טעיסט".די סיבה פארוואס דו הערסט דאס בנוגע די הגבלה פון זמן איז, ווי איך פארשטיי, אָלטימעטלי וויבאלד אויב נישט איז ער תלוי אין עפעס וואס איז שטערקער, מיינענדיג אין דעם געביט אז ער מוז האבן א התחלה; די בּאַוּנדערי וגבול וואו זיין פיניטוּד אין זמן ענדיגט זיך. השתא דאתית להכי איז פארוואס הערסטו דאס נישט בנוגע שארי הגבלות און די בּאַוּנדעריס וגבולים וואו זיין פיניטוּד ענדיגט זיך ביי זיי?
מי אניהאסט בעיסיקלי אנשטאט זאגן אז יא, גאט האט הגבלות, גענומען די סטענד אז ער האט נישט קיין הגבלות, איי רצון? מען וועט פארמאכן די ארגומענט מיטן זאגן אז עס איז א חלק פון עצמותו וואס מען קען נישט משיג זיין. דאס איז נישט ראציאנאל לדעתי.איה"נ. אין ח"ג פי"ג זאגט ער אז זוכן א תכלית לבריאת העולם, די "פארוואס האט ג-ט באשאפן די וועלט?", איז זינלאז. עס איז נישט די מענטש, עס איז נישט עפעס אנדערש. און טאקע וועגן די סארט שאלות והערות וואס דו ערווענסט. ער זאגט אז אָלטימעטלי קומט עס אראפ צו "רצון", וואס די "רצון" האט ער קאָלעפּסט צו "עצמותו" כנ"ל, וממילא איז דאס אָלטימעטלי פונקט אזוי לגמרי לגמרי אומפארשטענדליך ווי "עצמותו". (דער רמב"ם איז דאך דער וואס איז דאס מערסטע ראדיקאל אין שולל זיין פארשטאנד פון ג-ט ועצמותו.)
שמן למאורפסוקים ומאמרי חז״ל איז נישט מכח ראציאנאל. בפרט ווען מ׳קען עס פארטייטשן ולא ננעלו שערי הפירוש. די איבערצייגענדע סיבה איז דאס אז ער איז ״מחוייב המציאות״ וממילא ״אינפיניט״ בלי הגבלות כנ״ל.דאס אליין אז פון די פסוקים איז קלאר משמע אז גאט האט יא משיגי הגוף, און אפילו אין גמרא (מנין שהקב"ה מניח תפילין, ועוד ועוד) איז אויך משמע נישט ווי דער רמב"ם, איז מיר שוין געניג סיבה דאס צו וועלן זאגן, עכ"פ ווילאנג איך זע נישט קיין איבערצייגנדע סיבה צו זאגן אנדערש.
שמן למאורעסקט ענד ענסערד. ״מחוייב המציאות״ מיינט אז ער איז נישט אָנגעוואנדן אין עפעס אנדערש. פּיריאד. נישט נאר אז ער איז נישט אָנגעוואנדן אין עפעס בעפאר. זאת ועוד, ווי איך האב דערמאנט, אויב איז זמן פונקט אזוי מהנבראות (וואס האט סמוכין פון מאדערנע סייענס אויך) איז וואס הייסט אז ג-ט איז געווען בעפאר זמן, ״בעפאר בעפאר״ בכלל, וואס לפי סברתך איז נאר דארט זאג איך אז ״ג-ט איז נישט אָנגעוואנדן אין דעם״? אז ער איז אינגאנצן נישט אָנגעוואנדן אין זמן בכלל? אויב אזוי איז דאס גאנץ נאנט צו נישט זיין אָנגעוואנדן אין אנדערע מושגים בכלל אויך. מיינענדיג, אינפיניט ״בזמן״ איז נישט שייך (טאמער נעמט מען אָן חידוש) - דאס גאנצע מושג פון "זמן" אליינס איז דאך פיניט. איז מוז מען זאגן אז ער איז בכלל נישט געבינדן צו דעם מושג וואס ער האט אליין באשאפען, וא״כ כן הוא לגבי שאר המושגים הנבראים וואס ער האט באשאפן (כח וכו׳).און ווי געשריבן אויבן. אפילו מען נעמט אן אז גאט איז מחוייב המציאות, זעה איך נישט פארוואס דאס רעדט אריין אין אינפיניטי בכלליות. איך האב דיר שוין פריער אנגעפרעגט פארוואס מחוייב המציאות רעדט בכלל אריין אין אנדערע זאכן חוץ פון זמן, און איך געדענק נישט צו באקומען א צעפרידנשטעלנדע ענטפער, חוץ פון דעם זאץ אז עס איז נישט מסתבר אינעם טערמין גאט. דאס האט אבער גארנישט צוטון מיט מחוייב המציאות, דאס איז א נייע פרישע סברה. וואס אויף דעם קען איך זאגן לשיטתך, אז מען קען עס קעלעפסן מיט זיין עסענס און עס איז שוין למעלה מהשגתינו, די זעלבע וואס דו טוסט מיט רצון. פארוואס טוסטו עס נאר ביי רצון?
שמן למאורריכטיג. דאס זענען שטארקע טענות. צו מער אויסברייטערן און שטארקן דיין טענה, אויב נעמט מען אָן ״מחוייב המציאות״ ואינפיניט ככל הנ״ל, דאן האט דער (טראדיציאנאלער) טעאיסט א טוץ פראבלעמען. צווישן זיי איז אז דאס איז א סתירה מיט בריאת וחידוש העולם, ווי אויך א סתירה מיט דעם אז ג-ט איז פועל נסים בהטבע אדער מישט זיך אריין בהטבע. צווישן אסאך אנדערע. דאס איז ווייל דאס אלעס אימפּלייט שינוי ורצון וואס זענען, ווי דו דערמאנסט, הגבלות.זאת ועוד, מסברא איז יא מוכרח צו זאגן אז גאט האט געוויסע הגבלות, א שטייגער ווי רצון, וואס דאס איז דאך זיכער אז ער האט געהאט א רצון צו באשאפן די וועלט. די ספין פון די רמב"ם דערויף איז גאנץ שוואך.
האסט בעיסיקלי אנשטאט זאגן אז יא, גאט האט הגבלות, גענומען די סטענד אז ער האט נישט קיין הגבלות, איי רצון? מען וועט פארמאכן די ארגומענט מיטן זאגן אז עס איז א חלק פון עצמותו וואס מען קען נישט משיג זיין. דאס איז נישט ראציאנאל לדעתי.
מי אניאקעי לאמיך דאס צונעמען, ווייל עס זעט מיר אויס אז דא איז וואו איך פארשטיי דיר נישט.
שמן למאורעסקט ענד ענסערד. ״מחוייב המציאות״ מיינט אז ער איז נישט אָנגעוואנדן אין עפעס אנדערש. פּיריאד. נישט נאר אז ער איז נישט אָנגעוואנדן אין עפעס בעפאר. זאת ועוד, ווי איך האב דערמאנט, אויב איז זמן פונקט אזוי מהנבראות (וואס האט סמוכין פון מאדערנע סייענס אויך) איז וואס הייסט אז ג-ט איז געווען בעפאר זמן, ״בעפאר בעפאר״ בכלל, וואס לפי סברתך איז נאר דארט זאג איך אז ״ג-ט איז נישט אָנגעוואנדן אין דעם״? אז ער איז אינגאנצן נישט אָנגעוואנדן אין זמן בכלל? אויב אזוי איז דאס גאנץ נאנט צו נישט זיין אָנגעוואנדן אין אנדערע מושגים בכלל אויך. מיינענדיג, אינפיניט ״בזמן״ איז נישט שייך (טאמער נעמט מען אָן חידוש) - דאס גאנצע מושג פון "זמן" אליינס איז דאך פיניט. איז מוז מען זאגן אז ער איז בכלל נישט געבינדן צו דעם מושג וואס ער האט אליין באשאפען, וא״כ כן הוא לגבי שאר המושגים הנבראים וואס ער האט באשאפן (כח וכו׳).און ווי געשריבן אויבן. אפילו מען נעמט אן אז גאט איז מחוייב המציאות, זעה איך נישט פארוואס דאס רעדט אריין אין אינפיניטי בכלליות. איך האב דיר שוין פריער אנגעפרעגט פארוואס מחוייב המציאות רעדט בכלל אריין אין אנדערע זאכן חוץ פון זמן, און איך געדענק נישט צו באקומען א צעפרידנשטעלנדע ענטפער, חוץ פון דעם זאץ אז עס איז נישט מסתבר אינעם טערמין גאט. דאס האט אבער גארנישט צוטון מיט מחוייב המציאות, דאס איז א נייע פרישע סברה. וואס אויף דעם קען איך זאגן לשיטתך, אז מען קען עס קעלעפסן מיט זיין עסענס און עס איז שוין למעלה מהשגתינו, די זעלבע וואס דו טוסט מיט רצון. פארוואס טוסטו עס נאר ביי רצון?
טיק טענות וסברות.)
שמן למאורדי "צווייטן" און "איינער" (וואס זענען אויך לשונות מושאלים) גייען ארויף אויף מושגים, יהיו מה שיהיו. וממילא אויב איז למשל דא מקום וואס איז אים מגביל, איז דאך זיין "זיין/עקזיסטענץ" נישט דארט אינדרויסן פונעם מקום ההגבלה. דאס איז סותר דעם געדאנק פון מחוייב המציאות. און דאס זעלבע איז ביי יעדעס סארט מושג וואס ער איז מוגבל דערביי. דון מינה ואוקי אשארא. (סיידן וואו די הגבלה קומט ארויס פון אט דעם עסענס פון "מחוייב המציאות", לדוגמא אז "ער קען נישט ווערן אויס מחוייב המציאות", און אלע הגבלות השלכות וואס קומען ארויס דערפון, וואס דאן איז עס א סתירה מיניה וביה און פשוט גערעדט דזשיבּעריש. און דאס זעלבע ביי יעדעס זאץ וואס האלט נישט אויס אנאליטיש, וכמו שכתבתי הרבה פעמים.)2) מחוייב המציאות באדייט אז ער איז נישט אנגעוואנדן אין א צווייטן.
3) אויב איז ער נישט אנגעוואנדן אין א צווייטן, דאן איז ער ביי דעפענישן בלי גבול, ווייל א גבול באדייט דאך אז איינער איז אים מגביל.
שמן למאור אין אישיאון דו האסט מיר געענטפערט:וואס איז די פינקטליכע אפטייטש פון מחוייב המציאות?
מי אני אין אישילויט יענע דעפענישן, איז דא בלויז דער איין זאך, אז ער מוז זיין. דאס אז עס איז דא א 'פלאץ' וואס ער איז נישט, ווייל ער איז געצוימט פון דארטן, שטערט מיר נישט. דאס רעדט נישט אריין אין זיין 'זיין'; וואס שטערט מיר אז זיין 'זיין' איז נישט דארטן? ס'איז גארנישט מגרע פון די 'זיין' וואו ער איז יא. אז איך בין נאר דא אין ניו יארק און נישט אין ניו דזשערסי, מיינט עס אז עס פעלט פון מיין עגזיסטענס דאהי? איך בין 100 פראצענט דא, אבער נישט איבעראל! לויט ווי די דעפיינסט יעצט מחוייב המציאות מיינט עס אז ער מוז זיין איבעראל בלי גבולים. די בעיסיקלי דעפיינסט מחוייב המציאות אז עס זאל פאקטיש מיינען 'בלי גבול'. נייס...Necessary Existent. עס מוז עקזיסטירן.
שמן למאורוואס האב איך דא געזאגט אנדערש? "עקזיסטירן" = "זיין", צו וואס, כנראה ביסטו אויך מודה דא. און אזוי ווי דו זאגסט:סאו דו בעיסיקלי רידעפיינסט די דעפענישן פון מחוייב המציאות. אנהויב פון אונזער שמועס דא, האב איך דיר געפרעגט אין אישי:שמן למאור אין אישיאון דו האסט מיר געענטפערט:וואס איז די פינקטליכע אפטייטש פון מחוייב המציאות?מי אני אין אישילויט יענע דעפענישן, איז דא בלויז דער איין זאך, אז ער מוז זיין. דאס אז עס איז דא א 'פלאץ' וואס ער איז נישט, ווייל ער איז געצוימט פון דארטן, שטערט מיר נישט. דאס רעדט נישט אריין אין זיין 'זיין'; וואס שטערט מיר אז זיין 'זיין' איז נישט דארטן? ס'איז גארנישט מגרע פון די 'זיין' וואו ער איז יא. אז איך בין נאר דא אין ניו יארק און נישט אין ניו דזשערסי, מיינט עס אז עס פעלט פון מיין עגזיסטענס דאהי? איך בין 100 פראצענט דא, אבער נישט איבעראל! לויט ווי די דעפיינסט יעצט מחוייב המציאות מיינט עס אז ער מוז זיין איבעראל בלי גבולים. די בעיסיקלי דעפיינסט מחוייב המציאות אז עס זאל פאקטיש מיינען 'בלי גבול'. נייס...Necessary Existent. עס מוז עקזיסטירן.
שמן למאורPrecisely my point! ווי איך האב עמפאזייסט אין דיינע ווערטער איז דיין עקזיסטענץ געצוימט און אפשרי - סיי טעמפּאָרעלי אין זמן און סיי ספּעישעלי אין מקום: אין די משל דיינער דא, צו נאר די ספּעציפישע מקום (און זמן) און דו עקזיסטירסט טאקע נישט ערגעץ אנדערש (און אין אַן אנדערן צייט). אט דאס איז counter צו "מחוייב המציאות". ודון מינה וכו'.אז איך בין נאר דא אין ניו יארק און נישט אין ניו דזשערסי, מיינט עס אז עס פעלט פון מיין עגזיסטענס דאהי? איך בין 100 פראצענט דא, אבער נישט איבעראל!
שמן למאורעני ראיה מ'ברענגט זיך גייט אטאמאטיש זיין אין די ראמען פון זמן. אונז, זייענדיג מענטשן תחת שליטת הזמן, קענען נישט טראכטן אנדערש. לדוגמא, אפילו ווען מ'זאגט אז "זמן איז אויך מהנבראות", presupposed דאס אימפּליסיטלי א זמן: עס איז באשאפן געווארן "לאחר" שלא היה. (ועיין כאן במה שהבאתי מהעיקרים אודות החילוק בין "סדר זמן" ל"זמן"; א סארט מעטאדע צו געבן א conceptual apparatus ווען מ'איז דן דערין.)סאו לאמיר צוריקגיין א סטעפ און דאס בעסער פארשטיין, לאמיר אנהייבן פון פריער, וויאזוי איז די רמב"ם בכלל מוכיח מסברא אז גאט איז מחוייב המציאות? איינמאל מיר האבן דאס קלאר ארויס, וועלן מיר קענען דן זיין וואס פונקטליך די אפטייטש דערפון איז, און וואס עס מיינט לאו דוקא.
ועפי"ז, האבענדיג מברר געווען (דייעלעקטיקעלי) א "מחוייב המציאות" איז ער שולל דערפון סיבות, וממילא גוף, וממילא כח בגוף. (וע״ע בהל׳ יסודי התורה פ״א הי״א.)יב). כל כח שימצא מתפשט בגוף הוא בעל תכלית, להיות הגשם בעל תכלית.
כ). כל מחויב המציאות בבחינת עצמו אין סיבה למציאותו כלל ולא בשום ענין.
כא). כל מורכב משני ענינים, אמנם ההרכבה ההיא היא סיבת מציאותו כפי מה שהוא בהכרח, א"כ אינו מחוייב המציאות בעצמו, כי מציאותו (תלוי) במציאות ב' חלקיו ובהרכבתם.
כב). כל גשם הוא מורכב מב' ענינים בהכרח וישיגוהו מקרים בהכרח. הם אמנם ב' הענינים המעמידים אותו, החומר שלו וצורתו. והם אמנם המקרים המשיגים אותו, הכמות, והתכונה, וההנחה.
שמן למאורמיין נקודה איז אז דער אפטייטש אויף א געשעעניש טוישט זיך אויף ׳ביידע וועגן׳ אויך פון גוט׳ס צו שלעכט׳ס.לכאורה מיינסטו צו זאגן אז לבסוף פון אלעס קומט אויס אז אלעס איז געווען לטובה.
עולם הזהדי סברה וואס דו ברענגסט ווייזט נישט אז געשעענישן זענען נייטראל, עס זאגט בלויז אז מיר ווייסן נאכנישט וואס עס איז באמת. עפעס איז דאך די מעשה, דערווייל זעט עס אויס שלעכט. דו קענסט עס מיט א הסבר מהפך זיין לטובה, און דערנאך מיט א בעסערע הסבר מהפך זיין צוריק אויף שלעכטס, און אזוי ווייטער, אבער אייביג איז די מעשה אדער שלעכט אדער גוט. דיין הסבר גיבט נישט צו פארשטיין אז מעשים זענען נייטראל, עס זאגט אונז בלויז אז אונז זענען אומוויסנד פון די ענדגילטיגן מסקנה.שמן למאורמיין נקודה איז אז דער אפטייטש אויף א געשעעניש טוישט זיך אויף ׳ביידע וועגן׳ אויך פון גוט׳ס צו שלעכט׳ס.לכאורה מיינסטו צו זאגן אז לבסוף פון אלעס קומט אויס אז אלעס איז געווען לטובה.
קען אפשר זיין אז דאס ווייזט אז ׳גוט׳ אדער ׳שלעכט׳ זענען ׳קאמענטארן׳ איבער א ׳נייטראַלע׳ פאסירונג
רביה''ק זי''עדר. מייאישא טשערי קריגט זיך טאקע מיט סענעקאַ ועוד פילוסופים אז כעס קען יא זיין א פאזיטיווע מדה. דאס איז ווען עס קומט פון און איז דירעקטירט אויף עפעס וואס איז אַבּיעקטיוו אומ׳ריכטיג און נישט יושר, און פירט צו מו פּאזיטיווע טויש.מי אניכעס פער סע איז גראדע א פאזעטיווע כאראקטער, ס'ווייזט אז דער מענטש איז אמת'דיג מיט זיך, שעדיגן אנדערע מענטשן, צו פון כעס צו פון וואטעווער, איז נעגאטיוו. פארקערט גאר, איינער וואס ווערט נישט בכעס ווען ס'ווערט געטוהן אן אומרעכט צ.ב. באקומט פון מיר זייער אן אומגינסטיגע בליק. און דא דרייט מען מיט'ן פינגער, בשלמא ווען גאט וואלט געווארן בכעס און עס transmuted צו פאזעטיווע מעשים וואלט ער געווען דער תכלית השלמות (in this regard), אזויווי אבער לויט ווי דו זאגסט איז די מציאות פארקערט, בכעס קען ער נישט ווערן, און שעדיגן טוט ער סייווי, איז לאמיר זיך קלאפן דאס מויל דריי מאל...
ס׳איז אינטוּאיטיוו אז כעס איז א נעגאטיווע כאראקטער טרעיט (i.e. שוואכקייט אין כאראקטער) פּער סע. דאס איז הגם עס קען זיין useful פאר'ן מענטש. (ואפילו לפי דוד הום, וואס האט געשריבן אז אויב פעהלט כעס אינעם מענטש איז עס א שוואכקייט פאר אים, איז דאס נאר לגבי א מענטש און ווי אזוי ער איז למעשה צאמגעשטעלט - עס איז פאר אים אזוי ווי אַן אבר. אבער דאס זאך פאר זיך פּער סע איז א שוואכקייט ופשוט. פונקט אזוי ווי א מענטש זאל ל"ע נישט קענען משתין זיין.) איך גלייב אז דו קוקסט אָן אזא איינער וואס איז אין אזא גיסטע מיט א נעגאטיווע בליק. וההיפך בהיפך.
Tachlisביי גאט איז די יג מידות של רחמים נישט א חלק פון זיין מהות נאר פון זיין הנהגת העולם ,וויאזוי איז בכלל שייך צו זאגן אויף א גאט די טיטל "גוט"??
שלעכט און גוט זענען מידות און א גאט קען נישט האבן קיין מידות
און ווי איך האב דארט פריער אויך אראפגעברענגט דעם אפודי דארט לגבי דעם אז מ'קען נישט זאגן אז אלעס איז יא אפשרי וממילא נפסד נאר ס'איז בזה אחר זה, וואס ער ענדיגט דארט צו ווייטער:כי מן החלוקה ההיא יתבאר שיש שם נמצא לא הוה ולא נפסד, אבל לא יחוייב ממנה שהוא בלתי גוף כ״ש שהוא בלתי כח בגוף. ועל כל פנים היותו בלתי כח בגוף לא יתחייב כי אם בהנחת הקדמות, וזה ירמוז הוא ז״ל בסוף אותו הדרך השלישי, אבל הוא ז"ל יסדר זה הלשון בכאן בחחבולת מלאכה גדולה.
והיינו, אז מ'קען ווען זאגן אז אלעס ווערט טאקע נפסד נאר עס איז נאכנישט צוגעקומען דערצו און עס וועט אזוי צוקומען אינעם עתיד. דאס קען מען נישט זאגן ווייל דאס ארבעט לפי הנחת הקדמות, וואס לפי"ז איז שוין אריבער א משך פון אינפיניט זמן, וממילא וואלט שוין די הפסד פון אלעם שוין געדארפט פאסירן. און דאס אז דער רמב"ם זאגט אז ס'איז נישט לפי קדמות איז ווייל ער וויל דאס באהאלטן לפי סיבה השביעית שכתב בהפתיחה על הסתירות. דער אור ה' (מאמר א כלל ב פי"ז) זאגט אויך אז די ראיה/הוכחה מוז זיך אויך פארלאזן אויף די הנחה פון קדמות (ווי אויך אויף די דריטע הנחה זיינע פון דעם אז עס קען נישט זיין אַן אינפיניט טשעין פון פועל ונפעל - עפעס וואס ער האלט קען בעצם זיין לעיל בכלל א פ"ג). ער האלט אויך אז מ'קען אפפרעגן די ראיה מיט'ן זאגן אז זיי ווערן נפסד בזה אחר זה. ער זאגט אויך אז מ'קען טענה'ן אז אפילו מ'זאל מודה זיין אז עס איז טאקע דא א בלתי הוה ונפסד, באדייט דאס אבער נישט אז ער איז טאקע מוכרח מצד עצמו וממילא נישט מורכב וממילא נישט א גשם - ער קען זיין א מורכב וגשם ומוכרח נאר מצד סיבתו ע"ש.ואם נאמר עדיין יפסדו כולם, זה אי אפשר כי זה מונח לפי הנחת הקדמות ואס עבר זמן בלתי בעל תכלית שלא נפסד ואם כן לא יפסדו לעולם, ואע״פ שאמר בפ"ב שאין זה המופת נבנה על הקדמות, היא כפי הסיבה השביעית.
און אויף דעם שרייבט דער נרבוני דארט, ולפי די דריטע וועג הנ"ל אז אלעס וואס איז אפשרי מוז בהכרח צוקומען ערגעצוואו במשך אינפיניט זמן:ואשר יראה לי שזאת ההקדמה אפשרית לא מחוייבת כמו שאמרו המפרשים לדברי אריסט"ו, ולא נמנעת כמו שיאמרו המדברים.
ולא רחק הרב מן האמת כשאמר כי ההקדמה אצלינו אפשרית אחר שהיה האפשרי בענינים הנצחיים, כמו שאמר אריסטו, הכרחי.
וזה המופת חזק מאד בזה הדרוש, כי יתבאר ממנו מציאות השם בחלוקה הכרחית ולא מצד היות הדברים הנמצאים צריכין אל פועל, כמופת הראשון שכתבנו, ועל כן אמר הרב עליו שאין בו דחיה ולא מחלוקת אלא למי שלא ידע דרכי המופת.
ואמר עוד כי מזה יתחייב שלא יהיה גוף, שכבר בארנו שהאלוק הוא המחוייב המציאות בבחינת עצמו, וכל מה שהוא מחוייב המציאות בבחינת עצמו אינו גוף, לפי שכל גוף מורכב משני ענינים, וכל מורכב הנה ההרכבה היא סבת מציאותו, ולא יהיה אם כן מחוייב המציאות בעצמו, כי מציאותו תלוי במציאות חלקיו והרכבתם, ולזה הוא מבואר שאינו גוף ולא כח בגוף.
ומזה יתבאר בקלות שהוא אחד, כי מן השקר שימצא לשנים חיוב המציאות בשוה מבלי שום הרכבה, כי בהכרח יהיה בכל אחד מהם ענין חיוב המציאות וענין בו יובדל מזולתו, ויהיה אם כן מחוייב המציאות מורכב משני ענינים, וכבר בארנו שהמחוייב המציאות אי אפשר שיהיה בו הרכבה כלל.
ויתבאר גם כן שאינו נופל תחת הזמן, להיות כל נופל תחת הזמן משתנה, וכל משתנה יש לו משנה, ומחוייב המציאות בבחינת עצמו אין לו סבה אחרת משנה אותו, ולא יהיה הוא גם כן משנה ומשתנה יחד, שאם כן יהיו בו שני ענינים, ענין בו ישנה וענין בו ישתנה, ויהיה מורכב. ויתבאר גם כן שהוא מסולק מן החסרונות, שאם היה בו חסרון היה מצטרך אל זולתו שימלא חסרונו, ולא יהיה אם כן מחוייב המציאות בעצמו אלא בזולתו.
מי אנידער חינוך שרייבט במצוה תריא, שהיא להדמות בדרכי השי"ת (כביכול) הטובים והישרים:ס׳איז אינטוּאיטיוו אז כעס איז א נעגאטיווע כאראקטער טרעיט (i.e. שוואכקייט אין כאראקטער) פּער סע. דאס איז הגם עס קען זיין useful פאר'ן מענטש. (ואפילו לפי דוד הום, וואס האט געשריבן אז אויב פעהלט כעס אינעם מענטש איז עס א שוואכקייט פאר אים, איז דאס נאר לגבי א מענטש און ווי אזוי ער איז למעשה צאמגעשטעלט - עס איז פאר אים אזוי ווי אַן אבר. אבער דאס זאך פאר זיך פּער סע איז א שוואכקייט ופשוט. פונקט אזוי ווי א מענטש זאל ל"ע נישט קענען משתין זיין.) איך גלייב אז דו קוקסט אָן אזא איינער וואס איז אין אזא גיסטע מיט א נעגאטיווע בליק. וההיפך בהיפך.
***ואולי, בני, תחשב לבא עלי במה שכתוב וא-ל זועם בכל יום (תהלים ז יב), ואמרו זכרונם לברכה וכמה זעמו? רגע (ברכות ז.) ואתה בני אל תטעה בזה. חלילה לא-ל מרשע, ומלבבך להאמין בו ברוך הוא כי אם תכלית כל שלימות. וענין הכעס לא יארע בנו רק מצד היותנו בעל החומר הגרוע, ובאמת כי הזעם שזכרו בו איננו רק על דרך משל על ענין העולם. כוונתם לומר כי בהיות רוב בני אדם שבעולם נמשכים אחר תאותם, ומהם רבים עובדים לשמש ולירח ולמזלות וגם לעצים ולאבנים, יתחייב העולם מתוך כך כליה תמיד. ואולי אמרם שזעמו רגע בכל יום, הטעם לפי שהעולם נדון אחר רובו ובכל יום ויום מתחייב העולם על מעשיהם הרעים. ואותו רגע קטן אשר ישלים הרוב חוטא אחד בחטאו, ידמו זכרונם לברכה לזעם הא-ל לומר שיש באותו רגע חרון אף בעולם, וחיוב עליהם שהכל ראויים באותו רגע מכח מידת הדין לכלות, אלא שמידת הרחמים מכרעת מיד ומעמידו. וקבל זה בני ממני עד שמעך טוב ממנו.
Dr. Landa’s protest that corporealism reduces Jewish belief to a mere “numbers game — one body-god as opposed to two, three or more” is in error; the contrast between one all-powerful God, Who created and controls everything, and two or more gods of limited power, does indeed make all the difference in the world — just as there is a world of difference between one incorporeal God and two or three incorporeal gods
אולם האחדות מבואר מענינו שהוא מתחייב לעקר מציאות השם ומסתעף ממנו על הדרך שבארנו במופתים, כי אם לא היה אחד אלא שנים או יותר, היה בכל אחד מהם בהכרח שני ענינים, ענין חיוב המציאות וענין בו יובדל מזולתו, ויהיה אם כן מורכב, והיתה הרכבתו סבת מציאותו, ולא יהיה אם כן מחוייב המציאות בעצמו.
ואולם שאינו גוף ולא כח בגוף מבואר גם כן היותו מתחייב לעקר מציאות השם ומסתעף ממנו על זה הדרך גם כן. וזה, לפי שכל גשם מורכב מחומר וצורה, וכל מורכב הנה הרכבתו סבת מציאותו, וישוב אל מופת האחדות. ואף אם נאמר שאין כל גשם מצד מה שהוא גשם מורכב מחומר וצורה בהכרח, אבל הגשם מצד מה שהוא גשם אין בו הרכבה כלל והוא אחד בגדר, והאמת כמו שהיה דעת הקדמונים בזה, וגם כן אבן רש"ד כתב במאמר י"א ממה שאחר הטבע שזהו דעת אריסטו, ושאין ההרכבה הכרחית בכל הגשמים, ויאמר שהגשם השמימיי אחד מכל אופן בלי שום הרכבה כלל, ואמר שם גם כן שההרכבה שנרגיש בגשמים אינה רק מצד הצורה המינית שהיא חלה בגשם, ולפי זה היה אפשר לומר שיהיה האלוה גשם עם היותו אחד, אלא שאם היה גשם יתחייב שיהיה בעל תכלית בהכרח ויהיה לו דומה, כי יהיה דומה בזה אל שאר הגשמים ויהיה כחו בעל תכלית, והוא יתברך אין לו דומה כמו שאמרנו, ועוד שהגשם לא יניע גשם אלא בשיתנועע הוא גם כן כשיניעהו, ואם הוא מתנועע יצטרך אל מניע אחר חוץ ממנו שלא יהיה גשם, ויהיה המניע ההוא המחוייב המציאות ולא הגשם.
ואולם שאין לו התלות בזמן מבואר גם כן שהוא מתחייב לעקר מציאות השם ומסתעף ממנו, וזה, שאם היה נופל תחת הזמן לא יהיה אם כן עלת כל הנמצאים, כי הזמן היה קודם לו, ויהיה נמצא אחר שלא היה, ויצטרך אל מוציא, ולא יהיה אם כן עלת הכל, ואם היה נמצא עם הזמן תמיד הנה לא יהיה מחוייב המציאות בעצמו אלא באחר והוא הזמן, אלא אם היה הזמן הוא המשך הבלתי משוער שאי אפשר זולתו, וכן אם לא יהיה נצחי יהיה בו אפשרות העדר, ומה שהוא אפשרי ההעדר אינו מחוייב המציאות, ובכלל אם היה לו התלות בזמן יהיה מציאותו תלוי במציאות הזמן ולא יהיה מחוייב המציאות בעצמו.
אין אנדערע ווערטער, זיין ריִזענינג מיט דעם איז לגבי מאַנאָטעאיזם:כי כל מחויב המציאות בבחינת עצמו, ראוי בהכרח שלא תמצא למציאותו סיבה, כמו שנזכר בהקדמה העשרים; ולא יהיה בו ריבוי ענינים כלל, כמו שנזכר בהקדמה האחת ועשרים; ולזה יתחייב שלא יהיה גוף ולא כח בגוף, כמו שנזכר בהקדמה העשרים ושתים. הנה כבר התבאר במופת, לפי זה העיון, שיש נמצא מחויב המציאות בבחינת עצמו בהכרח, והוא אשר אין סיבה למציאותו, ואין בו הרכבה, ולזה לא יהיה גוף ולא כח בגוף, וזהו ה' - יתגדל שמו! וכן יתבאר במופת בקלות, שחיוב המציאות בבחינת העצם, מן השקר הוא שימצא לשנים, כי יהיה מין חיוב המציאות ענין נוסף על עצם כל אחד משניהם, ולא יהיה אחד משניהם מחויב המציאות בעצמו לבד, אבל מחויב בענין ההוא, אשר הוא מין חיוב המציאות אשר נמצא לזה ולזולתו; והנה יתבאר בפנים רבים, כי המחויב המציאות אי אפשר בו השניות כלל, לא דומה ולא הפך. עילת זה כולו - הפשיטות הגמורה והשלמות הגמורה, אשר לא יעדף ממנו דבר חוץ מעצמו ממינו, ונעדר העילה והסיבה מכל צד. אם כן אין השתתפות כלל.
ער זאגט אז לפי העיון, וויבאלד לדידיה (במאמר ד דרוש ב) איז יתכן אז עס איז דא מער ווי איין וועלט, און מ'קען זאגן אז איין גאט, שהוא בתכלית הפשטות לעצמו, פירט איין וועלט, און א צווייטע גאט, שהוא ג"כ בתכלית הפשטות לעצמו, פירט דאס צווייטע. ווי אויך זאגט ער אז מ'קען בעצם טענה'ן אז ס'דא צוויי, וואו איינס איז א מנהיג און דאס צווייטע איז בלתי מנהיג לדבר. ולכן דארף מען דאס אָנצונעמען פידעאיסטיקעלי מכח אמונה והתגלות, וויבאלד פילאזאפיע וחקירה קען דאס נישט פעסטשטעלן ע"ש.שהשורש הזה [של אחדות] כבר יכלל שני ענינים: האחד, היות הא-ל יתברך אחד בעצמו בתכלית הפשיטות. והשני, מניעת השניות. וזה, כי כשהונח היותו יתברך פשוט אחד בעצמו, כבר יפל הספק, אם יש שם אלהות יותר מאחד.
דער נרבוני דארט שרייבט אויך ענליך: דער אור ה' נעמט אבער אָן די תירוץ. זייענדיג אז זיי קענען בעצם זיין אויף אמאל נאר איינער אינערט וכדומה. ובסתם דינגט ער זיל מיט'ן רמב"ם אינעם פריערדיגן פרק, אז די תוארי הא-ל קענען בעצם יא זיין פונעם זעלבן סוג מתוארים על האדם, נאר זיי זענען חלוק אין (אַן אינפיניט) דעגרי ע"ש. ועכ"פ, איז דאס'ן באלאנגען צו אַן אייניגע מין וסוג מיט א צווייטן, ל"ד א פראבלעם מיט "מחוייב המציאות" אליביה.וכן יתבאר במופת שחיוב המציאות בבחינת העצם, מן השקר שימצא לשנים כי יהיה מחוייב המציאות בבחינת העצם ענין נוסף על העצם - והרצון בזה כי אם היו שני מחוייבי המציאות אחר שהיה כל אחד מהם "מחוייב המציאות" יתחייב שהיותו "מחוייב המציאות" הוא היותו זולת עצמו, כי אם היה עצמו היותו "מחוייב המציאות" לא ימצא לזולתו, והמשל בזה "אברהם או יצחק הוא אדם במה שהוא אברהם או יצחק". אם תאמר כי "אברהם אדם במה שהוא אברהם" לא ימצא האנושיות לזולתו, ואם הוא לענין נוסף לאברהם אם כן יהיה טבע משותף לו, ואם היה לטבע משותף, רוצה לומר לענין יכלול נוסף על עצמו ואם הוא עצמו, היה כל אחד משניהם מורגב משני טבעים מענין כולל ומענין מיוחד, והמורכב עלול בלתי מחוייב מעצמותו והמחוייב המציאות אין לו עלה. הנה מבואר שהמחוייב המציאות אחד.
ואמר בן רשד שזה המופת הוא "קרוב מן המופת", ואם יראה ממני שהוא מופת הוא לפי שכח זה המופת הוא כח מאמר האומר שהשינוי בין שני "מחוייבי המציאות" לא ימנע שיהיה אם שינוי באיש וישתתפו בתואר המיניי, ואם במין וישתתפו בתואר הסוג - וכל שני ההשתניות אמנם ימצאו [רק] למורכבים. וחסרון זה המופת הוא שכבר התבאר שהנה [יש] נמצאות משתנות והם פשוטות לא יהיו משתנות [לא] במין ולא באישים, והם השכלים הנפרדים [המלאכים לפי הרמב״ם]. אבל יתבאר מענינה שיחוייב שיהיו [השינוי] בם המתאחר במציאות והקודם, ואם לא לא יושכל שם שינוי כלל. ומופת בן סינא ישלם על זה האופן: מחוייב המציאות אם היו שנים הנה לא ימנע אם שיהיה ההשתנות אשר ביניהם במספר או במין. ואם היה השינוי במספר היו מסכימין במין, ואם היה ההשתנות במין היו מסכימין בסוג. וכל ב' אלו המינים יחוייב שיהיה "מחוייב המציאות" מורכב. ואם היה ההשתנות אשר ביניהם בקדימה ואיחור יחוייב שיהיה "מחוייבי המציאות" אחד, והוא הקודם העלה לכולם וזה אמת. הנה אם כן מחוייב המציאות אחד אחר שלא יהיו הנה זולת הג' חלקים בטלו השנים ונתקיים השלישי הנשאר.
Crescas makes here a keen observation, namely, that unity has a double meaning. It means simplicity, that the object is not composite; and it is also to be understood in a numerical sense, that there is only one God. As for the first, it was well established, for God is necessary of existence, and everything necessary of existence cannot be composite, as has been discussed. The question remains in regard to the second. Is there only one God ? Crescas always considered the arguments substantiating the oneness as insufficient. The interdependence of the world and the harmony of action are counterbalanced by his supposition of the possible existence of two worlds. There is, however, one more argument, which says that since we posit the infinite potence of God, the existence of another God is impossible, for they would constrain each other. Yet, says Crescas, these arguments are not convincing, for it is still possible that the other one is not active. He, therefore, concludes that the numerical unity of God is only a subject of revelation
It must be admitted that Crescas in this point is not only weak, but prejudiced. His polemical nature overmastered the philosophical. What does he mean by a "passive God"? Does it not contradict his own conception of "God"? If God possesses infinite potence, then what is that other being? It is neither active nor potential. It is evident that this absurd argument was only advanced just as a shot at the philosophers, though it fell short of the mark, and Crescas well conceived it
