דער גאלדענער אדלערליטוואק: קודם מוז איך דיר באדאנקן פאר אזא שיינע ארבייט, הערליך אראפ געלייגט, כ'האב אייביג געהאפט צו זעהן דא אינעם וועקער אזא ארטיקל, אבער אז א ליטוואק זאל עס האבן געשריבן אויף דעם האב איך מיך נישט גערישט.
ס'איז דע ערשטע ארטיקל וואס כ'האב געליינט פון ווען כ'האב עס געקויפט, און כמה פעמים דורך געליינט.
קודם כל לאמיר גיין צום הקדמה, ווי דו שרייבסט אז אפילו ביי דע וואס זענען נישט אזוי סאטמאר געשטימט איז אויך הרב קוק'ס רעפוטאציע נישט אזוי געוואלדיג, און זיינע ספרים געפונען זיך ווייניג אין די בתי מדרשים וכו'. איז אביסעל איבער געטריבן, יא ס'איז אמת, און דו ביזט גערעכט אזוי איז טאקע געווען אינעם עבר, אבער די לעצטערע יארן האט זיך די וועלט געריקט פאראויס, און ס'הערשט א שטארקע דארשט צו דערגיין דעם אמת, טאקע ווייל מענטשן זעען ווי מ'האט אינז געפיטערט מיט שקרים וכזבים אבי צו זיין געטריי צום סיסטעם, און למעשה האט עס געווירקט אויף פארקערט, און אסאך מענטשן פון כל מיני' קרייזן האבן אנגעהויבן אריין צו קוקן סיי אין היסטאריע פון עם און סיי אין זיינע ספרים און זעהן גאנץ אן אנדערע בילד, איך האב פערזענליך געשמועסט מיט מענטשן פון פארשידענע קרייזן אריינגערעכנט סאטמערע, און פוהל אין צאל וואס זענען עוסק אין זיינע ספרים טעגליך,צו ווייל זיי זענען בעלי מחשבה וואס זוכן א נייעם פלעיוואר אין מחשבה צו ווייל זיי האבן סתם אזוי א געשמאק פאר זיינע הערליכע געדאנקן, און ווייטער לגבי זיינע ספרים וואס זענען ווייניג אויף די פאליציעס, איז פשוט פאר שרעק פון טעראר, פינקט ווי דו וועסט נישט געפונען א "תורה שלימה" און "התקופה הגדולה" אויף די שעלווס.
כ'געדענק אין מיינע בחורישע יארן ווען די באהערדע האט אפגעמאכט ארויס צו גיין בשווקים וברחובות אויסצושרייען אז סאקמער איז גרויס, פלעגט מען א טאג צוויי פריער ארויסשיקן דעם ארמיי פון בחורים צו גיין קלעבן סיינס, טאוולען, אנשמירן די גאסן, או צו ווארעמען דעם עולם למען הרבות כבוד המלכות. איז געווען אפגעשמועסט פון פריער וועלעכע גרופ גייט דעם געגענט אדער יענע געגענט, און וועלעכע "געשולטע" גרופ גייט אנקלעבן אדער אנשמירן האקענקרייצן אויף דע שולן וואס מ'האט זיך מיט זיי געדארפט אפרעכענען ווי למשל הרה"ג ר' מנשה קליין'ס שול אין ב.פ. אדער קלויזענבורג וכדומה, אדער אויב איז געווען א שול וואס האט געהאט ספרים אויף די פאליציעס וואס דער מחבר האט נישט געוואלט מקבל זיין אויף זיך דעם כתר מלוכה, איז געווען אך און וויי פאר יענעמס ספרים.
און נאך א נקודה וועל איך דיר מגלה זיין, אז לפענ"ד ווען די לייגסט די צוויי אויף א וואגשאל הרב קוק קעגן סאקמערער רב וועסטו זעהן אן אינטערעסאנטע זאך, אנדערש ווי די גאס שמועסט און אויך דו, אז הרב קוק איז בכלל נישט אנגענומען געווארן, אז ס'פינקט פארקערט, הרב קוק'ס מיינונגן איז סאך מער אנגענומען געווארן ווי סאקמערער רב, כ'וויל מיך נישט צוברייטערן דא אין דעם אשכול דערוועגן, א חוץ אויב דו גיבסט מיר רשות, היות ס'דיין אשכול געווידמעט פאר דיין ארטיקל.
און די דריטע שטיקל "די הינטערגרונד" ברענגסטו ארויס זייער א שיינע נקודה, די חילוק צווישען אמאל און היינט לגבי א רב.
אויך ברענגסטו צו א הערליכע לקוטי מהר"ן, וואסי מיר באמת א חידוש פאר א ליטוואק ווי דיר, באהאלטן דארט אין די לעיקוואדער באקס, זאלסט דיך אזוי אויסקענען אין א ברסלב'ר ספר, יעצט הייב איך שוין אן צו פארשטיין דיין ניק "ליטוואק פון בודאפעסט" כדי צו קענען גראבן און נאכזוכן, אין פרעמדע קוועלער און זיצן און פארברענגן מיט חסידים האסטו געמוזט זיין א קראס בריעד, א געמישטער צווישען א ליטאי מיט אן אונגערישער.
עניוועי דאס וואס דו ברענגסט דארט אז לכאורה איז הרב קוק געגאנגן אויפן זעלבען גאנג, כ'לערן זיינע ספרים און כ'האב מיך שוין אנגעטראפן מיט אזעלעכע געדאנקן, אביסעל אנדערש ארויסגעברענגט, כ'האב אפילו געכאפט סקרין שאטס, כ'האף אז כ'וועל עס קענען דא אריינברענגן.
אויך די היסטאריע פון די כוללים לייגסטו זייער גוט אראפ, זייער הנאה געהאט צו ליינען, געוויסע פרטים האב איך אפילו נישט געוויסט.
און וואס דו באשרייבסט וועגן דעם באקאנטן זייפן בלאך, איז אינטערעסאנט אנצומערקן, אז גלייך נאכן הצהרת בלפור איז ארויסגעקומען פארשידענע בריוון פון גדולי ישראל, צווישעו זיי דער דווינסק'ר רב דער משך חכמה, דער מלבי"ם מיט נאך אנדערע, וואס האבן זייער אויסגעלויבט דעם הצהרת בלפור, און איינער (כ'האב פארגעסן דעם נאמען פינעם מחבר) האט צוזאמען גענומען די אלע בריוון אין געמאכט א ספר דערפון מיטן נאמען שיבת ציון, כ'האב שוין געזעהן דעם ספר, און לויט ווי ס'האט מיר אויס געקוקט פונעם סטייל פון בלאך'ס ספר "דובב שפתי ישנים" האט ער געוואלט נאכמאכן די זעלבע אבער אויף פארקערט, כאילו די שיבת ציון איז געפעלשט, ס'הייסט ער האט גענומען נעמען דאכט זיך דער משך חכמה מיט אנדערע און געמאכט בריוון אויף פארקערט.
אינעם שטיקל פונעם "אויסרימען דעם אותו האיש" ברענגסטו גלייך דעם בריוו ווי הרב קוק פארענטפערט זיך און נישט די שטיקלעך וואס הרב קוק אליין שרייבט וועגן דעם, ער שרייבט עס אין מערערע פלעצער אין איבעראל איז עס קלאר וואס ער וויל ארויסברענגן דערמיט, געווענליך ווען ער שרייבט עס וויל ער ארויסברענגן וואספארא געמיינע מידה גאווה איז. וואלסט ווען געדארפט צוברענגן די ארגינעלע שטיקלעך אויך, כדי צו ווייזן אז ס'איז הוילע שקר וואס מ'האט זיך פארלייגט אויף עם.
דאס וואס דו שרייבסט דארט וועגן הרב אלישיב אז ער האט גערופן הרב קוק "דער רב" כ'מיין אז ס'געווען ר' שלמה זלמן אוירבאך זצ"ל, און אז מ'רעדט שוין פון הרב אלישיב איז כדי אראפ צו ברענגן א מעשה וואסי געדריקט געווארן אין "השקדן" וואסי געשריבן געווארן בחייו און מיטן הסכמה פון הרב אלישיב, כ'וועל צו ברענגן די מעשה אין לשה"ק אזוי ווי ס'שטייט דארט " הרב יוסף בוקסבוים מיסד ויו"ר "מכון ירושלים" סיפר על דין תורה שנתבע לפני הגרי"ש ע"י עורך במכון שפוטר על ידו בעקבות שהשמיט קטע מחידושי הרב קוק מתוך "אוצר מפרשי התלמוד", מפני שלדעתו "לא מתאים להכניס קטע של הרב קוק", הגרי"ש שמע את טענת העורך, והי' מזועזע. הוא אמר לו: וכי הכרת את הרב קוק?! דע לך - הוא היה קדוש! הוא לא היה שייך לתקופה שלנו, וכיום לא מבינים אותו היטב, ודאי שר' יוסף רשאי לפטר אותך, וגם אני הייתי עושה כמוהו.
די אינטערשטע שורה איז, אז דע ארטיקל איז א הערליכע ארבייט שיין מסודר, גוט ארויסגעברענגט די נקודות, און ביידע זייטן, הגם ס'נאר דא איין אמתדיגע זייט.
"סיפר על דין תורה שנתבע לפני הגרי"ש . "ודאי שר' יוסף רשאי לפטר אותך, "וגם אני הייתי עושה כמוהו." כבוד הרב נ"י איין זאך האסטי נישט געשריבען אז הרב הנ"ל איז געווען אין דיין ביי די רבנות הראשות. חוץ מזה עס זענען געווען אסאך תמימי לב וואס זענען עם נאגעלאפן וויל זיי האבן אעהם פערזענדלעך נישט געקענט מש"כ דער בריסקער רב זצ"ל וכדו, וואס זענען געקומען פין די שטעט פין ווי ער קימט אין עם געקענט פערזענטלעך האבן גאזאגט אויף עם אז ער איז געווען פארדארבן כופר מרחם אמו אין מינקאטש -סאטמאר האט מען עם גאשאלטען ימח שמו וזכרו
