למעשה, האב איך בחירה?

רביה''ק זי''ע

קיינער דא האט נישט געפרעגט פון וואו די ערשטע ווילן קומט, כ'האב נאר געזאגט אז די ערשטע רצון האט דער מענטש/נשמה/וואטעווער נישט געקענט אליינס מאכן, דו דינגסט זיך מיט דעם?

נהורא נפישא

היינט האלטן טאקע אלע מעידזשאר סייענטיסטן אז פרייע בחירה איז אן אילוזיע

נהורא נפישא

דרך אגב חתן בחור דו זאגסט אז ווער ס'האלט אז עקזעסטירט נישט קיין פרייע בחירה אנע דעם וואס ער זאל האבן ספיקות אז אפשר איז די פיליזאפיע פעלערהאפטיג אז דאס איז נאריש, וואס וועסטו האלטן איבער דעם וואס האלט בברירות אז עס איז יא דא בחירה חפשית אן זיך מתחשב זיין אז אפשר פארט איז דאס נישט ריכטיג איז דאס אויך נאריש ?

אישתישבי

נאך א נקודה

אז דער נישט בחירה איז נישט קיין סתירה צו שכר ועונש, ווייל טאקע מהאי טעמא, ווייל גאט האט נישט געוואלט אז מען זאל הרג'נען איינער דער אנדערע, האט ער געשטעלט דער עונש מיתה, אזוי זאל דער מענטש נישט וועלען הרג'נען, מחמת פחד העונש.

דער השגה אז כדי צו פארשטיין שכר ועונש מוז זיין בחירה איז פעלערהאפטיג.

נהורא נפישא

די פראבלעם איז חתן בחור אז דו הויבסט בכלל נישט אן צו כאפן און צו פארשטיין וואס מיר זאגן דא איבער בחירה, ס'איז א שאד מיין צייט ביי מיר איז דאס אזוי אינטועטיוו.

נהורא נפישא

ווען האב איך דיך באשולדיגט

נהורא נפישא

איבער דעם וואס איך זאג אז אלע מעידזשאר סייענטיסטן האלטן אזוי דאס איז די רושם וואס איך האב, מ'דארף דאס טאקע נאכקוקן אויב ס'אפילו שייך

רביה''ק זי''ע

https://youtu.be/FrS1NCvG1b4

נהורא נפישא

דאס וואס מענטשן שרייען פון די דעכער, אחריות! אחריות! איז נישט די נקודה די אמתיות שבו נאר די אזהרה שבו ווייל דאס איז א דאזע צו שטופן די מעכאניזם זאל גיין לטובת הכלל און דאס זעלבסט איז דיטערמאניסטיק צו זיין אדאפטיוו פאר די סורווייוול פון די מענטשליכע ראסע

הקטן

נהורא נפישא

אקעי אבער דאן זענען זייערע נשמות נישט אידענטיקל.
מיין שאלה איז אויב ס'מעגליך אז צוויי איידענטיקל טיפות ראשונות מיט די זעלבע הויעכע אדער נידריגע נשמה אונטער די זעלבע אומשטענדן, וועלן די תוצאות זיין אנדרעש ?

דא האסטו אנדעקט דיין סטאק'נעס

א. The law of causality און דו האסט דאס קיינמאל נישט אויפגעגעבן.
כדי צי פארשטיין די צד פין בחירה חפשית דארפסטו זיין גרייט אז קאז-אין עפעקט איז נאר א כלל אין "פיזיקס" נישט און די "מענטל" אדער און נשמות
א נשמה דארף נישט האבן א סיבה צי טון עפעס, פאר א נשמה איז געניג א טעם אז ער זאל בוחר זיין עפעס

די נעקסטע move וואס א נשמה נעמט איז נישט ציגעבינדען און געוואנדן אין וואס איז געווען פריער, פארוואס מיינסטו אז יא?
נשמות שטערבן צו ...
נישט, ווערן געטריבען אדער לויפן פין ...

דאס מיינט צוויי אידענטיקעל נשמות קענען מאכן צוויי באזינדערע moves און אנקימען צי צוויי אנדערע פלעצער.
אזאך וואס מען זעט נישט און עולם "הקלעסיקעל" פיזיקס
אויב געסטו אויף די The law of causality, און די נפש ספעיר, דאן פארוואס נישט?
לאגיק לאזט!

נהורא נפישא

לייגסט דאך עס אראפ בעסער ווי מיר
הקטן האלט נאר אין איין איבערחזרן אז עס איז ניטשא קיין שום סיבה ווייל ווען ס'קומט צו די נשמה איז נישט אויפגעוויזן געווארן אז ס'דארף האבן א סיבה



נאר וואס ?
א טעם, וואטעווער דעט מינס
הקטן, וואס איז די חילוק פון טעם און סיבה, אפשר זאל איך נוצן די טערמין מניע ?
פון וואו קומט אז צוויי איידענטיקל נשמות אונטער די זעלבע קערפערליכע אומשטענדן זאלן האבן אן אנדערען טעם ?
נאר היות מיר האבן געשמועסט אז ווען ס'קומט צו די נשמה דארף עס נישט א סיבה ממילא דארף די חילוק אין טעמים אויך נישט קיין סיבה, והיא כפתור ופרח.

The principle of sufficient reason states that everything must have a reason or a cause.

נהורא נפישא

עס איז דא בעיסיק קושיות וואס גייט ממילא בלייבן די זעלבע נישט קיין נפק"מ צו איר האלט פון בחירה צו נישט
אויב גאט ווייסט פונקטליך וויאזוי די בריאה גייט אויסזעהן, צו וואס האט ער עס באשאפן, ווען ער ווייסט נישט קענסטו זאגן עס איז אן עקספירימענט, און אויך אויב גאט ווייסט וויאזוי ס'גייט אויסזעהן איז דאך פשט ער איז מסכים, גארנישט קען נישט ווערן געטאן אן זיין רצון
ממילא איז יעצט אז איך זאג אז עס איז נישט פארהאן אן אמתע בחירה איז גארנישט מער שווער גאט האט באשאפן א וועלט, ער האט פונקטליך געוויסט וואס ער מאכט, ער האט קענטליך געוואלט אז ס'זאל זיין רשעים און צדיקים, ער האט אימפלעמענטירט שכר ועונש און א חוש פאר מאראל און ישרות צו רעגולירן פונקטליך וויפיל צדיקים און רשעים עס זאל זיין, ישרות איז נישט קיין פראגע ווייל גאט האט באשאפן דעם רשע לתכלית העונש.
אויב די קושיות זענען דיר שווער דא דארף עס זיין שווער פונקט אזוי ווי אויף די טראדיציאנעלע טעאלאגיע, עס זענען דא טאקע וואס האלטן נישט מכל וכל פון רעליגיע ווייל ס'מאכט זיי נישט קיין סענס מכח אט די אלע קושיות

berlbalaguleh

אויב גאט האט געוואוסט פון פאראויס ווער ס'גייט זיין א צדיק און ווער א רשע. ס'הייסט ער באשאפט לכתחילה צדיקים און רשעים. קען דער רשע האבן א טענה צו גאט...פארוואס האסטו מיך באשאפן א רשע. און דו געסט מיר נאך א שטראף אויך...?!...

הקטן

און ווער זאגט א בחירה איז נישט אין די סוב-קאנשיסנעס?

רביה''ק זי''ע

דעם שבת האב איך מיך גע'טענה'ט מיט איינעם וועגן בחירה, בתוך הדברים זאגט ער מיר "עה, איך דארף נישט נעמען ערנסט דיינע ווערטער, דו זאגסט אזוי ווייל דו ביזט determined אזוי צו זאגן." האב איך איהם געענטפערט אז פונקט פארקערט. אויב קען איך אויסוועלן וואס צו האלטן אן ווערן נשפע פון די פאקטן אדער די וועג וויאזוי איך פארשטייט די פאקטן הערשט דאן דארף מען נישט ערנסט נעמען מיינע שיטות, איך האלט אזוי פשוט ווייל איך האב אויסגעוועלט אזוי צו האלטן, און דו ביזט פונקט אזוי בארעכטיגט אויסצואוועלן א צווייטע מיינונג. אויב אבער האב איך נישט קיין בחירה נאר מיינע שיטות ווערן פארמירט דורך די מציאות וואס איך זעה פאר זיך דארף מען טאקע נאכגיין ווער ס'זעהט די ריכטיגע מציאות, אפשר ווען דו וועסט וואוסן וואס איך ווייס וועט דיין מיינונג זיך אויך טוישן. ס'קען אויך זיין אז ווען איך וועל וואוסן וואס דו ווייסט וועט מיין מיינונג זיך טוישן, אדרבה, לאמיר אריינפלאגן מיינע פאקטן אין דיין מוח און דיינע פאקטן אין מיין מוח און לאמיר זעהן וואסערע מיינונגען אונזערע מוחות וועלן אויסשפייען.

רביה''ק זי''ע

ס'ווענדט זיך אויפ'ן מענטש, אויב איז ער אזא איינער וואס קען אננעמען נייע אינפארמאציע קען עס טוישן זיין מיינונג פונקט ווי ס'האט געקענט טוישן מיין מיינונג.

הקטן

דיין הנחה איז געבויט אויף
א. The law of causality און דו האסט דאס קיינמאל נישט אויפגעגעבן.
כדי צי פארשטיין די צד פין בחירה חפשית דארפסטו זיין גרייט אז קאז-אין עפעקט איז נאר א כלל אין "פיזיקס" נישט און די "מענטל"

ב. דו נעמסט אן אז די מענטעל כח וואס דער מענטש האט איז ריין "פיזיקס" (וואס איך ריף סטאק-אין-מעטערעליזעם)
כדי צי פארשטיין די צד פין בחירה חפשית דארפסטו זיין אפען צי די צד אז סאיז דא צוויי באזינדערע כחות מענטעל\מיינד\נפש און א אנדערע כח וואס דאס איז ברען\גוף\פיזיקעל און סאיז דא אן interface צווישען די צוויי.
און דו The law of causality גייט אן נאר און די פיזישע חלק און נישט אין די נפשיתדיגער חלק וואס האט א כח אויף די פיזישע.
ביז וואו לאנג די קענסט נישט אננעמען דאולאיזעם וועסטו נישט קענען פארשטיין די צד פין בחירה חפשית. דו ביסט גערעט אין עולם הפיזיק וואו אזוי וועסטעס דרייען וועסטו דיך טרעפען מיט דיטערמענט.


ווען דו שרייבסט: אלא מאי ס'דא עפעס א באהאלטענע כח ווי א קוואנטאם כח וואס באווירקט יענעם צו וועלן אנדרעש איז ווייל די ביסט געבינדען צי די The law of causality און ס'איז דיר שווער זיך ארויסציזען דערפין
דיין אלא מאי איז א false choice

בדרך אגב: איך האלט נישט אז קוואנטעם מעקעניקס איז די וועג צי בחירה חפשית, אויב עפעס, דינט דאס נאר צי צוווארפען די The law of causality
רענדעם מיט בחירה חפשית זענען זייער וואט אפארט.

From these [assumptions] it follows, first, that men think themselves free, because they are conscious of their volitions and their appetite, and do not think, even in their dreams, of the causes by which they are disposed to wanting and willing, because they are ignorant of [those causes]. It follows, secondly, that men act always on account of an end, viz. on account of their advantage, which they want. Hence, they seek to know only the final causes of what has been done, and when they have heard them, they are satisfied, because they have no reason to doubt further. But if they cannot hear them from another, nothing remains for them but to turn toward themselves, and reflect on the ends by which they are usually determined to do such things; so they necessarily judge the temperament of other men from their own temperament

We develop the belief in free will as a result of the collusion of three elements: (1) the fact that we have desires (or volitions), (2) the fact we are conscious of our desires (or volitions), (3) the fact that it is almost impossible for us to have a complete knowledge of the causes of our desires. Obviously, we may have some knowledge of the causes of our volitions. For example, I may know that part of the reason why I desire garlic ice cream rather than dulce de leche is because I am allergic to milk. However, this knowledge explains (at best) only why I avoid dulce de leche; it does not explain why I always order garlic ice cream (and not onion ice cream). Occasionally, I may try to achieve more substantial self-transparency and attempt to understand the causes underlying some of my more important decisions (or volitions). In such a case, I go to a psychotherapist (or a geneticist) and spend a good couple of months (or years) in trying to understand, as fully as possible, the causes of my volitions. Yet I experience volitions almost every moment of my life, and in almost all of these instances of volition, I have merely an awfully incomplete knowledge of the causes of my volitions. Thus, I hardly ever experience my volitions as fully necessitated by the causal information I have, or, in other words, I experience my volitions as free, and not necessitated by previous (efficient) causes. This, in a nutshell, is Spinoza’s explanation of how we come to develop the belief in free will