רבי ברוך ממונקאטש

א פרישע בריוו פון דינוב'ער רבי פון וומ"ס צו קובץ המעין
<a class="postlink" href="http://www.shaalvim.co.il/torah/maayan-article.asp?backto=&ed=%E2%EC%E9%E5%EF%20%F0%E9%F1%EF%20%FA%F9%F1%E8&id=613">http://www.shaalvim.co.il/torah/maayan- ... %E8&id=613</a>


בענין פעולות ההצלה של הרב ברוך רבינוביץ' זצ"ל, האדמו"ר ממונקטש

למערכת 'המעין' שלו' רב.

הראו לי את תגובתו של ר' אברהם מאיר גלאנצר נרו יאיר שהתפרסמה ב'המעין' ניסן תשע"א (נא, ג) עמ' 91-92, ובה הזכיר איך היתה לאאמו"ר הגאון הצדיק ר' ברוך יהושע ירחמיאל ראבינאוויטש זצ"ל, אב"ד ואדמו"ר מונקאטש, זכות להציל אלפי נפשות בשנות הזעם על ידי פקחותו ומסירות נפשו למען אחינו בני ישראל. כדאי לזכור שהוא היה אז בסך הכל אברך בן 26 שנה, ובגיל צעיר כזה היו לו חכמה ותבונה שרק יחידים בכל לדור זוכים להן.

בשעה שעסק בהצלה היתה אשתו הרבנית אמי הצדקנית חולה מאוד, זיכרה לברכה לחיי העולם הבא, והוא היה מטופל בבנים והיו לו טרדות עצומות, אבל בכל זאת שום דבר לא היה בכוחו לעצור את פעולותיו הכבירות, ויומם ולילה לא נח ולא נתן תנומה לעיניו כל זמן שהיה ביכולתו להציל אפילו נפש אחת מישראל. זכותו תגן עלינו על כל כלל ישראל.

חבל מאוד, כפי שהדגיש הרב גלאנצר, שכותבי ההיסטוריה רק כתבו מעט מזה. הוא בצדקו לא רצה לפרסם את זאת, וכמה פעמים כשביקשתי ממנו שיספר לי פרטי הדברים ענה לי בזה הלשון: דאָס איז מיין פַאס אויף יענע וועלט (=זה הדרכון שלי לעולם הבא), ולא סיפר לי כלום.

אולם מה שכתב הרב גלאנצר שהיתה לו מִשׂרה כמרצה באוניברסיטה של סאן פאולו - זה בהחלט לא נכון. האוניברסיטה הזמינה מפעם לפעם מרצים בתור אורחים באופן ארעי, שהיו מרצים על הרבה נושאים. את אבי זצ"ל הזמינו כמה פעמים לדרוש בפניהם מה זו יהדות אורטודוכסית. נסעתי פעם עמו ללוותו, ההרצאה היתה בעיקר לסטודנטים יהודים שלא ידעו לומר 'שמע ישראל. וכשנסענו הביתה שאלתיו אם הוא חושב שהשומעים יהיו מעתה שומרי שבת, והוא ענה לי שאפילו אחד מהם לא יקבל עליו לשמור את דיני התורה. שאלתיו שוב אם כן מה התועלת מהדרשה, ענה לי, אם לא הייתי דורש והיו רואים יהודי עטור תפילין היו צוחקים ממנו וחושבים שיצא מדעתו, עכשיו שדרשתי לפניהם יהיה להם דרך ארץ לשומרי תורה, וזהו רווח עצום.

ברצוני להוסיף שמה שיודעים המעט על מה שפעל לטובת הכלל זה רק מה שפעל בהיותו בבודפעסט. הריני שולח צילום ממכתב שכתב למושל של סן דומינגו שבאיים הקאריביים, ד"ר טרוזילו, לבקשו בתחנונים שיואיל ליתן רשות למאה וחמישים משפחות יהודיות שגורשו מהונגריה לבוא לארצו. מכתב זה כתב בשנת תרצ"ט, כשהיה דר עדיין במונקאטש.

והנני חותם בכל הכבוד,

יצחק יעקב ראבינאוויטש, אבדק"ק דינוב, ברוקלין

א דאנק פאר ארויף ברענגען דעם נאמען פון איינע פון די גרויסע מוחות, אדם המושלם מאד, הגה"ק רבי ברוך ראבינאוויטש זצ"ל אבד"ק מונקאטש, פארשטייט איך נישט דעם קעפל פון דעם אשכול סוף סוף נאכען פטירה פון זיין גרויסע שווער בעל מנחת אלעזר זצ"ל איז ער געווארען אויף גענומען אלס אבד"ק מונקאטש ור"מ דישיבת דרכי תשובה.

ליידער ליידער אזא געלונגענער מענטש ידען, למדן, פה מפיק מרגליות, קול ערב ומתוק, וכו', איז געבוירען געווארען אונטער א שווארץ מזל, אדער בעסער געזאגט ס'נהפך געווארען מיט דער פטירה פון זיין גרויסע טאטע, אין פארשטערקערט געווארען דעם טאג וואס ער האט חתונה געהאט, וד"ל. אין אזא בחינה ווי דער ראווע רוסקא ווערענדיק א איידעם אין בעלזא, וד"ל, נאר אויף א אנדערע אופן. דער מזל האט האט איהם נישט גוט געשפילט אין דאס האט גורם געוועהן צו אסאך עגמת נפש און אסאך געביטען אויף פאשידינע פלעצער און אופנים. (זיין שלום-בית מזוו"ר איז געוועהן פראבלעמאטיש זיין האבען זיך שווער פארשטאנען, זייער דיפערענסען בעניני השקפה בחסידות וקנאות איז אסאך מאל געוועהן רחוק כמזרח ממערב)

ס'דא דעם באקאנטען בילד פון איהם מיט רביה"ק רבי יואל טייטלבוים מסאטמאר זצ"ל בעת א מיטינג בשנת תש"ב, ווען ער איז געוועהן קוים א יונגערמאן פין עטליכע דרייסיג יאר.

ס'דא צו באקומען זיינע ספרים 'בינת נבונים', ווי אין דער הקדמה שרייבט ער זיינע מיטמאכענישען בשנות הזעם, אין ברמיזה זיינע הצלה פלענער ווי ער געהאלפען אין פרובירט צו העלפען מיט וואס נאר מעגליך.

בניו האדמו"ר ממונקאט שליט"א ורבי יעקב ראבינאוויטש אב"ד דינאוו ווילימסבורג שליט"א האבען ערשט לעצטנס אנגעהויבען צובילעך רעדן מער איבער זייער פאטער, וואס אין דער פארגאנגעהייט אבען זיי כמעט א שתיקה איבער זיין עקסטענץ.

כ'האב אנגערירט אויף שפיץ גאפל, האפענטליך עוד חזון למועד.

אז דו רעדטס שוין וועגן דעם אסיפה, בין איך דא מעתיק פון מיינע ארכיווען וואס כ'האב געהערט פון א איש זקן
כ'האב עס פארשריבן בקיצור, ע"כ אין הלשון יפה יפה

"מצב החינוך במאמאראש ירדה מאוד בתקופה שלפני השואה. בחורים ובתולות עזבו בית הוריהם ועברו לעיר הבירה פעסט. הם הסתובבו שם בהפקירות. במו עיני ראיתי בחורים ובתולות הולכים יחד ומדברים אידיש יותר יפה ממה שיכלו לדבר אידיש ב-----נמחק {עיר של סבא}------. רק אז נודעתי שיהודים הם.
פעם היה אסיפת רבנים בפעסט, איך להתמודד עם תפוצות הצעירים בפעסט הקלים והרקים. רבי ברוך'ל ממונקאטש הציע שיעלו דמי השחיטה (צריכים היו לשלם להקהילה ולקבל פתק ולהראותו לשוחט שישחוט). ובדמים יתירים אלו ייסדו עבורם ישיבה בפעסט גופא. הרב מסאטמאר דפק על השלחן והתנגד לרעיון בחוששו שהעם יעשו שחיטה לעצמם בגלל עלות דמי השחיטה, על כן הציע שהוא בעצמו יקבץ מעות עבור זה, וכן עשה."

קאווע טרינקער

אז דו רעדטס שוין וועגן דעם אסיפה, בין איך דא מעתיק פון מיינע ארכיווען וואס כ'האב געהערט פון א איש זקן
כ'האב עס פארשריבן בקיצור, ע"כ אין הלשון יפה יפה

"מצב החינוך במאמאראש ירדה מאוד בתקופה שלפני השואה. בחורים ובתולות עזבו בית הוריהם ועברו לעיר הבירה פעסט. הם הסתובבו שם בהפקירות. במו עיני ראיתי בחורים ובתולות הולכים יחד ומדברים אידיש יותר יפה ממה שיכלו לדבר אידיש ב-----נמחק {עיר של סבא}------. רק אז נודעתי שיהודים הם.
פעם היה אסיפת רבנים בפעסט, איך להתמודד עם תפוצות הצעירים בפעסט הקלים והרקים. רבי ברוך'ל ממונקאטש הציע שיעלו דמי השחיטה (צריכים היו לשלם להקהילה ולקבל פתק ולהראותו לשוחט שישחוט). ובדמים יתירים אלו ייסדו עבורם ישיבה בפעסט גופא. הרב מסאטמאר דפק על השלחן והתנגד לרעיון בחוששו שהעם יעשו שחיטה לעצמם בגלל עלות דמי השחיטה, על כן הציע שהוא בעצמו יקבץ מעות עבור זה, וכן עשה."

איך וויל נישט פארקריכן פונעם נושא פונעם אשכול, אבער באלד עט מען זאגן מדשתקי רבנן... איך מוז דא מוחא זיין אויף דעם הרב מסאטמאר, וואס איז דאס א מין דפיקה על השולחן, מיט אזא וואזשנעם איינפאל אז ער וועט גיין נאך געלט אויף צו מאכן א מוסד פאר אזעלכע שקצים. ביי אונז האט מען אנדערש געוויסט, מען האט געהאט אן אלטן אויסגעפרובטן דרך ווי מען האט די חברה באהאנדלט. מען האט זיי נאכגעשריגן, אנגעשפיגן, געווארפן פאשקעווילן, געטיילט פעטש...

איך האלט אז מען זאל נאך היינט אריבערגיין צום ציון פון דעם הרב מסאטמאר, און אים גיבן א לעקציע אין אידישקייט.

נו, צוריק צו ר' ברוך'ן. איך מיין אז שרייבן אויף אין הגה"ק איז א שיין ביסל איבערגעטריבן. ער איז געווען גאנץ ווייט פון א קדוש, כאטש א גאון איז ער יא געווען און א מורא'דיגער קאפ. א איד האט אמאל געטראפן א כתב יד פון א רב וועלכער האט זיך אפגעשריבן א תורה וועלכע ער האט געהערט פון ר' ברוך'ן, דער איד האט אפגעשיקט א קאפי פון דעם כתב יד פאר ר' ברוך'ן, און אין אפאר טעג האט ער באקומען א בריוו פון אים אויף צוריק, און ער שרייבט אים אז ער האלט יעצט אין זיין ספר שוין אסאך ווייטער דעריבער האט ער דעם זעלבן דבר תורה צוגעשטעלט צו א פסוק אין די תורה ווי ער האלט יעצט, און ער האט אים אפגעשריבן פונקטליך וויאזוי ער האט עס אריינגעטייטשט דארט ווי ער האט יעצט געהאלטן.

ער האט געהאט נאך דריי קינדער, הערשעלע, ער איז ל"ע געווען נישט געזונט, ער איז נפט' געווארן עטליכע יאר צוריק נישט איבערלאזנדיג קינדער, דער נעקסטער קינד איז חיים אלעזר, כ'מיין ער לעבט נאך ער איז א גרויסער ביזנעס מאן, וואוינט ערגעץ אין יוראפ (כ'מיין וויען, אבער נישט זיכער) און עס איז דא נאך א טאכטער (געדענק ווידער נישט די משפחה נאמען)

איך וויל נישט פארקריכן פונעם נושא פונעם אשכול, אבער באלד עט מען זאגן מדשתקי רבנן... איך מוז דא מוחא זיין אויף דעם הרב מסאטמאר, וואס איז דאס א מין דפיקה על השולחן, מיט אזא וואזשנעם איינפאל אז ער וועט גיין נאך געלט אויף צו מאכן א מוסד פאר אזעלכע שקצים. ביי אונז האט מען אנדערש געוויסט, מען האט געהאט אן אלטן אויסגעפרובטן דרך ווי מען האט די חברה באהאנדלט. מען האט זיי נאכגעשריגן, אנגעשפיגן, געווארפן פאשקעווילן, געטיילט פעטש...

👍 👍 👍
אפשר נאכ'ן קריג, ווען ער איז געווארן נשיא המדינה - אוי, נשיא גאב"ד מרא דארעא דישראל - האט ער ממשיך געווען דרך ירושלים קיין ברוקלין. ואין אתנו יודע עד מה.

איך האב געהערט פון מיין פאטער זז"ג אז קורץ נאך זיין ארויפגיין אין ארץ ישראל האבן מונקאטשער חסידים געוואלט זיין חנוכה ביי זיין ליכט צינדן, ער האט זיי אבער נישט געוואלט אריינלאזן חוץ איין נאכט, און לכבוד זיי האט ער געפראוועט א ליכט צינדן אויפן מונקאטשער נוסח מיטן גאנצן קנאק.

שמואל הלוי

איך האב געהערט פון מיין פאטער זז"ג אז קורץ נאך זיין ארויפגיין אין ארץ ישראל האבן מונקאטשער חסידים געוואלט זיין חנוכה ביי זיין ליכט צינדן, ער האט זיי אבער נישט געוואלט אריינלאזן חוץ איין נאכט, און לכבוד זיי האט ער געפראוועט א ליכט צינדן אויפן מונקאטשער נוסח מיטן גאנצן קנאק.

און איך האב אנדערש געהערט פון זקנים וועלכע געדענקען דאס. אז ווען ער איז ארויף קיין ארץ ישראל האט ער דוקא יא געהאפט זיך צוריק צו שטעלן אויף די פוס און ממשיך זיין מיט די מונקאטשער הויף, אבער די דעמאלסדיגע מנהלים פון כולל מונקאטש, וועלכע זענען געזעצן אויף א ריזן פארמעגן, האבן מורא באקומען אז זיי גייען יעצט באקומען א בעה"ב, אנשטאט וואס ביז יעצט זענען זיי געווען בעה"ב, און דעריבער האבן זיי אים מיאוס באשמוצט אין א"י און האבן אים מבאיש ריח געווען ביים המון און ביי די רבנים, אזוי אז זיי האבן פארזיכער זיין דורכפאל ווען ער קומט אן אהין.

נו ס'איז נישט קיין סתירה, ס'קען נאך אלס זיין אז געוויסע מונקאטשע חסידים האבן געוואלט זיין ביי אים ביי הדלקת הנרות.

אין די פארומס פון בחצרות החסידים און בחצרות חסידים (אן א ה׳) איז באשריבן א געוואלד אודותיו, ס׳איז כדאי ווער עס איז אינטערעסירט אהין צו גיין און כאפן את בליק (מען דארף א אישור כניסה/כתיבה).

,

ווער זיצט צווישן אדמו"ר מסאטמאר זי"ע און ר' ברוכ'ל?

ליגט מיר אין קאפ אז דעעש

אורח, זייער אן אינטערעסאנטער היסטארישער בילד. דו ווייסט אויך ווי דאס איז? און אויך בערך וועלכע יאר?

אורח

ליגט מיר אין קאפ אז דעעש

קוקט טאקע אויס ווי א דעעשע צורה.

הדד בן בדד

אורח, זייער אן אינטערעסאנטער היסטארישער בילד. דו ווייסט אויך ווי דאס איז? און אויך בערך וועלכע יאר?

געווען אין די צייטונג עטליכע יאר צוריק, דענק איך נישט קיין פרטים

אויך געווען אין די וואך אין זייער ספעציעלע פסח ביילאגע, וואס איז באשטאנען פון א קאלעקציע פון היסטארישע בילדער

שמואל הלוי

אורח

ליגט מיר אין קאפ אז דעעש

קוקט טאקע אויס ווי א דעעשע צורה.

כמעט זיכער נישט קיין דעעש'ער

נאר ווער?

אבי גערעדט

אויך געווען אין די וואך אין זייער ספעציעלע פסח ביילאגע, וואס איז באשטאנען פון א קאלעקציע פון היסטארישע בילדער

דאן פרעגט משה גאמבא, וואוינט אין וומ"ס,

שמואל, איך ווייס נישט ווער יא, אבער די דעעש'ער פנים'ער קען איך גוט. דער איז כמעט זיכער נישט איינער פון זיי

הדד בן בדד

אורח, זייער אן אינטערעסאנטער היסטארישער בילד. דו ווייסט אויך ווי דאס איז? און אויך בערך וועלכע יאר?

דאס איז ביי א אסיפה אין פעסט במשך די מלחמה יארן

קוק אויבן

נאך א בילד פון ר' ברוך

נאך (קרעדיט: טאטי זיסער פון בחצרות)

בשנותיו האחרונות (קרעדיט: שם)

די לעצטע מיט די שווארצע בארד זעהט אויס שוין אביסל שפעטער ווי די פריערדיגע.


אויף איינס פארדדעם ווי ער שטייט מיט נאך איינעם, דער אנדערער איז הרה"ג ר' נטע שלמה שליססעל, דער ראב"ד פון מונקאטש (אדער א זוהן פונעם ראב"ד).

נאך מעת זקנותו (קרעדיט: שם)

הדד בן בדד

קאווע טרינקער

אז דו רעדטס שוין וועגן דעם אסיפה, בין איך דא מעתיק פון מיינע ארכיווען וואס כ'האב געהערט פון א איש זקן
כ'האב עס פארשריבן בקיצור, ע"כ אין הלשון יפה יפה

"מצב החינוך במאמאראש ירדה מאוד בתקופה שלפני השואה. בחורים ובתולות עזבו בית הוריהם ועברו לעיר הבירה פעסט. הם הסתובבו שם בהפקירות. במו עיני ראיתי בחורים ובתולות הולכים יחד ומדברים אידיש יותר יפה ממה שיכלו לדבר אידיש ב-----נמחק {עיר של סבא}------. רק אז נודעתי שיהודים הם.
פעם היה אסיפת רבנים בפעסט, איך להתמודד עם תפוצות הצעירים בפעסט הקלים והרקים. רבי ברוך'ל ממונקאטש הציע שיעלו דמי השחיטה (צריכים היו לשלם להקהילה ולקבל פתק ולהראותו לשוחט שישחוט). ובדמים יתירים אלו ייסדו עבורם ישיבה בפעסט גופא. הרב מסאטמאר דפק על השלחן והתנגד לרעיון בחוששו שהעם יעשו שחיטה לעצמם בגלל עלות דמי השחיטה, על כן הציע שהוא בעצמו יקבץ מעות עבור זה, וכן עשה."

איך וויל נישט פארקריכן פונעם נושא פונעם אשכול, אבער באלד עט מען זאגן מדשתקי רבנן... איך מוז דא מוחא זיין אויף דעם הרב מסאטמאר, וואס איז דאס א מין דפיקה על השולחן, מיט אזא וואזשנעם איינפאל אז ער וועט גיין נאך געלט אויף צו מאכן א מוסד פאר אזעלכע שקצים. ביי אונז האט מען אנדערש געוויסט, מען האט געהאט אן אלטן אויסגעפרובטן דרך ווי מען האט די חברה באהאנדלט. מען האט זיי נאכגעשריגן, אנגעשפיגן, געווארפן פאשקעווילן, געטיילט פעטש...

איך האלט אז מען זאל נאך היינט אריבערגיין צום ציון פון דעם הרב מסאטמאר, און אים גיבן א לעקציע אין אידישקייט.

נו, צוריק צו ר' ברוך'ן. איך מיין אז שרייבן אויף אין הגה"ק איז א שיין ביסל איבערגעטריבן. ער איז געווען גאנץ ווייט פון א קדוש, כאטש א גאון איז ער יא געווען און א מורא'דיגער קאפ. א איד האט אמאל געטראפן א כתב יד פון א רב וועלכער האט זיך אפגעשריבן א תורה וועלכע ער האט געהערט פון ר' ברוך'ן, דער איד האט אפגעשיקט א קאפי פון דעם כתב יד פאר ר' ברוך'ן, און אין אפאר טעג האט ער באקומען א בריוו פון אים אויף צוריק, און ער שרייבט אים אז ער האלט יעצט אין זיין ספר שוין אסאך ווייטער דעריבער האט ער דעם זעלבן דבר תורה צוגעשטעלט צו א פסוק אין די תורה ווי ער האלט יעצט, און ער האט אים אפגעשריבן פונקטליך וויאזוי ער האט עס אריינגעטייטשט דארט ווי ער האט יעצט געהאלטן.

ער האט געהאט נאך דריי קינדער, הערשעלע, ער איז ל"ע געווען נישט געזונט, ער איז נפט' געווארן עטליכע יאר צוריק נישט איבערלאזנדיג קינדער, דער נעקסטער קינד איז חיים אלעזר, כ'מיין ער לעבט נאך ער איז א גרויסער ביזנעס מאן, וואוינט ערגעץ אין יוראפ (כ'מיין וויען, אבער נישט זיכער) און עס איז דא נאך א טאכטער (געדענק ווידער נישט די משפחה נאמען)

דער חיים אלעזר האט א זון יוסי וואס וואוינט אין פלעטבוש דוכט זיך, ער איז א ידען עצום און א מח עצום, און פערמאגט א הויפן פון גאר אינטערסאנטע און היסטארישע דאקומענטן, ווי אויך שאלות ותשובות בנוגע קאנטראווערסיאלע ענינים וואס ווען ער האלט ווען ביים ארויסגעבן, וואלט עס ענגאמכט א היפשן שטורעם פאר געוויסע קהילות פון היינט וד’ל

ביינוש, די בלייב אינדערהיים און שיק יוסי'ן אהער....

אפשר האט איינער נאך בילדער ?

ווי אויך איז דא אסאך צורעדין פונעם מוקאטשער זצלל"ה, וואו אויך זיין היסטאריע פון בשעת די מלחמה און פון נאך די מלחמה,

אסאך איז דא צו רעדן, אוי מי יתן תמורתו...

ר' ביינוש לייב, גם אני מצטרף צו ר' יאנקל'ען, מיט ביידע, סיי מיטן שלום עליכם, און אויך מיט דעם אנדערן ענין, איך בין א שטיקל בטלן אזוי צו זאגן, און איך כאפ נישט, אפשר וואלט איר געוואלט מפרש זיין, דא איז דאך אמקום ווי מען קען דירעקט יא אביסל מער מפרש זיין די סארט עניינים...

אין דעם לעצטע YU אויסגאבע "קול המבשר" (ראו מה בין בני לבן חמי, קוק וואס אונז און זיי רופן אן "קול מבשר"), שרייבט דארט א פלימעניק פון רבי ברוכ'ל קורצע שטריכען איבער אים. אנהייבענדיג מיט די באקענטע ווארט אז אין מונקאטש איז דא דריי רביס, זצ"ל ימ"ש און שליט"א.
אויך האב איך לעצטענסט באגעגנט אין ביגלאייזן א נייע ספר פון ר' ברוך'ל, פארגעסן דעם נאמען.
אויך האב איך געטראפן א שיינע באשרייבונג איבער אים, און אפילו א מופת ביי זיי פטירה, אין די שנה בשנה פון היכל שלמה

א שוועסטער פין ברוך האט ארויסגעגעבען א בוך ווי זי שרייבט גאר אסאך וועגען אים און זיין טאטע, און עס איז העסט אינטרעסאנט, כהאב איך גליינט גאר לאנג צוריק, טאמער איינער ווייסט דער נאמען מזכה זיין את הרבים, ווערט ער געבעטן עס אהער שטעלען.

כ'דענק, אז זי שרייבט דארט וועגען דעם הערשעלע, אז ער איז נעבעך מיטגעגאנגען מיט זיין פאטער ווען מען האט אים פארטריבען פין אונגארען צו פוילען דארך די דייטשען ימ"ש, און זייענדיג א אינגעל פין ניין לערך, האט עס אים זייער געשאדט, און איז קיינמאל נישט געווארען צוריק דער זעלבע.

יישר כח.
דאס איז עס טאקע.
טאמער איינער אינטרעסירט צו האבען א בליק אויף מונקאטש אין די צייט פאר און בשעת די מלחמה, איז עס א חוב צו ליינען.

<a class="postlink" href="http://www.amazon.com/Going-Forward-revised-Peska-Friedman/dp/1935110055">http://www.amazon.com/Going-Forward-rev ... 1935110055</a>



איך האב מיך געפרעגט אסאך וואס די עוולה פין ברוך איז געוועהן נאך די קריג אז מען האט אים נישט אנגענומען.
כ'האב קיינמאל נישט באקומען קיין תשובות המתקבלות על הלב.
כ'מיין אז ער האט נישט געהאלטען ביים זיין א רבי.

מיר האט פארציילט א עלטערע איד וואס ר' ברוך"ל האט אים אראפ געלייגט זיין לעבנס געשיכטע
האט ער אים געזאגט אז מען האט אויף אים ארויף געלייגט א נאסע לאלעך האט ער אויף געגעבן

היינט איז געווען זיין יארצייט
נעכטן נאכט האט ער דינוב'ער רב געפירט א יארצייט טיש
נאך די הדלקת הנרות
תנצב"ה

איך דערמאן זיך א זאך וואס איך האב געהערט וועגען אים.

זיין רעבעצין די טאכטער פין מנחת אלעזר, פרומע? ע"ה, איז נפטר געווארען אויף די שיף פארענדיג קיין ארץ ישראל.

אנקומענדיג קיין ארץ ישראל, איז אים אקייגען געקומען א חסיד פין מנחת אלעזר, און אים מקבל פנים געוועהן מיט א פאטש, און פארגעהאלטען היתכן ער קומט צו די ציונים (קען זיין אז זיין שיף איז געוועהן פין די ציונים), ווען זיין שווער איז געוועהן א קנאי.

היות ער האט געהאט קליינע קינדער, דער מונקאטשער איז געבוירען ת"ש, דער דינאווער תש"ב אדער תש"ג, (אגב אין דער ביכל פין פעסקא שרייבט זי וועגען דער ברית פין דער דינאווער וואס איז געוועהן אין בודאפעסט, עס האבען אנטייל גענומען אפאר הונדרעט מענטשען, און ר' ברוך האט געזאגט תורה אפאר שעה, און דער גאנצער עולם האט געשלינגען מיט דארשט יעדעס ווארט, כ'מיין זי ברענגט א חלק פין די תורה), ממילא האט ער געדינגען א פרוי זאל זיך מטפל זיין מיט די קינדער, שפעטער האט ער מיט איר חתונה געהאט.

דאס איז געוועהן איינער פין זיינע "חטאים", לויט ווי אן אלטער איד האט מיך איבער געגעבען, זענען זיי געוועהן גרייט אים "מוחל" זיין אויף דעם חטא, נאר זיי האבען געוואלט פין אים פארשידענע תנאים אויב ער וויל זיין "רבי" און ער איז נישט איינגעגאנגען אויף די תנאים, און ממילא האט זיך עס אויסגעלאזט מיט גארנישט.

ווייסט איינער מער פרטים ווער זי איז געוועהן, ווי אזוי זי איז געגאנגען אנגעטוהן וכדומה?

קרן שמואל ישעי' האט פארקויפט דאס יאר דברי תורה און הדלקת הנרות פון ר' ברוכל
עס איז זייער שיין אין אינטרעסאנט צו הערן ער זאגט זייער גוט תורה
שמעי ותחי נפשכם

איך האב געהערט אז זייענדיג אין בראזיל האט ער עמטליך שפאצירט האנט און האנט מיט זיין ווייב און געשלעפט א הונטל.

איך האט גזעהן א ספר וועלכע איז נארוואס ארויסגקומען פון זיינע תורות/מכתבים וכו'. קען איינער אריינסקענען די אינטערסאנטע חלקים? אדער שרייבן א שטיקל בוק-רוויו?
מיט דאנק פון פאראויס.

אריק

איך האב געהערט אז זייענדיג אין בראזיל האט ער עמטליך שפאצירט האנט און האנט מיט זיין ווייב און געשלעפט א הונטל.

וועלכע איז ערגער?

שפאצירען מיט די ווייב האלטענדיג הענט, אדער שלעפען א הונטל?

וואס דען וואלסטו געוואלט? ער זאל וואקן מיטן הינטל האנט ביי האנט און שלעפן ס'ווייב?

איך האב לעצטענס געהערט פון א מונקאטשער חסיד הרב ... שליט"א פון ב"פ אז רבי ברוך האט געהאט עטליכע מיסטעיקס

הראשון און פעסט, ווען רבי מאטילי בילגורייער האט געהאלטן זיין באקאנטע באמבאסטישע דרשה וואס דארף אן אריכות פאר זיך פאר'ן פעסטער יודונטום אז מ'זאל נישט אנטלויפען פון פעסט,
האט רבי ברוכ'ל געהאלטן דער נעקסטע וואך א דרשה שבת, ואמר בהאי לישנא, אונגארישע יודען מיינט נישט היטלער וועט ענק לאזען ביים לעבען, ובתו"ד געהייסן אנטלויפען, ווי ער אליינס האט שוין געשפירט פון פריער אויף דער אייגענע הויט,
און וויבאלד פעסט איז שוין דעמאלס געוועהן אביסעל בעלזי'ש, האט עס גיהייבן פאר א חטא

השנית, איז ווען ער האט חתונה געהאט מיט זיין בעביסיטיער, וואס דעמאלס איז ער אויך געוועהן גערעכט, וויבאלד כמובן האט זי שוין געקענן דער קינדער, און געהאט א געפיל

עוד סיפר לי הנ"ל: אז המנחת אלעזר רצה שבתו יתגרש ממנו, וויבאלד ער האט געליינט ביכער, איז און געוועהן אן אויפגעקלערטער, והיא לא רצתה, זי האט עים ליב געהאט.

עוד מהנ"ל: אז ער איז געוועהן און ווילאמסבורג ביי זיין קבלת פנים, ווי מסלתה ומשמנה איז דארט געוועהן, ווי שאפראן רב ועוד שיינע יודען, ווען ער בלייבט ווען און וויליאמסבורג
וואלט ער איינגעפאקט סאטמאר, נאר ער האט געוואלט געלט, און מ'האט נישט גיהאט, ממילא נעשה כמו שהיה בארץ ישראל

אגב הנ"ל לא רצה שאפרסם העובדות וממילא כתבתיו בעילום שמו, ומסר לי עוד הרבה מזכרונותיו, ועוד חזון

דאס אז ער האט געזאגט פארקערט ווי בעלז האט אים זיכער נישט אראפגעברענגט, איך מיין וואס איז געווען די רילעישאן פון מונקאטש מיט בעלז?
ווען ער בלייבט אין וומסב"ג וואלט ער אויסגעקוקט ווי קלז"ב, קיינער האט נישט געקענט איינפאקן סאטמאר ווייל קיינער האט נישט געהאט אזעלכע טעראריסטן ווי זיי

[quote="סאו וואט"]
עוד סיפר לי הנ"ל: אז המנחת אלעזר רצה שבתו יתגרש ממנו, וויבאלד ער האט געליינט ביכער, איז און געוועהן אן אויפגעקלערטער, והיא לא רצתה, זי האט עים ליב געהאט.
/quote]
שקר וכזב

לעמיל

סאו וואט

עוד סיפר לי הנ"ל: אז המנחת אלעזר רצה שבתו יתגרש ממנו, וויבאלד ער האט געליינט ביכער, איז און געוועהן אן אויפגעקלערטער, והיא לא רצתה, זי האט עים ליב געהאט.
/quote]
שקר וכזב

איך קען דיר נישט העלפן
א מציאות איז א מציאות, וועזער יו לייק איט אר נאט

אגב תורה'דיק אביסעל:
לאחרונה י"ל ספר חדש בשם חשק שלמה עה"ת מכת"י מהגאון ר' שלמה צוקער זצ"ל הי"ד אב"ד האלאש מתלמידי וחסידי המובהקים ביותר להגאון המנחת אלעזר זי"ע
שרייבט ער דארט באריכות וויבאלד רבי ברוכ'ל קומט קיין האלאש אויף דער הכנסת ספר תורה, זאל מען עים זעהן מחזק זיין, וויבאלד ער דארף חיזוק.
עיין שם בפרשת בראשית, א חידוש אז קיינער האט עס נישט באמערקט

ווער געוואויר וויפיל ארבעט דער מנחת אלעזר האט אריין געלייגט אים צוריק צו ברענגען נאכדעם וואס א שטיק צייט נאך די חתונה האט ער זיך אויפגעהויבן און צוריק געפארן קיין פוילן צו זיינע עלטערן, נישט פארנעמענדיג דעם גאנצן עסק, ער איז נישט געווען געמאכט דערפאר.

לגבי זיין צווייטע חתונה, די מונקאטשער רשעים'לעך האט געבאדערט אז ער ווערט אויס מונקאטשער רב ווייל ער ווערט דאך א איידעם ערגעץ אנדערש, זיי האבן געוואלט ער זאל בלייבן אליינס א גאנץ לעבן. עס איז געגאנגען אזוי ווייט אז זיין נייע ווייב איז איינמאל שיעור געהארגעט געווארן בעת עיבורה צוליב די נאכאנאנדע סעקירונגען פון די געטרייע חסידים, האט ער זיך אויפגעהויבן מיט איר און איז אנטלאפן קיין בראזיל.

אגב, האט ער דוקא נישט געגליכן קיין הינטל, און אוודאי נישט געהאט. נאר אז מען פארזינדיגט זיך פאר די מונקאטשער חסידים...

דער סאטמער רבי זי"ע פלעגט אלץ ריפן ר' ברוכ'ל מיטן טיטל דער מונקאטשער רב

אויך האט ער געזאגט ער האט נישט געזעהן אזא לב טוב ווי דעם ר' ברוכ'ל

כך שמעתי

הדד בן בדד

שמואל הלוי

איך האב געהערט פון מיין פאטער זז"ג אז קורץ נאך זיין ארויפגיין אין ארץ ישראל האבן מונקאטשער חסידים געוואלט זיין חנוכה ביי זיין ליכט צינדן, ער האט זיי אבער נישט געוואלט אריינלאזן חוץ איין נאכט, און לכבוד זיי האט ער געפראוועט א ליכט צינדן אויפן מונקאטשער נוסח מיטן גאנצן קנאק.

און איך האב אנדערש געהערט פון זקנים וועלכע געדענקען דאס. אז ווען ער איז ארויף קיין ארץ ישראל האט ער דוקא יא געהאפט זיך צוריק צו שטעלן אויף די פוס און ממשיך זיין מיט די מונקאטשער הויף, אבער די דעמאלסדיגע מנהלים פון כולל מונקאטש, וועלכע זענען געזעצן אויף א ריזן פארמעגן, האבן מורא באקומען אז זיי גייען יעצט באקומען א בעה"ב, אנשטאט וואס ביז יעצט זענען זיי געווען בעה"ב, און דעריבער האבן זיי אים מיאוס באשמוצט אין א"י און האבן אים מבאיש ריח געווען ביים המון און ביי די רבנים, אזוי אז זיי האבן פארזיכער זיין דורכפאל ווען ער קומט אן אהין.

דאס האב איך געשריבן דא אין ערשטן בלאט. ער האט זיך כל ימיו גערופן מונקאטשער רב, ער האט אפילו געהאט טענות אויף זיין זוהן רמ"ל פארן זיך רופן מונקאטשער רב, און ער זיך פאקטיש געפירט כל ימיו ווי מונקאטשער רב. איך קען עטליכע אידן וועלכע פלעגן נאך גיין צו אים אין די לעצטע יארן קיין פתח תקוה, ער האט כל ימיו געפירט געהעריג דאס מונקאטש'ער רבי'סטווע, כאילו גארנישט וואלט געשעהן (למעשה האט זיין זוהן נישט געהאט אזויפיל מער חסידים ווי ער), ער איז נאר נישט געווען קיין פייטער און דעריבער האט ער זיך געמאכט שבת פאר זיך. וואלט ער געווען א איש מלחמה און געפייט דערפאר וואלט ער געווארן א גרויסער רבי, טראץ די אלע רדיפות.

למעשה האט שוין איינער געברענגט דא, אז אפילו אזא איד ווי סאטמאר'ע רב האט אים גערופן מונקאטשער רב, און נוהג כבוד געווען אין אים.