קאווע טרינקערנאך א פשטקאווע טרינקערווען מעג מען פארשטיין? ווען קען מען נישט פארשטיין?
ווען מוז מען פרעגן? ווען איז אסור?
כ'בין צומישט.
לערען דורך שער היסודות פונם ספר בית אלוקים למבי"ט. דארט גייט ער דארך פונקטליך די אלע שאלות.
I am not so sure that learning and reading more is a solution
for the more I learn, I realize that the truth was being hidden from me
it evokes rebellious feelings
איך גיי נישט יעצט אריינגיין אין די עצם ענין צו מ'האט באהאלטן פון דיר וכדומה, אין כאן מקומו ועןד חזון. אבער א שיינע משל וואס דער דובנער מגיד ז"ל שרייבט אין זיין ספר המידות.
ס'איז געווען אמאל דריי חולים ל"ע אויף די זעלבע מחלה, זיי זענען געגאנגן צו א גרויסן דאקטער, און ער האט זיי פארשריבן די זעלבע מעדיצין.
דער ערשטער איז געווען אביסל א תמימות'דיגער און אז דער דאקטער פארשרייבט די מעדיצין האט ער עס גענומען אן פרעגן קיין קשוית, און טאקע געהאט א רפואה שלימה.
דער צווייטער איז שוין געווען א שטיקל אויבער חכם, א חקרן א בקי אביסל אין רפואות, ער האט חוקר געווען צו פארשטיין פארוואס דער דאקטער האט פארשריבן די מעדיצין אבער ער האט נישט פארשטאנען, האט ער נישט גענומען די מעדיצין, און ער איז ל"ע אוועק.
דער דריטער איז איז אויך געווען אזא בקי און אזא חוקר ווי דער צווייטער, און ער האט אויך נישט פארשטאנען פארוואס דער דאקטער האט געגעבן די רפואה, אבער ער האט געוויסט אז ער פארשטייט נישט אלעס ס'איז דא קליגערע מענטשן פון אים, און זיך פארלאזט אויפן דאקטער אז ער פארשטייט בעסער און גענומען די מעדיצין און האט געהאט א רפואה.
פירט ער אויס די זעלבע איז דא איינער וואס איז מקיים די מצוות בשלימות אן חקירה כלל ער וועט בעזר השם נישט אדורך פאלן, אבער דער חכם החוקר בכל פרט וועט גרינגער אדורך פאלן על אשר נפלא ממנו ולא ידע, אבער אויב איז ער זיך מקדים אמונה באלקותו וחכמתו יתברך לאין תכלית אין נופל בחקירתו.
אויפן פסוק ראשית חכמה יראת השם שכל טוב לכל עושיהם (תהלים קיא) זאגן דער מצודת און דער רד"ק די זעלבע בחינה, שבתחלת למוד החכמה ישריש האדם בלבו יראת ה'. דער רד"ק איז מאריך דארט אין די בחינה, אויך אין זיין הקדמה איז ער מאריך מיט די בחינה, מי שהכין את לבבו להעסק בחכמה תחלה יתעסק ביראת השם ויעשה ממנה שורש ועיקר וכל דרכיה יתנהג בחכמה שילמד על הדרך שאמרו רבותי' זכרונם לברכה כל שיראת הטאו קודמת לחכמתו חכמתו מתקיימת וכל שחכמתו קודמת ליראת חטאו אין חכמתו מתקיימת ויראת השם היא התורה והמצוה ודברי הנביאים וקבלת החכמים בתורה שבעל פה והחכמה היא חכמת הפיליסופיא.
היוצא לנו מזה, מ'מעג אמאל פרעגן קשוית מ'מעג אביסל חוקר זיין, אבער ס'דארף קודם זיין ווי דער חכם מכל אדם זאגט אין משלי (א ז) יראת ה' ראשית דעת חכמה, אויב האט מען אמונה פשוטה קודם און אז מ'פארשטייט נישט אמאל עפעס ווייסט מען אז אונז זעמער נישט משיג קיין כי הוא זה פון חכמתו ית' און מ'פלירט נישט די אמונה פשוטה