רבי יעקב עמדין זאגט אז עס איז א מצוה רבה מפרסם צו זיין אז יעדער איד זאל נעמען א פילגש, אן דעם איז נישט מעגליך מען זאל זיך האלטן בקדושה. ער פירט אויס אבער אז ער נעמט נישט קיין אחריות און יעדער זאל פרעגן זיין מורא הוראה:
בשו"ת שאילת יעבץ חלק ב' סימן ט"ו האריך מאוד לברר דברי הראשונים והפוסקים והמשיבים בזה והעלה להיתר ברור מצד דין קדשה, ובסוף דבריו כתב דברים שיש בהם כמה יסודות גדולים וחשובים בענייני קיום התורה באופן כללי: "דכבר נתבאר לעיל דפילגש לא נאסרה כלל במנין ולא נודע שקבלוה לאיסור. אדרבא רבו המתירין והיחיד שנמשך אחר דעת הרמב"ם בטלו דבריו מחמת שאין להם על מה להשען. ומה שנמנעו במדינות הללו מפילגש מעצמם ומאליהם נמנעו בחשבם שיש בו איסור. ומנהג בטעות אינו מנהג ומתירין אותו בפניהם אם נהגו מחמת שהיו סבורים שהוא אסור. ובאמת הוא מותר ולסייג לא קבלוהו מעולם (אע"פ שנטה לדעת זו מאן דמחמיר בה אעפ"כ לא נתקבלה בהסכמה כלל) רק מחסרון ידיעה בלבד עשו כן או שהמורה לאסור אף הוא טעה, ואמנם האיסור אין בו משום סייג כמו שכתבתי לעיל. אדרבא ההפך הוא סייג לתורה אי משום להרחיק מן העברה ההפקר והזנות ולמעט בזמה דנשג"ז [נדה שפחה גויה זונה] להוצאת שכבת זרע לבטלה מן הבלתי נשואים. וגם הנשואים בעת שאין נשותיהם מצויות להם ואם כדי לסייע בקיום מצות עשה הגדולה דפריה ורביה שנמנעת פעמים הרבה אף מן הנשואים בסבת התקשרם באשה אחת בלבד לכן אין אומה ראויה להרבות בנשים אלא האומה הקדושה. לפיכך התירה התורה אותן לאיש הישראלי מפני שאסרה לו הזנות והנאוף. וגם אשתו אסורה לו בימים רבים של נדה וזבה ולידה למען יוכל עמוד בהן לפיכך לא לחנם התירתן תורה. וגם כדי להרבות זרע ישראל ובדין שיאסרו האומות עליהן יותר מאחת שבלאו הכי הם רבים ואין צריכים אלא לישוב המדינה ומהראוי היה למנוע מלאסור ליהודי שתי נשים משום איסור דבחוקותיהם לא תלכו, רק משום שהוא בשב ואל תעשה וגם מחמת הסכנה ליהודים השוכנים בין הערלים. כשנושאים שתי נשים הוצרך רבינו גרשם מאור הגולה לגזור איסור זה שלא מן הדין. וכו' … והשלישית לאסור דבר המותר לאותם שאינם בני תורה כבני בשכר ובני גבלא ודכוותייהו שאני הנהו דלא הוו שכיחי רבנן גבייהו משא"כ האידנא אע"ג דלא אכשור דרי, מ"מ בני תורה הם במקומות הללו שנתפשט בהן התלמוד וספרי הוראה וכל דבריהם עושים על פיהם אין כאן בית מיחוש בלי ספק וכענין שכתבתי בכיוצא בה במו"ק א"ח סתנ"ג. וכו' … לכן לדעתי הוא דבר מצוה רבה לפרסם ההיתר. ביחוד בדורנו זה שהכנעני אז בארץ שאהב את הזמה ובפרטות אחר שנתערבו בישראל המופקרים כת ש"ץ שר"י שר הנואפים הרוצים שיכלו הנשמות עם הגופות למען הביא משיח לפי טומאו עם שפחות חרופות מלבד שאר כתות דבהפקרא ניחא להו דטבא עבדינן להו כי היכי דלשבקו איסורא וליכלו היתרא. לא לגעו באיסורי דאורייתא כרת ומיתת בית דין. ואע"פ שמובטח אני שלא תצא תקלה מתחת ידי. כמזכה את הרבים שאין חטא בא על ידו. ותודה לאל זכו רבים על ידי בכמה גופי תורה ושמירות וסייגות לתורה ע"י חיבוריי. שכל מגמתי בהם לזכות את ישראל ולשפות שלום ביניהם לאביהם שבשמים. וביחוד מסרתי נפשי והפקרתי חיי וממוני בשביל טובתם ותקנתם ותועלתם האמתית בזה ובבא. וזולת זה כבר אבדה האמונה מפיהם. לולי ד' שהיה לנו. והציגני למשול עמים ולשום רסן על לחייהם. והסכים על ידינו לתת כבוד לשמו. וחשף את זרוע קדשו לעיני העמים למען לא תאבד תורה מישראל חלילה. מכל מקום איני רוצה שיסמוך אדם על ידי בזה כי אם על פי הסכמת גדולי הדור. ואם ייטבו דברי אלה בעיניהם. יהי חלקי עמהם הריני נמנה ונלוה אליהם לדבר מצוה וסניף לאריות כי קטן יעקב ודל. מכונה יעבץ.
עוד אני מעיד במי שרוצה לסמוך על הוראתי זאת עכ"פ לא יעשה כזאת עד שימלך ברב ומורה צדק לעדתו. שיסדר לו ההתר ע"פ יחוד גמור בטוח ממכשול דהיינו לייחד לה חדר בביתו ולהזהירה מיחוד כל שאר אדם. ושבאם תמצא שעברה ולא נזהרה ישלחנה מיד מביתו. וכן יצוונה שתטבול בזמנה ויודיענה שאין בזה בושה כלל. ולבאר לה ג"כ שהבנים שתלד ממנו כשרים כשאר מיוחסים שבישראל כשתשמור בריתה ותהא נאמנת לאיש הזה. משא"כ אם תזנה עליו אזי בניה בני זנונים וחייבים עליה משום קדשה על כל ביאה וביאה בין איש זה בין אחרים. ובאופן זה אם ישמעו ויעשו ככל האמור אזי אין אחריות מכשול עון כל שהו בדבר זה ולמצוה יחשב להרים המכשלות את הרשעים. וגם ת"ח צריכים לכך ביותר שכל הגדול מחברו יצרו גדול וראוי להיות לו פת בסלו ולקיים זרע אם אינו זוכה לו מאשתו שנפלו בגורלו והכל הולך אחר כוונת הלב. בלבד שיכוין אדם דעתו לשמים. רחמנא לבא בעי. רגלי חסידיו ישמור. ושמר רגליהם מלכד ואל תהי צדיק הרבה למען לא תרשע הרבה כמו שהוכיח הנסיון גם בבני אדם גם בבני איש. ודי בזה. וכבר הארכתי יותר מדי למבין ומשכיל על דבר. שהוא משום עת לעשות וגו'".
די רעדע פון הרב ש"י עגנון זצ"ל, ווען ער האט באקומען זיין פרס נובל.
מתוך קטסטרופה היסטורית שהחריב טיטוס מלך רומי את ירושלים וגלה ישראל מארצו, נולדתי אני באחת מערי הגולה, אבל בכל עת תמיד דומה הייתי עלי כמי שנולד בירושלים. בחלום בחזון לילה ראיתי את עצמי עומד עם אחי הלווים בבית המקדש כשאני שר עמהם שירי דוד מלך ישראל. נעימות שכאלה לא שמעה כל אוזן מיום שחרבה עירנו והלך עמה בגולה, חושד אני את המלאכים הממונים על היכל השירה שמיראתם שאשיר בהקיץ מה ששרתי בחלום השכיחוני ביום מה ששרתי בלילה, שאם אחי בני עמי שומעים לא היו יכולים לעמוד בצערם מחמת אותה הטובה שאבדה לה. כדי לפייס אותי על שנטלו ממני לשיר בפה נתנו לי לעשות שירים בכתב.
הגם, סאיז שלא מן הצדק צו רעדן פון הרב עגנון ז"ל, און נישט מרחיב זיין איבער זיין ברייט פארצווייגטע פערזענליכקייט, און זיינע דערהויבענע ווערק, אבער א שטיקל הצדקה, איז די פאקט שהזמן יכלו והם לא, אבער כהאף בקרוב עפעס ארויסצושטעלן איבער אים און זיינע הייליגע ווערק. אגב, איז אינטרעסאנט צו מציין זיין, אז סאיז דא א רעקארדירונג וויאזוי מען רופט אים מודיע זיין די בשורה אז ער איז ערוועלט פארן פרס, עפעס א נייעס אגענטור האט אים גערופן רעדן מיט אים איבער דעם, און ער האט אפילו נישט געוואוסט, און אויך קען מען הערן זיין עדינות הנפש וויאזוי ער רעדט זיך אפ אז ער איז נישט ראוי פארדעם. יבואו המלנקקים.
אז ר' ברוך (בורי) הענדלער האט זיך אנגעטהון א קראך היט. נישט אז א היט איז מעלה ומוריד אבער ס'איז מיר געווען אינטערעסאנט ווען כ'האב עס געזעהן.
באמת פארדינט ר' ברוך אן אשכול אין אנשי שם. אנגעהויבן פון זיין ותיקין געדאווענעכץ, ארימגיין צו קדישים שבת (שוין נאכ'ן סעודה) זיין חברותה'שאפט מיט'ן ברך משה, זיין עליה קיין ארץ ישראל וכו' וכו'
אז ר' ברוך (בורי) הענדלער האט זיך אנגעטהון א קראך היט. נישט אז א היט איז מעלה ומוריד אבער ס'איז מיר געווען אינטערעסאנט ווען כ'האב עס געזעהן.
באמת פארדינט ר' ברוך אן אשכול אין אנשי שם. אנגעהויבן פון זיין ותיקין געדאווענעכץ, ארימגיין צו קדישים שבת (שוין נאכ'ן סעודה) זיין חברותה'שאפט מיט'ן ברך משה, זיין עליה קיין ארץ ישראל וכו' וכו'
שמעון וואלף: דו, (אלס געוועזענער? ) היימישער סאטמאר'ע תלמיד/חסיד דארפסט דאך צו וויסן אז די היינטיגע שטאפענע היטן/טשאלנט טאפ אין סאטמאר זענען נישט אזוי ווי די אמאליגע וועלכע האבן געהאט א טיפן קנייטש. די היינטיגע קומען דאך רינדעכיג פון די פאבריק, און ווי מער אויפגעקלערט איינער איז הייסט ער דעם הוטן פארקויפער ער זאלל מאכן א קלענערן קנייטש. און פון דארט ביז א קראך-הוט איז שוין נישט קיין גרויסער מרחק. דער וואס איז נאך א ביסל מער אויפגעקלערט גייט שוין אפיציעל מיט א קראך הוט. ושלום על ישראל. און אונז ווייסן דאך יא וואספארא פערזענליכקייט בורי הענדלער שליט"א לאויט"א איז... 😂
אז דער רמבם איז מסביר די משנה אין פאה אלו דברים שאדם אוכל פירותיהן בעולם הזה אז ווייל ווען א מענטש טוט די זאכן וואס איז בין אדם לחבירו איז ער גורם אז אנדערע פיהרען זיך אזוי צו איהם ממילא האט ער א גוט לעבן אגב אין דעם זעלבן שטיקעל זאגט ער אז כבוד חכמים איז א מצוה בין אדם לחבירו וואס דאכט זיך איז א גרויסע חידוש על כל פנים לויט אונזער חרדישן געדאנקענגאנג
דא האט איהר פון geni.com bat Hisdai ben Ahunai his mother → Hisdai Shahrijar "Sheshna" ben Bustanai, Exilarch & Gaon of Sura her father → Sassanid Princess Dara Izdadwar his mother → Yezdagird III, Shah of Persia her father → Maryam Zauja-e-Shehreyaar Zauja-e-Shehreyaar bin Shairooba his mother → Mauricius, Byzantine Emperor her father → Petrus Augustus his brother → Flavia Juliana his daughter → Ardabasto her son → Ervigio, rey de los visigodos his son → Cixilo his daughter →
Fávila Flávio Wittica (ou Vitiza/Witiza), duque de Cantabria her son → Flavio Sisebuto, conde de Coimbra his son → Flavio Ataulfo de Coimbra, Rey de Asturias his son →
Flávio Alarico "Atanarico" de Coimbra his son → Flávio Teodósio (ou Flávio Thiodo, ou Fayão) Soares de Coimbra, Conde de Coimbra his son → Guterre Hermenegildo de Coimbra his son → Conde Don Mendo his son → Aldonza Menéndez his daughter → Adosinda Gutiérrez, reina consorte de León her daughter → Ordoño III, rey de León her son →
Bermudo II el Gotoso, rey de León his son → Alfonso V 'el Noble' de León, Rey de León his son → Sancha I, reina de León his daughter → Alfonso VI the Brave, King of Castile and León her son → Urraca I, reina de Castilla y León his daughter → Alfonso VII the Emperor, King of of Castile and Leon her son → Fernando II, rey de León his son →
Alfonso IX el Baboso, rey de León y Galicia his son → Ferdinand III the Saint, King of Castile his son → Eleanor of Castile, Queen consort of England his daughter → Edward II of England her son → Edward III of England his son → John of Gaunt, 1st Duke of Lancaster his son
John Beaufort, 1st Earl of Somerset his son → Joan Beaufort, Queen of Scots his daughter → John Stewart, 1st Earl of Atholl her son → Elizabeth Stewart his daughter → Elizabeth Gordon, Countess of Sutherland her daughter → Alexander Gordon, 12th Earl of Sutherland her son →
Jane Gordon, Lady his daughter → Donald Mackay, 1st Lord Reay, fiar of Strathnaver her son → Anna Munro his daughter → Isabella MacKay her daughter → Alexander Mackay her son →
Robert Mackay, tacksman of Halmdary his son → Ansus Mackay, tenant in Kinlochbea his son → Mary Mackay his daughter → Donald Macleod, of Whitefield, near Thurso her son →
Catherine / Christian MacLeod his daughter → Alexander MacLeod her son → Malcolm (Calum) MacLeod his son → Mary Anne Trump (MacLeod) his daughter → Donald Trump her son
וואס הרה"ג רבי אהרן ליכטענשטיין זצ"ל שרייבט אויף א פלאץ, וואו ער איז אביסל מגלה, וואס איז געווען די מקור פאר זיין אמונה אין די צייט פון זיינע סטראגגעלס בין קודש לחול, צווישען מאדערניזעם און רעליגיע, יומעניזים און הלכה, אין צווישען די ווערטער שטייט דאס:
אבער, די מקור פאר מיין גלייבען איז נישט דווקא מיינע רבי'ס וואס זענען נאנט צו מיר, וואס איך האב זיי פיזיש געקענט. אין א געוויסע צייט אין מיין יוגענט, האבן מיר געבאדערט געוויסע עטישע שאלות, ווי די חיוב פון מחיית עמלק, עיר הנדחת וכדומה, וויאזוי זיי שטימען מיט מאראל און עטיקס. איך האב זיך דערמאנט וואס איך האב געליינט א קורצע צייט פארדעם, אז רבי חיים בריסקער פלעגט אויפשטיין אינמיטן די נאכט זעהן אויב עמיצער האט איבער געלאגט א אסופי ביי זיין טיר. איך האב דאך געוואוסט אז מיין שלאף ווערט נישט געשטערט, בין איך צוגעקומען צו די מסקנה, אויב אזא וואונדערליכע איש החסד האט זיך געקענט ספראווען מיט די סארט הלכות (ווי מחיית עמלק וכדומה), איז קרוב לוודאי אז מיין אומרואיגקייט מיט די הלכות קומען נישט פון קיין איבריגע סענסעטיווע געפילען, נאר דווקא פון מיין שוואכע אמונה, און גלייך האב איך עס געזוכט צו פארשטערקערן.
אינטרעסאנט זענען אסאך זאכן, איינע פון זיי, אז א מאדערנע דענקער ווי רבי אהרן ז"ל, וואס ביקורות און לאגיק איז געווען אויפן העכסטן לעוול, האט זיך געקענט פארענטפערן מיט אזאנע פשטות. רבי אהרן איז דאך considered צו זיין א חידוש.
לכאורה ע"פ דקדק זאגט מען אלוה "אלוא" מיט אן אלף אזוי ווי משיח וכדו' דער אות ה ווערט בכלל נישט ארויס געזאגט און ממילא גראמט עס אלס דער נקודות נישט דער מבטא האותיות
זיך פרובירענדיג ארויסצודרייען פון וואס ער איז באגאנגען האט אדם הראשון פרובירט זיך צו פארענטפערן אז 'האשה אשר נתת עמדי', חז"ל לערנען דאס אפ אז כאן כפר בטובה ווי עס ווערט געברענגט אין רש"י.
אין רמב"ן שרייבט ער אז דאס איז געווען אזא שליחות לדבר עבירה משא ומתן, וז"ל.
וטעם האשה אשר נתת עמדי" - כלומר האשה אשר אתה בכבודך נתת אותה לי לעזר היא נתנה לי מן העץ והייתי חושב שכל אשר תאמר אלי יהיה לי לעזר ולהועיל וזהו מה שאמר בענשו "כי שמעת לקול אשתך" שלא היית ראוי לעבור על מצותי בעבור עצתה, ורבותינו (במסכת ע"ז ה) קורין אותו בזה כפוי טובה ירצו לפרש שענה אותו אתה גרמת לי המכשול הזה שנתת לי אשה לעזר והיא יעצתני להרשיע.
אנאנים: דו דערמאנסט מיר אן אינטרעסאנטע הערה. (וואס איך האב שוין אמאל אויפגעברענגט.) דער אופן פון ביטוי פונ'ם אות ח', מיט וואס די גויים בד"כ אין אונזערע מדינות האבן שוועריגקייטן. זיי זאגן עס ארויס אזוי ווי א ה'. אבער אין געוויסע מדינות אין דרום און צענטראל אמעריקע, וואו דער אות ח' (פארשטייצעך אין זייער שפראך) איז א טייל פונ'ם וואקאבולאר, האט די אלגעמיינע באפעלקערונג קיין שום פראבלעמען מיט מבטיא זיין דעם אות. פונקט אזוי ווי די אשכנזים....! די אות...J זאגט מען ארויס אזוי ווי ...ח'...! Jose... is pronounced...Khosay...! Jaime...is pronounced as the Hebrew name...Chaim...חיים...!
זייענדיג אין די שבוע שחל בו האלאווין, וואלט געווען גאר פאסיג ארויפצוברענגן דעם העכסט אינטערעסאנטע ברייתא וואס ווערט געברענגט אין מסכת סנהדרין.
דתניא ר"א אומר מתים שהחיה יחזקאל עמדו על רגליהם ואמרו שירה ומתו מה שירה אמרו ה' ממית בצדק ומחיה ברחמים ר' יהושע אומר שירה זו אמרו ה' ממית ומחיה מוריד שאול ויעל ר' יהודה אומר אמת משל היה אמר לו רבי נחמיה אם אמת למה משל ואם משל למה אמת אלא באמת משל היה ר"א בנו של ר' יוסי הגלילי אומר מתים שהחיה יחזקאל עלו לארץ ישראל ונשאו נשים והולידו בנים ובנות עמד ר"י בן בתירא על רגליו ואמר אני מבני בניהם והללו תפילין שהניח לי אבי אבא מהם.
קלערנדיג פון דער ברייתא איז מיר שווער א צאל קשיות ואיבעיות. ווי אזוי פארשטייט איר דאס וואס רבי יהודה זאגט "אמת משל היה"? עס זענען דא וואס טייטשן עס צו מיינען אז עס איז נאר א משל אבער מיט אן אמת'ע מעסעדזש. אלענפאלס, ווען זאגט מען אז א געוויסע נביאות איז באמת געשעהן און ווען זאגט מען אז א געוויסע נביאות איז נאר א משל? און ווער איז דער וואס האט די כח מחליט צו זיין ווען עס איז א משל און ווען נישט? הלמאי, אומגלויבליכקייט איז דאך נאר רעלאטיוו.
יעצט לויט ר"י בן בתירא איז די מעשה אמת ויציב, מתים האבן זיך אויפגעוועקט, זיי זענען ארויס פון קבר, געזאגט שירה, גלייגט תפילין, מקיים געווען פריה ורביה אין ארץ ישראל און זיך צוריקגעלייגט אין קבר. וויאזוי פארשטייט איר דאס? איז דאס ממש געשעהן אזוי ווי מיר בני בשר ודם פארשטייען עס אדער איז דאס נאר העכערע זאכן? אדער איז אפשר מעגליך אז ר"י בן בתירא האט פשוט געהאלטן אז עס איז וויכטיג צו משקר זיין פאר די קינדער'ס וועגן? און אויב איז עס ממש געשעהן, ווי קומט עס אז רבי יהודה זאל עס לייקענען? סתם ווייל ער האט נישט געהערט פון א קראנטע מקור נעמט ער די דרייסט עס צו לייקענען און זאגן אז עס איז נאר א משל? איז דאס נישט כפירה ממש במובן החרדיזם?
און יעצט צו די תפילין, וואס האט ר"י בן בתירא געוואלט ארויסברענגן מיט דעם פרט פון די מעשה? ער האט דאך נישט געזעהן ווי יענע בר מינן טוט אן די תפילין, ס"ה האט ער זיך געדארפט פארלאזן אז דאס זענען טאקע די דאזיגע תפילין אויף די זעלבע מקור וואס האט אים פארציילט אז די מעשה איז אמת ויציב. מיט וואס מאכט דער פרט שטערקער און מער גלויבליך די גאנצע מעשה? וואס איז טאקע געשעהן מיט די תפילין? איז עס נאך בנמצא היינט אין א מוזעאם?
לעצם הקושיא וואלט איך געזאגט אז ער טענה'ט אז על פי פשטות הכתוב זאגט יחזקאל אז ער האט געזעהן א מראה וואס איז א משל אויף די תחייה פון כלל ישראל. און פונקט ווי אלע אנדערע מראות וואס יחזקאל האט געזעהן פארשטייט יעדער אז ס'איז נאר א משל אויף עפעס העכערס, און מיינט נישט ווירקליך אז גאט רייט אויף וועגענער מיט פיר פנים'דיגע שרפים, די זעלבע מיינט נישט אז די נבואה פון תחיית המתים איז ווירקליך פארגעקומען, נאר איז נאר א משל. דאס הייסט אז ר' יהודה לייקענט נישט אין תחיית המתים ווייל ער איז א מורא'דיגער ראציאנאליסט וואס גלייבט נאר אין וואס מאכט סענס , די תנאים ואמוראים האבן גענוג און נאך מעשיות ווי זיי אליין האבן מחיה מתים געווען אין וואס ר' יהודה האט נישט געהאט קיין שום פראבלעם צו גלייבן אפילו ווען די מקור הסיפור איז געווען שוואכער ווי א פסוק, נאר פשוט ווייל ב"אמת" משל הוא, פערצופאל דא על פי אמיתת פשט הכתוב איז עס נאר א משל.
ווי פארשטייסטו ר' יהודה, וואס לייקנט אז צאנזער רב האט בכלל אמאל עקזיסטירט בשעת זיין אייניקל שרייט חי וקיים כ'בין אן אייניקל, און גייט קוקטס די ספר תורה פון אים ביי ר' משה שמואל'ן אינדערהיים? סתם ווייל ר' יהודה האט געהאט עפעס א סאדיגערע מסורה פון זיינע זיידעס איז עס גענוג אפצוווענדן א צווייטער?
תודי לי מיהת אז כאטשיק איז עס אפנים ווי אן 'אנגענומענער' סאטמערער זאגט: ס'איז נישט קיין ספק אז זיי האבן עובר געווען אויף די שלוש שבועות (הגם ס'זענען געווען אזעלכע וואס האבן געהאלטן אז נישט ווי למשל רב קוק עיין אגרות הראי"ה..) און במילא סופארט איך שטארק דעם ספר..
חזר בו איז מסתמא בעקבות פולמוסי היעב"ץ שהפנ"י תמך בו. ס'איז נישט קיין התנגדות לקבלה עצמו, נאר צו דער עיסוק דערין. דאס אז מקודם לזה האט ער יא עוסק געווען, איז לכאורה נישט קיין חידוש.
ידוע ווי די חזון איש אין ספרו אמונה ובטחון פרק ב ברענגט ארויס די טעות וואס חסידים האבן אין מדת הבטחון אז מען גלייבט אז עס וועט פאסירן וואס ער מיינט אז דאס איז גוט , און די אמת איז אז אפטייטש פון בטחון איז מען גלייבט כי אין מקרה בעולם און אלעס פירט גאט.
איז מיר מיר געווען אינטערעסאנט ווי ער פירט אויס סוף פרק, יש עוד ממדת הבטחון, כי על הבוטח שורה רוח קדש ומתלוה עמו רוח ועוז המבשרו כי אמנם יעזרהו ד',וכו' וזה ענין מתחלף לפי מעלת הבוטח ורב קדשו.
