☕ קאווע שטיבל — ארכיוו
הויפט זייט » תורה ודעת » תורה און מחשבה » קאסט-בענעפיט פון אינטערמערידזש וחתנות פון א תורה'דיגן שטאנדפונקט

קאסט-בענעפיט פון אינטערמערידזש וחתנות פון א תורה'דיגן שטאנדפונקט

106 פאסטס אין ארכיוו · אשכול #14732
בלאט: 1 2 3

מי אני » דינסטאג דעצעמבער 6, 2022 6:26 pm

· #513446
דר. גרשון חורגין שרייבט בנוגע הפגישה בין יהדות ופילוסופיה/מדע:
משנת הלאומיות העולה מבית מדרשו של המדע החדש שונה בכל פרטיה מן הלאומיות היהודית. לפי המדע אין ללאומיות קשר חיוני ואורגני לדת. הלאומיות לפי המדע אפשרית בלי דת. בעצם, גורס המדע, אין הלאו­מיות אלא מקרה אשר חל על קבוץ אנשים היושב בחבל ארץ קבועה. אדם, לפי המדע, יכול לשנות את לאומיותו ולקבל עליו את לאומיותו של איזה קבוץ אנושי שהוא. הלאומיות לפי המדע הוא ענין של חוק וחנוך בלבד. היא אינה תלויה בביאולוגיה ואינה ענין הטבוע בנפש האדם, היא אינה, בהכרח, עוברת בירושה מאבות לבנים. מושג הלאומיות של היהדות דיטרמיניסטי הוא, הוא נוטה לכפות את עצמו על היחיד. ישראל שחטא ישראל הוא. עמנו אינו מוותר על הסוטים מחוץ לגבולותיו. לגבי המדע ענין הלאו­מיות תלוי ברצונו החפשי של האדם ובבחירתו העצמית.

שאיפת המדע בכלל היא לחרוג מעבר לכל לאומיות שהיא. באופיו וברוחו הריהו המדע אנושי-כללי. ישנה הנטיה לבטל כל בדלות של קבוצי האנושיות השונים השוכנים לארצותיהם. המדע יוצר תרבות משלו, התרבות המדעית, אינה לאומית או דתית. תרבות זו שואפת להקיף אתהאנושיות כולה.
‏כהיום איז דא מער די געדאנק פון מאָלטיקולטורעליזם וואס זוכט יא צו אנערקענען יעדענ׳ס ספעציפישע קולטוראל אידענטיטעט, אבער פארט האבן א גלאבאלע הומעניסט אחדות.

***
Do you agree with novelist Michael Chabon, who recently sparked an uproar by essentially saying that intermarriage is not only a reality of life in the Diaspora, but should be a Jewish goal?

Part of the reason that he was so threatening is that he articulated an extreme form of something that is, in some ways, already embraced by progressive Judaism. We have opened our doors to intermarriage, we have embraced the universalism of our values and of other people, and we try not to sit in judgment for that. Basically what he said was, not only should we do all those things, we should actually seek out intermarriage, because we should be mixing out our gene pool and our idea pool. That took it to the next level and freaked everyone out

As a person who officiates at interfaith marriages, I still find it really upsetting, even though I come from interfaith marriage. Something about it, the rejection of particularism to such an extreme, to me, is ultimately about eradication of Judaism, and Judaism is too important to disappear. But I could also argue it shouldn’t have to stay alive [just] because Jews only marry other Jews and are fearful of everything else
אין אַן אינטערוויו מיט אנדזשעלא ווארניק בוכדאהל.

***

אז מ׳האט דערמאנט די געדאנק פון די tensions צווישן די עולי בבל און די עם הארץ בא״י וואס זענען געווען די אידן וואס זענען דארט פארבליבן לאחר החורבן, איז דאס וואס דר. טאמאס ראָמער האלט: 📎 83DAE9B2-5301-41A2-A6DA-20D14ECC087C.jpeg

מי אני » מוצ"ש דעצעמבער 17, 2022 8:32 pm

· #513993
לגבי מהו זהות ״ישראל״ שרייבט ר׳ צדוק הכהן מלובלין זצ״ל בצדקת הצדיק (אות נד):
עיקר היהדות – בקריאת שם ישראל. כמו שנאמר זֶה יֹאמַר לַה' אָנִי וְזֶה יִקְרָא בְשֵׁם יַעֲקֹב וְזֶה יִכְתֹּב יָדוֹ לַה' וּבְשֵׁם יִשְׂרָאֵל יְכַנֶּה (ישעיה מד, ה). שלא יהיה לו רק מעלה זו שמכונה בשם ישראל די. ומצינו בריש פרק כלל גדול (שבת סח:) גר שנתגייר בין האומות ומביא חטאת על החלב והדם והשבת ועבודה זרה, עיין שם דלא ידע כלל שזה אסורה ואפילו על עבודה זרה ושבת. ונמצא שלא ידע כלל מכל התורה, ובמה הוא גר להתחייב חטאת, רק בקריאת שם ישראל די.

ובזה יובן מה דיהרג ואל יעבור על המרת דת להיות ישמעאל, אעפ"י שהם אין עובדים עבודה זרה אפילו בשיתוף כנודע, וכן נזהרים על גילוי עריות ושפיכות דמים, ואין כופין כלל על אותן שלוש עבירות דיהרג ואל יעבור. אבל המרת שם ישראל לבד, זה שקול ככל התורה כולה וכנגד עבודה זרה גילוי עריות ושפיכות דמים, ועיין ברדב"ז מזה.

ולכן גם אצל ההמון הוא פסול משפחה שיש מומר במשפחה, ואין חוששין אם יש בה רשע גמור העובר על כל עבירות שבתורה כל זמן שלא המיר. וכן דורות הראשונים היו עובדים עבודה זרה, ומכל מקום שם ישראל לא המירו, ועל זה נאמר חֲבוּר עֲצַבִּים אֶפְרָיִם הַנַּח לוֹ (הושע ד, יז), שהם בחיבור אומה אחת ולא נתפרדו להתחבר עם הגוים ולהיות בכללם.
‏דא קען מען זעהן ווי מ׳האט דאס צענזורירט און ארויסגענומען דעם אות נד.

מתבודד » מוצ"ש דעצעמבער 17, 2022 9:12 pm

· #513994
פארוואס צענזורירן אזא שטיקל?

מי אני » מוצ"ש דעצעמבער 17, 2022 11:27 pm

· #514003
מתבודד
פארוואס צענזורירן אזא שטיקל?
ווי הרב דר. מלך שפירא זאגט איז דאס וויבאלד דאס האט דאך א שטארקע נאציאנאליסטישע שטעלונג (״ציונות״) און גייט קעגן דעם געדאנק פון ״אין אומתינו אומה אלא בתורותיה״.

דאס פירט אריין:
[ציטאט אראפגענומען]
די שאלה איז צי קריאת שם ישראל איז נאר סאָפישענט און דעם אז עס ברענגט אטאמאטיש דעם זהות ״ישראל״ אָן קיום תורותיה, אדער צי איז עס אויך נעסעסערי אז עס מוז זיין כדי צו האבן זהות ״ישראל״ אפילו בקיום תורותיה.

***

דר. בּלעיר פרענטש זאגט בנוגע די גמרא במגילה יג. איבער דרש'ענען ספר דברי הימים:
The question arises, why did the Rabbis choose 1 Chron. 4.18 as their example for how to read Chronicles midrashically? A more certain reason that the Rabbis interpreted this verse was to purify Judah’s bloodline. Bitya, who in Chronicles is an otherwise unknown daughter of a Pharaoh, becomes the daughter of Pharaoh who saved Moses. The Rabbis did not take intermarriage lightly, with some of them arguing that a union with a non-Israelite was permissible only if the prospective spouse were a convert (cf. b. Yev. 60b, 76b-77a). Intermarriage in Judah’s genealogy would have been of particular concern, given that the Messiah comes from this line. Bitya now becomes, for one Rabbi, a convert, and for the other sages, at least a person of immeasurable status

In Ruth Rabbah, as in Leviticus Rabbah, the call to interpret Chronicles involves the issue of intermarriage. This time the problem arises in the genealogy of Judah’s son Shelah, himself the son of a Canaanite
📎 11.jpg

מי אני » מאנטאג דעצעמבער 26, 2022 7:55 am

· #514524
דר. משה הלברטל ברענגט ארויס אין די לעקציע אז לגבי די געדאנק פון ״זהות יהודי״ איז אנשטאנען א טויש אין דעם צו מאכן די פּאראמעטערן און גבולים דערפון לויזער אפילו ביי די ארטאדאקסישע, און דאס איז מכח דעם אז עס איז שוין דא ״קאַמפּעטישאן״ פון די רעפארם פראקציע ביהדות, ובכלל נישט דארפן ״געהערן״ צו קיין פראקציע און זיין אַן אנערקענטע ״סעקולארע״ אזרח וואס איז א איד. און דאס זעהט מען ביי גיור כשהיא רק לשם אישות וואו, לדוגמא דער מנחם משיב (ח״א סימן מב) איז דאס מתיר מיט אזא סארט ״עד שתאכלנו באיסור וכו׳״ ע״ש. דער חלקת יעקב ביו״ד (סימן קנ) דינגט זיך שטארק אויף דעם און טענה׳ט אז דאס איז נישט קיין גירות וויבאלד דאס גאנצע קבלת היהדות איז רק שהן ״יהודים לאומים״ ע״ש.

דר. הלברטל ברענגט ארויס א חקירה: איז דאס אקצעפטירונג פון עול המצות דאס וואס מאכט דיר א איד, אדער איז עס דאס וואס דו ביסט א איד (באיזה אופן) דאס וואס ברענגט דיר דעם עול המצות דערנאך? לגבי הלכה זאגט ער קען מען טרעפן דיעות הראשונים המתירים (על אף מה שפסק המחבר ביו״ד סימן רסח סעיף ג ובש"ך שם ס"ק ט עפ״י הרא"ש והרמב״ם בהל׳ איסורי ביאה פי״ד ה״ה וה״ח לגבי גר תושב (ועיין במ״מ שם) דקבלת המצות מעכבת אף בדיעבד, וכמו שטען החלקת יעקב. אבל עיין בשו״ת הרדב״ז (ח״ד סימן פו) ועיין ברמב״ם שם פי״ג הי״ז ובמ״מ שם (הגם דהוא רק לגבי הודעת המצות אליו ולא לגבי קבלת המצות עליו, ועיין בחלקת יעקב הנ״ל)). ועוד, וויבאלד היינט-צו-טאג איז עס דאך אנדערש אין דעם געביט אז עס איז שייך דעם אפציע פון זיין א ״יהודי לאומי״, קען מען זאגן אז די וואס האבן געהאלטן אז עס פעהלט נישט אויס קבלת עול המצות מעיקרא לשם גיור, איז דאס אבער נאר בימיהם וואו עס איז נישט געווען שייך דערנאך צו זיין א איד בלא זה, משא״כ בימינו. וכן להיפך: די וואס האבן געהאלטן עס פעהלט יא אויס איז וויבאלד וויאזוי דען איז מען ״א איד״?, משא״כ בימינו.

ער ברענגט ארויס ווי מ׳קען טרעפן א איד וואס נעמט נישט אָן די תורה ומצות אבער איז נאך א חלק פונעם ״עם״ ישראל מיט איר נאציאנאלקייט און קולטור און וואלט גרייט געווען אפילו צו שטארבן דערפאר. ער איז א ״איד״ (און אפילו מער ווי די סתם ״ישראל מומר אע״פ שחטא וכו׳״). וכן להיפך לגבי א איד וואס ווארפט אפ די גאנצע ענין נאציאנאלקייט אבער איז א שומר תורה ומצות איז אויך א ״איד״. ואפילו וואו מ׳ווארפט אפ ביידע איז מען נאך אלס א ״איד״ (מיט א מיסיע פון ״תיקון עולם״ וכדומה). און ס׳איז נישט אז איינס ״ברענגט״, און/אדער איז ״בתוך״ דעם, אנדערן.

די נאצי רעגירונג ימ״ש, ביי זייערע נורעמבערג געזעצן אין 1935, האבן זיך נישט מייעץ געווען מיט ארטאדאקסן (אדער רעפארמער) מברר צו זיין מי הוא יהודי. (זיי האבן געהאט א ביאלאגישע קרייטעריע דערפאר.) און די געדאנק פון ״דוויים ודחופים ומסוחפין ומטורפין״ איז דאך וואס מ׳זאגט לגר הבא להתגייר. און די ״דוויים ודחופים״ מהגוים, אויב איז דאס מחמת דעם אז זיי רעכענען אים ווי א ״איד״, איז דאס וואס געבט אים די זהות יהודי. וכעין הטענה שטען זשאַן-פּאָל סארטרע. (ואפילו וואו דער גר וויל נישט גענצליך אפהאקן זיין אידענטיטעט וזהות פון וואס ער איז געווען מעיקרא; ער וויל נישט אז ס׳זאל זיין ממש בּיינערי.)

לאחר הכל, די שאלה פון ״מיהו יהודי?״ קען מען נישט אפטיילן פון ״פארוואס פרעגט מען די שאלה?״, לדוגמא אין אונזער פאל פון חתנות.

אין אנהויב פון די לעקציע זאגט דר. קריסטיִן העיס אז בימי התנ"ך (עד עזרא) טרעפט מען דאס'ן ווערן געבוירן ביי א איד איז סיי נישט נעסעסערי צו גערעכענט ווערן ווי א איד/איזרעלייט, והא ראיה אז די מלכים וכו' האבן געהייראט נשים נכריות און זייערע קינדער ווערן גערעכענט ווי פולקאמע אידן/איזרעלייטס פונעם פאלק פונקט אזוי, און סיי נישט סאָפישענט, והא ראיה אז אברהם און יצחק האבן געהאט קינדער וואס ווערן נישט גערעכענט ווי "אידן/איזרעלייטס". (הגם, דאפשר להשיב אז ביי מלכים זענען כאטש איינע פון די עלטערן אידן מעיקרא (חוץ טאמער וויל מען זאגן אז די נשים ממש זענען פארעכענט געווארן ווי מבנות העם ג"כ, און זאגן גיור איז שווער ובפרט לפי מה שמצינו שעבדו אלוהיהם), און לגבי די קינדער פון אברהם ויצחק ווערט דאך "איד/איזרעלייט" נאר גערעכענט פון יעקב/"ישראל".)

ולגבי די נידון פון חתנות אין דעם שרייבט דער חלקת יעקב דארט: 📎 CBBA8E77-265C-4D36-887D-2FB15BD1D8D7.jpeg

מי אני » דינסטאג פעברואר 7, 2023 2:38 pm

· #516680
‏דא הא׳מיר ארומגערעדט איבער דאס געדאנק פון הסכמת וקבלת ההלכה און געזעץ וואס דאס באגרינדעט איר סמכות. אין די אשכול האט מען ארומגערעדט איבער די אנארכיק טרענדס בתוך יהדות. איז מערקווידיג צוצוברענגען דאס וואס עמוס עוז שרייבט דערוועגן, וואס האט א שייכות צו ביידע די געדאנקען און פירט אריין צום געדאנק פון ״זהות ישראל״:
ליהודים אין אפיפיור, אילו קם אפיפיור יהודי, כל אחד היה בא וטופח לו על השכם ואומר: בוא הנה, תשמע, אתה לא מכיר אותי ואני לא מכיר אותך, אבל סבא שלך ודוד שלי עשו פעם עסקים ביחד, בז’יטומיר, או במאראקש, ולכן תן לי שתי דקות להסביר לך פעם אחת ולתמיד מה אלוהים באמת רוצה מאתנו. ודאי, יש כל מיני מתיימרים ויש מי שהולך אחריהם בעיניים עצומות, אבל לאורך תולדותיו עם ישראל לא אוהב לציית. תשאלו את משה רבנו, תשאלו את הנביאים. אלוהים עצמו מתלונן כל הזמן על כך שעם ישראל לא ממושמע אלא מתווכח על כל דבר; העם מתווכח עם משה. משה מתווכח עם אלוהים, אפילו מגיש התפטרות, בסוף משה חוזר בו מהתפטרותו – אבל רק לאחר משא ומתן, ורק לאחר שאלוהים נכנע ומקבל את עיקר תביעותיו (שמות ל”ב, 32). אברהם עומד עם אלוהים על המיקח בעניין סדום כמו סוחר מכוניות משומשות, חמישים צדיקים, ארבעים שלושים ואף מטיח באלוהים את ההאשמה הנוקבת “השופט כל הארץ לא יעשה משפט?” (בראשית, י”ח 33-25); ולא שמענו שיצאה אש משמים ואכלה אותו על דברי הכפירה הנוראים הללו. העם רב עם הנביאים, הנביאים רבו עם אלוהים, המלכים רבו עם העם ועם הנביאים, איוב הטיח כלפי שמיא. השמים סרבו להודות שחטאו לאיוב ואף על פי כן העניקו לו פיצויים אישיים, ואפילו בדורות אחרונים היו רבנים חסידיים שתבעו את האל לדין תורה.

תרבות ישראל יש לה איזו ליבה אנארכית: לא רוצים משמעת. לא סתם ממלאים פקודות. רוצים צדק. רודף אתונות ורועה צאן אשר נחה עליו הרוח יכול למלוך על ישראל או לחבר את מזמורי תהילים. בולס שיקמים קם ומתנבא. רועה צאנו של כלבא שבוע, או איזה סנדלר, או נפח, מלמד תורה ומפרש פירושים ומטביע את חותמו על חיי יום יום של כל אדם מישראל. ועם זאת – תמיד, או כמעט תמיד, ריחפה סביבם השאלה: מי שמך? מניין לנו שאתה האיש? אולי אתה באמת גדול בתורה, אבל ברחוב הסמוך גר עוד גדול אחד, והוא חולק עלים ומציע מסקנה מהופכת, ולא פעם “אלה ואלה דברי אלוהים חיים“. על פי רוב הוכרעה שאלת הסמכות לפרש בכוח איזה קונסנזוס חלקי, לא פה אחד. תולדות תרבות ישראל באלפי השנים האחרונות הן שלשלת של מחלוקות מרות, בהן מחלוקות מכוערות ורוויות יצרים, בהן מחלוקות פוריות. בדרך כלל לא היה שום מנגנון הכרעה סמכותי, פורמלי; על פי רוב, רב פלוני היה גדול מחברו מפני שנחשב גדול מחברו, ותו לא.

תרבות ישראל במיטבה היא תרבות של שקלא וטריא, של משא ומתן, של פנים לכאן ולכאן, של חריפות כוח השיכנוע, של מחלוקת “לשם שמים”, של ריב למען “יגדיל תורה ויאדיר”, של איפכא מסתברא, וגם של יצרים עזים המתחפשים למחלוקות “לשם שמים”. זהו יסוד רוחני המתיישב היטב עם רעיון הדמוקרטיה כפוליפוניה – מקהלה של קולות שונים המתוזמרים על ידי מערכת של כללים מוסכמים. אורות ולא אור. אמונות ודעות ולא אמונה ודעה. אכן, היו וישנן בתרבות ישראל “מובלעות” של ציות עיוור. המובלעות האלה הן, בעיני, סטייה מהמסורת, גם כאשר הן מתיימרות להיות התגלות המסורת. עם כל ההבדלים שבין הרב הליטאי המושל בכיפה לבין המשיח מלובאביץ’ ובין שניהם לבין הקדוש מן העיירה נתיבות, למשל, שלושתם משרים סביבם ציות אפיפיורי, והכפופים להם מקבלים משמעת. ציות עיוור אינו יכול להיות מוסרי. “נעשה ונשמע” פירוש: נעשה בתנאי שנשמע. כבר אלפי שנים לא היה אף מעשה אחד, אשר כל היהודים כאיש אחד הסכימו לראות בו נס או מופת. תמיד יש חולקים וחושדים וכופרים. כמעט מול כל סמכות מופיעה סמכות שכנגד. רק יחידים היו, אשר בני דורם ובני הדורות שלאחריהם קיבלו את סמכותם בלא עוררין. בסופו של דבר, “מקור הסמכות” בתרבות ישראל הוא בנכונותו של העם – או של חלק ממנו – לקבל את מורה-ההוראה, או את פוסק-ההלכות, או את הצדיק בעל המופת, או את מורה הדרך, כמקור של סמכות. אפילו הנשר הגדול נעשה נשר גדול מכוח התקבלותו על לב העם ולא מכוח הכתרתו בידי קומץ חשמנים. ההירארכיה היא וולנטארית. מבחינה זו, יש בתרבות ישראל קו אופי דמוקרטי עמוק ומובהק; וכדאי להזכיר זאת דווקא בימים שבהם יש אצלנו כל מיני חכמים שלא די להם בניגוד הממשי שבין מרות ההלכה לבין מרות השלטון הנבחר, והם מציירים את רוח הדמוקרטיה כאיום של היהדות או את רוח היהדות כאיום על הדמוקרטיה.

ער גייט אויך דערנאך אריין אין דאס געדאנק פון ווי מ׳ווערט א ״קראי פון תושבע״פ/הלכה״ וואס איז אויסגעשמועסט אין די אשכול:
עולם ההלכה, כמו היקום עצמו מתחיל ב”מפץ גדול” – מתן תורה, מעמד הר סיני. מאז ועד היום, או מאז עד תמול שלשום, תרבות ישראל היא תרבות של מעגלי אדוות מתרחבים, של פירושים, רובד על גבי רובד. אבל ככל שמתרחקים ממתן תורה, המרחב הפרשני מצטמצם והולם מפני שהוא מאוכלס יותר ויותר. הולך ומצטמצם החלל, מפני שכל דור מוסיף ולשום דור אסור לגרוע ואסור לגנוז. הבית מתמלא רהיטים, הרהיטים מתמלאים חפצים, אין יוצא ועוד מעט וכבר אין בא משום שאין מקום.

בעולם ההלכה הולכת ומתעצמת הבקיאות הלמדנית, או הדבקות הקפדנית, או החריפות, או התלהבות הלבבות, בעוד מרחב היצירה הולם ומסתתם. גם הכרת הערך העצמית הולכת ומתכווצת שהרי “אם ראשונים כבני אדם – אנחנו כחמורים”: ככל שמתרחקים ממעמד הר סיני, יהדות ההלכה משמרת יותר ויותר ויוצרת פחות ופחות. לכל היותר – “יפתח בדורו כשמואל בדורו”. וודאי שאין האחרונים רשאים לשנות מדברי הראשונים. אכן, שעונים רוחניים שונים הורו שעות שונות ביהדות ספרד וביהדות אשכנז, במזרח אירופה ובסאלוניקי ובבגדד ובתימן – אבל כל השעונים הוראו שמעמד הר סיני הולך ומתעטף בעמוד ענן של טקסטים פרשניים על גבי טקסטים פרשניים. מכאן הרגשת המחנק.
ער איז ממשיך איבער השייכות לזהות ״ישראל״:
בעצם, קיבלו עליהם כמה סופרים ומשוררים את מה שבעלי ההלכה נמלטו מפניו. כמעט אפשר לדבר על הפרדת הדת – לא, לא הפרדת הדת מן המדינה, אלא על הפרדת הדת מן הדתיים.

עובדה מסעירה היא, שההתמודדות התיאולוגית לא נעלמה, אלא עברה בעיקרה מידי שומרי המצוות לידי הכוח היצירתי ביותר בעם ישראל בדורות האחרונים – הספרות העברית החדשה, בשירה, בפרוזה, ובהגות. אלה לא “עזבו במנוחה” את האל, כי אם התעקשו למשוך בשרוולו, לרדת אל מקצת כוונותיו, או לתבוע אותו לדין. סופרים שרובם ראו עצמם חילוניים, לא חדלו לעסוק במצוקה תיאולוגית. שורה שלמה של יוצרים, מביאליק וברדיצ’בסקי ועגנון דרך אורי צבי גרינברג ועד יזהר ודן פגיס ועמיחי ואחרים, כותבים – כך או אחרת – על “הסתר פנים”. נראה שבמאה השנים האחרונות רוב הגילויים הדינאמיים והיצירתיים בתרבות ישראל מתרחשים מחוץ לממלכת ההלכה, אם גם בזיקה דיאלקטית אליה, או בזיקה מנתצת. אבל זיקה מנתצת אף היא זיקה, ולפעמים יש בה יותר אינטימיות מאשר בזיקתם של אוצרי המוזיאון, המצחצחים את זגוגיותיהם של ארונות-התצוגה הנעולים. גם אפיקורסות היא בכלל תרבות ישראל. גם כפירה, גם הטחה כלפי שמיא. כל אלה עמדות דתיות מובהקות. [ועיין בדברי דר. דוד ביאלע בזה, וואס זיין טעזע איז אז די משכילים ואפיקורסות זענען טאקע ארויסגעוואקסן פון אט דאס וואס איז בתוך דאס עסענס פון יהדות.]

מה נכלל ב”תרבות ישראל”? כל מה שיש לעם ישראל, כל מה שהצטבר אצלו במרוצת הדורות, מה שנולד בפנים וגם מה שנקלט מבחוץ והפך להיות בן-בית. מה שנהוג ומה שהיה נהוג, מה שמקובל על כולם ומה שמקובל רק על חלק. מה שמקובל היום ומה שהיה מקובל בדורות קודמים. מה שבעברית ומה שבלשונות אחרות. מה שכתוב ומה שמתהלך מחוץ לכתובים. אולי גם קווי-התנהגות מסויימים ואופני-תגובה הקשורים בזיכרון משותף: אולי גוון מובחן של הומור והתחכמות, נטיה מובהקת לביקורתיות, לאירונית עצמית, לרחמים עצמיים וגם לצדקנות, פראגמאטיזם אפוף פאנטאזיות, אכסטאזה וספקנות, אופוריה תוך ראיית שחורות, עליצות מלאנכולית, וגם איזו חשדנות כלפי כל שררה, ויש מידה של התנגדות לעוול, אף כי תכונות אלה כמובן שאינן טבועות בכל יחיד, ונוכחותן בעתיד אינה מובטחת. יש רגישויות אשר לא קשה לזהות אותן, אבל קשה מאוד לקבע אותן בהגדרות. אחדות מן הרגישויות האלה הולכות ונעלמות אצלנו עכשיו. במדינת ישראל ניטש עימות מר בין יהודי ה”שולחן ערוך” לגווניהם השונים לבין אלה שאינם חיים על פי ההלכה. היחס אל המדינה הוא הנושא המיידי והבולט ביותר בעימות זה, אבל אין הוא הנושא העיקרי.
הרב דר. מיכאל אברהם דינגט זיך מיט אים און טענה'ט אז עס מוז זיין לבסוף קאנקריט הגבלות והגדרות אויף א מושג המחייבות דעם מעמבּער בתוכה וואס זענען נעסעסערי און סאָפישענט דערפאר [כזה: ״↔״], כדי צו וויסן וואס ווערט גערעכענט בתוך און ווי א מעמבּער פון דעם מושג; דאס איז די דעפיניציע פון ״דעפיניציע״. און ער טענה׳ט אז לפי עוז איז דאס נישטא געהעריג (דאס איז ״חופש״ מכללים בכלל און נישט ״חירות״ בתוך הכללים). און ווי ער שרייבט:
אני, כמי שמחויב להלכה מצטרף לרבות מהביקורות שלו על האיבון, אבל אני עושה זאת מבפנים. אני מקבל את הכללים ומציע לחלקם פרשנות שונה מהמקובל. יש מסגרת שאותה גם אני לא מחליף ולא יכול להחליף. המסגרת הזאת קובעת את המגבלות ואת כללי המשחק. בתוכה מתנהל המשחק ונמדדת רמת החירות של כל אחד מאתנו. מי שלא מקבל את התכתיבים של נכון ולא נכון, טוב ורע, שניתנו על ידי הקב”ה וקבעו את המסגרת היהודית, לא יכול לשחק במשחק הזה. הוא בעצם לא משחק בשום משחק. הוא חי בשווייץ והכרעותיו אינן אלא הגרלה או היענות לדחפים, ולכן כמובן חסרות ערך ומשמעות… אם האדם עצמו מחוקק לעצמו את הכללים – הוא תמיד צודק וצדיק. זו לא חירות אלא חופש, ולכן זה חסר משמעות.
ער גייט אריין אין אַן אריכות דערין וואו ער טענה׳ט אז יוּניווערסאל ערכים קענען נישט שאפן דעם זהות ״ישראל״ דוקא (אדער כטענתו של סארטרע אז אנטיסעמיטיזם פונעם גוי איז וואס שאפט פאר׳ן איד זיין אידענטיטעט פון ״איד״). ער איז מסכים צום רס״ג אז אין אומתינו אומה אלא בתורותיה דוקא.
חשוב לשים לב שהמונח “זהות יהודית” משמש אותנו בשתי משמעויות שונות: אצל הדתיים מדובר במערכת ערכית מחייבת. חשוב וראוי להיות כזה, ואסור לחרוג מזה. מי שלא עושה זאת הוא לא בסדר. לעומת זאת, אצל החילונים הזהות היא אוסף מאפיינים לאומיים. סט של עובדות. כאלה אנחנו וזהו. אז מה? למה זה חשוב? מה יש לדון על זה? וכי אסור לי לחרוג מהאופי הלאומי? למה כל כך חשוב לדון בזה ולהשתייך לזה? מה פשר העיסוק האובססיבי בעובדות נייטרליות? אם אני רוצה להיות בלגי ולהתנהל לפי קווי האופי הבלגיים, מה רע בזה?

ניתן לשמוע במחוזותינו תחת כל עץ רענן בכל רגע אמירות מגוחכות כמו “אני יהודי כי הוריי נרצחו בשואה” (היטלר כמדד למיהו יהודי), “אני יהודי כי אני מדבר עברית”, “היהדות שלי היא הדמוקרטיה וכבוד האדם”, “היהדות שלי היא המוסר והדאגה לחלש”, “הנאמנות למדינת ישראל וחוקיה” וכו’ וכו’. כל ההבלים המעייפים והחבוטים הללו תולים ערכים אוניברסליים שנדרשים מכל אדם בעולם (או מכל ישראלי), דווקא ביהדות. האמירות הנבובות הללו מצביעות בצורה ברורה על הוואקום היהודי אצל החילונים.

רבים מעמיתיו לדעה של עמוס עוז סבורים שמי שמכריז על עצמו כיהודי הוא יהודי, ללא קשר לערכים ולמחויבות שלו להלכה ולתורה. כאן אנחנו כבר במחוזות המעגליות. למושג יהודי אין שום תוכן קונקרטי. זהו פרי מעשיהם של היהודים. ומיהם יהודים? אלו שפרי מעשיהם הוא יהודי. חד גדיא חד גדיא.

המסקנה היא שאין חיה כזאת “יהדות חילונית”. יש יהודי (לפי ההגדרה הדתית) חילוני (לפי התנהלותו), אבל אין יהדות חילונית. זו ממש המצאה אינפנטילית, ואני כל פעם משתאה מחדש כמה מאמץ אינטלקטואלי משקיעים אנשים חכמים כדי לצקת לתוכה תוכן ללא בדל הצלחה. לכו ל”אלול” ושאר בתי מדרש פלורליסטיים או ישיבות חילוניות, ותוכלו להתרשם מהוואקום השורר שם. לא תמצאו שם ערך יהודי אחד שאינו ערך אוניברסלי. מה שכן תמצאו הוא ערבוב חוזר ונשנה בין ערכים לעובדות (כלומר התייחסות למאפיינים עובדתיים כערכים), וגם התייחסות לכל דבר עלי אדמות כיהדות (בפרט התייחסות פתטית לערכים אוניברסליים כיהדות).

על כך כבר אמר רס”ג: “אין אומתנו אומה אלא בתורותיה”. אכן, מילה בסלע.
הגם עס איז מעגליך אז דאס וואס ער טענה׳ט פריער לגבי דעם איז אפשר לענ״ד א פאָלאָסי פון דיוויזשאן/מערעאָלאגישע פאָלאָסי. ער שרייבט:
מה מכל המאפיינים הללו הוא קריטריון להגדרת יהדות בעיני עמוס עוז? האם לדעתו מי שאינו ווכחן אינו יהודי? האם מי שמקבל סמכות אינו כזה? יש המון גויים כאלה. אז כיצד ניתן לראות במסגרת הזאת הגדרה ליהדות?! כשעמוס עוז וחבריו מדברים על זהות יהודית ותולים אותה בשירות בצבא, ציות לחוק, תשלום מסים, התנהגות מוסרית, שימוש בשפה העברית, לימוד תנ”ך, או ווכחנות, אני תוהה מדוע לדעתו כל אלו הם קריטריונים ליהדות. כל אלו מאפיינים גם גויים גמורים. דרוזים הם אזרחים נאמנים של המדינה, מדברים עברית, משלמים מסים, מתנהלים מוסרית. אז למה הם לא יהודים? אם יש אינדונזי ווכחן ולא מקבל מרות (וגם מוסרי), בעיני עמוס עוז הוא יהודי? הנוצרים לומדים תנ”ך יותר מאתנו, אז גם הם יהודים? יהודים בחו”ל לא מדברים עברית, אז לדעתו הם לא יהודים? וגם אם בהגדרתו הם אכן לא יהודים, למה זה חשוב? יש לזה משמעות ערכית כלשהי? יש לו טענה כלשהי כלפיהם?
והיינו, אז ער האט דא כנראה א הנחה מוסתרת אז טאמער איינער וואס האט אלע די מאפיינים האט א זהות ״ישראל״, דאן איינער וואס האט א חלק פון זיי האט דאס אויך. דאס איז אבער ענליך צום פאָלאָסי פון דיוויזשאן/מערעאָלאגישע פאָלאָסי וואו מ׳נעמט אָן אז די פּראַפּערטי פון א גאנצע וואס האט אלע די חלקים, איז אויך א פּראַפּערטי פון די חלקים גופיהן.

***

http://www.kaveshtiebel.com/viewtopic.php?p=516732#p516732

מי אני » פרייטאג אפריל 14, 2023 12:06 am

· #521130
זיי שרייבן אין זייער הקדמה צו דברי הימים:
Rabbinic tradition (b. B. Bat. 15a) assigns authorship of part, but not all, of Chronicles to Ezra the scribe; medieval Jewish commentators differed over the scope of the Ezran material. Modern scholarship remains divided over the book's relationship to Ezra; through most of the 19th and 2oth centuries scholars accepted the rabbinic position, based on several considerations, including linguistic similarities between Ezra-Nehemiah and Chronicles, similarity in outlook and theology, and the fact that the conclusion of Chronicles is identical to the introduction of Ezra. These scholars used the term "the Chronicler" to refer to the single author of Chronicles-Ezra-Nehemiah. Most scholars now reject this position, arguing that the two works, though similar because they were written in approximately the same period, differ substantively in matters of outlook and theology. Three key examples of this difference in outlook are: (1) the uncompromising stance of Ezra-Nehemiah regarding all forms of exogamy (marrying outside of the clan), as opposed to Chronicles' relatively liberal attitude on the matter; (2) Chronicles' inclusive definition of the true Israel, which contrasts sharply with Ezra-Nehemiah, in whose view only those Jews returning from the Babylonian captivity are viewed as the true Israel; and (3) the heightened place of the Davidic covenant in Chronicles, in contrast to the emphasis on the exodus-Sinai traditions found in Ezra-Nehemiah
ולגבי מגילת רות שרייבן זיי:
The authorship of the book is unknown and its date is difficult to establish. Many scholars propose a date between 950 and 700 BCE, that is, between the time of David and the Assyrian conquest of the Northern Kingdom of Israel. Others suggest a date during the period of the Babylonian exile or in the early period of the return (586-500 BCE). In the latter case, the book may be read as promising that those who return from exile will be blessed, just as Naomi was when she returned from Moab to Bethlehem. A story recounting the lineage of David might also have had special meaning at a time after the Davidic monarchy had come to an end. If the story is dated to the early exilic period, its positive depiction of Ruth the Moabite may be polemical, emphasizing, in contrast to Ezra-Nehemiah, that foreigners may be integrated into the Jewish community

מי אני » זונטאג מאי 7, 2023 12:26 am

· #523910
בן גוריון האט אין 1958 אנגעפרעגט ביי אסאך חכמים צו דעפינירן ״יהודי״ - ווער און וואס עס איז א ״איד״. הרב יוסף קאפח האט אים גע׳ענטפערט:
What is the meaning of the term "Jew"? It must be stated that the term does not denote a certain race. Perhaps it is wrong to use the word "race" so as not to mimic the modern-day racists and their associates, as according to the perception of the Torah, there are no different races in the world. In order to uproot this theory, the Torah felt compelled to provide extensive details of the lineage of all the people in the world so as to attribute them to a single father and a single mother. Thus it might be more proper to say that the term "Jew" does not denote a certain tribe, or in other words, does not indicate the descendants of Abraham, Isaac, and Jacob in the limited sense of the phrase. We know beyond any doubt that through out the generations, many people of different nations became intermixed with the Israelites
***

דר. קריסטיִן העיס שרייבט:
The rabbis seem eager to disassociate themselves from Ezran holy seed rhetoric and related Second Temple traditions that denounced even casual interethnic unions as capital crimes, subject to the vengeance of zealots. They rule that those who read a universal prohibition of intermarriage into the Bible are to be severely suppressed (M. Megillah 4:9). The rabbis failure to take up Ezra's ban on foreign wives and their children - indeed, their very reversal of this program by allowing conversion - is all the more remarkable in light of the rabbis' general perception and presentation of themselves as Ezra's (indirect) successors
***

לגבי גרים שרייבט דער כוזרי (מאמר א אות כז):
וְכָל הַנִּלְוָה אֵלֵינוּ מִן הָאֻמּוֹת בִּפְרָט יַגִּיעֵהוּ מִן הַטּוֹבָה אֲשֶׁר יֵיטִיב הַבּוֹרֵא אֵלֵינוּ, אַךְ לֹא יִהְיֶה שָׁוֶה עִמָּנוּ.

מי אני » דינסטאג מאי 23, 2023 4:36 pm

· #525816
מענין לענין באותו ענין האט דא @יידל אראפגעברענגט אַן ארטיקל איבער ״מיהו חרדי?״ עס איז אינטרעסאנט צוצושטעלן דערצו דאס וואס הרב דר. מיכאל אברהם שרייבט:
לפני כמה שנים השתתפתי בלוויה של אדם יקר (אביו של גיסי) שהיה ממקימי יד חנה, הקיבוץ הקומוניסטי (היחיד בישראל). האווירה הייתה נוגה מאד, מעבר לפטירתו של אותו אדם הייתה תחושה שזו לוויה לתנועה הקומוניסטית בישראל (מק"י). מן הדברים שהושמעו שם ניתן היה להבין שכמעט כל מי שנמנה עליה נמצא במקום, ולא היו שם כל כך הרבה אנשים. לאחר מכן יצא לי לשוחח עם פרופ' לכלכלה, חבר התנועה הקומוניסטית, וניסיתי להבין במה בדיוק הוא דוגל, ובעיקר מהי האוטופיה שלו/שלהם. הוא אמר בכנות ראויה להערכה שאין להם אוטופיה והם לא חותרים לקראת מצב אידאלי כלשהו מפני שהם עצמם לא יודעים להגדיר את האידאל הזה. הם מבינים היטב שאי אפשר כיום בלי כלכלת שוק חופשית, אבל הם מנסים לתקן עוולות באופן מקומי. תהיתי במה הם עדיין קומוניסטים. רבים מנסים לתקן עוולות, ואם אין מולם חזון אוטופי מסוים וכולל, מה בדיוק ההבדל בינם לבין שאר מתקני עולם וחברה. הוא לא בדיוק ידע לענות לי. זוהי תופעת האינרציה האידאולוגית. אתה ממשיך להחזיק באידאולוגיה כלשהי, אבל במנותק מתכניה המקוריים. לכאורה רק הכותרת נשמרת אבל כל מה שתחתיה השתנה או נעלם.

חשבתי אז שאנשים רבים מגוונים אידאולוגיים שונים נוהגים באופן דומה. אני פוגש לא מעט אנשים שגדלו בחברה החרדית, ובהשקפותיהם כיום אין מאומה מן החרדיות. הם דוגלים בציונות ובשותפות מלאה עם כלל החברה בישראל, בעבודה לפרנסתם, בחשיבותה של השכלה כללית, בפתיחות לעולם הרחב ולערכיו, בגישה ליברלית וגמישה יותר להלכה, בשוויון לנשים ועוד. כשאני שואל אנשים כאלו באיזה מובן הם עדיין חרדים, הם לא בדיוק יודעים לענות לי. הם חשים שייכות לחברה החרדית אבל לא שותפים לאף אחד מערכיה ורעיונותיה. זוהי אינרציה סוציולוגית או אידאולוגית בדומה לזו שתיארתי למעלה.

מי אני » דאנערשטאג יוני 1, 2023 4:42 pm

· #526864
לגבי זהות ״ישראל״ ויחסה לתורותיה שרייבט דער אידישער היסטאריקער דר. יוסף גארני:
In effect, these historians represent three basic approaches to the overall definition of Jewish identity: Jews are a spiritual people according to Marcus Just and Heinrich Graetz; a nation relating to a national territory, according to Ben-Zion Dinour and Raphael Mahler; a solidaristic entity, according to Shmuel Ettinger. Although the nature of Jewish identity is considerably different in each of the three approaches, they all share two propo- sitions that touch directly on the subject of this book. First and foremost is the assumption that despite the fundamental differences between various sectors of the nation, there is something called “the Jewish People.” The second assumption is that the form and content of the Jewish identity has changed over the course of history

Moreover, despite their differences, all these historians associate the changes in identity with the declining weight of religion. Graetz still attributes a central role to the moral commitment, in the religious sense but Dubnow replaces religion with national consciousness — even though religion is included in this consciousness as an historical major element. Baron, as for him, considers religion to be part of Jewish society as a unique culture while for Dinour, religion is one of the forces driving the national messianic trend. Mahler considers religion to be a major element in the Jews’ popular culture, and at the same time, for Ettinger, religion is one of the components of the dialectical system underlying the collective Jewish identity

However, the emphasis on the salience of the holocaust rather than on the State of Israel as markers of contemporary collective Jewish identity, means that the Jews are not a nation of “sufferers and scholars,” the bearers of the divine notion of justice and morality, as Graetz believed; they are not a nation that proves the power of the national consciousness of a community seeking to maintain its singularity even though it lacks a territory of its own, as Dubnow suggested; they are not merely a social-religious collective, as Baron claimed, since they do have a sovereign state of their own; and they are not a society driven by a Zionist messianic urge, as Dinour proposes, or concentrated around a territorial center in the Land of Israel, as Mahler would have it

In sum, the definition of a Jew, as argued by Gershom Scholem cannot be provided by halakha, but only by history. What we are seeking is a definition of the “historical Jew” on the basis of collective historical experience and memory. In negative terms, in this definition a Jew cannot be a member of any other religion, because the historical continuity of the conjunction of religion and nationality in Judaism prevents it. In positive terms, the definition must be pluralistic. The “pluralist Jewish People” is composed of individuals who bear a variety of different identities in terms of ideologies, culture, and citizenship. On the one hand, they are part and parcel of the rapid historical process of social change that has been going on for over two hundred years. On the other hand, they are united by a sense of connectivity, which is sometimes affected by historical afflictions and sometimes motivated by the desire to preserve and sustain their peoplehood and singularity. The connection may be influenced by social circumstances, but it is meta-historical in essence
ועיין כאן.

***

דר. קריסטיִן העיס שרייבט (עפ"י וואס זי האט דורכגעטוהן):
different definitions of Jewish group identity and of the access of non-Jews to that identity may be seen in biblical texts. Diverse views of the permeability of the boundary between Israelites/Jews and non-Israelites/non-Jews were expressed in widely divergent views on intermarriage and conversion, and played a central role in the formation of Jewish sects in the second temple period and in the separation of the early church from what would later become rabbinic Judaism

The primary avenue of foreign access to israelite identity in biblical times was assimilation, often effected through intermarriage, which required acceptance of the religio-moral norms of the community and, according to some texts at least, male circumcision (see Jacob’s position in Gen 34). Biblical stories of the assimilation of foreign women through intermarriage (e.g., Moses’s two non-Israelite wives; Ruth) and the uncontested Israelite identity of the offspring of foreign wives (witness the many kings of Israel born of foreign mothers) attest to the permeability of the boundary between Israelite and non-Israelite. At the same time, there are biblical texts that espouse a more separatist position (Simeon and Levi’s position in Gen 34). Some of these texts represent the uncircumcision of non-Israelite males as an irremediable obstacle to their assimilation (Sam 18; Ezek 44:6–9)

In the postexilic period Ezra articulated an unprecedented genealogical definition of Israelite identity and attempted to banish all foreign spouses — Male and female — and their offspring from the community. Ezra’s insistence on descent from two Israelite parents was an innovation because it extended to lay Israelites the genealogical purity and endogamy previously required only of priests (cf. Lev 21 and Ezek 44). Ezra rationalizes this innovation with the assertion that all Israelites, not only the priests, are a “holy seed” that must not be desacralized by intermingling with the profane seed of non-Israelites. The designation of Israelites and non-Israelites as, respectively, holy and profane seed was intended to establish an impermeable boundary between the two. Intermarriage becomes impossible on the grounds that distinct genealogical seeds cannot be joined. Likewise, conversion is impossible because that which has been separated out and designated by God as nonholy seed cannot be “converted” into something it is not— holy seed

Ezra’s innovation was by no means universally accepted. Indeed, in the second temple period the boundary between Jew and non-Jew was widely understood to be permeable, and the conversion of non-Jews was a broadly accepted phenomenon. But some Jews continued to prize genealogical filiation and contested the very possibility of “conversion” and assimilation of foreigners. For these groups, sympathetic Gentiles can be, at best, “resident aliens” (gerim). These gerim constitute a distinct “fourth estate” (after priests, Levites, and lay Israelites) and may not intermarry with native-born Jews. According to some of the more extreme articulations of this view the blemish of profane seed can never be overcome, and a non-Jew can never become a Jew

מי אני » דינסטאג יוני 13, 2023 12:21 pm

· #528170
דר. אליעזר בן-רפאל צונעמט די דריי הויפט סוגים פון ווי אזוי אידישע אינטעלעקטשואלן האבן גע׳ענטפערט בן גוריון איבער׳ן שאלה להגדיר ״מהו ומיהו יהודי?״ אינעם מאדערנער עפאכע:
The starting point for our analysis is the definition of Jewish identity that prevailed in traditional society before the age of modernity: the assertion of total commitment to a “Jewish People,” a perception of a cultural singularity expressed in the notions of the “God and Torah of Israel,” and a definition of the Jewish condition in respect to non-Jews, in terms of exile and the longing for a Return to the “Land of Israel.” With the entry of the Jews into the modern age, these principles were transformed into questions which may be formulated as follows: (1) To what degree is the Jewish People an entity still requiring solidarity once Jews become citizens of non-Jewish states and societies? (2) How should the religious culture associated with Judaism be interpreted in an increasingly secular environment? (3) To what extent does the notion of exile still apply to Jews in modern, often liberal and democratic, states where they are equal citizens, and can the longing for “Return” remain a legitimate collective aspiration in this context?

These questions have been answered in numerous and varied ways. By drawing insights from the letters of the “sages” to Ben-Gurion, three principal contrasting syndromes can be identified which are relevant to the analysis of both previous and later formulations. These syndromes are still battling for hegemony in the Jewish world today. They diverge from each other not only in the content of their answers to the fundamental questions, but also, and primarily, in the facet of collective identity on which they lay stress. The ultra-Orthodox caste syndrome aspires to continue the traditional model, emphasizing the Jews’ religious calling that turns them toward themselves and their own deeds. The ethnocultural syndrome sees Judaism as a set of cultural values upheld by Jewish communities throughout the world. The national-territorialist syndrome accentuates the building of a sovereign Jewish nation grounded in its ancestral land, which it defines as a national territory

In respect to content, each syndrome views the dilemma of particularism vs. universalism that has always been inherent to Judaism in a different light. The caste syndrome maintains the particularism of the Jews’ religious mission, even though it speaks of the redemption of humanity as a whole; the national-territorial syndrome stresses the universality of the aspiration for national sovereignty, while insisting on the particularism of this aspiration when it comes to the Jews; the ethnocultural syndrome tends to emphasize the universalistic perspectives of Judaism and to downplay its particularistic aspects. Furthermore, the ethnocultural and national syndromes are eager to underline their thorough acceptance of modernity, while the caste syndrome seeks to retain control of how and how much it participates in modernity, refusing to see it as an absolute good. Finally, for the ethno-cultural syndrome, Judaism is a subculture and can coexist with any other national identity; for the caste syndrome, it is the principal identity of the individual but does not exclude a different national identity; and for the national-territorial syndrome, Jewish sovereignty is the only way to enable what it calls “full Jewish identity”

מי אני » פרייטאג יולי 21, 2023 1:13 pm

· #531928
לגבי זהות ישראל שרייבט דר. יצחק גרינבערג:
I believe that the definition of a Jew is one who takes the covenant idea seriously, who struggles to find its validity in his own life. It doesn’t matter to me whether one calls himself Reform, Conservative, or Orthodox. However, I identify with Orthodoxy. Although too many Orthodox Jews merely accept the covenant doctrines and do not attempt to find their relevance to modern life, I still think that Orthodoxy has the largest number of people who do take the covenant idea seriously
***
📎 איד 1.jpg 📎 איד 2.jpg

מי אני » דאנערשטאג אקטאבער 19, 2023 12:08 pm

· #537864
דאס איז פון וואס עדווין מאנטעגוּ, א איד וועלכער איז געווען א מעמבּער אינעם בּריטישן רעגירונג, האט געשריבן צום בּריטישן פּארליעמענט אין 1917 אין רעאקציע צום בּאַלפאָר דעקלעראציע: 📎 IMG_6153.jpeg אין די לעקציע ברענגט דר. דניאל הארטמאן ארויס אז כהיום איז בא״י די זהות ״ישראל״ מיוסד אויף אַן ״עטנאָ/נאציאנרליסטישע מהלך, איבער וואס ״מ׳איז״, משא״כ בחו״ל איז דאס א ״מצוה״ מהלך, וואס אעז איבער וואס ״מ׳טוהט״ און ענעקט.

אין די לעקציע ברענגט דר. יהודה קורצער א מאדעל עפ״י הרב דר. יוסף טעלושקין והרב דר. יוסף דוב סאלאווייטשיק, אז זהות ישראל איז דאס ווען א מענטש שפירט עפעס מער ספעציעל אין די צער פון וואס קומט אויף ״אידן״ בכל מקום שהם. (עס קען זיין א קאָראָלערי פון שיטת סארטרע, בנוגע וואו עס איז אנטיסעמיטיזם פונעם גוי וואס איז דאס קובע). הרב דר. דוד הארטמאן ברענגט אראפ ענליך פון ישעיה בּערלין. דר. קורצער ברענגט אויך ארויס ווי עס זענען דא מערערע מאדעלן פון זהות ״עם ישראל״, און א מענטש קען האבן א געמיש פון זיי. דר. קורצער ברענגט אויך צו פון דר. עלען וואלף, אז כהיום איז בא"י די אידענטיטעט פון אידן מיוסד אויף פּארטיקולעריזם, ובחו"ל אויף יוניווערסאליזם. ער דינגט זיך מיט דעם, און אז עס דארף זיין א געמיש פון ביידע.

מי אני » מאנטאג אקטאבער 30, 2023 3:32 pm

· #538485
📎 IMG_6295.jpeg דר. יצחק יהודה גולדציהר.

מיכה יוסף ברדיטשעבסקי האט געקרעדיט דר. גולדציהר׳ס אנטראפּאלאגישע ווערק מיט׳ן צייגן אז יהדות איז בעצם א תרבות און קולטור.

berlbalaguleh » פרייטאג נאוועמבער 3, 2023 4:55 pm

· #538665
Re: קאסט-בענעפיט פון אינטערמערידזש וחתנות פון א תורה׳דיגן שטאנדפ
מי אני: איך האב א סאך מאל פאנטאזירט וויאזוי ס'וואלט אויסגעקוקט ווען איך האב (ח"ו) א פוילישע שיקסע/גוי'טע פאר א ווייב (הס מלהזכיר. דו שייגעץ וואס דו ביסט.) אויב זי וואלט געקענט אהערשטעללן א גוטע שבת'דיגע געפילטע פיש אדער טשאלנט. און וויאזוי וואלט אויסגעזעהן ווען זי גייט אין ווייבער שול. מיט א טיכל/שייטל.

איין זאך איז זיכער. ווען זי וואלט זיך געקריעגט מיט מיר וואלט זי צוזאמגעשאלטן מיך און אלע זשידעס. דאס איז שוין גארנישט קיין פאנטאזיע. נאר ס'זענען דא צענדליגער און אפשר הונדערטער אזעלכע מעשיות. פון פוילן און דייטשלאנד.

איך קען א איד (נישט פון די ל"ו צדיקים) וועלכער האט זיך גע'גט פון זיין אידישע ווייב און ער האט חתונה געהאט צו א גוי'טע. וואס האט ער פארדינט? ער האט באקומען אן אלטע, קראנקע גוי'טע.

מי אני » מיטוואך נאוועמבער 8, 2023 3:37 pm

· #538915
לגבי די גמרא ביבמות יז. האט הגרי״ד סאלאווייטשיק מבוסטון ז״ל געשריבן:📎 IMG_6382.jpeg

כרם זית » מיטוואך נאוועמבער 8, 2023 5:14 pm

· #538921
Re: קאסט-בענעפיט פון אינטערמערידזש וחתנות פון א תורה'דיגן שטאנדפונקט
נישט אז דאס איז פשטות אין די גמרא דארט, אבער ביי קידושין טרעפט מען 'פקעי רבנן קידושין מיניה' ממילא קען מען אפשר בדוחק מסביר זיין אז עשאום כעכו''ם לענין זה?

מי אני » מיטוואך נאוועמבער 8, 2023 5:20 pm

· #538922
דאס ברענג איך פריער אראפ פונעם קרן אורה און דעם דברות משה דארט.

מי אני » זונטאג דעצעמבער 24, 2023 8:54 pm

· #542252
וויקיפידיע ברענגט צו פון ר׳ תנחום הירושלמי (מהראשונים):
כי כל אומה מאומות העולם אין לה מציאות כי אם בלשונה ואין לה ממשות אלא בשפתה
די כוונה איז לגבי לשה״ק. די שאלה איז צי דאס קען אויך ארויפגיין אויף שפת אידיש ועפ"י הדברי יואל בפ' שמיני (וואס זיין טעזע, ובהגדרת "קדושה" על שפה ולשון, גייט דאך אין איינקלאנג מיט'ן געדאנק פון סאָשעל קאַנסטראָקשעניזם דערביי)?

וידוע הגמרא בע״ז י. בזוי אתה מאד (עובדיה א ב) שאין להן לא כתב ולא לשון (עצמי כלל) ע״ש.

אגב, כידוע איז דער ויואל משה׳ס טעזע במאמר לשה״ק, אז לשה״ק איז מעולם געווען נאר א ליטורדזשיקעל שפראך, ובכוונה דייקא אזוי מחמת קדושתו ע״ש. עס איז מיר געווען אינטרעסאנט אז אפרים דיינרד, א משכיל, אין זיין ״מחאת סופרים״ זאגט אביסל אַן ענליכן טעזע אז אפילו בדורות הנביאים:
בדורות הנביאים לא מצאנו כל זכר ורמז למרחיבי השפה, ולא השאירו לנו כל ספק בדקדוק או ספרי מלים. אות נאמן הוא, כי לא עלה על דעתם לעשות את השפה לשפת עם לדבר בה, כי על כן נקראה גם אז “קדושה” למען השתמש בה רק לשם הדת והתפלה וספרי קודש, בעוד אשר השפה המדוברת היתה שפה אחרת, ושפה מדוברת לא תוכל להיות קדושה. ועל כן לא נשאר לנו אף ספר אחד בעניני העולם או מדעי התבל בעברית מימי קדם, ובעיני ברור הדבר כי ספרים כאלה לא נכתבו אז בעברית, מלבד ספרי דברי הימים אשר נאבדו במשך הימים, כפי אשר נזכרו בכתבי הקודש.
בימי בית שני, עכ״פ בסוף תקופתו, איז טאקע לשה״ק נישט אזוי ווייט גערעדט געווארן אלס א ווערנאקיולאר גערעדטע שפראך אצל רוב העם (לעומת שפת ארמית, אשדודית או יוונית); ועיין בנחמיה יג כד. אבער בימי בית ראשון יא, כדמשמע במלכים ב חי כו, ובישעיה לו יא; לכאורה איז דאך דאס וואס די פסוקים מיינען מיט לשון ״יהודית״ וואס רוב העם האט דעמאלטס גערעדט, לעומת לשון ארמית. און ווי די אקאדעמיקער שרייבן דארט אויפ'ן פסוק במלכים:
Judean refers to the local dialect of Hebrew. Hebrew remained a spoken language, albeit in different dialectal forms, along with Aramaic until the 3rd century CE. Then it evolved into a liturgical language and a language of learned discourse and writing, like Classical Arabic and Latin. After 1,600 years, Hebrew was conscientiously revived as a mother tongue during the 19th and 20th centuries CE among Jews living in Israel
ואולי איז לויט'ן ויואל משה טאקע דאס געווען א חלק פון די פראבלעמען וחטאים של דורות של בית ראשון, שהיו לקואים בחטא ע"ז וכו', אז זיי האבן פארביליגט דעם שפראך. אבער בדורו של חזקיהו המלך, וואס דארט ווערט געזאגט די פסוקים, איז דאך די דור יא געווען ברום המעלה, וכדאיתא בסנהדרין צד: ואולי אז דאס, לשון כל העם הרגילין בפיהם, האט מען נישט געקענט צוריקדרייען ממה שהיה מקודם בדורו של אחז אביו שהיה רשע, משא"כ שאר הענינים וועלכע זענען געווען גרינגער צוריקצודרייען. אבער בדורו של זקינו יותם, וועלכער איז געווען נאך גרעסער בצדקותו (עיין בסוכה מה: ובפירוש המיוחס לרש"י על דברי הימים ב כז ב), האט מען דאך לכאורה אויך גערעדט לשון יהודית/לשה"ק. ואולי איז אבער דאס אז דער דור איז געווען ברום המעלה ברוחניות, נאר געווען ביי חזקיהו המלך כדהעיד הגמרא בסנהדרין לעיל, משא"כ הדורות של שאר המלכים, ואף אם היו המלכים עצמם צדיקים יותר מחזקיהו (ענליך צו וואס מ׳טרעפט בסנהדרין קג. ביי צדקיהו שהיה צדיק ודורו רשעים (וההיפך ביהויקים ודורו), און ביי יאשיהו ודורו באיכ״ר א נג). און צוריקדרייען די איינגעגעסענע לשון פון זיין דור מדורות הקודמים, האט מען נישט געקענט. ואולי קען זיך דער ויואל משה א ראיה ברענגען דערצו, אז די העכערע שטייסל בהעם, ווי אליקים, שבנא, און יואח, האבן טאקע געקענט און גערעדט לשון ארמית כדכתיב שם. און ער וועט זאגן אז דאס איז געווען זייער לשון חול יומיומית, ומהאי טעמא. הגם אבער אז אין די פריער-צוגעברענגטע פסוק בנחמיה יג כד, רעדט זיך אבער נחמיה אפ אז די אידן'ס קינדער זענען נישט פולקאם (עיין במלבי"ם שם) מדבר בלשון יהודית, און עס איז משמע אז דאס איז א דבר טוב וואס וואלט ווען געדארפט ווען צו זיין. און ווי דר. ראַדזשער נעם שרייבט:
Languages are created and utilized for political gains and aims. Thus, Aramaic served as colonial hegemon, as it represented continuity of several generations of political empire — from the loose Aramaean states to the Neo-Assyrians’ desire to create a single unified language, passed down to the Neo-Babylonian and Persian Empires. Accordingly, within the repatriate community, Aramaic represents the language of outsiders, associated with false gods in Jeremiah, or Babylon in Daniel. In contrast, Hebrew was the heritage language of resistance. It had little usage for economic gain or international correspondence even with other displaced and marginalized Judean groups such as the community at Elephantine. But Hebrew was the sacred language of the people’s texts, and later referred to as the "holy tongue". The hyper-awareness of their own language reaches crisis in Neh 13:24

Although the specific linguistic classification of the “language of the Ashdod” is under dispute (Edward Ullendorff suggests that “Ashododite” is literary creation of a foreign/outsider language in contrast to Hebrew), the significance lies in the ideology of the children adopting the language of a Philistia state. Ashdodite was a denigrated language of the others in contrast to Hebrew due to its association with pagan deities (1 Sam 5:5–6; Is 20:1; Jer 25:20; Amos 3:9; 2 Chr 26:6). Of particular note, the people of Ashdod are referred to as "Mamzer" in Zech 9:6, specifically referring to those children of mixed marriage (Deut 23:3). In the repatriation, the children lost their heritage language, which was natural for the children and grandchildren of immigrants. The occurrence is decried as the switch to Ashdodite demonstrates their pathway to assimilation. Such a final statement to close the collective work of Ezra-Nehemiah repeats the earlier mixed marriage crisis of Ezra 9 and sets the repatriate community to ensure their protection from assimilation in the years to come. Of course, such a recourse of dissolving such marriages violates basic social norms in modern society. But within the social context of Ezra-Nehemiah, the liminal spaces of repatriation activate a preservation of Hebrew as a deliberate display of identity negotiation
[/quote]
עס איז אינטרעסאנט צוצוצייכענען אז דער אבן עזרא איז מפרש עה״פ (ישעיה יט חי) ביום ההוא יהיו חמש ערים בארץ מצרים מדברות בשפת כנען:
מזה נלמוד כי הכנענים בלשון הקדש היו מדברים.
און אזוי זאגט אויך אבן כספי דארט:
ואולם גם בכנען היו מדברים כלם או רבים עברי. ובכל זה הערות וסודות כי שיחות הנביאים והחכמים צריכים תלמוד.
(דער אברבנאל זאגט דארט אז דאס איז ״שקר״ ע״ש.) דאס גייט אין איינקלאנג מיט וואס דר. בּערנארד דוב ספּאלסקי ברענגט צו פון היסטאריקער אז שפת עברי/לשה״ק איז ארויסגעוואקסן אין כנען אין פארשידענארטיגע דייעלעקטן, און איז הערשט גערופן געווארן ״עברית״ בימי הרומיים. ועיין כאן.

דר. ספּאלסקי שרייבט דארט לגבי הלשון שדיברו עד חורבן בית ראשון:
Our current view of Classical Hebrew is, of course, as the majestic language of the Bible, the source of the three major religions that emerged from the small land marking the focus of three continents. What we have there is a written and literary language, forming the sacred texts of Judaism and the inspiration for the sacred texts of Christianity and Islam. It echoes many of the features of Canaanite and Ugaritic texts, and one can only assume that it was the H or High version of a diglossia written by people whose daily vernacular was less formal and possibly closer to Aramaic. The oldest Hebrew alphabet, dated as early as the fourteenth century, came to replace the elaborate cuneiform of Akkadian and the simpler cuneiform of Ugarit; it was to be replaced by the square Aramaic characters (called Suri, Syrian, in the Talmud) around the fourth century

The traditional view is of Hebrew monolingualism up to the Babylonian exile and Aramaic vernacular monolingualism plus sacred Hebrew after the return. This picture is heavily biased by the assumptions of monolingualism in traditional Jewish and modern Anglo-Saxon views (many Christian scholars wondered which language Jesus spoke, not accepting the multilingualism of the period). Such a view is linguistically naïve: an Aramaic-speaking clan moves to Canaan; becomes Hebrew-speaking by the time it goes to Egypt; keeps its language intact (for which it is praised) over several hundred years; returns and lives among Canaanite dialects, in contact with Philistines and Phoenicians; remains monolingual in Hebrew until the time of Hezekiah, when the Northern Kingdom is destroyed (about 710 BCE); is conquered by Nebuchadnezzar 100 years later, and some of its leaders and perhaps a quarter of the population are deported to Babylon; those who return fifty years later are surprised to find that those left behind intermarried with local non-Jews and speak “Ashdodese”; but (if we accept a later Talmudic view) everyone now requires an Aramaic translation to accompany the weekly Torah reading; and the rabbis produce an artificial Hebrew for their commentaries in the Mishnah

Much more likely than this traditional view is a multilingual pattern, with varying levels of individual plurilingualism, and an overall triglossia of the sort that emerged later, with use of Hebrew for higher and sacred functions and as a continuing internal spoken vernacular (though a slowly changing variety under the pressure of Aramaic and other varieties, as shown in Mishnaic Hebrew), and changing varieties of Aramaic serving both as the co-territorial variety for contact with non-Jews, with whom there was regular trade, and in many cases (such as among those with the major external contact or with the higher status associated with wealth and trade) as a regular vernacular. Hebrew was certainly maintained as the language of ritual and literature, and probably continued to be spoken as a vernacular until the destruction of the Temple and even later, but it was used, I suspect, in a multilingual pattern
***

לגבי די געדאנק פונעם קאנפליקט בין עזרא והעולים מבבל ובין העם הארץ שלא ירדו לבבל ונשארו בא״י, איז מיר געווען אינטרעסאנט צו זעהן פון דר. דזשאן מיילס, ווי ער ברענגט צו פון דר. מילאר בּאָרוֺיס אז ספר יונה איז געשריבן געווארן אין די קאנטעקסט פונעם מחלוקת:
Burrows himself read Jonah as a satire, and in this his work was only a marginal advance on a similar analysis by E.M. Good in 1965. However, in specifying the Sitz im Leben of the Jonah satire, Burrows made an original suggestion. Whereas Good had been content to situate the work generally 'as a protest... in the somewhat self-righteous reforming zeal' of the fifth century BC, Burrows inserted it in a more specific polemic context; namely, into a conflict between those Jews who remained in Palestine after the fall of Jerusalem and the exiles returning from Babylon
ער אליין לייגט צו אז דאס איז געשריבן מהנשארים בא״י אלס א פּעראָדי פון ספרי נבואה ותהלות. ועיין באשכול זו.

***

‏דא האט @אנאנים צוגעברענגט:
[ציטאט אראפגענומען]

מי אני » זונטאג דעצעמבער 31, 2023 9:58 am

· #542990
לגבי דעם אז ״כל אומה מאומות העולם אין לה מציאות כי אם בלשונה ואין לה ממשות אלא בשפתה״, זאגט דער נביא (צפניה ג ט) כי אז אהפך אל עמים שפה ברורה לקרא כלם בשם ה׳ וגו׳. און דער ר״י קרא איז דארט מפרש:
שידברו כולם בלשון קודש שהוא לשון מבחר.
וע״ש באבן עזרא. און דער אברבנאל איז דארט מפרש:
שבראותם נפלאות תמים דעים במלחמה והנקמה ההיא, יעיר ה׳ את רוחם לקרא כלם בשם ה׳ בלה״ק ולהתיחד לעבודתו. וזה לפי שבלה״ק לבדה נקרא ה׳ הנכבד בשמו.

והתבונן אמרו ״כי אז אהפוך אל עמים״ ולא אמר אל כל עמים, לפי שלא תוכלל אומת אדום בייעוד הזה כי הם אויבי ה׳ ותורתו ובל יראו גאות ה׳. אמנם שאר העמים מבני ישמעאל, לפי שלא נתחלפו ולא נתרחקו כפי אמונתם מהפנות התוריות כבני אדום הם יזכו בקבול האמונה האלקית, ולזה אמר הנביא בל׳ סתמי חלקי כי אז אהפוך אל עמים.

ואמר בזה מלת אהפוך לפי שקודם בנין המגדל היו כולם מדברים בלה״ק כמ״ש ויהי כל הארץ שפה אחת (בראשית יא א), וכאשר חטאו בלל הש״י את לשונם ומפני זה התחלפו האומות באומונותיהם. אמנם לעת״ל יהפוך אל עמים אותה שפה ברורה שהיה להם מקודם לדבר בלה״ק. אך אמנם לא נאמר כאן שהעמים ההם ידברו בלה״ק בשלימות כבני ישראל, אלא שיהפוך לבבם לקרא כולם בשם ה׳ בשפה ברורה, ר״ל שימצא שגור ומלומד בפיהם ה׳ הנכבד ושם אלהים אחרים לא יזכירו וזה בלבד ידברו בלה״ק, כלומר שם הא-ל ית׳ השם ה׳.
עכ״פ בלייבט דאס נאר, עכ״פ לשאר העמים לעתיד, א ליטורדזשיקעל שפראך לגבי עבודת ה׳.

ואולי גייט דאס וואס ער זאגט לגבי אומות הישמעאלים (וידוע הרמב״ם בהל׳ מלכים פי״א ה״ד; הגם שחלק מעלה זה שם ג״כ להנוצרים ע״ש, וואס אדום האט מען צאמגעשטעלט מיט די נוצרים, ועיין באבן עזרא בישעיה סג א), אין איינקלאנג מיט וואס דער רמב״ם האט געשריבן לגבי לשון ערבית אז מקורה מלשה״ק והוא לשון משובש מלשון הקודש.

אגב, שד״ל ברענגט אראפ אויפ׳ן פסוק ביים דור הפלגה (בראשית יא א) ויהי כל הארץ שפה אחת ודברים אחדים:
דעת Vitringa וקלעריקוס שאין הכוונה אלא הסכמה ועצה אחת, כענין פה אחד (דברי הימים ב חי יב) וקול אחד (שמות כד ג). אך מה שכתוב למטה אשר לא ישמעו איש שפת רעהו, מוכיח שהענין כפשוטו שהיו כלם מדברים לשון אחת.
(דאס איז בתוך די ברייטערע דיון איבער און צי עס איז דא/געווען איין פּראָטאָ-הוּמען שפראך, פון וועלכעס אלע שפראכן כהיום שטאמען ענדגילטיג דערפון. וידוע מש״כ הבנין יהושע על אבות דר״נ (לז ב) בשם הרמב״ם, אז ווען נישט מ׳לערענט אויס א קינד א שפראך, וואלט ער בסתם פון זיך אליינס גערעדט לשה״ק ע״ש. אבער דער רד״ל בפרקי דר׳ אליעזר (פכ״ו אות ח) שרייבט אז לפי הרמב״ם איז דאס נישט אזוי, הגם ער האלט יא אז לשה״ק איז די אור-שפראך פונעם מענטשהייט ע״ש.)

רד״צ האפמאן איז דארט מפרש:
כל עוד האנושות עוינת את האלקים, הרי שיש בפירודה לעמים שונים בעלי שפות שונות, לעמים אויבים ומקנאים זה בזה, משום טובה ואושר לה כולה. רק כאשר יתאחדו כל העמים כולם כדי להסתפח בנחלת אלקי אמת לעשות רצונו ולעבוד עבודתו, רק אז יהיה באחדותם משום ברכה להם, והאחדות הזאת תתקיים לנצח. אחדות עמים כזאת היא היא שנבאו נביאים כי עתידה היא לבוא, והיא היא מטרת תולדות האנושות. או אז תתגשם — בניגוד לבלבול הלשונות המתואר בפרקנו — נבואתו של הנביא צפניה (צפניה ג ט) ״כי⁠ אז אהפך אל⁠ עמים שפה ברורה, לקרא כלם בשם ה׳ לעבדו שכם אחד״.
(ואגב איז אינטרעסאנט וואס דער אבן עזרא שרייבט דארט: ״וטעם דברים אחדים – בעבור שימצא היום בכל לשון דברים שלא יבינום כל אנשי הלשון, ובימים ההם דברי חכם וכסיל היו אחדים.״ ועיין באשכול זו מ@יידל און אין זיין ארטיקל אין וועקער 16.)

מי אני » מיטוואך יאנואר 10, 2024 12:04 pm

· #544325
זשאַן-פּאָל סארטרע האט געשריבן לגבי זהות יהודי ויחסה לאנטיסעמיטיזם:
The Jews who surround us today have only a ceremonial and polite contact with their religion. I once asked one of them why he had his son circumcised. He replied: “Because it pleased my mother, and because it’s the right thing to do.” “And why does your mother hold to it?” “Because of her friends and neighbors.” I realize that these overly-rational explanations conceal a secret and deep-seated need to attach oneself to tradition and, in default of a national past, to give oneself roots in a past of rites and customs. But that is just the point: religion is here only a symbolic means. At least in Western Europe the Jewish religion has been unable to resist the attacks launched by rationalism and by the Christian spirit; atheistic Jews whom I have questioned admit that their dialogue on the existence of God is carried on against the Christian religion. The religion which they attack and of which they wish to rid themselves is Christianity; their atheism differs in no way from that of a Roger Martin du Gard, who says he has disengaged himself from the Catholic faith. Not for a moment are Jews atheistic against the Talmud; and priest, to all of them, means the vicar, not the rabbi

Thus the facts of the problem appear as follows: a concrete historical community is basically national and religious; but the Jewish community, which once was both, has been deprived bit by bit of both these concrete characteristics. We may call it an abstract historical community. Its dispersion implies the breaking up of common traditions, and it was remarked above that its twenty centuries of dispersion and political impotence forbid its having a historic past. If it is true, as Hegel says, that a community is historical to the degree that it remembers its history, then the Jewish community is the least historical of all, for it keeps a memory of nothing but a long martyrdom, that is, of a long passivity

What is it, then, that serves to keep a semblance of unity in the Jewish community? To reply to this question, we must come back to the idea of situation. It is neither their past, their religion, nor their soil that unites the sons of Israel. If they have a common bond, if all of them deserve the name of Jew, it is because they have in common the situation of a Jew, that is, they live in a community which takes them for Jews. In a word, the Jew is perfectly assimilable by modern nations, but he is to be defined as one whom these nations do not wish to assimilate

Thus, to know what the contemporary Jew is, we must ask the Christian conscience. And we must ask, not “What is a Jew?” but “What have you made of the Jews?” The Jew is one whom other men consider a Jew: that is the simple truth from which we must start. Thus the Jew is in the situation of a Jew because he lives in the midst of a society that takes him for a Jew

That Jewish community which is based neither on nation, land, religion nor material interest, but only on an identity of situation, might indeed be a true spiritual bond of affection, of culture, and of mutual aid

Whatever he does, his course has been set for him. He can choose to be courageous or cowardly, sad or gay; he can choose to kill Christians or to love them; but he cannot choose not to be a Jew. Or, rather, if he does so choose, if he declares that Jews do not exist, if he denies with violence and desperation the Jewish character in himself, it is precisely in this that he is a Jew. I who am not a Jew, I have nothing to deny, nothing to prove; but if the Jew has decided that his race does not exist, it is up to him to prove it. To be a Jew is to be thrown into — to be abandoned to — the situation of a Jew; and at the same time it is to be responsible in and through one’s own person for the destiny and the very nature of the Jewish people. For, whatever the Jew says or does, and whether he have a clear or vague conception of his responsibilities, it is as if all his acts were subject to a Kantian imperative, as if he had to ask himself before each act: “If all Jews acted as I am going to do, what would happen to Jewish life?” And to the questions he asks himself (what would happen if all the Jews were Zionists, or if, on the contrary, they were all converted to Christianity? If all Jews denied they were Jews? etc.), he must make reply, alone and unaided, by choosing himself
עס איז אויך אינטרעסאנט וואס ער שרייבט דארט:
Until the 19th century the Jews, like women, were in a state of tutelage; thus their contribution to political and social life, like that of women, is of recent date. The names of Einstein, of Bergson, of Chagall, of Kafka are enough to show what they would have been able to bring to the world if they had been emancipated earlier. But that is of no importance; the fact is there. These are Frenchmen who have no part in the history of France. Their collective memory furnishes them only with obscure recollections of pogroms, of ghettos, of exoduses, of great monotonous sufferings, twenty centuries of repetition, not of evolution. The Jew is not yet historical, and yet he is the most ancient of peoples, or nearly so. That is what gives him the air of being perpetually aged and yet always young: he has wisdom and no history

מי אני » דאנערשטאג יאנואר 18, 2024 7:53 pm

· #545166
דר. דערעק פּענסלאַר שרייבט (און זאגט) במשנתו של טעאדאר הערצל לגבי זהות היהודי:
Even though Herzl himself was not religiously observant and he knew that many Jews in his day were not religiously observant, Herzl still saw the Jewish religion as a unifying force. He wrote that what unites Jews might ultimately be a sense of ethnicity, but that it is often defined through religion. The religion is ultimately a bond, even if we’re not religious people. Herzl believed that Jews shared a common sense of relationship with the God of Israel. Herzl’s novel Altneuland about an ideal future Jewish homeland is peppered with references to God, although the homeland he envisions is entirely secular


The story of Moses mattered a great deal to Herzl, largely because he thought he was a second Moses. He did not believe that Jews could be defined in racial terms because Jews from different parts of the world look so different. I think he was actually on to something about modern Jewish identity, which often flees from religion yet still relies on it
אין זיין בוך/ביאגראפיע איבער הערצל שרייבט ער:
Herzl hoped to appeal to Jewish religious passion but would not allow it to compel observance or dictate affairs of state. “We shall let everyone find salvation over there in his own way,” he noted briskly. In the “Address to the Family,” he writes, “Faith unites us, science makes us free. . . . We shall restrict the clergy to their temples, just as we shall restrict our professional soldiers to their barracks.” Herzl saw the role of religion in the future Jewish state as circumscribed yet essential, just as the essence of Jewish peoplehood lay in a religion that Herzl himself barely observed. It is a fundamental paradox that, as Herzl noted, “The only thing by which we still recognize our kinship is the faith of our fathers”

The paradox was even deeper than that: although in June Herzl wrote about Jewishness deriving from religion, a month later he claimed that Jewishness had “nothing to do with religion” and that all Jews “are of the same race.” Four months after that, he appeared to contradict himself yet again when he met the Anglo-Jewish author Israel Zangwill, whom Herzl described as a “long-nosed, Negroid type, with very woolly deep-black hair.” A racial definition of Jewishness, Herzl wrote, makes no sense “if I so much as look at him and at myself. . . . We are an historical unit, a nation with anthropological diversities. This also suffices for the Jewish State. No nation has uniformity of race.” However difficult it was for Herzl to define what it meant to be Jewish, he was consistent in believing it to center around ideas, feelings, and aspirations rather than material or biological factors
***

ולגבי דעם אז ס'איז מעגליך אז עם ישראל שטאמט באמת מעיקרא פון א שבט צי שבטים של עם כנען וועלכע האבן זיך אפגעטיילט (און אריינבאקומען אנטלאפענע עבדים פון מצרים), שטייט אין פסוק ביחזקאל (טז ג) כה אמר ה' אלקים לירושלם מכרתיך ומלדתיך מארץ הכנעני אביך האמרי ואמך חתית, וע"ש בהמפרשים. אבער די אקאדעמיקער שרייבן דערויף:
The indigenous inhabitants of Canaan were idolaters, and Ezekiel is thus suggesting that Jerusalem has idolatrous antecedents and is therefore predisposed to sin. The Bible generally suggests that Israel's origins were elsewhere, and that they must be distinguished from the native Canaanites (see esp. Deut. 20.16-19). Some modern scholars, however, believe that this statement reflects the historical truth that the people Israel originated in the land of Israel by differentiating itself from the native Canaanites
דער תפארת ישראל שרייבט טאקע על המשנה במגילה פ״ד מ״י איבער דעם אז ר״א האט נישט געוואלט מ׳זאל לערנען ומפטיר זיין די פרקים ביחזקאל על תועבת ירושלים:
דכתיב בה אביך אמורי ואמך החיתית, דמשמע שעיקרן ושרשן רע, וזה בזוי טפי לישראל, ואין ראוי לפרסמו דחיישינן לכבוד ישראל
דער מלאכת שלמה ברענגט דארט צו עפ״י הלבוש באו״ח סימן תצג:
ור' אליעזר פליג ארבנן וס"ל דלא לימרוה בצבור ולא משום שגנאי להזכיר תוכחות תועבו' ירושלם במעשיהם דודאי בתוכחות המעשים ראוי להוכיח בם את ישראל ככל הפטרות של שבתות השנה רק הפטרה זו ס"ל לר"א שלא לאמרה בצבור משום שבנגלה ממנה נגע הנביא מאד ביחוסן של ישראל ולגנאי שקרא אברהם אמורי ושרה חתית וס"ל שזה גנאי גדול לכל ישראל לקרות ולתרגם ברבים לכנות אברהם בשם אמורי ושרה בשם חתית לכך ס"ל לר"א שלא להפטיר בה שלא ליגע בכבוד ישראל לגנאי ודייקא נמי דמשו' כבוד יחוס ישראל היה מקפיד ר' אליעזר ולא משום המעשים הרעים שהוזכרו בה שהרי כשגער בההוא גברא שהיה קורא לפניו הפטרה זו לפ' שמות מפני שהיה סובר כרבנן וכמו שפסקו כל הפוסקים גער בו ר"א ואמר עד שאתה בודק בתועבות ירושלם בדוק בתועבות אמך ואי משום הזכרת מעשיהם הרעים כאותו חכם שחשב כן היה לו לומר בגערתו צא ובדוק בתועבות מעשיך הרעים שיש בעצמך תועבות אמו מה לו להזכיר אלא ע"כ היינו טעמא משום שעיקר רוגזו וכעסו שהיה לו עליו היה מחמת שנגע ביחוס של ישראל לגנאי לכך רצה להראות בגערתו מאיזה טעם קצף עליו דהיינו משום כבוד היחוס ומה שהזכיר בגערה לישנא שאתה בודק בתועבות ירושלם ולא אמר לו עד שאתה בודק בייחס אבותינו צא ובדוק וכו' היינו משום שכל כך הי' מדקדק אפי' ברגזו שלא להוציא מפיו גנאי יחס האבות ברבים לכנות אברהם אמורי ושרה חתית וסמך שרוב העולם יבינו הדבר כשישמעו גערתו ברמז בלשון צא ובדוק בחטאת אמך
(ואגב, ידוע שיטת דר. שלמה זנד.)

דיכטער » זונטאג יאנואר 21, 2024 7:44 pm

· #545604
Re: קאסט-בענעפיט פון אינטערמערידזש וחתנות פון א תורה'דיגן שטאנדפונקט
אז דו דערמאנסט דר.שלמה זנד, איז אפשר אינטערעסאנט אנצומערקן אז ער שטיצט, אדער אפילו שטיפט, דער טעאריע וועלכע לויטעט אז אשכנז'ישע אידן שטאמען, הויפטזעכערליך פון כוזר. ניין?
(ס'סתם אזוי אן אינטערעסאנטע ארגומענט, ס'ווערט ערגעץ דיסקוסירט?)

מי אני » זונטאג יאנואר 21, 2024 7:53 pm

· #545607
יא יא. ווי איך האב דא צוגעברענגט:
מי אני #
דר. שלמה זנד׳ס גאר קאנטראווערסיאנאלע טעזע איז אז אידענטום כהיום שטאמט טאקע נישט פון די אומה וואס איז געווען אין א״י פאר׳ן חורבן בית שני, וואס באדייט אז די אשכנזים שטאמען פון גוים אין יענע לענדער וואס האבן זיך מגייר געווען [כוזרים וכדומה; אידישקייט איז דאן יא געווען א ״מיסיאנערישע״ רעליגיע וואס האט אקטיוולי געזוכט מגייר צו זיין] (ומענין לענין באותו ענין עיין כאן). ווי אויך זיין טעזע אז דאס׳ן האבן א ״היימלאנד״ איז נישט בעצם בתוך די אריגינעלע טעאלאגיע פון אידישקייט [״א״י״ איז מער אן אבסטראקטע אידעאל בתוכה].

‏דא האט מען געשמועסט דערפון. ועיין שם בכל האשכול.
ועיין ‏כאן בדברי.

מי אני » דינסטאג יאנואר 23, 2024 2:54 pm

· #545991
דר. קעטערין סאַוּטוואָד קלערט (ועפ״י דר. פיליִפּ גולאמב ודר. אוריה קים) אז די מעשה פון פילגש בגבעה איז רעדאגירט געווארן אין איר ענדגילטיגן פארמאט ווי אונז האבן זי, בתקופת עזרא. און דאס איז געווען צו שטעלן א נאראטיוו בתוך סיפור איבער דאס אז זהות ״ישראל״ איז אז זיי זענען גרייט צו גיין במלחמה, אפילו אקעגן אינעווייניגע, לבער הרעה מקרבם. אין די סיפור איז שבט בנימין אט די ״אנדערע״ וואס זענען נישט, אין די קאנטעקסט, ״ישראל״.

און די געדאנק פון די שבועה שלא ליתן בנות לשבט בנימין, איז געווען א רמז שלא יתחתנו העולים מבבל עם יושבי עם הארץ. און פונקט אזוי ווי שבט בנימין איז אויך בעצם געווען מבני ישראל אבער מ׳האט אים אויסגעשלאסן און ווערן גערעכענט ווי ״אנדערע״ ווייל ער פירט זיך נישט כהוגן, כן הוא ‏בבני ישראל עם הארץ שנשארו בארץ ישראל ולא הלכו בגולה.

און דאס איז וואס די סיפור ברענגט ארויס אין א פּאלעמישן אופן צום סוף, מיט די ערמה וואס זיי האבן געטוהן ליתנו נשים לבני בנימין שלא יכרות שבט מישראל. וואס דאס איז געווען אדער דורכ׳ן אויסהרג׳ענען א גאנצע שטאט און פאנגן זייערע בתולות, אדער כאפן און פאנגן מיידלעך החולות בכרמים. דאס איז די פרייז מ׳דארף (עווענטועל) צאלן כדי צו בלייבן ביחד, זייענדיג אז זיי זענען פארט עטניש ״בני ישראל״, און אריינעמען די סארט ״אנדערע״ וואס פירן זיך נישט כהוגן בתוכינו. אבער אט אזא אומעטישע התנהגות האט דאך גורם געווען די מלחמה און די טיילונג והתבדלות וואס מ׳האט געמאכט מיט זייער אויסשליסונג מעיקרא. און דאס לוינט זיך נישט - די אחדות צום סוף איז אַן איראנישע און איז קיין אחדות נישט.

‏אגב, ובזה איז סתם אזוי אינטרעסאנט אז דער אברבנאל שרייבט בשופטים כא כד אז די מעשה פון פילגש בגבעה האט פאסירט כשהיה שמשון שבוי אצל הפלשתים ע״ש. און שמשון האט טאקע געהייראט בנות עכו״ם, און דלילה אשתו איז טאקע געווען דער גורם אז ער איז געפאנגען געווארן דורך אויביו הפלשתים.

מי אני » דינסטאג יאנואר 23, 2024 7:30 pm

· #546046
פּראפעסאר נעמי גרץ שרייבט אז די סיפור פון דינה ושכם איז געשריבן געווארן אלס א פּאלעמיק קעגן חתנות ולחזק האיסור. עס איז קעגן דאס וואס מ'טרעפט אין אנדערע חלקים פון די תורה וואו עס איז יא געווען חתנות (כגון יהודה עם בת שוע, יוסף עם אסנת (ודלא כהפרדר"א פל"ח שאכן היתה בתה של דינה), ומשרע"ה עם ציפורה); וויבאלד די ענין פון גירות, וואו דער גוי ווערט א איד ואין כאן איסור חתנות, איז ערשט צושטאנד געקומען בימי חז"ל, וכדטען דר. ישעיה כהן. אבער דאס וואס יעקב האט זיי פארגעהאלטן בברכותיו אז ארור אפם וגו', איז קעגן דעם אנטי-חתנות פּאלעמיק.

דאס גייט אין איינקלאנג מיט דר. קריסטאף לעווין'ס סברא (עפ"י דר. יאיר זאקאוויטש) אז מ'האט ערשט שפעטער אריינגעשטעלט דאס אז דינה איז נאנס געווארן דורך שכם. מעיקרא (בריש תקופת בית שני) איז דאס געווען אז זיי האבן זיך פארליבט און ער האט זיך געדארפט מל'ן כדי מ'זאל קענען הייראטן. און דערנאך איז די מילה אויסגעברייטערט געווארן לכל אנשי עיר שכם. ערשט שפעטער האט מען אריינגעשטעלט אז עיר שכם איז אויסגעהרג'עט געווארן, וויבאלד אז נישט וואלט דאך אויסגעקומען פון די מעשה אז עס זענען דא בני ישראל וועלכע שטאמען פון כנענים ממש (ועיין בשיטת ר' נחמיה בב"ר פד כא דהשבטים אכן נשאו כנעניות, ועיין בדעת זקנים עה"פ, בראשית לז לה, וכל בנותיו ע"ש); און ס'איז טאקע געווען עפ"י די געדאנק פונעם איסור חתנות. ועפי"ז איז שפעטער אריינגעשטעלט געווארן אז דינה איז בכלל נאנס געווארן ע"י שכם און געהאלטן געווארן ביי אים אין שטוב.

דר. דוד פרענקל שרייבט ענליך (ומעיקרא איז די סיפור געווען וואו מ'האט פשוט איינגענומען שכם ע"י ערמה) און ברענגט ארויס אז אריגינעל איז די סיפור געווען ענליך צו ווען שמשון הגיבור האט געזעהן א בת פלשתי אין תמנה און געבעהטן זיינע עלטערן אז ער וויל איר הייראטן (שופטים יד א-ב).

דר. קאלום קארמייכעל לייגט צו אז די נעמען פון ״חמור״ און ״שכם״, וועלכע איז די שכמו של החמור, זענען allusions צו דענעגרעיטן כנענים אלס עם הדומה לחמור. ער לערענט אויף אפ אז דאס וואס יעקב זאגט צו יהודה (בראשית מט יא) אסרי לגפן עירו ולשרקה בני אתונו כבס ביין לבשו ובדם ענבים סותו, איז א משל צו דאס אז יהודה האט פארלוירן זיינע קינדער עֵר ואונן. והיינו, ווייל בני יעקב ומשפחתו ווערן פארגליכן צו א כרם (לדוגמא בתהלים פ ט, ישעיה ה א), און יעקב האט געוואוסט אז יהודה איז דער וואס האט פארקויפט יוסף ויטבול כתונתו בדם. ולכן זאגט ער אים אז ער איז צוריקגעצאלט געווארן אויפ׳ן זעלבן אופן מיט זיינע קינדער, וואס ווערן פארגליכן צו צווייגן אין יעקב׳ס כרם, און ער האט, בדרך משל, געוואשן זיין כתונת בדמיהם ובדמי הענבים של כרמו (ועיין בב״ר פה ב וואו ר׳ יוחנן זאגט אז פרשת יהודה ותמר איז נאך פרשת מכירת יוסף כדי לסמוך הכר הנאמר בכתונת יוסף ליעקב, להכר הנאמר בתמר ליהודה.) און וועגן דעם זאגט יעקב ״אסרי לגפן עירו״ לרמז לעֵר בן יהודה, און ״בני אתונו״ איז צו דאס אז זיינע קינדער זענען געווען מבת איש כנעני שנדמו לחמור והנקיבה לאתון. און דערנאך איז יעקב ממשיך מיט ״לבן שינים״, לרמז אז יהודה האט דערנאך געהאט מיט תמר ״שני״ תאומים ״בנים״.

ער זאגט ווייטער אז דאס איז די רמז בהאיסור בכלאי הכרם (דברים כב ט) עם ״תמר״ שהיתה כנענית (דלא כהמדרש בב״ר פה י שהיתה בתה של שם בן נח). ולכן איז דער פסוק ממשיך דערנאך בהאיסור של דישת שור וחמור יחדיו. ווייל ״דישה״ מיינט אויך בעילה במקרא, און די רמז איז אין דעם אז מ׳האט נישט צו הייראטן א ״חמור״ מכנען. דערנאך איז די פסוק ממשיך מיט איסור שעטנז, והוא ג״כ לרמז לזה וואו ״לבוש״ קען מיינען א ווייב (וכעין במלאכי ב טז), און במעשה תמר עם יהודה האט זי מחליף געווען איר לבוש מבגדי אלמנותה כדי לפתותו שיחשביה לזונה. און פשתן טרעפט מען ביי זונות, כמו ברחב הזונה (יהושע ב ו), לעומת בגדי צמר וואס איז ווייניגער ציענד ולהמקום שהלך אז יהודה לגזוז את צאנו. און דאס איז די כוונה בהרמז בהאיסור לערבם יחד אז מ׳זאל נישט טוהן ווי אים. ולכן אויך איז דא דארט דערנאך די מצוה פון גדילים תעשה לך וגו׳, וועלכע איז דאך אז (במדבר טו לט) ולא תתורו אחרי לבבכם ואחרי עיניכם אשר אתם זונים אחריהם. און דערנאך איז טאקע די פסוק ממשיך מיט די פרשה פון מוציא שם רע, וואו מ׳ברענגט און מ׳איז מברר ״כשמלה״ אז די ארוסה האט טאקע נישט מזנה געווען.

ער זאגט אז דאס איז אלעס געשריבן געווארן ברמז, כדי אז די סתם המון עם זאל נישט כאפן אז מ׳קריטיקירט יהודה.

כרם זית » דינסטאג יאנואר 23, 2024 10:24 pm

· #546108
Re: קאסט-בענעפיט פון אינטערמערידזש וחתנות פון א תורה'דיגן שטאנדפונקט
לפי וואס דו ברענגסט פון דר. קעטערין סאַוּטוואָד, קען מען אפשר זאגן אז מען האט גענומען אין די מעשה שבט בנימין אלס די אומעטיש'ע וויבאלד מרדכי איש ימיני האט דאך, ווי עס זעט אויס פון די סיפור המגילה, נישט געהאט קיין פראבלעם מיט'ן הייראטן משאר העמים. און קען זיין אז דאס איז די טעם פארוואס די מגילה פירט אויס 'ורצוי לרוב אחיו' - וויבאלד ער האט מתיר געווען אינטערמערידזש. (ואפילו אויב מען וועט זאגן אז מגילת אסתר איז א משל און נישט דוקא א היסטאריש'ע געשעניש, טוט עס אבער פארט מרמז זיין די שטאנד פון שבט בנימין בזמן ההיא.)

בכלל שטימט איר טעאריע כמין חומר מיט דעם וואס די פסוק פילט פאר וויכטיג צו לאזן הערן אז דער איש לוי איז געווען אויפן וועג צום משכן (שופטים יט, יח.), ווי צו זאגן אז די בית המקדש האט נישט געהאט קיין שום חשיבות ביי די בני בנימין.

ווי אויך איז דער בעל הפילגש געווען א 'לוי' וואס וואלט ווען געדארפט מכובד ווערן אלס זיין שטאנד אין עבודת המקדש.

און מען קען שפעקעלירן אז די סיבה פארוואס די בני בנימין זענען נישט געווען אינטערעסירט אין די עבודת המקדש (הגם עס איז געווען בנחלתם. ואולי זה הטעם להבאישם בהסיפור שלא ירימו ראשם נגד הכהנים - שבטו של עזרא), וויבאלד אינז געפינען כמה פעמים (כגון שופטים ג, טו, ושם כ, יז.) אז די בני בנימין זענען געווען געלינקטער ממילא האבן זיי דאך נישט געקענט טון קיין שום עבודה אין די בית המקדש האבן זיין זיך געפילט אפגעפרעמט.

קהל'ס נער » דינסטאג יאנואר 23, 2024 11:24 pm

· #546121
Re:
מי אני #
מענין לענין באותו ענין האט דא @יידל אראפגעברענגט אַן ארטיקל איבער ״מיהו חרדי?״ עס איז אינטרעסאנט צוצושטעלן דערצו דאס וואס הרב דר. מיכאל אברהם שרייבט:
לפני כמה שנים השתתפתי בלוויה של אדם יקר (אביו של גיסי) שהיה ממקימי יד חנה, הקיבוץ הקומוניסטי (היחיד בישראל). האווירה הייתה נוגה מאד, מעבר לפטירתו של אותו אדם הייתה תחושה שזו לוויה לתנועה הקומוניסטית בישראל (מק"י). מן הדברים שהושמעו שם ניתן היה להבין שכמעט כל מי שנמנה עליה נמצא במקום, ולא היו שם כל כך הרבה אנשים. לאחר מכן יצא לי לשוחח עם פרופ' לכלכלה, חבר התנועה הקומוניסטית, וניסיתי להבין במה בדיוק הוא דוגל, ובעיקר מהי האוטופיה שלו/שלהם. הוא אמר בכנות ראויה להערכה שאין להם אוטופיה והם לא חותרים לקראת מצב אידאלי כלשהו מפני שהם עצמם לא יודעים להגדיר את האידאל הזה. הם מבינים היטב שאי אפשר כיום בלי כלכלת שוק חופשית, אבל הם מנסים לתקן עוולות באופן מקומי. תהיתי במה הם עדיין קומוניסטים. רבים מנסים לתקן עוולות, ואם אין מולם חזון אוטופי מסוים וכולל, מה בדיוק ההבדל בינם לבין שאר מתקני עולם וחברה. הוא לא בדיוק ידע לענות לי. זוהי תופעת האינרציה האידאולוגית. אתה ממשיך להחזיק באידאולוגיה כלשהי, אבל במנותק מתכניה המקוריים. לכאורה רק הכותרת נשמרת אבל כל מה שתחתיה השתנה או נעלם.

חשבתי אז שאנשים רבים מגוונים אידאולוגיים שונים נוהגים באופן דומה. אני פוגש לא מעט אנשים שגדלו בחברה החרדית, ובהשקפותיהם כיום אין מאומה מן החרדיות. הם דוגלים בציונות ובשותפות מלאה עם כלל החברה בישראל, בעבודה לפרנסתם, בחשיבותה של השכלה כללית, בפתיחות לעולם הרחב ולערכיו, בגישה ליברלית וגמישה יותר להלכה, בשוויון לנשים ועוד. כשאני שואל אנשים כאלו באיזה מובן הם עדיין חרדים, הם לא בדיוק יודעים לענות לי. הם חשים שייכות לחברה החרדית אבל לא שותפים לאף אחד מערכיה ורעיונותיה. זוהי אינרציה סוציולוגית או אידאולוגית בדומה לזו שתיארתי למעלה.
ס׳איז קולטור וואס איז א פשוטע זאך.

רוב חסידים היינט קוים וואס זיי ווייסן וואס חסידות מיינט, (אזוי ווי די גמ׳ זאגט אז בימינו איז נישט עכט דא קיין יין נסך ווייל די עובדי עבודה זרה ווייסן קוים וואס זיי טוען, ס׳סתם אלץ ווייל אזוי האט דער טאָטע געטוהן)
איז וואס מיינט ער צי זאגן אז ער איז א חסיד? אז קולטוראל גערעדט איז ער א חסיד.

מי אני » דאנערשטאג יאנואר 25, 2024 5:25 pm

· #546559
דר. נעמי סיידמאן זאגט לגבי דער יידישיסט דר. מאקס וויינרייך אין זיין מתרגם זיין פרויד'ס ווערק אין יידיש, און ווי דאס (דברים ד ו) רק עם חכם ונבון הגוי הגדול הזה איז וואס געבט דעם תואר ״עם הנבחר״ לישראל שאינו מאמין:
Max Weinriech attempted to understand the deep unconscious roots of Jewishness. What he sought to understand was not the Jewish religious tradition, as he was an atheist like Freud, but what this thing of "Jewishness" was and how it got transmitted from parent to child. He understood that this is not genetically but unconsciously. One of his great discoveries was that the Jewish religion was actually a kind of compensatory mechanism for the narcissistic blow of anti-Semitism. So Weinriech says that the whole idea of the chosen people compensates Jews for the the fact that everyone hates them, but it's also true that everyone hates them because they think they're the chosen people. He says the problem is that what happens when you don't believe in God anymore? Who's going to choose you then?

I don't think it's a problem. I think it's perfectly possible to believe you're the chosen people without God, as I myself continue to believe, because it's one of those deep things. But what Weinriech said is that the famous Jews provide a certain kind of chosenness; a substitute. Jews now pride themselves not on the fact that God thinks they're great, but because all the smart people in the world are Jews. He then says, "look there's Marx and there's Einstein" (he doesn't say Freud, interestingly, because that would have been a little weird because he's writing a Freudian analysis
ועיין כאן. דאס דערמאנט אביסל פון וואס ארטור שאָפּענהאַוּער האט געשריבן לגבי נעשאנעליזם:
The cheapest sort of pride is national pride; for if a man is proud of his own nation, it argues that he has no qualities of his own of which he can be proud; otherwise he would not have recourse to those which he shares with so many millions of his fellowmen. The man who is endowed with important personal qualities will be only too ready to see clearly in what respects his own nation falls short, since their failings will be constantly before his eyes. But every miserable fool who has nothing at all of which he can be proud adopts, as a last resource, pride in the nation to which he belongs; he is ready and glad to defend all its faults and follies tooth and nail, thus reimbursing himself for his own inferiority

מי אני » דינסטאג יאנואר 30, 2024 9:31 am

· #547283
לגבי לשון יהודית און די אינעוויטעבּל עוואלושאן פון שפראכן, איז מיר געווען אינטרעסאנט צו זעהן דעם זכר יהוסף (סימן יט) אין די קאנטעקסט פון צולייגן צו/טוישן נוסח התפילה אין אנדערע שפראכן: 📎 IMG_6779.jpeg ‏ער איז מאריך דארט איבער פיוטים בכלל והתפילות שהן בלשון ארמית.

ולפי הנ״ל אז אַן אומה האט נאר א זהות ומציאות ע״י לשונה, קען די געדאנק זיין דערין וואו מ׳וויל האלטן א נאראטיוו אז זהות ״ישראל״ איז לא השתנה מעולם, לעומת שאר העמים ולשונותיהם.

מי אני » זונטאג פעברואר 4, 2024 4:15 pm

· #548060
מי אני #
ולגבי דעם אז ס'איז מעגליך אז עם ישראל שטאמט באמת מעיקרא פון א שבט צי שבטים של עם כנען וועלכע האבן זיך אפגעטיילט (און אריינבאקומען אנטלאפענע עבדים פון מצרים), שטייט אין פסוק ביחזקאל (טז ג) כה אמר ה' אלקים לירושלם מכרתיך ומלדתיך מארץ הכנעני אביך האמרי ואמך חתית, וע"ש בהמפרשים. אבער די אקאדעמיקער שרייבן דערויף:
The indigenous inhabitants of Canaan were idolaters, and Ezekiel is thus suggesting that Jerusalem has idolatrous antecedents and is therefore predisposed to sin. The Bible generally suggests that Israel's origins were elsewhere, and that they must be distinguished from the native Canaanites (see esp. Deut. 20.16-19). Some modern scholars, however, believe that this statement reflects the historical truth that the people Israel originated in the land of Israel by differentiating itself from the native Canaanites
דער תפארת ישראל שרייבט טאקע על המשנה במגילה פ״ד מ״י איבער דעם אז ר״א האט נישט געוואלט מ׳זאל לערנען ומפטיר זיין די פרקים ביחזקאל על תועבת ירושלים:
דכתיב בה אביך אמורי ואמך החיתית, דמשמע שעיקרן ושרשן רע, וזה בזוי טפי לישראל, ואין ראוי לפרסמו דחיישינן לכבוד ישראל
דער מלאכת שלמה ברענגט דארט צו עפ״י הלבוש באו״ח סימן תצג:
ור' אליעזר פליג ארבנן וס"ל דלא לימרוה בצבור ולא משום שגנאי להזכיר תוכחות תועבו' ירושלם במעשיהם דודאי בתוכחות המעשים ראוי להוכיח בם את ישראל ככל הפטרות של שבתות השנה רק הפטרה זו ס"ל לר"א שלא לאמרה בצבור משום שבנגלה ממנה נגע הנביא מאד ביחוסן של ישראל ולגנאי שקרא אברהם אמורי ושרה חתית וס"ל שזה גנאי גדול לכל ישראל לקרות ולתרגם ברבים לכנות אברהם בשם אמורי ושרה בשם חתית לכך ס"ל לר"א שלא להפטיר בה שלא ליגע בכבוד ישראל לגנאי ודייקא נמי דמשו' כבוד יחוס ישראל היה מקפיד ר' אליעזר ולא משום המעשים הרעים שהוזכרו בה שהרי כשגער בההוא גברא שהיה קורא לפניו הפטרה זו לפ' שמות מפני שהיה סובר כרבנן וכמו שפסקו כל הפוסקים גער בו ר"א ואמר עד שאתה בודק בתועבות ירושלם בדוק בתועבות אמך ואי משום הזכרת מעשיהם הרעים כאותו חכם שחשב כן היה לו לומר בגערתו צא ובדוק בתועבות מעשיך הרעים שיש בעצמך תועבות אמו מה לו להזכיר אלא ע"כ היינו טעמא משום שעיקר רוגזו וכעסו שהיה לו עליו היה מחמת שנגע ביחוס של ישראל לגנאי לכך רצה להראות בגערתו מאיזה טעם קצף עליו דהיינו משום כבוד היחוס ומה שהזכיר בגערה לישנא שאתה בודק בתועבות ירושלם ולא אמר לו עד שאתה בודק בייחס אבותינו צא ובדוק וכו' היינו משום שכל כך הי' מדקדק אפי' ברגזו שלא להוציא מפיו גנאי יחס האבות ברבים לכנות אברהם אמורי ושרה חתית וסמך שרוב העולם יבינו הדבר כשישמעו גערתו ברמז בלשון צא ובדוק בחטאת אמך
(ואגב, ידוע שיטת דר. שלמה זנד.)
דר. ראַבּערט אַלטער שרייבט אויך בפירושו על זה הפרק ביחזקאל:
One wonders whether this statement might reflect a historical tradition that the origins of Israel were not in a Hebrew slave population escaped from Egypt but among the indigenous peoples of Canaan. That, in fact, is the view of modern scholarship
***

עס איז מערקווידיג צוצוצייכענען אז ביי עבד עברי וואו די פסוק איז מתיר ליתן לו שפחה כנענית, ברענגט דער אבן עזרא (שמות כא ב) א דעת אז ״עברי״ דא באדייט נישט א ישראל נאר מהעמים בא״י מבני עבר ממשפחת אברהם וכו׳. און זיי ברענגען טאקע צו דעם פסוק (ישעיה יט חי):
כי גם הכנענים יקראו עברים, כי הם מדברים בלשון הקודש. וראייתם (ישעיה יט חי) מדברות שפת כנען
ועיין בדברי דר. אלבּערט פרידבערג אז ״עברי״ דא באדייט פשוט א נידעריגערע סאציאלע קלאס.

***

לגבי דאס׳ן נישט נוצן לשה״ק אלס אַן אלגעמיינעם שפראך, האב איך דא געשריבן בנוגע צי ״משגל״ מיינט דייקא ״ס*קשואלע אינטערקאָרס״ בלשה״ק, אז דער רמב״ם אדרעסירט דאס במו״נ ח״ג סופ״ח, דארט וואו ער זאגט זיין טעזע אז לשון יהודית הייסט ״לשון הקודש״ מחמת עס האט נישט קיינע ווערטער פאר ס*קס ממש:
ואל יטעך 'ישגל' שתחשבהו שם לפעולה - אינו כן! כי 'שגל' הוא שם הנערה המוכנת למשגל בלבד (תהלים מה י) "נצבה שגל לימינך"; ואמרו "ישגלנה" לפי הכתיב - ענינו יקחנה לנערה לזה הענין
און דער שם טוב דארט ענטפערן די קושיא פונעם נרבוני ורמב״ן אויפ׳ן רמב״ם אז מ׳זעהט אז די כתיב (דברים כח ל) איז ״ישגלנה״ און מ׳טוישט דאס דייקא צו ״ישכבנה״ במגילה כה:

וואס מ׳קען אבער זאגן איז אז איינמאל אירע שפרעכערס נעמען אָן בהסכמה אז ״משגל״ מיינט דאס, איז וויבאלד לשונות ארבעטן און זענען ע״י הסכמה, מיינט דאס טאקע דאס, אפגעזעהן פון וואס עס האט אריגינעל געמיינט (וואס צו די אריגינעלע מיינונג באציהט זיך דער רמב״ם). און דאס קען זיין א סיבה פארוואס מ׳איז געווען קעגן נוצן לשה״ק אלס אַן אלגעמיינעם שפראך פאר׳ן אלגעמיינעם המון עם כנ״ל,
as they’re going to, quite literally, “f%*k up” the language

מי אני » זונטאג פעברואר 18, 2024 10:04 am

· #550043
‏דא האט @ברוך שפינוזה גע׳טענה׳ט אז זהות יהודי איז אך ורק עטניק ולא יותר. די גאנצע דיון געשעהט נאר ווען מ׳וויל פונקטליך מגדיר זיין ״ווען״ די אריבערגאנג פון א פרעמדער וגר בתוכה ווערט פארווירקליכט.
ברוך שפינוזה #
אידן זענען אן עטנישע גרופע, און צו יעדע עטנישע גרופע קען מען זיך אנשליסן. ווען א דייטש הייבט זיך אויף און ציעט זיך קיין פראנקרייך, לערנט זיך רעדן א פליסיגע פראנצויזיש, הייראט א פראנצויזישע פרוי און האט מיט איר קינדער, מיט די צייט פאנגט ער אן טראכטן ווי א פראנצויז, זיך אויפפירן ווי א פראנצויז, זיין גאנצע הלוך ילך שרייט פראנצויז, ביי דעם פוינט איז ער שוין לויט אלע שיטות א פולשטענדיגע פראנצויז.

ביי אידן איז די זעלבע זאך, נאר וואס, אידן האבן אין זיך די בריסקע נערוון גענע וואס דארף פונקטליך אפמעסטן יעדע זאך עד הסוף. אידן לויפן ארום געפערליך פאר'דאגה'ט און פרעגן איינעם דעם צווייטן "ווען קומט שבת אריין?", מ'דארף וואוסן פונקטליך אויפ'ן סעקונדע ווען ס'ווערט די טראנזישען צווישן ערב פסח צו ליל התקדש חג, מורא'דיג וויכטיג. דער קריסט האט אנדערע דאגות, ער דארף זייער וויכטיג וואוסן צו יאשקע איז געוועהן האלב גאט און האלב מענטש אדער די גאנצע זאך איז געוועהן איין גרויסע גאט-מענטש ביינעזאם, צו אפשר האט ער בכלל געהאט צוויי באזונדערע נאטורן איינס גאט און די צווייטע מענטש. דאס איז די דאגות פונעם קריסט, אבער ווען איסטער פאנגט זיך אן און ווען קראצמעך ענדיגט זיך און אז מ'דארף זיך אונטעריאגן ווייל דער זונטאג קומט שוין אט אט אריין ביז געציילטע מינוטן און די פייפער גייט זיך צופייפן מיט פארטייבענדע קולות אנצוזאגן דעם עולם אז דער זונטאג קודש האט זיך אנגעפאנגען בשטו"מ דיזע דאגות האט ער נישט. די זעלבע זאך מיט'ן זיך אנשליסן אין אן עטנישע גרופע, דער איד קען נישט אנגיין מיט'ן לעבן אויב וועט ער נישט וואוסן ווען ס'האט חל געוועהן די דין "איד", כ'מיין ווען וועט מען וואונטשן מזל טוב פאר'ן פרישן גר צדק? האט מען אוועקגעשטעלט א ליניע, מל ולא טבל כאילו לא מל, די סעקונדע וואס ער קומט ארויס פון די וואסער האט חל געווען די דין איד און מ'דארף זיך גיין זוכן אן אנדערן שבת גוי. דער גוי דארף נישט וואוסן ווען איז געוועהן די פונקטליכע ספליט-סעקאנד וואס ביז דאן איז דער דייטש געוועהן א דייטש און פון דעמאלטס און ווייטער איז חל אויף איהם די דין פראנצויז, ס'פעלט איהם פשוט נישט אויס צו וואוסן, דערפאר ווייסט מען טאקע נישט...
מ׳דארף צום ערשט באמערקן אז @ברוך שפינוזה איז מביא ראיה לחובתו - פָּתַח בעטניסיטי, אלס די קאנדישאן, וסיים בקולטור, אלס די קאנדישאן: די דמיון צום דייטש/פראנצויז איז מער בנוגע קולטור ווי איידער עטניסיטי. ונמצא מזה אז דאס איז די הגדרה דערפון. און דאס איז וויבאלד די זהות ״דייטש/פראנצויז״ איז טאקע ל״ד עטניק (חוץ אויב רעכענט מען דעם געדאנק פון ״עריען״, וואס אין דעם זענען דאך נכלל די איראנער אויך) און איז תלוי כמעט אך ורק אין די לאנד וואו מ׳וואוינט, די נאציאנאליטעט וקולטור. ווי אויך, כמובן אבער אז איינער וואס האט זיך מגייר געווען לגמרי, קען זיך אליינס שוין פאררעכענען אלס ״איד״ לכו״ע. ער איז נישט קיין ״עכטע״ איד? ועכ״כ אז עס איז ניתן להיאמר אז ער איז שוין מער ״איד״, ווי א ״דייטש״ וועלכע ציהט זיך קיין פראנקרייך לגמרי ווערט א ״פראנצויז״. און דאס איז הגם ביידע זענען דא אין דעם קאנטעקסט אלס קולטור, ולכאורה וויבאלד ביי ״איד״ איז די הגדרה דערפון לגבי קבלת הקולטור, רעליגיע והתרבות מער פארמאל.

די טענה פון עטניסיטי האט אבער בעצם האפט, זייענדיג אז כו״ע מודי אז ״יהודי״ איז אַן עטנאָ-רעליגיעזע/קולטוראלע גרופע וקאטעגאריע. אבער פארט איז דאס נישט אינגאנצן קלאר. לדוגמא, לויט די טעזע פון דר. שלמה זנד, וואו דאס אידישע פאלק שטאמט פון גרים וואס מ׳האט מגייר געווען צו די רעליגיע וכעין מה שעשו הנוצרים עם דתיהם, קומט דאך אויס אז עס איז פי כמה שווערער דאס צו מגדיר זיין, ובפרט צווישן אשכנזים ספרדים ומזרחים וכו׳, אלס א שׁעירד עטניסיטי. אבער דאך איז הכל מודים אז כהיום איז דא אזא ענטיטי ווי ״אידן״. איז וואס מאכט איינעם כהיום א ״איד״? מ׳נוצט טאקע DNA צו פרעגן אויף דר. זנד׳ס טעזע.

וכמובן, אפילו בלא זה, מוז מען זאגן אז די געדאנק פון ״עטניסיטי״ באדייט די וואס קענען ציהען זייער יחוס צו יהדות בית שני. וויבאלד פריער, ווי צוגעברענגט, איז דאך דאס געווען נאך לויזער. און ווי דר. אליעזר בן-רפאל שרייבט:
The genealogy of the Jewish people also demonstrates that it cannot be seen to have a single ethnic origin. From its very beginnings, it displays compound roots, its primary elements being Aramaic, Canaanite (Judah), and Egyptian (Joseph). Over the generations up to the destruction of the First Temple, the nation was joined by a large number of foreign households, including the Kenites, such as Jael, wife of Heber, who was a heroine; the Rechabites, one of whom, Jechonadab son of Rechab, played an active role in the destruction of Baal; the Calebs; and others. Moses had a Midian Cushite wife, Ruth the Moabite, the matriarch of the House of David, married Boaz, and Naamah the Ammonite was the mother of the legitimate kings of Judea. As if this were not enough, Biblical law even permits marriage with a prisoner of war
כמובן, קען מען ביי דעם אלעם טענה׳ן אז מ׳ווערט נאכדעם אינטעגרעיטעד און אסימילירט. אבער אט דאס איז די שאלה ועל זה אָנו דנין: ״אינטעגרעיטעד און אסימילירט״ אין צו וואס? די עטניסיטי בעיקר אדער די קולטור בעיקר? ביידע ביחד?

אין קורצן, ״עטניסיטי״ איז א סאָפישענט קאנדישאן לזהות יהודי, ואפילו וואו מ׳האט נישט קיין שייכות צום קולטור, אבער נישט א נעסעסערי קאנדישאן דערצו. דאס איז ווייל גרים בן גרים בן גרים וכו׳ זענען אויך ״אידן״ לכו״ע. אבער מאידך גיסא איז דאס פונקט אזוי לגבי קולטור/רעליגיע: עס איז א סאָפישענט קאנדישאן לזהות יהודי, ואפילו וואו מ׳האט נישט קיין שייכות צום עטניסיטי, אבער נישט א נעסעסערי קאנדישאן דערצו. ועיין לעיל.

ואגב, די דיון איבער ״מיהו יהודי״ און אירע כאראקטעריסטיקס איז ל״ד נאר א אידישע קוריאז - גוים, ‏ווי זשאַן-פּאָל סאַרטרע, האבן אויך דן געווען איבער די הגדרה. ואפילו בתוך די הגדרה פון ״איד״ אלס ״עטניסיטי״, האבן די נאציס דאס פרובירט מער פונקטליך מגדיר צו זיין עפ״י זייער ‏מישלינג טעסט. ואפילו בתוך די עטניק הגדרה זייערער האט אויסגעקלאפט צי ער איז בתוך דעם קולטור; עיין בחלק ב מהטעסט.

ברוך שפינוזה » זונטאג פעברואר 18, 2024 5:42 pm

· #550152
מי אני #
מ׳דארף צום ערשט באמערקן אז @ברוך שפינוזה איז מביא ראיה לחובתו - פָּתַח בעטניסיטי, אלס די קאנדישאן, וסיים בקולטור, אלס די קאנדישאן: די דמיון צום דייטש/פראנצויז איז מער בנוגע קולטור ווי איידער עטניסיטי. ונמצא מזה אז דאס איז די הגדרה דערפון. און דאס איז וויבאלד די זהות ״דייטש/פראנצויז״ איז טאקע ל״ד עטניק (חוץ אויב רעכענט מען דעם געדאנק פון ״עריען״, וואס אין דעם זענען דאך נכלל די איראנער אויך) און איז תלוי כמעט אך ורק אין די לאנד וואו מ׳וואוינט, די נאציאנאליטעט וקולטור. ווי אויך, כמובן אבער אז איינער וואס האט זיך מגייר געווען לגמרי, קען זיך אליינס שוין פאררעכענען אלס ״איד״ לכו״ע. ער איז נישט קיין ״עכטע״ איד? ועכ״כ אז עס איז ניתן להיאמר אז ער איז שוין מער ״איד״, ווי א ״דייטש״ וועלכע ציהט זיך קיין פראנקרייך לגמרי ווערט א ״פראנצויז״. און דאס איז הגם ביידע זענען דא אין דעם קאנטעקסט אלס קולטור, ולכאורה וויבאלד ביי ״איד״ איז די הגדרה דערפון לגבי קבלת הקולטור, רעליגיע והתרבות מער פארמאל.
כ'האב שוין דארט באווארנט אז מ'זאל נישט אויסמישן צווישן ראסע און עטנישע גרופע, דא האסטו שוין ערווענט א דריטע ענין וואס איז נאציאנאליטעט. לאמיר טאקע נוצן די דייטשן אלס ביישפיל, "עריען" איז א ראסע וואס די דייטשן זענען א טייל פון דעם ראסע, אשכנזישע און פרסישע אידן זענען אויך א טייל פון דעם ראסע. ווייטער אין דייטשן אליין זענען דא צוויי קאטעגאריעס, ס'דא נאציאנאלע דייטשן, ד.ה. מענטשן וואס וואוינען אין דייטשלאנד, צווישן זיי זענען אויך דא עטנישע מינאריטעטן (כלומר זיי זענען נישט עטנישע דייטשן) א שטייגער ווי די ציגיינער און פריזיענס. ווי אויך זענען דא עטנישע דייטשן וואס וואוינען לאו דווקא אינעם דייטשן סטעיט, ס'דא פון זיי אין דייטשלאנד, עסטרייך (דער באקאנטער ארטיסט איז בכלל געוועהן אן עסטרייכישער), די שווייץ, ליכטענשטיין, זידטיראל, מזרח בעלגיע, סודעטענלאנד, און נאך. די זעלבע איז מיט פראנצויזן, מייסטנס קהילות פון עטנישע פראנצויזן געפינען זיך טאקע אין פראנקרייך גופא, די קעניגרייך פון די פראנצויזן. אבער נישט אלע פראנצויזן האבן זוכה געוועהן צו באקומען א נחלה אין ארץ הצרפתים. די בני ראמאנדי האבן באקומען א נחלה מעבר לירדן אין די שווייץ, דער פרינץ פון מאנאקאו האט זיך אלץ געפירט זיין אייגן ווירטשאפט, וואלאניע איז מעיקרא יא געוועהן א טייל פונעם פראנצויזישן געמיינשאפט אבער זיי האבן זיך שפעטער אפגעטיילט און געפארעמט אן אייגן לאנד צוזאמען מיט די עטנישע פלעמיש רעדענדע ניעדערלאנדן פון פלאנדערס און זיך א נאמען געגעבן בעלגיע.

א ביישפיל that hits closer to home זענען די אזיאנע פון טשיינעטאון, זיי זענען 100% עטנישע אזיאנער למהדרין בלי שום חולק, זיי קענען רוהיגערהייט הייראטן עני אזיאנע פרוי בלי שום פקפוק, ניטאמאל א גיור לחומרא דארפן זיי האבן. נאר וואס, מפני חטאיהם נגלו מארציהם ונתרחקו מעל אדמתיהם, און דער ויואל וואהאן איז שוין מבאר אז יעדע פלאץ וואו ס'וואוינען א קיבוץ פון ערליכע אזיאנער האט עס קדושת ארץ אזיע, ואין אומתינו אלא בטשאפסטיקסותיה וסושיתיה, וכו' וכו'.

מי אני » זונטאג פעברואר 18, 2024 6:02 pm

· #550160
די חילוק צווישן עטניסיטי און ראסע איז ענליך צום חילוק צווישן ס*קס און דזשענדער. דאס ערשטע, עטניסיטי און ס*קס, איז ביאלאגיש ובמציאות [DNA וכדומה], בשעת ראסע און דזשענדער זענען סאָשעל קאַנסטראָקטס מיוסד אויף סאָשעל קאנווענשאנס והסכמה. יעצט, דיין טענה, לגבי זהות ״יהודי״ זייענדיג באזירט ריין אויף עטניסיטי, איז אז עס איז מיוסד אויף עפעס א ביאלאגישע מציאות; דו ווילסט עס בפירוש שולל זיין מ״ראסע״ שהיא רק עפ״י סאָשעל קאַנסטראָקט. דאס איז אויך שולל, לשיטתך, נאציאנאליטעט אלס א מאַרקער און קריטעריאן פאר די זהות, זייענדיג אז עס איז פונקט אזוי א סאָשׁעל קאַנסטראָקט. איז אבער דיין משל פון דייטשן/פראנצויזן באזירט אויף סאָשעל קאַנסטראָקט, וכעין ״ראסע״ וואס דו ווילסט שולל זיין. סיידן טאמער באציהסטו זיך צו נאך אפאר דורות פון אינטערמערידזש, וואו DNA ממש ווערט שוין אויסגעמישט.

האב איך געזוכט מהפך צו זיין בזכותך אז אפשר מיינסטו די חלק פון עריען וואס קען אויך באטראכט ווערן ווי אַן עטנאָ-קולטוראלע הגדרה (עיין בוויקיפּידיע) מיט א ביאלאגישע באזיס במציאות. אבער דאן מוזטו דאך אריינרעכענען אין דעם אינדיאנער און איראנער. ווידעראום אויב ווילסטו דאס זאגן נאר אויף דייטשן, דאן איז דאך עריען דא אין איר ראסע זין, וואס איז דאך א סאָשעל קאַנסטראָקט וואס דו ווילסט שולל זיין אלס א הגדרה דא.

ברוך שפינוזה » זונטאג פעברואר 18, 2024 6:09 pm

· #550165
גראדע איז ראסע מער באזירט אויף ביאלאגיע ווי עטניסיטי. די חילוק צווישן די אפריקאנע און "ווייסע" ראסעס זענען ביאלאגיש, ווידער די חילוק צווישן די פראנצויזישע בני וואלאניע און ניעדערלאנדישע בני פלאנדערס אין בעלגיע איז מער באזירט אויף קולטור און סאושעל קאנווענשאנס.

מי אני » זונטאג פעברואר 18, 2024 6:52 pm

· #550173
איז זאגסטו יעצט אז מ׳קען יא, עכ״פ צומאל, ״מישן״ עטניסיטי און ראסע. דיין פונאנדערטיילן די צוויי מעיקרא, איז געווען אויף מחלק צו זיין צווישן וואו ס׳איז במציאות און וואו ס׳איז נאר עפ״י סאָשׁעל קאנווענשאן; שולל צו זיין אז די הגדרה איז סאָשׁעל קאנווענשאן. דאס איז, צו מיין פארשטאנד, געווען דיין אָנהייבן מיט ״אידן זענען אן עטנישע גרופע״ און נישט קיין ״ראסע״. וואס איך האב געוואלט ארויסברענגען איז אז די הסכמה חלק, די חלק הקולטור וכו׳ וואס האט גארנישט מיט ״עטניש״, איז א גרויסע חלק, ואפשר אפילו בשוה, מיט די זהות ווי די עטנישע חלק.

ברוך שפינוזה » זונטאג פעברואר 18, 2024 7:04 pm

· #550174
Re:
מי אני #
איז זאגסטו יעצט אז מ׳קען יא, עכ״פ צומאל, ״מישן״ עטניסיטי און ראסע. דיין פונאנדערטיילן די צוויי מעיקרא, איז געווען אויף מחלק צו זיין צווישן וואו ס׳איז במציאות און וואו ס׳איז נאר עפ״י סאָשׁעל קאנווענשאן; שולל צו זיין אז די הגדרה איז סאָשׁעל קאנווענשאן. דאס איז, צו מיין פארשטאנד, געווען דיין אָנהייבן מיט ״אידן זענען אן עטנישע גרופע״ און נישט קיין ״ראסע״.
כ'האב נישט געמיינט גארנישט טיעף, כ'האב נאר געוואלט שולל זיין די אמעראצעס אין ענגליש.

מי אני » מאנטאג פעברואר 19, 2024 5:16 pm

· #550359
עס איז אינטרעסאנט צו באמערקן אז דר. ישראל קנוהל, וועלכער איז גראדע א פרומער איד, האלט, ווי אויך דר. מיכאל פישבּעין, אז דאס וואס עזרא הסופר זאגט זיין איסור פון חתנות בשם ״נביאים״ בלשון רבים (עזרא ט י-יב), וואס די איסור פון חתנות איז דאך מקורה בשמות (לד טו-טז) ובויקרא (חי כד-כה) ובדברים (ז ג-ד), איז א סמך לזה אז ער האט געהאלטן אז די תורה איז געשריבן געווארן דורך מערערע נביאים.

הגם אז מ׳קען זאגן אז עזרא באציהט זיך אויך צו די איסור חתנות וואס יהושע האט געזאגט (יהושע כג יב). ווי אויך קען מען זיך מתעקש זיין און טענה׳ן אז עס איז נישט מוכרח צו זאגן אז די ״נביאים״ גייט ארויף אויף איסור חתנות, ווי איידער אז עס גייט ארויף אז יושבי ארץ כנען זענען ״נדת הארץ״ ובתועבות.

*

דר. ראַבּערט אַלטער שרייבט אויף די פרק:
The traditional reason for avoiding intermarrying was to keep apart from pagan practices. Although Ezra still has this rationale in mind, here he adds what amounts to a racist view: the people of Israel are a “holy seed” and hence should avoid contamination by alien genetic stock
לגבי מגילת רות שרייבט ער:
Ruth’s Moabite origins have led many interpreters convincingly, in my view — to see this story as a quiet polemic against the opposition of Ezra and Nehemiah to intermarriage with the surrounding peoples when the Judahites returned to their land in the fifth century B.C.E. The author may have picked up a hint from 1 Samuel 22:3–4, where David, said here to be Ruth’s great-grandson, is reputed to have placed his parents under the protection of the king of Moab to keep them safe from Saul. Readers should note that for biblical Israel, Moab is an extreme negative case of a foreign people. A perennial enemy, its origins, according to the story of Lot’s daughter in Genesis 19, are in an act of incest. The Torah actually bans any sort of intercourse, social, cultic, or sexual, with the Moabites. Against this background of hostility, Moab in this book provides refuge for the family of Elimelech fleeing from famine (like Abraham, Isaac, and Jacob), and the two Moabite daughters-in-law are faithful, loving women, with Ruth’s moral nobility altogether exemplary. It is this that Boaz is aware of from the outset, and he is in no way put off by Ruth’s identity as a Moabite, unlike the kinsman who declines to perform the levirate obligation. Ruth is a perfectly virtuous Moabite — 'eshet hayil, a “worthy woman” — who becomes the progenitrix of the royal line of the Judahite kingdom. It is hard not to see in the boldly iconoclastic invention of this plot an argument against the exclusionary policy on foreign wives propagated by Ezra and Nehemiah. This would also make the fifth century B.C.E., at the moment when intermarriage waan urgent issue, a plausible time for the composition of the book. It is also remarkable that a story in all likelihood framed for a polemic purpose should be so beguiling
אויף ספר עזרא שרייבט ער:
Another policy dictated by Ezra and Nehemiah’s separatist view was the sweeping resistance to intermarriage. In the case of Ezra, this entailed draconian measures whereby not only were new intergroup unions to be absolutely avoided but also men who had long-standing foreign wives were to expel them with their children

It should be noted that there was a strong antithetical view on this issue within the community of returned exiles that is reflected in the Book of Ruth, which in the end was included in the canon and surely must have embodied the outlook of more than a solitary writer. In Ruth, we recall, a young Moabite woman, widow of an Israelite man, evinces love and devotion in following her mother-in-law back to Bethlehem in Judah, where she marries a prosperous landowner and becomes the progenitrix of the line of David. It is hard to imagine a more vigorous riposte to the separatism promulgated by Ezra and Nehemiah. Ruth firmly rejects any notion of an ethnic test for belonging to the community of Israel, and, as in the literature of the earlier biblical period, there is an ease of movement into the community: a woman from across the border settles in Judah, quite naturally accepts the God of her new home, and becomes in every respect a daughter of the people. The Book of Ruth is a luminous testimony to the tolerance and universalism that were a part of the biblical heritage. But the separatist view embodied in Ezra and Nehemiah is the one that seems to have prevailed in its time: no foreign wives, no Samaritans or others of uncertain ethnic and religious background, were tolerated in the rebuilding of the walls of Jerusalem and the renewal of the Temple. For better or for worse, this is the approach that gained momentum and would predominate in the many centuries that followed
***

עס איז אינטרעסאנט צו באמערקן אז דער אבן עזרא שרייבט אז דאס וואס אהרן איז נבחר געווארן פאר די כהונה ווי איידער משרע"ה, איז ווייל משה האט חתונה געהאט מיט ציפורה וועלכע איז נישט געווען קיין יהודית, משא"כ אהרן וועלכע האט געהייראט אלישבע אחות נחשון. ער שרייבט (שמות כח א):
וכבר רמזתי לך (שמות ו כג), למה נבחר אהרן להקדישו לשם, בעבור כבוד משפחת נחשון, שיהיו כהנים מכפרים על בני ישראל. ואין לדבר על משה אדונינו, כי בורח היה, ומי יתן לו עברית.
אין פ' משפטים לגבי דעם אז אַן עבד עברי קען הייראטן א שפחה כנענית אבער די קינדער בלייבן ביים אדון, שרייבט ער:
ודע כי תבואת הזרע תשתנה בהשתנות המקומות, על כן נבחרו בני אהרן לכהונת עולם.

מי אני » זונטאג פעברואר 25, 2024 9:45 am

· #551171
דר. נדב שנרב שרייבט, נאכ'ן דורכטוהן דעם געדאנק און מציאות פון ייחוס און דזשענעטיקס פון צענדליגער דורות צוריק עפ"י סטאטיסטיקס, און וואו אויב עס איז נאר דורך א זכר ווערט עס (כמעט) פארלוירן בריבוי הדורות, משא"כ אויב קען עס זיין דורך נקיבות אויך:
כפי שביארנו, ייחוס בן אחר בן הוא תכונה "קשה" וסביר להניח שיש בכל דור מעט מאד אנשים, אם בכלל, המתייחסים באופן כזה למישהו שחי בעבר. לעומת זאת אם מרשים שהגניאולוגיה תעבור גם דרך האם התכונה הופכת ל"רכה" וסביר להניח שכל אדם באוכלוסיה מקיים אותה. ואם כן כל רשימת הייחוס המדוקדקת מאבדת את ערכה.

דבר דומה אפשר לומר גם כלפי אותן שיטות הלכתיות שעל פיהן יכול המלך המשיח להיות מיוחס לדוד המלך גם דרך בנות, כפי שמשמע מן הגמרא בסנהדרין צח: המונה את רבי יהודה הנשיא כמי שראוי להיות משיח, ובתוספות בסנהדרין ה. ד"ה התם שבט ובירושלמי בכתובות פי"ג ה"ג נאמר שהיה מנקיבות דבית דוד. אם זהו המצב אז כולנו (או לפחות כל זכר בישראל) רשאי לראות עצמו מועמד הגון לכהונת מלך המשיח, אבל גם לעוד כמה דברים...

ייחוס במובן ה"רך" (מסלול ממני עד אדם שחי בעבר העובר גם דרך אבות וגם דרך אמהות) הוא חסר ערך לפחות כשמדובר על זמנים ארוכים. אם יש לדוד המלך צאצא כזה היום, אז בסיכוי של כמעט 100 אחוז כולנו צאצאים שלו.

כותב השורות חלף פעם ליד מניין שוויוני כלשהו, נדמה לי שהוא היה מזוהה עם התנועה הקונסרבטיבית, בדיוק בזמן ברכת הכהנים. למען האמת לא היה מדובר בברכה של כהנים בלבד, אלא בברכה על ידי כהנים וכהנות: הן הגברים הכהנים והן הנשים הכהנות עלו וברכו את העם, בשויון מוחלט כפי שמתבקש משמו של המנין.

זה גרם לי למחשבה מטרידה. אם רוצים להיות באמת שויוניים לא מספיק שהכהנות (כלומר בנות כהן) תברכנה את העם. שוויון אמיתי פירושו שהן תורשנה את תכונת הכהונה לבניהן, בדיוק כמו שהזכרים מורישים, לא?

אבל לזה יש משמעות הרת גורל: אם תכונת הכהונה תורש הן לבנים והן לבנות של הכהן, הרי שהיא תלך ותתפשט בתוך העם היהודי, ממש כפי שיקרה אם נכריז על שם המשפחה כהן כ"מועדף" ונחייב כל מי שמתחתן עם בעל שם כזה )לא משנה אם הוא גבר או אשה) לשנות את שמו ל"כהן". זו בדיוק אותה דינמיקה שהוגדרה על ידי דרידה וצ'אנג, והתוצאה תהיה אותה תוצאה: ממלכת כהנים. [שעשעה אותי בזמנו המחשבה שזו כנראה הסיבה לכך שהיהודים הללו נוטים להנשא בנישואי תערובת: רק זרם מאסיבי של גויים שיכנס לתוך העם היהודי יוכל להציל אותנו ממצב בו כולם כהנים, וזה כנראה הפשט בפסוק "ממלכת כהנים וגוי קדוש" – כדי להנצל מממלכת כהנים יש להפוך את הגוי לקדוש].

מי אני » זונטאג פעברואר 25, 2024 1:37 pm

· #551194
דער יפה מראה שרייבט לגבי הירושלמי (סוטה פ״א ה״ח) אודות שמשון:📎 IMG_6895.jpeg ***

לגבי דעם צי זהות ״ישראל״ איז עטניש/ביאלאגיש צי סאציאלאגיש, שרייבט דער דזשענעטיקער דר. ערן עלהאיק (וועלכער האלט, עפ״י דזשענעטיקס, פונעם קאנטראווערסיאנאלע היפאטעזיע אז אייראפעאישע אידן שטאמען פון די כוזרים, וואס בתוך הכוזרים אָז האבן זיך צומישט אידן פון א״י) אין א שטודיע וואו ער וויל דורכטוהן וואס די מעגליכע דזשענעטיק מאַרקער וואס אלע אידן (אשכנזי, ספרדי וכו') האבן טאקע איז:
Biological Jewishness emerged in the late 19th century and quickly became the leading scientific dogma despite its failure to furnish an empirical evidence for over two centuries. Although initially aiming to trace the origin of Jews, the pursuit of biological uniqueness among Jews quickly became a search for a biological link to the jüdische Typus, an idealized Jewish type representing the archetype of the ancient Judaeans or Hebrews. This pursuit has never ceased despite the constant failures, with seekers routinely embarking on new scientific technologies, oftentimes driving innovations themselves, claiming each time to unearth the hallmark of biological Jewishness, only to be disappointed again and again (Efron, 1994, 2013; Falk, 2014). Even today claims such as “the evidence for biological Jewishness has become incontrovertible” (Ostrer, 2012) are frequently made by geneticists and DTC genetic companies though unsupported by the evidence (Lewontin, 2012; Falk, 2014)

Our findings suggest that claimants of biological Jewishness make assertions that they are unwilling or unable to back in a blinded-experiment, but they do not prove the absence of biological Jewishness. Testing whether such genomic feature or trait exists requires sequencing the genomes of ancient Judaeans and meticulously comparing them with modern day Jewish and non-Jewish individuals, looking for biomarkers that are uniquely shared with the Jewish cohort. However, the potential outcomes of such experiment make it unlikely to be performed. In such case, we can ask whether it is reasonable to expect a Jewish biomarker to exist

Archeological evidence and recent historical thinking suggests that the first Israelites grew out of the sedentarization of local Canaanite populations and nomadic pastoral tribes of unknown origin drifting into Palestine sporadically in the late Bronze Age (Finkelstein and Silberman, 2002; Frendo, 2004). Interestingly, dietary restrictions were the sole difference from their neighboring tribes, as no swine remains were found in their campsites. It is unclear when these tribes have adopted Judaism, which was formulated with strict rules against exogamy much later, but it is reasonable to assume that the traditional bride-exchange, still common among modern day Bedouin tribes (e.g., Bailey, 2009), took place until then. Moreover, it is unlikely that the religion gained wide public acceptance until the days of Ezra and Nehemiah (5th century BC; Patai and Patai, 1975; Patai, 1990; Sand, 2009). Even after this period, the Judaeans remained under the influence of other cultures and faiths and exchanged genes with neighboring and invading populations. As long as Patrilineal Jewishness was the norm, offspring born to either Jewish or non-Jewish mothers were considered Jews through their paternal descent. It was not until around the 2nd century AD that the offspring’s Jewishness was determined by the matrilineal descent (Sigal, 1985). The Judaeans have been proselytizing their neighbors from their early days, but these activities intensified during the early centuries A.D. and encompassed several Old World populations (Patai and Patai, 1975; Sand, 2009). Even after the rise of Christianity (4th century AD) and Islam (7th century AD), the Judaisation of slaves continued for several centuries until banned by the religious authorieties (Sand, 2009). The last notable conversion took place in Khazaria in the mid-8th century AD and included the Khazarian elite and some of the Khazar people (Sand, 2009; Elhaik, 2013). Massive conversions to Judaism were renewed only after the establishment of the state of Israel (DellaPergola, 2005)

Conversions, assimilations, and later acceptance of individuals of non-Jewish backgrounds or even those with remote Jewish background into Jewish communities allowed Judaism to grow and expand throughout the Old World and sustain the Jewish population in Israel. These demographic processes contrast notions of imagined genomic homogeneity, which does not even exist within Judaean skeletons (Haas, 1970). The arguments in favor of genomic homogeneity are supported by two fictitious chapters in Jewish history (Sand, 2009). The first chapter tells of the “Roman Exile” that followed the destruction of Herod’s temple (70 AD) and introduced a massive Jewish population to Roman lands (e.g., King, 2001). The second chapter tells of a small group of 50,000 Jews who migrated from the Rhineland to Eastern Europe in the 15th century and then rapidly reproduced to 5,000,000 people at the beginning of the 19th century, forming the bulk of Ashkenazic Jews where: “entry into the community was possible through religious conversion, but that was not common. Jewish identity was maintained within these communities up to present day” (Ostrer, 2012). Since such an unnatural growth rate over half a millennium applying only to Eastern European Jews within this specific time period cannot be explained (van Straten and Snel, 2006) it has been termed a “demographic miracle” (Ben-Sasson, 1976; Atzmon et al., 2010; Ostrer, 2012). The assumption of biological Jewishness implied from these chapters forms the rationale for nearly every genetic investigation that focuses on Jews or more commonly Ashkenazic Jews (e.g., Bray et al., 2010; Goes et al., 2015)

The growing field of omics offers vast opportunities to search for such biomarkers throughout the genome, exome, methylome, cellome, chromatinome, transcriptome, alleome, proteome, lipidome, interactome, spliceome, ORFeome, phosphoproteome, metabolome, mechanome, epigenome, histome, and phenome. Advances in the antibodyome and auto antibodyome as well as connectome, glycome, and kinome should also be considered. Special attention should also be paid to the physiome and neurome. It is not inconceivable that the microbiome, virome, bacteriome, or overall mycobiome, might be surveyed scrupulously to detect telltale hallmarks of “Jewishness.” However, until robust and reproducible evidence is forthcoming, in which a benchmark of the kind proposed here is employed, the alternative hypothesis must be upheld: Jewishness lies in the "social"ome
ולגבי די קשר פון א געמיינזאמע שפראך מיט זהות לאומי, און די שייכות וואס שפות אידיש ולשה״ק האבן דערצו, איז דא די קאנטראווערסיאנאלע טעזע פון דר. פּאָל וועקסלער (אַן איזרעילי איד). ער טענה׳ט אז (מער-ווייניגער) שטאמט שפת אידיש נישט אזוי ווייט פון (וואו) דייטש (שטאמט), נאר עס איז מער מקורה אין די סאָרבּיען-סלאַווישע שפות, וועלכע מען האט דערנאך רילעקסיפייד, והיינו געטוישט די ווערטער צו א נייע שפראך אבער געהאלטן די גראמאר און סינטעקס פונעם אלטן, ווען אידן האבן מער אימיגרירט צו די געגענט וואו מ׳האט גערעדט מער דייטשע שפראכן. ער טענה׳ט ווייטער אז היינטיגע עברית איז דאס זעלבע נאר פון אידיש: היינטיגע עברית איז פשוט א פושט צורה ולובש צורה פון אידיש, וואו מ׳האט נאר געטוישט די ווערטער, אבער מער-ווייניגער געהאלטן די אלטע אידישע גראמאר, ווי איידער די אריגינעלע גראמאר וכו׳ פון שפת יהודית של תנ״ך והמשנה. ווי וויקיפידיע איז מסביר זיין טעזע לגבי עברית:
Wexler argued that Modern Hebrew is not a direct continuation of the ancient Hebrew language, but rather a Slavic language. He noted that several scholars of distinction had expressed a minority view casting doubt on the Semitic, as opposed to the European, character of modern Hebrew, among them specialists in Semitic languages like Gotthelf Bergsträsser and Henri Fleisch. Wexler also noted that one writer, K. Kacnelson, even suggested in 1960 that modern Hebrew was a dialect of Yiddish. He argued that the modern language spoken by Israelis was simply Yiddish relexified to Biblical Hebrew and Mishnaic Hebrew. Wexler advanced the view that Yiddish itself arose from Sorbian, and, given the strong influence of the former on Modern Hebrew, in this perspective Modern Hebrew can be considered a Slavic language
ער האט שפעטער מאדיפיצירט זיין טעזע לגבי שפת אידיש, און דאס איז וויאזוי דר. אנדרי דאנילענקאָ איז דאס מסכם אין זיין רעצענזיע דערויף:
Wexler advances several “revolutionary new ideas”. First, the author outlines important parallels and contacts between Arabic and Yiddish, though he admits that Arabic surfaces in Yiddish covertly. Second, until ca. 1,000, the overwhelming majority of Jews in the world resided in the Iranian Empire; conversion or a looser form of adherence to Judaism was common among non-Jews. Third, because Aramaic was the spoken language of a sizeable minority of people in the Iranian Empire, the Jews in Iran could preserve knowledge of closely related written Old Hebrew. Fourth, the Afro-Asian imprint influenced all aspects of the Yiddish language, which now has to be defined as a highly Iranianized Slavic language. Fifth, most ethnically and linguistically mixed Irano-Slavic and Turko-Slavic confederations known to have resided in Slavic and German lands lost Asian languages and merged with Slavs by the 10th century; Yiddish, according to Wexler, appears as a heavily (mainly covertly) Iranianized, Arabicized (and mildly Turkicized) Slavic language — with a German impact found almost exclusively only in the lexicon. This is why, as Wexler reiterates, the Jews are not a “people” of Semitic origin but a “religious community” of heterogenous ethnic origins, of which “Semitic” Arabs and Aramaeans are minimal contributors to the Judaic ethnogenesis
***

אגב, דר. דוד גלאט-גלעד (עפ"י דר. דזשעפרי טיגאי) לערענט אפ אז אריגינעל האט די איסור פון "לא יבא בקהל ה'" בדברים פרק כג געמיינט, אז די סארט מענטשן וואס ווערן דארט אויסגערעכענט (ווי צב"ש ממזרים עמונים ומואבים) טארן נישט האבן א חלק אין רעגירן און ציווילע סארט פונקציעס - זיין א בירגער "בקהל" ה'. אבער עס איז ל"ד געווען אַן איסור חתנות. עזרא האט דאס שפעטער אויסגעטייטשט אויף איסור חתנות. און מיט דעם דינגט ער זיך אויף וואס דר. יעקב מילגראם האט גע'טענה'ט אז דאס וואס די איסור פון לא יבא בקהל ה' אויף עמונים ומואבים דארט, וועלכע זענען לפי התורה בבראשית ממזרים מלוט עם בנותיו, איז הארבער ווי אויף מצריים ואדומיים, איז מעגליך אלס א פּאָלעמיק קעגן בית דוד וועלכע שטאמט פון רות המואביה ונעמה העמונית (און דאס איז אויך פארוואס ספר דברים, ביים פרשת המלך בפרק יז פסוק טו, לייגט אזא דגוש אויף דוקא "מקרב אחיך"). וויבאלד דאס גייט באדייטן אז "לא יבא בקהל ה'" האט טאקע אריגינעל אויך געמיינט איסור חתנות.

דארט שרייבט דר. מילגראם לגבי ספר דברים ואיסור חתנות עם, ומצות חרם על, הכנענים אין איר היסטארישע קאנטעקסט לפי המבקרים:
D's anxiety over intermarriage with Canaanites implies that the Canaanites abound in Israel at the end of the monarchy, in large enough numbers to give ethnic-centered circles such as D grave concern. Thus D declares intermarriage with alien populations in Canaan a cardinal sin: had they been wiped out at the time of the conquest as God commanded to Moses (Deut 20:17) there would be no apostasy in Israel!

Having set forth the motivation for D's herem against the Canaanites, we can also see its cited rationale in a new light, "You shall not intermarry with them . . . for you are a people holy to the Lord your God" (Deut 7:3, 6). Israel as an 'am qadosh is another deuteronomic innovation. Now it becomes possible to point to the main reason for its invention: since every Israelite is inherently holy, he or she should not become contaminated by intermarriage. There can be no doubt that herein lies the base upon which Ezra constructed his halachic midrash banning all intermarriages among the returnees to Zion

In any event, D's law of the herem and its concomitant ban on intermarriage presumes that Canaanites qua Canaanites continued to thrive at least into the eighth century. Furthermore, by positing, with many scholars, that the origins of D lie in eighth-century northern Israel, this thesis receives additional support. For the great urban blocks of Canaanites, to judge by the list of city-states that Israel could not conquer (Judg 1:27-35), are all located - with the exception of Jerusalem (v 11) - in the north. It was these Canaanite enclaves assimilating at such an alarming rate - not through conversion but through intermarriage - which gave rise to the intermarriage-apostasy-herem-holy people sequence in the herem law of D

מי אני » פרייטאג מערץ 1, 2024 10:54 am

· #552258
אז איך האב אָנגעהויבן דעם אשכול מיט די מדרש איבער א טענה נגד איסור חתנות בעת החורבן, איז מערקווידיג צוצוצייכענען צו וואס דער רד״ק שרייבט לגבי הריגת גדליה בן אחיקם, וואס דעמאלטס איז געווען די ענדגילטיגע חורבן, עה״פ (דברי הימים א ב כו) ותהי אשה אחרת לירחמאל ושמה עטרה:
לפי פשט הפסוק ישראלית היתה, אלא אמר ״אחרת״ לפי שזכר הראשונה. או אפילו תאמר שהיתה פילגש כמו ״בן אשה אחרת אתה״ (שופטים יא ב), אבל מישראל היתה. ורז״ל (ירושלמי סנהדרין פ״ב ה״ג) דרשו כי גויה היתה, לכך הזכיר ״ושמה עטרה״ שלקחה להתעטר בה, כי בת גדולים היתה. ומכאן אמרו אל תאמן בגר עד עשרים וארבע דורות, כי עשרים וארבע דורות מעטרה עד ישמעאל בן נתניה בן אלישמע, שהרג גדליה בן אחיקם (מלכים ב כה כה), ואלו הן: עטרה, אונם, שמי, נדב, אפים, ישעי, שישן, בת שישן, עתי, נתן, זבד, אפלל, עובד, יהוא, עזריה, חלץ, אלעשה, ססמי, שלום, יקמיה, אלישמע, נתניה, ישמעאל, עם ירחע אבי עתי שהיה עבד – הם עשרים וארבעה.

מי אני » מאנטאג מערץ 11, 2024 10:03 pm

· #554458
הרב ארי יצחק שבט שרייבט:
יש להבין את המדרש שבני יעקב נשאו את אחיותיהם (פרקי דר"א פל"ה), למרות שזה מאשים אותם בגילוי עריות, דבר שאסור אפילו לבני נח מלפני מתן תורה [ועיין בסנהדרין נח:], שרצו חז"ל להרחיק מאבותינו כל שמץ של נשואי תערובת, למען צורך חינוך הדור. זו כנראה גם מגמת המשך המדרש (שם) שמציין שיוסף התחתן עם בת דינה, ומדרש אחר (ב"ר פ יא) האומר ששמעון, ולא פוטי פרע, נשא את דינה אחותו.

יש מדרשים שאלמלא ההבנה הזאת, שחז"ל דרשו לצורך דורם, לא היינו מבינים אותם. למשל (ב"ר עו ט): "ויקם בלילה הוא ויקח את שתי נשיו ואת שתי שפחותיו וגו'" (בראשית לב כג) - ודינה היכן היא? נתנה בתיבה ונעל בפניה, אמר: הרשע הזה [עֵשָׂו] עינו רמה היא, שלא יתלה עיניו ויראה אותה ויקח אותה ממני. ר"ה בשם ר' אבא הכהן ברדלא אמר: אמר לו הקב"ה: "למס מרעהו חסד" (איוב ו יד) - מנעת מרעך חסד, מנעת חסדך מן אחוך, דאלו איתנסיבת לגברא לא זינתה, בתמיה. לא בקשת להשיאה למהול, הרי היא נשאת לערל; לא בקשת להשיאה דרך היתר, הרי נשאת דרך איסור. הה"ד "ותצא דינה בת לאה..." (בראשית לד א).

יש להקשות, הרי זה הגיוני ביותר שיעקב לא רצה להשיא את בתו לעשו הרשע, אלא אם כן נשאל: למי היה צריך להשיאה? מההמשך שם מוכח שזהו מה שעומד מאחורי המדרש, כשמוסיפים ששמעון, אחיה, בסוף לקחה. רוצים ללמד לדורות הגלות, שיעקב חטא (מתוך צדקתו) כשהקפיד מדי ברמת המשודך לבתו. עדיף להשיא את הבת ליהודי, אף אם אינו צדיק מושלם, מאשר להיות בררני מדי ולהסתכן בנשואי תערובת.
דער אבן עזרא איז מפרש (בראשית מו י):
נשי השבטים היו ארמיות ומצריות ואדומיות ומדיניות. והזכיר שאול בן הכנענית לבדה, בעבור שעשה שמעון שלא כהוגן לקחת את כנענית, ועל זה הדבר הזכיר מות ער ואונן בעבור היותם בני כנענית.
די פראבלעם און פּאָלעמיק איז דוקא נגד ״כנענית״.

הרב דר. מלך שפירא ברענגט צו פון דר. עלען בּריל לגבי זהות ״ארטאדאקסיע״:
Alan Brill writes that for most Centrist Orthodox Jews, their Orthodoxy has nothing to do with doctrine but is about lifestyle and family values

Being Orthodox is about family on Shabbat, shiva calls, hospital visits, sharing simchas, and helping others. They consider the warmth of the community as their Orthodox Judaism, yet are oblivious to doctrine and practice demarcations. . . . Many define faith as “everyday morality” rather than institutional commitment or theological Orthodoxy

I would add that not only is this not new, I believe it is how traditional Judaism has always functioned and is applicable to much of the haredi world as well. In other words, many in the Orthodox world would agree with the Reconstructionist saying, “Belonging is more important than believing”
ער ברענגט דארט אויך צו לגבי חתנות:
I was surprised to see Michael Satlow write: “There is no rabbinic law against intercourse with a prostitute.” Tasting the Dish: Rabbinic Rhetorics of Sexuality (Atlanta 1995), p. 166. This is incorrect, as Sanhedrin 82a explicitly states בית דינו של חשמונאי גזרו הבא על הכותית [ס”א הגויה] חייב עליה משום נדה שפחה וכו’ See also Geoffrey Alderman’s article, “It is Not a Sin to Visit a Prostitute,” in his The Communal Gadfly (Brighton, 2009), pp. 267-268. I don’t know how he can write such nonsense as the following

As far as I am aware, there is no general halachic prohibition on Jewish men sleeping with prostitutes, unless the whore is herself Jewish. If not, then, according to the Talmud, a Jewish man who feels the need to visit a prostitute must simply take care to do so in a town in which he is not known – which strikes me as very sound advice

If the whore is Jewish, however, we are faced with the certainty of multiple acts of adultery [!], all of which are prohibited. This is because intercourse is itself a form of marriage. So the first Jewish man a prostitute consorts with becomes her husband [!]; if she wishes to consort with anyone else, this first Jewish customer will have to give her a get [!]. So will the second, and so on. [!] (I am ignoring for my present purposes, considerations of mikveh, since I have yet to learn of any brothel that has one)
ולגבי דעם אז זנות עם גויה איז נאר אַן איסור מדרבנן (הל׳ איסורי ביאה פי״ב ה״ב; אבה״ע סימן טז סעיף א (וע״ש ברמ״א מהטור דיש חולקין דאפילו איסור חתנות ממש היא רק מדרבנן בשאר העמים שאינם מז׳ אומות, ודלא כהרמב״ם, וע״ש בערוך השלחן סעיף ב), ועיין בבאר משה ח״ד סימן קמא) שרייבט ער:
Since the consequences of intermarriage are so devastating, one must wonder why there is no explicit biblical prohibition. Be that as it may, in coming years watch for the Conservative movement to halakhically legitimize intermarriage by relying on the view that it is only rabbinically prohibited. As with other rabbinic prohibitions previously abolished by the Conservatives, they will argue that this too can be set aside for important societal concerns
ועיין במ״מ בהל׳ אישות (פ״א ה״ד). הרב דר. שפירא שרייבט אז דאס אז סתם זנות עם גויה איז נאר מדרבנן, איז עפעס וואס מ׳דארף נישט פארשפרייטן לההמון עם. ועיין בפחד יצחק (ערך בועל ארמית) ובשו"ת הריב"ש (סימן תכה). ועיין כאן.

דר. יום טוב עסיס שרייבט אז אסאך יהודי ספרד בימי הביניים האבן אפיציעל געהאט גוי׳שע פלגשים המיוחדין להם (כגון המשורר טודרוס בן יהודה אבולעפיה, וועלכער האט געשריבן אסאך שירי אהבה ועגבים), הגם אז דאס איז געווען שלא ברצון הרבנים. דער רדב״ז (ח״א סימן מח) זאגט אז מענטשן האבן געמיינט אז ס׳איז מותר צו שלאפן מיט שפחותיהן ע״ש.

הרב דר. שפירא ברענגט צו: 📎 IMG_6961.jpeg 📎 IMG_6962.jpeg אַן אינטרעסאנטע תשובה מהמהר״ם מרוטנבורק בענין חתנות: 📎 מהרם.jpg ר' שמשון רפאל הירש שרייבט בדברים (ז ג):
אל תיתן את בתך לבנו של הנכרי, שכן דבר זה גורם להרחקת בתך ובן בתך מיהדות ומסירתם לעתיד לא⁠־יהודי. זאת ועוד, אל תיקח את בת הנכרי כאישה לבנך. אל תחשוב שהשפעתך ודוגמת חיי משפחתך יניעו את הנכרית להיכנס לרוח היהודית ולאורח החיים היהודי. אל תהיה סבור שרחמה של אישה נכרייה יכול ללדת לך נכדים יהודיים הניתנים לחינוך ברוח היהדות. לא רק שהאם הנכרית לא תלד ילדים ליהדות, אלא גם בנך שנולד לך מאם יהודיה יסור מאחרי, משום שהוא – חותנו הנכרי – ירחיק אותו מנאמנותו לתורה לדרכים והשקפות לא⁠־יהודיות: ״כי יסיר את בנך מאחרי״. שניהם, זה כזה, בתך שהתחתנה עם נכרי, ובנך שהתחתן עם נכרית, ייכשלו בדרכים הלא⁠־יהודיות של עבודת האלילים: ״ועבדו אלהים אחרים״.
***

דר. שׁערי ליער שרייבט אז די פסוק במלאכי (ב יא-יב) בגדה יהודה ותועבה נעשתה בישראל ובירושלם כי חלל יהודה קדש ה׳ אשר אהב ובעל בת אל נכר, אז ״בת אל נכר״ איז א מליצה ל״בתואל בת נחור״. והיינו, אז דער נביא האט געוואלט מרמז זיין אין זיין פּאלעמיק קעגן חתנות עם הגוים, אז מ׳דארף ווען יא טוהן אזוי ווי אברהם האט געטוהן ביי יצחק, וואו ער האט געזוכט דוקא ממשפחתו א ווייב ליצחק בת בתואל בן נחור.

דר. קארל וויליאם וועיד שרייבט אז די פסוק נאכדעם פון יכרת ה׳ לאיש אשר יעשנה ער וענה מאהלי יעקב וגו׳, איז מרמז ל״ער ואונן״, בני יהודה שנולדו לו מבת איש כנעני און זיי זענען געשטארבן, און די פסוק הייבט טאקע אָן מיט׳ן רופן כלל ישראל אָז ״בגדה יהודה״. (ועיין בסנהדרין פב. על זה הפסוק.)

ועיין במגילה טו. אז לר׳ יהושע בן קרחה איז מלאכי טאקע געווען עזרא ומכח דעם אז מ׳זעהט אז ער איז מצוה נגד לישא נשים נכריות ע״ש. ולפי ההו״א של רב נחמן שם אז מלאכי איז מרדכי, קען מען זאגן אז דאס איז טאקע א רמז צו עטעניועיטן די ענין חתנות פון אסתר לאחשורש.

מי אני » מוצ"ש מערץ 16, 2024 9:37 pm

· #555112
בנוגע דאס אז זהות לאומי איז אָנגעוואנדן אין אַן אייגענע שפראך און לאנד, ווי אויך דר. פּאָל וועקסלער'ס טעזע לגבי היינטיגע לשון עברית, שרייבט דער רמב"ם בפירוש המשנה בריש מס' תרומות:
עיקר כל הלשון מן הלשונות, הוא חוזר למה שמדברים בו בעלי אותו הלשון, ומה שנשמע מהם, ואלו בעלי המשנה בלא ספק עבריים היו במקומן, רוצה לומר בארץ הצבי. ועל זה הדרך תהיה תשובתך לכל מי שיאמר מן האחרונים שלשון המשנה אינו צח או שהם נשתמשו במילות שאינן כראוי בלשון. וזה העיקר שזכרתי לך אמיתי אצל החכמים השלמים, המדברים על הדברים הכוללים כל הלשונות כולם.
דר. וואָרען זאב האַרווי שרייבט דערויף במשנתו של הרב דר. יצחק אשר (איזידאָר) טווערסקי:
Maimonides himself does not give an explicit reason for the philological authority of the speakers of a language in their land. Is it because they preserve the old pure language or is it because their speech by definition determines what is the correct language, regardless of whether it has earlier precedents? In his discussion of Maimonides' view, Twersky affirms both reasons and conflates them. He conjectures that the "historic-territorial continuity seems to be of the essence," that is, the Mishnaic rabbis preserved the old pure Hebrew. However, he also writes of Maimonides: "He contended vigorously and effectively that language is a living organism and its 'correctness'.. is determined by the usage of the speakers of that language," that is, the Mishnaic rabbis, by their own spontaneous speech, determined correct Hebrew. The first reason accords with the way the 13th century lexicographer Rabbi Tanhum of Jerusalem understood Maimonides' words, and the second reason accords with the way the modern poet Hayyim Nachman Bialik understood them." Twersky is most probably justified in acknowledging both reasons: speakers of a language in their land are rooted organically in the old traditions of their language and preserve them; but at the same time their coinages and neologisms - which are the innovations of speakers intimately familiar with their linguistic heritage -- are created organically and thus authoritative. Their innovations, in Twersky's phrase, represent a "proper linguistic development." As Twersky writes: Maimonides "defends the purity and authenticity of Mishnaic Hebrew, including apparently novel forms, and postulates an organic relationship between it and earlier forms of Hebrew." Residence in the homeland thus guarantees proper linguistic development" not ipso facto, but because residents in the homeland are part of an organic "historical continuity." Their neologisms are legitimate because they are innovations of speakers who are rooted in their history

In any case, Twersky, allows himself a personal footnote, which reveals his deep-seated Hebraism: "I wish there might be a similar guarantee today that Hebrews in their land' would preserve their language"; for as one scholar has concluded "our Semitic language has turned... into Indo-European." According to Maimonides' theory, Twersky presumes, the presence of a large Jewish population in today's State of Israel should have guaranteed that its citizens would speak a pure Hebrew. However, he concludes disappointedly, their Hebrew suffers from the same foreign contamination as that of the Jews in the Diaspora - and maybe even worse. Indeed, the Israelis, and not the Europeans or the Americans, are the ones who seem to be transforming our Semitic language" into an Indo-European tongue
(ועיין לעיל.)

מי אני » פרייטאג מאי 3, 2024 7:32 pm

· #560642
דר. דזשעימס קוגל שרייבט: 📎 IMG_7260.jpeg 📎 IMG_7261.jpeg ולגבי תולדות עם ישראל, עיין כאן במה שהבאתי מדר. אלברעכט אלט. עס איז אויך אינטרעסאנט צו באמערקן אז דער רוימישער היסטאריקער טעסיטוס האט געגעבן זעקס אנדערע הסברים פאר תולדות עם ישראל.

מי אני » מיטוואך מאי 15, 2024 8:32 am

· #562292
הרב דר. מיכאל אברהם שרייבט אין א ביקורת אויף א מאמר פון ארנה קזין לגבי דאס געפיהל לזהות ישראל:
מוזר בעיניי המשפט הבא שלה שמסכם את העניין:

ורק להבהיר: אני לא מתכוונת שאני מבקשת להתנער משייכות ללאום היהודי. אני שמחה להיות יהודייה במובן של "a Jew", כסביי וסבותיי לפניי, כדודותיי. אני רק מעדיפה בשלב זה לא להיות jewish. אני אולי שייכת ליהודים, אבל מבקשת לתפוס מרחק מהיהודיים.

‎אני ממש לא מצליח להבין את המשפט הזה ואת הקשר בין חלקיו. קודם כל, כיצד ניתן להתנער מעובדה? לפי דבריה, היא שייכת ללאום היהודי בהגדרה. האם אני יכול להתנער מהיותי אדם או יצור נושם או בן למשפחת אברהם? אני יכול אולי לכעוס על בני משפחתי, על מעשיהם או השקפותיהם, אבל אני לא יכול להתנער מעובדת שייכותי אליהם. יתר על כן, כבר כאן ועוד יותר בהמשך מתברר שהיא באמת כועסת על היהודיים, כלומר על אנשים שמחזיקים ביהדות (כתרבות או דת), אז למה בדיוק היא מתכוונת בכך שאינה רוצה להתנער? הרי מזה היא כן מתנערת, ומעובדות לא ניתן להתנער. מוזר מאד.

‎אני גם לא מבין מה פירוש לשמוח בהיותה a Jew? מה יש לשמוח בשייכות עובדתית למשפחה מסוימת. אם אתה מזדהה עם מעשיה והשקפותיה של אותה משפחה או לאום, אני מבין שאתה יכול להיות שמח על שייכותך אליהם. אבל אם אתה כועס ולא מזדהה עם מחשבותיה ומעשיה של הקבוצה, אז מה בדיוק יכול לשמח אותך בשייכות שלך אליה? גם זה מוזר בעיניי.
‎
אני מניח שבכוונתה לדבר על שייכות לעם היהודי בן ימינו, אבל בלי קשר לדת ולמסורת היהודית (ליהודיות). אולי היא שמחה ולא רוצה להתנער מהשייכות לספרות הישראלית או לתיאטרון ולמוזיקה בני ימינו, אבל לדעתי לזה אין שום משמעות (וזו גם לא יהדות בשום מובן מהותי). כמובן כל אחד והטעם שלו. אני מניח שאם היא הייתה פועלת בסביבה אחרת היא הייתה שמחה באותה מידה בתרבות (או בחלק המשובח יותר שלה) של אותה סביבה. אני לא חושב שהיא מתכוונת לומר שיש בתרבות היהודית בת ימינו משהו טוב יותר מכל תרבות אחרת בעולם. בקיצור, להבנתי פסקת הפתיחה מורכבת מאוסף של אוקסימורונים /ואו אמירות טריוויאליות.

מי אני » מאנטאג מאי 20, 2024 10:43 am

· #562779
דר. יצחק מלמד טענה׳ט בשם דר. זאב הארווי, אז עס איז יתכן אז דאס וואס שפינאזע אין זיין טראקטעטוס לייגט אראפ תנ״ך, און די סארט פאליטישע רעגירונג עס וויל, אלס שטארק קזענאָפאָבּיק מיט א האס צום פרעמדן, איז מכח ווייל דאס איז געווען די עטיטוד פון די אידישע געמיינדע אין אמסטערדאם בימיו. וממילא האט ער דאס ארויפגעשטעלט אויף תנ״ך, הגם עס איז באמת מער קאמפליצירט דערין (גר תושב וכדומה).

כרם זית » מאנטאג מאי 20, 2024 5:13 pm

· #562816
Re: קאסט-בענעפיט פון אינטערמערידזש וחתנות פון א תורה'דיגן שטאנדפונקט
דאס איז זעלבסט איבערצייגונג טאקע פון די געשיכטע פון שפינוזה, אז א האס צו פרעמדע איידיעס האט די אמסטערדאמער קהילה זיכער געהאט.

בדרך צחות קען מען זאגן אז פון דארט האט די יהדות החרדית אדאפטירט איר אפשיי פון נייע איידיעס ווארום מיר זענען סטאנציאנירט אין ניו־יארק וואס איז דאך בגלילת ובכלל 'ניי אמסטערדאם'...

הכנה דרבה » מיטוואך יוני 5, 2024 6:51 pm

· #564442

מי אני » מיטוואך יוני 5, 2024 7:18 pm

· #564444
זיס. 😃

דאס דערמאנט פון וואס כ׳האב צוגעברענגט פון דר. יעקב מילגראם, אז (די היסטארישע) סיבת איסור משכב זכור והטעם שהתורה אסרה, איז טאקע ווייל דאס וועט שטערן די געבורט ראטע פון עם ישראל.

berlbalaguleh » מיטוואך יוני 5, 2024 8:01 pm

· #564453
Re:
מי אני #
דר. יצחק מלמד טענה׳ט בשם דר. זאב הארווי, אז עס איז יתכן אז דאס וואס שפינאזע אין זיין טראקטעטוס לייגט אראפ תנ״ך, און די סארט פאליטישע רעגירונג עס וויל, אלס שטארק קזענאָפאָבּיק מיט א האס צום פרעמדן, איז מכח ווייל דאס איז געווען די עטיטוד פון די אידישע געמיינדע אין אמסטערדאם בימיו. וממילא האט ער דאס ארויפגעשטעלט אויף תנ״ך, הגם עס איז באמת מער קאמפליצירט דערין (גר תושב וכדומה).
נאר די אידישע קהילה אין אמסטערדאם איז זעלבסט פארשטענדליך געווען "זענא-פאביק". ספעציעל צו א מענטש ווי שפינוזה וועלכער האט ארויסגעוויזן שעצונג פאר דעם גרינדער פון קריסטענטום, יאשקע. קומענדיג פון א לאנד וואס האט זיי פארטריבן. און געגרינדעט די אינקוויזיציע.
בלאט: 1 2 3