.You are welcome, it's not listed for public at all only with link you can find it so let's hope it will stay
דאקיומענטרי איבער די עירמאנט קאמיוניטי
257 פאסטס אין ארכיוו · אשכול #3381
ווער איז פרוי גאלבערגערס ווייב? וועמעס טאכטער?
ביי וועם איז סעם אינדיג א איידעם?
ביי וועם איז סעם אינדיג א איידעם?
קרעקערסכאפט פשוט א שרעק וואס דא טוהט זיך,
שוין אפגערעדט די געהעריגע איסורים ווי גיין מיט אויפגעדעקטע האר טאטשן גוים און פיערסען די בעלי באטען נאר פשוט די בשרירות לבי אילך אויפען ערגסטען פאנעם
מדראמט אריין ביי די שבת סעודה און מקלאטשט נאך תקיעות שופר און דעס איז ביי זיי אידישקייט און מזאגט נאך לכבוד שבת קודש - אוי זענען זיי קילע ליצים
סאיז קלאר אז זיי האבען א ציל און מישאן מיט דע ווידיאס און דעס גייט זעכער געבען דעם שטופ פאר נאך יונגעלייט זיי נאכצוטוהן
די וועג דאס אפצושטעלען איז נישט מיטען אראפשלעפען די ברייטע הוט און שרייען טשאווערגאס און מאכען דעם שטערן פארען גרעסטען פראבלעם פון דור
איך זוך נאך די פיערסט בעלי...
יאירבדחןוואס איז אפילו די פראגע? מעגליך אז זיין אוממאראאל האט אום צוגעברענגט אז ער זאל מיינען אז עס איז מאראליש עס צוטיען, אבער אזא רוצח קען נישט זיין נאר איינער וואס איז אוממאראליש,
איך פארשטיי נישט פונקטליך וואס דו זאגסט, אבער אויב עס בלייבט אז די האלאקאוסט כשלעצמו איז אן אוממאראלישער אקט כשלעצמו, נישט קיין חלק ווער עס באגייט עס און פארוואס, מיינט עס אז אפילו אויב רוב מענטשן אין א לאנד, אין אונזער פאל דייטשלאנד, האלטן אז מ'מעג הרג'ענען אלע אידן, און אפילו זיי אליין גלייבן אז ס'איז מאראליש אזוי צו טון, (ווי די נאציס האבן געהאלטן), פונדעסטוועגן איז עס נאכאלס אן אוממאראלישע אקט צו טון. דהיינו, דאס אז רוב מענטשן האלטן אז מ'דארף טון כך וכך בארעכטיגט נישט יעדע איינציגע מעשה פון א מאראלישע שטאנדפונקט, ס'איז דא א ליין וואס מ'טאר נישט אריבערגיין. דו שטעלסט עס דעם ליין ביי רציחה, איך שטעל עס אפ ביים רודפ'ן א פרוי וועגן לאזן וואקסן אירע האר.
יעצט לאז איך איבער פאר יעדן צו מחליט זיין אויב די האלאקאוסט אליין איז געווען אן אוממאראלישע אקט, אפגעזען ווער עס טוט עס, פארוואס מ'טוט עס, און וואו מ'טוט עס. ווער עס האלט אז אין געוויסע פעלער הייסט די האלאקאוסט מאראליש, איז בארעכטיגט צו פארטיידיגן די ועד הצניעות.
זאג, דו מאכסט זיך אדער דו מיינסט עס ערענסט?
דא איז דא א פרוי וואס זאגט מיט אירע אייגענע ווערטער אז קיינער האט איר נישט גערודפט, זי זאגט אז מיט אירע ווערטער אז זי האט בטבע נישט אריינגעפאסט אינעם שטרענגן רעליגעיזן לייף סטייל, בסך הכל האט מען איר געזאגט - לויט אירע ווערטער - אז קינדער פון אזא היים באלאנגן נישט און אזא שטרענגן מוסד, (און אגב יעדער זעט יעצט ווי גערעכענט זיי זענענן, די פרוי אליינס פארשטייט עס אויך, והדבר מובן מאיליו), עכ״ז לא נחה דעתך נאר צו ציען דערמיט א פאלאראל צו היטלער ימ״ש און דערמיט אראפ רייסען די קאמיונטי, און אויב בארעכטיגט מען די קאמיונטי דאן דארף מען - לדעתך - אויך בארעכטיגען היטלער ימ״ש,
איי אים סארי, אבער דיין מהלך המחשבה און דעם ענין מאכט בכלל נישט קיין סענעס מילד גערעדט,
מיט רעספעקט פאר די שרייבערס דא, מיין איך אז מיר האבן דא א פערפעקט עקזעמפל פון "השנאה מקלקלת את השורה", עס לאזט נישט גראד טראכטן. און הגם מען רעדט דא פון עירמאנט, און מען איז פארפארן קיין קרית יואל, פטור בלא כלום אי אפשר.
מען פרובירט דא מחלק זיין פון שניידן האר אויף א טריפל זערא, וועלכע סארט שיך מען גייט, אזש ביזן הרג'ענען מענטשן... וואס איז פשט פון די פארגלייכן? א גזירה שווה? קל וחומר? כלל ופרט וכלל?
די זאך איז פשוט. מיר האבן א תורה וועלכע איז אונז מחייב געוויסע מצוות און טוט פארבאטן טון עבירות. פארשטייט זיך אז אין אלעם איז פאראן מנהגים וקבלות שונים, יעדע פראקציע פון אידישקייט האט אנדערש מקובל, נישט נאר דער אשכנזי איז אנדערש פונעם ספרדי און תימנ'ער, נאר אפילו צווישן די אשכנזים אליינס קען זיין מערערע דרכים ומהלכים.
און וויבאלד אמעריקע איז א פרי קאנטרי, איז יעדער ענטייטעלד (עכ"פ ע"פ געזעץ) צו טון וואס ער וויל, און אפילו צו ווערן א פאלנער גוי ל"ע, ואין פוצה פה ומצפצף, קיינער קען אים גארנישט זאגן (מיר גייען נישט אריין תורה'דיג אלס די מצוה הוכח תוכיח).
איז געקומען א איד, ר' יואל טייטעלבוים זי"ע, די הפקירות פון אמעריקע האט אים וויי געטאן, האט ער מיט בלוט און שווייס אויפגעשטעלט א שטעטל, וואס איז שווער צו גלייבן וויפיל כוחות עצומות ער האט אריינגעלייגט אין דעם שטעטל, און געמאכט א אייגענע ווילעדזש, אלעס כדי מען זאל קענען האלטן די פאר תקנות וואס ער האט אראפגעשטעלט, בעניני דעות ואמונה, ובעניני צניעות, ובעניני חינוך. דאס איז די "קאנטיטוציע" פונעם שטעטל וואס איז נקראת על שמו, און ס'איז נישט מער ווי רעכט אז ווער עס איז נהנה פון די פירות וואס דער צדיק האט אנגעפלאנצט, זאל זיך האלטן לויט די פארשריפטן.
ווער עס וויל נישט, האט טאקע באמת עצות, מען קען (אנדערש ווי אין סקווירא) רואיג מופן צו מאנסי א האלבע שעה אוועק, אדער בארא פארק/פלעטבוש - אנדערטהאלבן שעה אוועק - וואו מען וועט נישט קיינעם נישט פייניגן פאר ביי-האר און גיין דורכזיכטיגע זאקן, דער מאן קען גיין מיט דזשיענס הויזן און א גרויסע קעפ, קיינער האט נישט קיין פראבלעם דערמיט. אבער אזויפיל מענטשליכקייט און הכרת הטוב קומט זיך דאך פארן שטעטל וועלכע איז מיוסד אויף תורה'דיגע תקנות, און איז געווען דער רצון פונעם מייסד און רוב מענטשן דארט, אז עס זאל זיין א פלאץ פון חסיד'ישע אידן מיטן חסיד'ישן לבוש, ע"פ די תקנות וואס ער האט איינגעשטעלט, לויט ווי עס איז מקובל פון זיינע עלטערן און רבי'ס.
איר ווייסט אלע אז איך בין נישט קיין עקסטרעמיסט, און איך גלייב אין פרידאם, אבער מען דארף וויסן וואו מחלק צו זיין, עס קען נישט זיין קיין הפקר וועלט און אנארכיע. וואס באדערט מיר יא, איז טאקע דאס זיך אריינמישן אין יענעמ'ס פריוואטע אנגעלעגנהייטן. למשל דער סאטמאר רב האט טאקע נישט געלאזט גיין מיט ביי האר, און אפילו קעגן שייטלעך - וואס איז היינט זייער פאפולער - האט ער געהאקט, אבער למשל ביי זיך אין בעדרום מעג יעדער מענטש בעטן זיין ווייב זאל זיך קליידן ווי אזוי ער/זי וויל, קיינער אינטרעסירט נישט וועלכע זאכן איך טו אין מיין בעדרום אדער אין מיין ביהכ"ס. ממילא אויב למשל וויל איך האבן א סעלפאן אין מיין טאש מיט דער סארט פילטער וואס "איך" וויל, איז דאס קיינעמס נישט דאגה,נישט אנטקעגן די תקנות, און גיין פייניגן פאר אזעלכע זאכן און סטראשען מיט קינדער אין די מוסדות איז נישט מיסודות הקהלה אדער פונעם שטעטל.
מען פרובירט דא מחלק זיין פון שניידן האר אויף א טריפל זערא, וועלכע סארט שיך מען גייט, אזש ביזן הרג'ענען מענטשן... וואס איז פשט פון די פארגלייכן? א גזירה שווה? קל וחומר? כלל ופרט וכלל?
די זאך איז פשוט. מיר האבן א תורה וועלכע איז אונז מחייב געוויסע מצוות און טוט פארבאטן טון עבירות. פארשטייט זיך אז אין אלעם איז פאראן מנהגים וקבלות שונים, יעדע פראקציע פון אידישקייט האט אנדערש מקובל, נישט נאר דער אשכנזי איז אנדערש פונעם ספרדי און תימנ'ער, נאר אפילו צווישן די אשכנזים אליינס קען זיין מערערע דרכים ומהלכים.
און וויבאלד אמעריקע איז א פרי קאנטרי, איז יעדער ענטייטעלד (עכ"פ ע"פ געזעץ) צו טון וואס ער וויל, און אפילו צו ווערן א פאלנער גוי ל"ע, ואין פוצה פה ומצפצף, קיינער קען אים גארנישט זאגן (מיר גייען נישט אריין תורה'דיג אלס די מצוה הוכח תוכיח).
איז געקומען א איד, ר' יואל טייטעלבוים זי"ע, די הפקירות פון אמעריקע האט אים וויי געטאן, האט ער מיט בלוט און שווייס אויפגעשטעלט א שטעטל, וואס איז שווער צו גלייבן וויפיל כוחות עצומות ער האט אריינגעלייגט אין דעם שטעטל, און געמאכט א אייגענע ווילעדזש, אלעס כדי מען זאל קענען האלטן די פאר תקנות וואס ער האט אראפגעשטעלט, בעניני דעות ואמונה, ובעניני צניעות, ובעניני חינוך. דאס איז די "קאנטיטוציע" פונעם שטעטל וואס איז נקראת על שמו, און ס'איז נישט מער ווי רעכט אז ווער עס איז נהנה פון די פירות וואס דער צדיק האט אנגעפלאנצט, זאל זיך האלטן לויט די פארשריפטן.
ווער עס וויל נישט, האט טאקע באמת עצות, מען קען (אנדערש ווי אין סקווירא) רואיג מופן צו מאנסי א האלבע שעה אוועק, אדער בארא פארק/פלעטבוש - אנדערטהאלבן שעה אוועק - וואו מען וועט נישט קיינעם נישט פייניגן פאר ביי-האר און גיין דורכזיכטיגע זאקן, דער מאן קען גיין מיט דזשיענס הויזן און א גרויסע קעפ, קיינער האט נישט קיין פראבלעם דערמיט. אבער אזויפיל מענטשליכקייט און הכרת הטוב קומט זיך דאך פארן שטעטל וועלכע איז מיוסד אויף תורה'דיגע תקנות, און איז געווען דער רצון פונעם מייסד און רוב מענטשן דארט, אז עס זאל זיין א פלאץ פון חסיד'ישע אידן מיטן חסיד'ישן לבוש, ע"פ די תקנות וואס ער האט איינגעשטעלט, לויט ווי עס איז מקובל פון זיינע עלטערן און רבי'ס.
איר ווייסט אלע אז איך בין נישט קיין עקסטרעמיסט, און איך גלייב אין פרידאם, אבער מען דארף וויסן וואו מחלק צו זיין, עס קען נישט זיין קיין הפקר וועלט און אנארכיע. וואס באדערט מיר יא, איז טאקע דאס זיך אריינמישן אין יענעמ'ס פריוואטע אנגעלעגנהייטן. למשל דער סאטמאר רב האט טאקע נישט געלאזט גיין מיט ביי האר, און אפילו קעגן שייטלעך - וואס איז היינט זייער פאפולער - האט ער געהאקט, אבער למשל ביי זיך אין בעדרום מעג יעדער מענטש בעטן זיין ווייב זאל זיך קליידן ווי אזוי ער/זי וויל, קיינער אינטרעסירט נישט וועלכע זאכן איך טו אין מיין בעדרום אדער אין מיין ביהכ"ס. ממילא אויב למשל וויל איך האבן א סעלפאן אין מיין טאש מיט דער סארט פילטער וואס "איך" וויל, איז דאס קיינעמס נישט דאגה,נישט אנטקעגן די תקנות, און גיין פייניגן פאר אזעלכע זאכן און סטראשען מיט קינדער אין די מוסדות איז נישט מיסודות הקהלה אדער פונעם שטעטל.
סתס אן הערה וואס איך האב געטראכט.
אויב קוקט מען נאר פון דער אייבישטערס פרעספעקטעוו. פון וועלעכן אינדיג האט דער אייבישטער מער נחת רוח? פון די אינדיק און ישיבה מיט די כאלאט, הוט און פיאות וואס פארט ארום די וועלט? אדער פון די אינדיג וואס גייט מיט אן אפגעשניטענע בארד. גייט א שווארצע כאלאט. פארקויפט אין 7/11 אבער ווארט און האט ליעב שבת קודש?
איך פרעג נאר לויטער פונען אייבערשטערס פרעספעקטעוו.
All opinions will equally be respected.
אויב קוקט מען נאר פון דער אייבישטערס פרעספעקטעוו. פון וועלעכן אינדיג האט דער אייבישטער מער נחת רוח? פון די אינדיק און ישיבה מיט די כאלאט, הוט און פיאות וואס פארט ארום די וועלט? אדער פון די אינדיג וואס גייט מיט אן אפגעשניטענע בארד. גייט א שווארצע כאלאט. פארקויפט אין 7/11 אבער ווארט און האט ליעב שבת קודש?
איך פרעג נאר לויטער פונען אייבערשטערס פרעספעקטעוו.
All opinions will equally be respected.
א - דו פארשטייסט די אומיושר פון צווינגען א מענטש צו בלייבען אין קרית יואל, און אויך ארויפצווינגען די תקנות זייערע. דאן פארשטיי אויך אז א מענטש וואס האט זיך איינגעארדענט און קרית יואל, א מענטש וואס טאטע מאמע שווער שוויגער ברידער שוועסטער דזאב איז דארט, איז אויף א געוויסע לעוועל געצווינגען.
אמת, מען דארף אויך נעמן אין חשבון דעם צוד שכנגד. רבינו הקדוש, אומגלויבליכע כוחות, קדושה וטהרה... אבער מען קען זיך אויך נישט טוהן כאדם העושה בתוך שלו. העובדא בשטח איז אז עס מאפט זיך נישט אזוי גרינג. מען איז געצווינגען to a degree.
ב - די מאווי זאגט נאר די טרוקענע פאקטן. איך האב געהאט אייגענע האר און מען האט מיך גערופן צו א פאליצייעשע אויספארשונג און פארדאמונג. מיין ווייב האט געדרייווט, האט מען געווארפען papers. יוש, איך האב אזוי געוואלט ער זאל זאגען flyers.
דו ווילסט equal time, מאך אויך א מאווי.
ג - פארוואס מעגסטו באזינגען אלע גויאישע עוולה'ס אדער אפי' כמו עוולה'ס, אבער ווען מען רעדט עפעס וואס איז נישט גיניסטיג אלל דע וועי לטובתך, שרייסטו קאזאק הנגזל.
אמת, מען דארף אויך נעמן אין חשבון דעם צוד שכנגד. רבינו הקדוש, אומגלויבליכע כוחות, קדושה וטהרה... אבער מען קען זיך אויך נישט טוהן כאדם העושה בתוך שלו. העובדא בשטח איז אז עס מאפט זיך נישט אזוי גרינג. מען איז געצווינגען to a degree.
ב - די מאווי זאגט נאר די טרוקענע פאקטן. איך האב געהאט אייגענע האר און מען האט מיך גערופן צו א פאליצייעשע אויספארשונג און פארדאמונג. מיין ווייב האט געדרייווט, האט מען געווארפען papers. יוש, איך האב אזוי געוואלט ער זאל זאגען flyers.
דו ווילסט equal time, מאך אויך א מאווי.
ג - פארוואס מעגסטו באזינגען אלע גויאישע עוולה'ס אדער אפי' כמו עוולה'ס, אבער ווען מען רעדט עפעס וואס איז נישט גיניסטיג אלל דע וועי לטובתך, שרייסטו קאזאק הנגזל.
איך האב נישט איבערגעליינט יעצט דעם גאנצן אשכול, אבער איך מיין קיינער (חוץ אפשר די אייגענע משפחה) האט נישט קיין טענות אויף זייער מהלך החיים, ס'איז קלאר אז יעדער מעג זיך אויסקלויבן זיין וועג ווי ער וויל גיין, פאר דעם האט א מענטש א בחירה, אוודאי איז עס א ווייטאג פאר עלטערן וואס זעען אז די קינדער לאזן איבער דעם דרך האבות, אבער די נחמה פורתא איז אז ער היט כאטש תורה ומצות.
און אוודאי איז גוט אז ס'איז דא אזא מקום פאר אזעלכע אידן, קיין איין נארמאלען מענטש שטערט נישט די עקזיסטענץ פון דעם מקום.
וואס ס'שטערט אביסל איז די נעגאטיווע חלקים.
יעצט בנוגע פרייהייט פאר תושבים פון א שטעטל, איך וואוין שוין אין קרית יואל ב"ה מער ווי 20 יאר, מיינע עלטערן'ס שטוב איז בכלל נישט פון די פרומע חלק, ס'איז א טיפיקל סאטמארע שטוב, און מען ליינט דארט ענגלישע ביכער, און מען האט געקענט הערן דארט מב"ד טעיפס (בשעתו ווען ער איז געווען דער אבי אבות הטומאה), ועכ"ז געדענק איך נישט אמאל אז איך זאל מיר פילן מיט עפעס רעסטריקטעט ווייל איך וואוין אין קרית יואל, און איך האב קיינמאל נישט געהערט מיינע עלטערן זיך אפרעדן.
ווער עס פירט א נארמאלע מענטשליכע שטוב, אפילו לויט די גאטונג ווי די רבי ז"ל האט פארלאנגט תש"כ, האט נישט קיין פראבלעם אין קרית יואל, און פילט נישט ווי מען נעמט אים אוועק די פרייהייט.
איינער וואס זוכט צו זיין קלוגער און גיין א שטאפל ווייניגער ווי די עלטערן, דער קען זיך אנשטאלפערן אין מכשולות, איז אויב דו מעגסט זיך אועקרוקן פון וואס דו האסט געזען ביי דיינע עלטערן, פארוואס זאל די הנהגה רוחניות נישט מעגן גיין א דרגא ארויף מיט זייער קער נעמען פון פראבלעמען?
שמעקעדיג האט עס זייער גוט ארויסגעברענגט און צולייגט, אבער אין די לעצטע שורה בין איך אביסל מחולק מיט דיר, ווייל זינט ווען טיילט מען איין וועלכע פילטער צו האבן? איך וואוין אין קרית יואל איך האב מיינע קינדער אין די מוסדות, און איך האב מיר אליין אויסגעוועלט וועלכע פילטער איך וויל, און ס'האט מיר נאך קיינער נישט געפרעגט וועלכע פילטער איך האב.
אינעם פעלד פון קאמפיוטער האט מען מיר ס"ה איין זאך איינגעטיילט, איך זאל נישט האלטן קיין קאמפיוטער אינדערהיים, חוץ מזה טיילט מען גארנישט איין. (ס'קען זיין איינער וואס האט שוין אנדערע פראבלעמען לייגט מען שוין דאס מיט מיטן פעקעדזש דיעל, אבער איך רעד פון רעגולע נארמאלע מענטשן)
און אוודאי איז גוט אז ס'איז דא אזא מקום פאר אזעלכע אידן, קיין איין נארמאלען מענטש שטערט נישט די עקזיסטענץ פון דעם מקום.
וואס ס'שטערט אביסל איז די נעגאטיווע חלקים.
יעצט בנוגע פרייהייט פאר תושבים פון א שטעטל, איך וואוין שוין אין קרית יואל ב"ה מער ווי 20 יאר, מיינע עלטערן'ס שטוב איז בכלל נישט פון די פרומע חלק, ס'איז א טיפיקל סאטמארע שטוב, און מען ליינט דארט ענגלישע ביכער, און מען האט געקענט הערן דארט מב"ד טעיפס (בשעתו ווען ער איז געווען דער אבי אבות הטומאה), ועכ"ז געדענק איך נישט אמאל אז איך זאל מיר פילן מיט עפעס רעסטריקטעט ווייל איך וואוין אין קרית יואל, און איך האב קיינמאל נישט געהערט מיינע עלטערן זיך אפרעדן.
ווער עס פירט א נארמאלע מענטשליכע שטוב, אפילו לויט די גאטונג ווי די רבי ז"ל האט פארלאנגט תש"כ, האט נישט קיין פראבלעם אין קרית יואל, און פילט נישט ווי מען נעמט אים אוועק די פרייהייט.
איינער וואס זוכט צו זיין קלוגער און גיין א שטאפל ווייניגער ווי די עלטערן, דער קען זיך אנשטאלפערן אין מכשולות, איז אויב דו מעגסט זיך אועקרוקן פון וואס דו האסט געזען ביי דיינע עלטערן, פארוואס זאל די הנהגה רוחניות נישט מעגן גיין א דרגא ארויף מיט זייער קער נעמען פון פראבלעמען?
שמעקעדיג האט עס זייער גוט ארויסגעברענגט און צולייגט, אבער אין די לעצטע שורה בין איך אביסל מחולק מיט דיר, ווייל זינט ווען טיילט מען איין וועלכע פילטער צו האבן? איך וואוין אין קרית יואל איך האב מיינע קינדער אין די מוסדות, און איך האב מיר אליין אויסגעוועלט וועלכע פילטער איך וויל, און ס'האט מיר נאך קיינער נישט געפרעגט וועלכע פילטער איך האב.
אינעם פעלד פון קאמפיוטער האט מען מיר ס"ה איין זאך איינגעטיילט, איך זאל נישט האלטן קיין קאמפיוטער אינדערהיים, חוץ מזה טיילט מען גארנישט איין. (ס'קען זיין איינער וואס האט שוין אנדערע פראבלעמען לייגט מען שוין דאס מיט מיטן פעקעדזש דיעל, אבער איך רעד פון רעגולע נארמאלע מענטשן)
וואס נאך ווילט איר? די מעגסט טאן וואס די ווילסט אבער אויב באקומסט צוריק א שנעלקעלע גייסטו אונז אויסקעצלען פאר די מידיע ווי א קליינע קינד? וואס האקט עטס אין קאפ אריין ווער פייניגט דיך
לאמיך דא עפעס פרעגען. איך זיך נישט קיינעם ח"ו וויי צוטאן, איך וויל נאר באמת פארשטיין. וואס ווילן דא די חברה? און וואס ווילן אסאך פון די אפגעפארענע? בימים ההם פון ווען אפגעפארענע האבן אנגעהויבען צו ווערן אפגעפארן האט יעדער פארשטאנען, אז זייער ציל איז צו לעבן א בעסערן טאג. ערליכע אידן האבן אייביג געליטן רדיפות און השמצות, זיי זענען זיך געפארן איינשרייבן אין בערלין אינעווערסיטי אדער ערגעץ אנדערש, און זיך געזעצט לערנען פלייסיג און דערנאך געווארן א דאקטער אודער א פראפעסאר והכל על מקומו יבא בשלום. זיי האבן נישט געהאקט אויף אונז און מיר האבן נישט געהאקט אויף זיי. און שוין, עכ"פ דער ציל איז געווען א גליקליכער לעבן מיט א דיפלאמע. אדער לעבן אן קיין פרעשור, אבער וואוסענדיג אז דער פרומער וועג איז דער ריכטיגער וועג, אבער ס'איז ליידער נישט פאר מיר. איי עם סארי איך קאן דאס נישט דערהייבן און איך שעץ אייך זייער שטארק אז איר קענט דאס יא מיטמאכן, און אייביג האבן זיי געוואוסט אז זיי בלייבן אידן אבער מיט א דרגה'לע קלענער.
היינט איז א גאר נייע וועלט ער ברויך נישט קיין דיפלאמע, ער ברויך נישט קיין אייגענער באשיידען לעבן, ער מיהט זיך נישט צו טרעפען עפעס א אויסגעטרעטענעם מהלך, ער וויל איין זאך, פאטשן אין פנים. פאטשן און שטויסען זיין טאטע, זיין מאמע, זיינע רביס, זיינע חברים, מיט דעם זענען די חברה ביזי א גאנצן טאג און א גאנצע נאכט. והמפורסם אין צריך ראי'. זיי שטייען און זוכען מיט ליכט ווער ס'האט זיי אביוזט וכדו' ממש מיט מסירת נפש ארבעטן זיי, אז זיי קוקען זיך ניטאמאל אום אויף זייער אייגענער לעבן.
בנוגע קרית יואל. איך בין געווען אויף גאנץ יו"ט אין קרית יואל איר וועט מיר נישט גלייבן וואס דארט טוט זיך אפ. איר מיינט אוודאי אז מ'רעד דא פון עפעס א קאמיניסטישע שטעטל. איך בין ארומגעלאפן דאווענען אין עטליכע שטיבעלאך. איין טאג האב איך געדאווענט וותיקין אין כולל ביי הר"ר שלום קליין. די פארטאגס מנין ווערט אנגעפירט דורך הר"ר יחזקאל יואל סאמעט און כ'האב נישט געגלייבט וויפיל אינגעלייט און בחורים ס'דאווענען דארטן, ס'טוט זיך דארט א שמחהדיגער מצב יעדער איז וועלקאם איך האב נאך אזא געשמאקער פארטאגס מנין אין ערגעץ נישט געזעהן. און דאס איז ממש ספעציעל פאר אינגעלייט וואס קענען נישט דערהייבן קיין פרעשור.
כ'האב אויך געדאווענט אין ביידע גרויסע סאטמערע שולהן, און אויך אין חרדים. יעדער גייט זיך זיין וועג ס'קוקט אויס וואו יעדער האט אויסגעפירט וואס ער האט געוואלט און אלע האבן שלום געמאכט מיט'ן מצב.
איין תפלה בין איך געגאנגען צו מיין אלטע אכסניא בק"ק פראג ביי הר"ר יוסף שווארטץ. לקבל פני רבו ברגל... דער האט אראפגעלייגט א ווארימער דאווענען, כדרכו בקדש פונקט ווי דער רבי ז"ל... אבער כ'באמערק אז ס'דא דארט עפעס א נייער עולם. דער צבור דאווענט ווארעם און הויעך, און דער אמאליגער צבור חסידי פראג זעהט מען נישט צופיל. ווער איך געוואר אז רוב אינגעלייט האבען אוועקגעמופט קיין מאנסי. פארוואס? ווייל מ'האט זיי אביסל געפרעשערט דא און דארט און זיי - די אויפגעקלערטע - האבן עס מער נישט געקאנט דערהייבן
איז מיין קשיא צי די חברה וואס גייט דא פאר? די שטאט קרית יואל איז אוועקגעשטעלט געווארן על טהרת הקדש. פיין און וואיל. אבער ווי נאך לאזט מען דיך אזוי פיל טאן וואס די ווילסט? אוודאי ברויכסטע אביסל שוויצען עפעס אויפצוטאן. פונקט ווי איבעראל, און אוודאי ברויכסטו געדענקען אז יש לנו אב זקן דער רבי זי"ע און דאס איז זיין שטעטל. אבער פון דא אין ווייטער איז קיינער מער נישט בעה"ב. איך הער אז די פראג'ער ישיבה האלט היינט ביי דרייסיג בחורים טאקע אין שטעטעל, עמי בבית, און פאר אזעלעכע בחורים הצריכים חיזוק. וואס מ'פלעגט פארשיקן קיין מאנסי און מאחורי הפרגוד האב איך געהערט אז ער פלאנט נאך מוסדות על טהרות הקדש שיטת רביה"ק, דארטן בגלילות, טאקע פאר אזעלעכע אינגעלייט און אז קהל האט נישט קיין שום פראבלעם דערמיט.
ווייטער חוה"מ בין איך געפארן מיט א קרוב צו א נייע פארק. א שטח רחבות ידים ממש מעין עולם הבא, מיט בלויז אידן באמת א שמחת יו"ט פאר די גאנצע משפחה און ווער האט דאס צוגעשטעלט? די געטרייע פירער פון קרית יואל, זיי פלאנירען און זיי ארבעטן און זיי פירן אויס און אזוי וועט אי"ה אויך זיין בנוגע די פיי-ליין.
ממילא איז מיין קשיא, וואס נאך ווילט איר? די מעגסט טאן וואס די ווילסט אבער אויב באקומסט צוריק א שנעלקעלע גייסטו אונז אויסקעצלען פאר די מידיע ווי א קליינע קינד. וואס ווילסטו זיין א איד אדער אדער א גוי? וואס האקט עטס אין קאפ אריין ווער פייניגט דיך.
קרית יואל דעוועלאפט זיך אלץ א הערליכע שטאט און די וואס האבן שכל די כאפן זיך מיט מיטן באן. און די לוזערס זאלן טאקען אפציען קיין מאנסי.
לאמיך דא עפעס פרעגען. איך זיך נישט קיינעם ח"ו וויי צוטאן, איך וויל נאר באמת פארשטיין. וואס ווילן דא די חברה? און וואס ווילן אסאך פון די אפגעפארענע? בימים ההם פון ווען אפגעפארענע האבן אנגעהויבען צו ווערן אפגעפארן האט יעדער פארשטאנען, אז זייער ציל איז צו לעבן א בעסערן טאג. ערליכע אידן האבן אייביג געליטן רדיפות און השמצות, זיי זענען זיך געפארן איינשרייבן אין בערלין אינעווערסיטי אדער ערגעץ אנדערש, און זיך געזעצט לערנען פלייסיג און דערנאך געווארן א דאקטער אודער א פראפעסאר והכל על מקומו יבא בשלום. זיי האבן נישט געהאקט אויף אונז און מיר האבן נישט געהאקט אויף זיי. און שוין, עכ"פ דער ציל איז געווען א גליקליכער לעבן מיט א דיפלאמע. אדער לעבן אן קיין פרעשור, אבער וואוסענדיג אז דער פרומער וועג איז דער ריכטיגער וועג, אבער ס'איז ליידער נישט פאר מיר. איי עם סארי איך קאן דאס נישט דערהייבן און איך שעץ אייך זייער שטארק אז איר קענט דאס יא מיטמאכן, און אייביג האבן זיי געוואוסט אז זיי בלייבן אידן אבער מיט א דרגה'לע קלענער.
היינט איז א גאר נייע וועלט ער ברויך נישט קיין דיפלאמע, ער ברויך נישט קיין אייגענער באשיידען לעבן, ער מיהט זיך נישט צו טרעפען עפעס א אויסגעטרעטענעם מהלך, ער וויל איין זאך, פאטשן אין פנים. פאטשן און שטויסען זיין טאטע, זיין מאמע, זיינע רביס, זיינע חברים, מיט דעם זענען די חברה ביזי א גאנצן טאג און א גאנצע נאכט. והמפורסם אין צריך ראי'. זיי שטייען און זוכען מיט ליכט ווער ס'האט זיי אביוזט וכדו' ממש מיט מסירת נפש ארבעטן זיי, אז זיי קוקען זיך ניטאמאל אום אויף זייער אייגענער לעבן.
בנוגע קרית יואל. איך בין געווען אויף גאנץ יו"ט אין קרית יואל איר וועט מיר נישט גלייבן וואס דארט טוט זיך אפ. איר מיינט אוודאי אז מ'רעד דא פון עפעס א קאמיניסטישע שטעטל. איך בין ארומגעלאפן דאווענען אין עטליכע שטיבעלאך. איין טאג האב איך געדאווענט וותיקין אין כולל ביי הר"ר שלום קליין. די פארטאגס מנין ווערט אנגעפירט דורך הר"ר יחזקאל יואל סאמעט און כ'האב נישט געגלייבט וויפיל אינגעלייט און בחורים ס'דאווענען דארטן, ס'טוט זיך דארט א שמחהדיגער מצב יעדער איז וועלקאם איך האב נאך אזא געשמאקער פארטאגס מנין אין ערגעץ נישט געזעהן. און דאס איז ממש ספעציעל פאר אינגעלייט וואס קענען נישט דערהייבן קיין פרעשור.
כ'האב אויך געדאווענט אין ביידע גרויסע סאטמערע שולהן, און אויך אין חרדים. יעדער גייט זיך זיין וועג ס'קוקט אויס וואו יעדער האט אויסגעפירט וואס ער האט געוואלט און אלע האבן שלום געמאכט מיט'ן מצב.
איין תפלה בין איך געגאנגען צו מיין אלטע אכסניא בק"ק פראג ביי הר"ר יוסף שווארטץ. לקבל פני רבו ברגל... דער האט אראפגעלייגט א ווארימער דאווענען, כדרכו בקדש פונקט ווי דער רבי ז"ל... אבער כ'באמערק אז ס'דא דארט עפעס א נייער עולם. דער צבור דאווענט ווארעם און הויעך, און דער אמאליגער צבור חסידי פראג זעהט מען נישט צופיל. ווער איך געוואר אז רוב אינגעלייט האבען אוועקגעמופט קיין מאנסי. פארוואס? ווייל מ'האט זיי אביסל געפרעשערט דא און דארט און זיי - די אויפגעקלערטע - האבן עס מער נישט געקאנט דערהייבן
איז מיין קשיא צי די חברה וואס גייט דא פאר? די שטאט קרית יואל איז אוועקגעשטעלט געווארן על טהרת הקדש. פיין און וואיל. אבער ווי נאך לאזט מען דיך אזוי פיל טאן וואס די ווילסט? אוודאי ברויכסטע אביסל שוויצען עפעס אויפצוטאן. פונקט ווי איבעראל, און אוודאי ברויכסטו געדענקען אז יש לנו אב זקן דער רבי זי"ע און דאס איז זיין שטעטל. אבער פון דא אין ווייטער איז קיינער מער נישט בעה"ב. איך הער אז די פראג'ער ישיבה האלט היינט ביי דרייסיג בחורים טאקע אין שטעטעל, עמי בבית, און פאר אזעלעכע בחורים הצריכים חיזוק. וואס מ'פלעגט פארשיקן קיין מאנסי און מאחורי הפרגוד האב איך געהערט אז ער פלאנט נאך מוסדות על טהרות הקדש שיטת רביה"ק, דארטן בגלילות, טאקע פאר אזעלעכע אינגעלייט און אז קהל האט נישט קיין שום פראבלעם דערמיט.
ווייטער חוה"מ בין איך געפארן מיט א קרוב צו א נייע פארק. א שטח רחבות ידים ממש מעין עולם הבא, מיט בלויז אידן באמת א שמחת יו"ט פאר די גאנצע משפחה און ווער האט דאס צוגעשטעלט? די געטרייע פירער פון קרית יואל, זיי פלאנירען און זיי ארבעטן און זיי פירן אויס און אזוי וועט אי"ה אויך זיין בנוגע די פיי-ליין.
ממילא איז מיין קשיא, וואס נאך ווילט איר? די מעגסט טאן וואס די ווילסט אבער אויב באקומסט צוריק א שנעלקעלע גייסטו אונז אויסקעצלען פאר די מידיע ווי א קליינע קינד. וואס ווילסטו זיין א איד אדער אדער א גוי? וואס האקט עטס אין קאפ אריין ווער פייניגט דיך.
קרית יואל דעוועלאפט זיך אלץ א הערליכע שטאט און די וואס האבן שכל די כאפן זיך מיט מיטן באן. און די לוזערס זאלן טאקען אפציען קיין מאנסי.
מיין קשיא צו די גאנצע עירמאנט קליקע, אויב איז אלעס אזוי גוט און זיס, צו וואס דארף מען זיך שטעכן, נידלען, שלונגען, אריינציען, די אלע שעדליכע סובסטאנצען.
מען טענה'ט זיך און מען טענה'ט זיךת און מען קימט אלס ציריק צו די זעלבע טענות,
די נישט פרימע שרייען מיר ווילן לעבן א חיי הפקר, אפי' אונעם סאמען הייליגן שטעטל,
און די פרימע שרייען מער ווייניגער שיגץ ארויס, גייט אייך וואו די אויגן טראגן אייך, און קריכט אראפ פון אינז, און חאזט איינז לעבן אונזער לעבן, און קריכט אראפ פון אינז, לאזט אונז לעבן אונזער לעבן, און מיר לאז אייך לעבן לעבן אייער לעבען, והכול על מקומו יבוא בשלום......
די נישט פרימע שרייען מיר ווילן לעבן א חיי הפקר, אפי' אונעם סאמען הייליגן שטעטל,
און די פרימע שרייען מער ווייניגער שיגץ ארויס, גייט אייך וואו די אויגן טראגן אייך, און קריכט אראפ פון אינז, און חאזט איינז לעבן אונזער לעבן, און קריכט אראפ פון אינז, לאזט אונז לעבן אונזער לעבן, און מיר לאז אייך לעבן לעבן אייער לעבען, והכול על מקומו יבוא בשלום......
קאך_לעפלמען טענה'ט זיך, און מען טענה'ט זיך, און מען קימט אלס ציריק צו די זעלבע טענות,
די נישט פרימע שרייען מיר ווילן לעבן א חיי הפקר, אפי' אונעם סאמען הייליגן שטעטל,
און די פרימע שרייען מער ווייניגער, "שיגץ ארויס", גייט אייך וואו די אויגן טראגן אייך, און קריכט אראפ פון אינז,
און לאזט איינז לעבן אונזער לעבן, און קריכט אראפ פון אינז, לאזט אונז לעבן אונזער לעבן, און מיר לאז אייך לעבן לעבן אייער לעבען,
והכל על מקומו יבוא בשלום......
קאך לעפיל, איך פארשטיי נישט וואס איר האט מוסיף געווען אינעם צווייטן הודעה מער ווי אינעם ערשטן, מיין שאלה ווערט נאר שטערקער נאכן זעען יואליש לייקן דוקא דעם צווייטן הודעה און נישט דעם ערשטן, עם איי מיסינג סאמטינג?
און אז מען רעדט שוין, דו באקלאגסט דיך אז מען מאכט שוין חזרה, און דו מאכסט חזרה פון ביידע נקודות אבער דו פרעזענטירסט נאר איין צד וויל איך דא בקיצור מאכן חזרה פינעם צווייטן צד, דהיינו אז עס מאפט זיך נישט אזוי גרינג אוועק פון א פלאץ ווי מען איז אויפגעצויגן געווארן און עס וואוינען דארט משפחה חברים וכו'.
און אז מען רעדט שוין, דו באקלאגסט דיך אז מען מאכט שוין חזרה, און דו מאכסט חזרה פון ביידע נקודות אבער דו פרעזענטירסט נאר איין צד וויל איך דא בקיצור מאכן חזרה פינעם צווייטן צד, דהיינו אז עס מאפט זיך נישט אזוי גרינג אוועק פון א פלאץ ווי מען איז אויפגעצויגן געווארן און עס וואוינען דארט משפחה חברים וכו'.
קיינער זאגט נישט אז אוועקמופן איז גרינג, אבער פארוואס עפעס זאל דער רוב אוועקמופן צוליב איינצעלנע וואס האבן מחליט געווען צו משנה זיין? עס איז נישט מער ווי קאמאן סענס, כל המשנה ידו על התחתונה...
איך בין נישט געקומען איבער חזר'ן דעם גאנצע סומעטאכע אפילו מיט אזא חשובע שרייבער ווי אייך הרב דאט קאם, כ'האב סך הכל מעורר געווען דעם קאך לעפעל אז ווען מען מאכט א חזרה און א סך הכל ברויך מען עס מאכן יושר'דיג.
און אויף דיין טענה פון כל המשנה, עיין באריכות און די פריעדיגע תגובות, די חברה האלטן אז קיינער דארף נישט אוועקמאפן נישט דער מיעוט און נישט דער רוב.
און אויף דיין טענה פון כל המשנה, עיין באריכות און די פריעדיגע תגובות, די חברה האלטן אז קיינער דארף נישט אוועקמאפן נישט דער מיעוט און נישט דער רוב.
איך האלט גראדע אז ערשט די מיעוט מעג נישט אוועקמופן, נישט ווייל איך געב זיי גערעכט נאר פשוט אויף אנצוהאלטן דעם באלאנס אקעגן די ראדיקאלן און עקסטרעמיסטן, די יעניגע פאוער הונגעריקע משתלטים, אלס א קר"י איינוואוינער בין איך עדות צו די אומצאליגע פרישע גזירות וואס די חברה טרעפן אלס אויף איעדן מאנטיג און דאנערשטיג, (ובפרט אויף קינדער אין מוסדות), ווען סעם אינדיג פאלגט מיר ווען בלייבט ער דא און עפענט דא זיין שול צוזאמען מיט ליפא, וואלטן אונזערע נערוון רואיגער געווען, טענות אבער וואלט ער נישט געקענט האבן אויב רודפ'ט מען אויף די זאכן וואס איז אקעגן דעם מייסד'ס פרינציפן, לדעתי העניי'.
אזעלכע בעלי הצלת יוסף'ס (וואלדמאן) וואס זענען גרייט מוסר נפש צו זיין זיך מיט דער משפחה פאר'ן ציבור קומען נישט אראפ אזוי אפט.
אזעלכע בעלי הצלת יוסף'ס (וואלדמאן) וואס זענען גרייט מוסר נפש צו זיין זיך מיט דער משפחה פאר'ן ציבור קומען נישט אראפ אזוי אפט.
נישט גילטיג.
Download link: Right click and save
בענדזשאמין פרענקליןאיך בין נישט געקומען איבער חזר'ן דעם גאנצע סומעטאכע אפילו מיט אזא חשובע שרייבער ווי אייך הרב דאט קאם, כ'האב סך הכל מעורר געווען דעם קאך לעפעל אז ווען מען מאכט א חזרה און א סך הכל ברויך מען עס מאכן יושר'דיג.
און אויף דיין טענה פון כל המשנה, עיין באריכות און די פריעדיגע תגובות, די חברה האלטן אז קיינער דארף נישט אוועקמאפן נישט דער מיעוט און נישט דער רוב.
איך פארשטיי דיין טענה אז דער מיעוט האלט אז דער רוב קען בלייבן אפילו מיט זיי. אבער אויב גייט מען נאך רוב איז דאס אויך איינע פון די זאכן וואס דער רוב איז אומאיינשטימיג און האלט אז דער הנהגת מיעוט בעט יא אז דער רוב זאל אוועקגיין.
איז דאס ריכטיג אז זיי ריפען זיך ארטעדאקס?
ריכטיג מיינעך איד אמת אז זייער לייף סטייל פיט אריין אונטער ארטעדאקס גיידליינס?
איז שייך צי זאגן פונקט ווי ארטעדאקס היינט זעט אויס אנדערש ווי ארטעדאקס הונטדרעט יאר ציריק. דאס זעלבע קען זיי טענה'ן אז ארטעדאקס איוואלווד אויף זייער אויפן.
דרך אגב צי ביישינען דאס פלאץ ווי די קינד איז יונק חיות בימי אמו, איז דען מנוגד צי ארטעדאקס?
אדער ארומקוקן מיט א שמייכעל ביי תקיעת שופר אנשטאט אריין גולמן אונעם מחזיר ערנסטערהייט איז עפעס נישט ארטעדאקסיש. אדער קלאפן נאכן די תקיעות תי מערבב זיין דעם שטן?
ריכטיג מיינעך איד אמת אז זייער לייף סטייל פיט אריין אונטער ארטעדאקס גיידליינס?
איז שייך צי זאגן פונקט ווי ארטעדאקס היינט זעט אויס אנדערש ווי ארטעדאקס הונטדרעט יאר ציריק. דאס זעלבע קען זיי טענה'ן אז ארטעדאקס איוואלווד אויף זייער אויפן.
דרך אגב צי ביישינען דאס פלאץ ווי די קינד איז יונק חיות בימי אמו, איז דען מנוגד צי ארטעדאקס?
אדער ארומקוקן מיט א שמייכעל ביי תקיעת שופר אנשטאט אריין גולמן אונעם מחזיר ערנסטערהייט איז עפעס נישט ארטעדאקסיש. אדער קלאפן נאכן די תקיעות תי מערבב זיין דעם שטן?
מיר האבן נישט קיין מסורה אויף א רינגל במקום הטבור, משא"כ חח נזם וכומ"ז האבן מיר יא א מסורה.
הדד בן בדדר' שמחהקאך_לעפלאין די שטאט קראלי אין רומעניע, איז געווען רב הגה''צ רבי שאול בראך זי''ע, און ער האט געפירט די שטאט ביד רמה, למעשה איז געווען אין קראלי א היפשע פאר יודן, וואס זענען נישט געווען אזוי פרום און ערליך ווי די אלגעמיינע איינוואוינער, זיי האבן זיך נישט געוואלט אונטערווארפן אונטער די שטרענגע תקנות וואס דער רב האט אראפגעשטעלט אינעם שטאט למשמרת הדת, (דא אינעם קאווע שטיבל ריפט מען דאס "אויפגעקלערט", אבער אין דער אלטער היים האט מען אזאנע גערופן "נישט אזעלכע ערליכע יודן".)
האט דער רב רבי שאול זי''ע געמאכט פאר זיי אן עקסטערע מנין, וואו זיי האבן זיך געדאווענט אויף זייער שטייגער, (איך גלייב נישט אז זיי האבן געפירט אינגאנצן אויף נוסח עירמאנט, אבער עפעס אזא גאטונג) און ער האט געמאכט זיין זון הרה''ג רבי אלעזר ז''ל פאר רב דארט, און אלעס איז געווען על מי מנוחות.
דערנאך האט געדינט דארט אלס רב רבינו הק' מסאטמאר זי''ע, און ער האט זיך געפירט אויף די זעלבע וועג ווי דער פריערדיגער רב הרה''ק רבי שאול זי''ע, און אלעס איז געווען בכי טוב, יעדער האט פארשטאנען וואו ער באלאנגט, קיינער האט זיך נישט געמישט אין דעם צווייטענס געשעפטן, און שלום און מנוחה האט געהערשט אינעם שטאט.
ווען רבינו הק' זי''ע האט פארלאזט קראלי, און איז געווארן אויף גענומען פאר רב אין סאטמאר, זענען די אלע נישט פרומע ארויסגעקראכן פון די מייז לעכער, און זיי האבן זיך משתלט געווען אויף די צענטראלע קהלה, און געברענגט א רב קיין קראלי, הרה''ק רבי אביש האראוויטץ זי''ע, דער טאטע פון הרה''ק רבי הערשלע ספינקער זי''ע.
למעשה האבן די ערליכע יודן אין די שטאט נישט געוואלט דעם רבי אביש פאר רב, צוליב פארשידענע סיבות. דאס האט געברענגט א פייערדיגע מחלוקת, פון די ערלכע יודן מיט די נישט פרומע, עס איז געווען פון די גרויליגסטע מחלוקות וואס איז נאר אמאל געווען אין די יודישע היסטאריע, און די גאנצע שטאט איז געגאנגען א גאנג.
נישט נאר שקרים וכזבים, חלומות ודמיונות, נאר טייל פון די סאטמערע PR.
א גרויסער שקויעח ר' שמחה פארן דאס מעורר זיין. דאס איז שקר, שטותים און פערדעריי. דאס איז הוצאות שם רע אויף איד א צדיק תמים ונשגב, א תלמיד חכם און א בנן של קדושים, פון וועמען עס זענען געבליבן ערליכע אידישע דורות דא אויף די וועלט. עס איז נארישע סאטמארע פי אר, און עס איז נאריש ווייל עס זענען נאך דא היינט מענטשן ביי וועמען מען קען עס מברר זיין. און איך מיין נישט דעם רשע ושקרן הידוע זריעל גליק
יאפס, ביי די סאטמארע חזרים איז דאס פון די קלייניקייטען.
נולד מאוחראיז דאס ריכטיג אז זיי ריפען זיך ארטעדאקס?
ריכטיג מיינעך איד אמת אז זייער לייף סטייל פיט אריין אונטער ארטעדאקס גיידליינס?
איז שייך צי זאגן פונקט ווי ארטעדאקס היינט זעט אויס אנדערש ווי ארטעדאקס הונטדרעט יאר ציריק. דאס זעלבע קען זיי טענה'ן אז ארטעדאקס איוואלווד אויף זייער אויפן.
דרך אגב צי ביישינען דאס פלאץ ווי די קינד איז יונק חיות בימי אמו, איז דען מנוגד צי ארטעדאקס?
אדער ארומקוקן מיט א שמייכעל ביי תקיעת שופר אנשטאט אריין גולמן אונעם מחזיר ערנסטערהייט איז עפעס נישט ארטעדאקסיש. אדער קלאפן נאכן די תקיעות תי מערבב זיין דעם שטן?
מנהג בעלזא להכות כף על כף קודם מה נשתנה - איז דאס קעגן ארטאדאקס אידישקייט?
דוכט זיך מיר, מנהג חסידים בכל אתר ואתר צו קלאטשן ביי בואי בשלום מנוגד צו א קלארן שטיקעל ארטעדאקסישע שולחן ערוך...
ווי אזוי זאגט הרב רבי מיכאל וויינער? יעדער וועלט זיך זיינע מצוות און עבירות...
זעהסט פונקט אין בעלז איז מען מקפיד נישט צו קלאטשן שבת טאקע מטעם יענע שו"ע.
איך אויךזעהסט פונקט אין בעלז איז מען מקפיד נישט צו קלאטשן שבת טאקע מטעם יענע שו"ע.
און פסח ביינאכט מעג מען קלאטשן?
איך אויךיאפס, ביי די סאטמארע חזרים איז דאס פון די קלייניקייטען.
און וואס טוט זיך ביי די סאטמארע נישט חזירים? ביי זיי איז עס פון די גרויסיקייטן?
געפילטע פישמיר האבן נישט קיין מסורה אויף א רינגל במקום הטבור, משא"כ חח נזם וכומ"ז האבן מיר יא א מסורה.
אבער א טייל פון די סחורה וואס דו רעכנסט אויס, קען מען נישט ארויפלייגן אויף יו. טוב. 😳 🙄
ענטפער צו קאך לעפל
צווישן אנדערע זאכן וואס דו רעכנסט אויס איז דער פאקט אז די "נישט פרומע" האבן געברענגט ר' אביש'ל הורוויץ קיין קראלע. איך האב איין וואונטש. צו זיין אזא "נישט פרומער" ווי ר' אביש'ל הרווויץ און זיין זון ר' הערשלי זצ"ל.
berlbalagulehצווישן אנדערע זאכן וואס דו רעכנסט אויס איז דער פאקט אז די "נישט פרומע" האבן געברענגט ר' אביש'ל הורוויץ קיין קראלע. איך האב איין וואונטש. צו זיין אזא "נישט פרומער" ווי ר' אביש'ל הרווויץ און זיין זון ר' הערשלי זצ"ל.
דו טרייעסט נאך אפצוענטפערן די פערדערייען?
*שמואל דוד הערצאג, איז א חשוב'ע אינגערמאן. געבוירען איז ער אין מאונט-קיסקא, נייטרא, זיין טאטע איז פון די ערשטע תושבים, און אן איידעם ביי ר' יונה לעפקאוויטש פון די מייסדי היישוב. שמואל דוד איז אן איידעם ביי מיכאל בער בויער, די גבאי, וואס איז אן איידעם ביי שמואל דוד לעווי ז"ל, דער מנהל. אונזער ר' שמואל דוד'ל האט געלערנט אין נייטרא מיום הולדתו עד יום חתונתו. ער דאוונעט אשכנז, לייגט תפילין חול-המועד, זאגט מערבית, שנייט נישט די בארד, און האט נישט קיין אימעיל אקואנט. - נייטרא פליסט אין זיין בלוט אדורך און אדורך.
די חתונה איז געווען אין מאנסי. נישט ווייל זיי האבן דארט משפחה, נאר ס'איז פשוט נישטא קיין חתונה זיין אין נייטרא. - מען האט ניטאמאל געדארפט דאס אויסשמועסן ביים א.ג. בעשוי, אז די קאפ"ל גייט זיך באזעצען אין... נייטרא. אוודאי אזוי.
א מענטש טראכט און גאט לאכט. ליידער, צוליב א געזונטהייט פראבלעם מיט זיין שנה ראשונה ווייבל, האט די יונגע זיווג זיך געמוזט אריבערציען קיין לעיקוואד! א פרעמדע מדינה!
ויהי היום, זייער בכור'לע איז געווען גרייט פאר חדר, שוין געטרעינט א.א.וו. שמואל דוד קען די טעלעפאון פון חדר אויסוויינדיג, ער רופט אריין אין אפיס. א סעקראטער, פון די נייטרא-ברוין משפחה נעמט דעם קאלל:
אפיס: העללאו
ש"ד: א גוטן, דאס איז שמואל דוד הערצאג.
אפיס: וועלכע?
ש"ד: די לעפקאוויטש אייניקעל
אפיס: וועלכע?
ש"ד: נו, די בויער מחותן.
אפיס: אה, פון לעיקוואד..
ש"ד: יא, יא,
אפיס: אה, א גוטן וואס מאכסטו, ביסט שוין נישט דא געווען אויף שבת אפאר חדשים.
ש"ד: יא, ס'אביסל ווייט, דו ווייסט דאך... כ'דרייוו נישט.. ס'נישט גרינג..
אפיס: יא, כ'פארשטיי. בקיצור, סאו וואס איז נייעס?
ש"ד: די מעשה איז אזוי, מיין זוהן איז שוין גרייט פאר חדר, ער איז געווארן דריי פסח.
אפיס: און?...
ש"ד: גארנישט, איך וויל אים פשוט איינשרייבן אין חדר.
אפיס: וואס? וועלכע חדר?
ש"ד: אין נייטרא, דארט וואו איך האב געלערנט.
אפיס: דו מאפסט אהער?
ש"ד: ניין, פארוואס פרעגסטו? איך מוז זיין אין לעיקוואד.
אפיס: סאו וואס ווילסטו פון מיר?
ש"ד: גארנישט, וואס איז די פראבלעם? ס'נישטא קיין קינדערגארטן קלאס?
אפיס: ש"ד, וואס רעדסטו, איך בין אביסל צומישט, דו וואוינסט אין לעיקוואד? און די שרייבסט איין דיין יונגעל דא אין נייטרא?
ש"ד: וואו דען? איך בין א נייטרא'ער, מיין טאטע מאמע זיידע באבע, שווער שוויגער, ס'אלץ נייטרא.
אפיס: כ'האב נישט געזאגט דו ביסט נישט נייטרא, סך הכל וויל איך פארשטיין וויאזוי א יונגעל פון לעיקוואד זאל קומען און גיין טעגליך פון און צו נייטרא? ס'איז דאך א מהלך.
ש"ד: איך ווייס ס'נישט נאנט, אבער דארפס פארשטיין, ווער האט אויפגעשטעלט נייטרא אויב נישט מיין טאטע און זיידע?
אפיס: חלילה, ש"ד, איך האב נישט קיין טענה'ס אז דו וואוינסט ווייט. איך פראביר נאר מסביר צו זיין אז ווען מ'וואוינט ווייט, האט נישט קיין זין צו שיקן די קינדער אזא ווייטע מהלך.
ש"ד: וואס איז מיט הכרת הטוב? דאס באצאלט מען פאר אזא נייטרא-מסי"נ משפחה? נישט גענוג מיין רעביצין איז נישט געזונט, דארף איך נאך מיטמאכן אז מ'נעמט נישט אריין מיינע קינדער אין די מוסדות ווי איך האב אלע מיינע יארן געלערנט? וואו איז דער יושר? אידיש בלוט איז גארנישט ביי ענק? ר' מיכאל בער זכרונו לברכה וואלט דיך פארשיקט פון יישוב פאר אזא התנהגות!
אפיס:.... ממממממ....
ש"ד: כ'וויל נישט הערן גארנישט! איך רוף שוין מיין טאטע!
-----
איך וויין מיט ר' ש"ד, ווער איז נייטרא אויב נישט ער, אבער ער וואוינט דאך ווייט...
דער נמשל זענען די וואס ווילן שיקן זייערע קינדער אין א מוסד ווי זיי האבן געלערנט, אבער במשך הזמן האבן זיי אוועקגעמופט. קיינער האט נישט קיין טענות אויף זיי, אבער די מוסדות איז זייער ווייט פון דיר, פארוואס שיקן די קינדער דארט?
*אלע נעמען געטוישט, אן קיין סיבה.
די חתונה איז געווען אין מאנסי. נישט ווייל זיי האבן דארט משפחה, נאר ס'איז פשוט נישטא קיין חתונה זיין אין נייטרא. - מען האט ניטאמאל געדארפט דאס אויסשמועסן ביים א.ג. בעשוי, אז די קאפ"ל גייט זיך באזעצען אין... נייטרא. אוודאי אזוי.
א מענטש טראכט און גאט לאכט. ליידער, צוליב א געזונטהייט פראבלעם מיט זיין שנה ראשונה ווייבל, האט די יונגע זיווג זיך געמוזט אריבערציען קיין לעיקוואד! א פרעמדע מדינה!
ויהי היום, זייער בכור'לע איז געווען גרייט פאר חדר, שוין געטרעינט א.א.וו. שמואל דוד קען די טעלעפאון פון חדר אויסוויינדיג, ער רופט אריין אין אפיס. א סעקראטער, פון די נייטרא-ברוין משפחה נעמט דעם קאלל:
אפיס: העללאו
ש"ד: א גוטן, דאס איז שמואל דוד הערצאג.
אפיס: וועלכע?
ש"ד: די לעפקאוויטש אייניקעל
אפיס: וועלכע?
ש"ד: נו, די בויער מחותן.
אפיס: אה, פון לעיקוואד..
ש"ד: יא, יא,
אפיס: אה, א גוטן וואס מאכסטו, ביסט שוין נישט דא געווען אויף שבת אפאר חדשים.
ש"ד: יא, ס'אביסל ווייט, דו ווייסט דאך... כ'דרייוו נישט.. ס'נישט גרינג..
אפיס: יא, כ'פארשטיי. בקיצור, סאו וואס איז נייעס?
ש"ד: די מעשה איז אזוי, מיין זוהן איז שוין גרייט פאר חדר, ער איז געווארן דריי פסח.
אפיס: און?...
ש"ד: גארנישט, איך וויל אים פשוט איינשרייבן אין חדר.
אפיס: וואס? וועלכע חדר?
ש"ד: אין נייטרא, דארט וואו איך האב געלערנט.
אפיס: דו מאפסט אהער?
ש"ד: ניין, פארוואס פרעגסטו? איך מוז זיין אין לעיקוואד.
אפיס: סאו וואס ווילסטו פון מיר?
ש"ד: גארנישט, וואס איז די פראבלעם? ס'נישטא קיין קינדערגארטן קלאס?
אפיס: ש"ד, וואס רעדסטו, איך בין אביסל צומישט, דו וואוינסט אין לעיקוואד? און די שרייבסט איין דיין יונגעל דא אין נייטרא?
ש"ד: וואו דען? איך בין א נייטרא'ער, מיין טאטע מאמע זיידע באבע, שווער שוויגער, ס'אלץ נייטרא.
אפיס: כ'האב נישט געזאגט דו ביסט נישט נייטרא, סך הכל וויל איך פארשטיין וויאזוי א יונגעל פון לעיקוואד זאל קומען און גיין טעגליך פון און צו נייטרא? ס'איז דאך א מהלך.
ש"ד: איך ווייס ס'נישט נאנט, אבער דארפס פארשטיין, ווער האט אויפגעשטעלט נייטרא אויב נישט מיין טאטע און זיידע?
אפיס: חלילה, ש"ד, איך האב נישט קיין טענה'ס אז דו וואוינסט ווייט. איך פראביר נאר מסביר צו זיין אז ווען מ'וואוינט ווייט, האט נישט קיין זין צו שיקן די קינדער אזא ווייטע מהלך.
ש"ד: וואס איז מיט הכרת הטוב? דאס באצאלט מען פאר אזא נייטרא-מסי"נ משפחה? נישט גענוג מיין רעביצין איז נישט געזונט, דארף איך נאך מיטמאכן אז מ'נעמט נישט אריין מיינע קינדער אין די מוסדות ווי איך האב אלע מיינע יארן געלערנט? וואו איז דער יושר? אידיש בלוט איז גארנישט ביי ענק? ר' מיכאל בער זכרונו לברכה וואלט דיך פארשיקט פון יישוב פאר אזא התנהגות!
אפיס:.... ממממממ....
ש"ד: כ'וויל נישט הערן גארנישט! איך רוף שוין מיין טאטע!
-----
איך וויין מיט ר' ש"ד, ווער איז נייטרא אויב נישט ער, אבער ער וואוינט דאך ווייט...
דער נמשל זענען די וואס ווילן שיקן זייערע קינדער אין א מוסד ווי זיי האבן געלערנט, אבער במשך הזמן האבן זיי אוועקגעמופט. קיינער האט נישט קיין טענות אויף זיי, אבער די מוסדות איז זייער ווייט פון דיר, פארוואס שיקן די קינדער דארט?
*אלע נעמען געטוישט, אן קיין סיבה.
זייער קלוג און זיס קאווע טרונקער, אבער דאך איז עס נאך נישט קיין פארגלייך. אפשר אין געוויסע פעלער איז עס א גוטע תירוץ, אבער וואס טוט זיך מיט אלע אנדערע פעלער ווי קינדער ווערן מוחרם פון מוסדות און עלטערן פון בתי חיים צוליב....
נישט שערן די האר
יא שטיצן די בארד
טאטע/מאמע באקומען א דעגרי
מאמע טראגט א סוועדער מיט א הוטל
גייט גאלדענע שיך
קאלירטע קלייד
האט דרייווינג לייסענס
פארמאגט אן אייפון
גייט אין רעסטוראנט
אויסגעטון די הוט/טיכל/שפיצל
טאטע גייט אן א הוט אין שול
אדער אן א רעקל אין גאס
שמועסט אין פאליש
לאזט די קינדער טראגן קורצע ערמעל
פארן בייקס
גייט קיין פלארידע אויף וועקאציע
וכו' וכו'
די קשיא ווערט נאך שווערער ווען מען דערמאנט זיך איבערן לא יומתו בנים על אבות ואבות על בנים....
נישט שערן די האר
יא שטיצן די בארד
טאטע/מאמע באקומען א דעגרי
מאמע טראגט א סוועדער מיט א הוטל
גייט גאלדענע שיך
קאלירטע קלייד
האט דרייווינג לייסענס
פארמאגט אן אייפון
גייט אין רעסטוראנט
אויסגעטון די הוט/טיכל/שפיצל
טאטע גייט אן א הוט אין שול
אדער אן א רעקל אין גאס
שמועסט אין פאליש
לאזט די קינדער טראגן קורצע ערמעל
פארן בייקס
גייט קיין פלארידע אויף וועקאציע
וכו' וכו'
די קשיא ווערט נאך שווערער ווען מען דערמאנט זיך איבערן לא יומתו בנים על אבות ואבות על בנים....
אויסגעטון די הוט?
דערמאנסט מיר אן אינטרעסאנטן עפיזאד.
אן איינוואוינער פון אפסטעיט איז אריינגעקומען קיין וומסב"ג עפעס ארלעדיגן. ער איז ארויסגעקומען פון זיין אויטא אן א הוט, אזוי ווי ער איז געוואוינט.
גייט נישט אדורך עטליכע סעקונדעס, און איינער שטעלט אים אפ: ר' איד, איר האט אפשר פארגעסן אייער הוט?
אוי! כאפט זיך דער גאסט - איך האב פארגעסן נישט מיין הוט, נאר אז איך בין אין וויליאמסבורג
דערמאנסט מיר אן אינטרעסאנטן עפיזאד.
אן איינוואוינער פון אפסטעיט איז אריינגעקומען קיין וומסב"ג עפעס ארלעדיגן. ער איז ארויסגעקומען פון זיין אויטא אן א הוט, אזוי ווי ער איז געוואוינט.
גייט נישט אדורך עטליכע סעקונדעס, און איינער שטעלט אים אפ: ר' איד, איר האט אפשר פארגעסן אייער הוט?
אוי! כאפט זיך דער גאסט - איך האב פארגעסן נישט מיין הוט, נאר אז איך בין אין וויליאמסבורג
הוגה'לע זאל דאס זיין פארן נישט עסען צוויבעל אין די אייער. נישט קיין חילוק וואס די תקנה איז, אויב איז דאס ביי די מוסדות אן עיקר (יא גערעכט נישט גערעכט), פארוואס שיקן דיין קינד אין א פלאץ ווי ער געהערט נישט.
אז די מוסדות פארלאנג א קאפעל פון 6 ביסטו דער משוגענער וואס איז לוחם פאר א 4'ער. קען מען דען עסען א מילכיגע פרישטאג אין דעללי 52?
אז די מוסדות פארלאנג א קאפעל פון 6 ביסטו דער משוגענער וואס איז לוחם פאר א 4'ער. קען מען דען עסען א מילכיגע פרישטאג אין דעללי 52?
קאווע טרינקער(יא גערעכט נישט גערעכט)
וואס מיינט דאס? דער פראזע ווערט אסאך גענוצט בתוך מחנינו. אין מיינע אויגן אויב עפעס איז נישט גערעכט איז עס נישט גערעכט. ופשוט הוא כילי"ח
איך מיין צו זאגן: אן אריינגיין אין דעם שמועס.
איך האפ אז דו האסט שוין גענוג געליינט מיינע הודעות דא, און דו ווייסט מיין גרויס הערצה צו די תקנות גדולות...
אבער מיט דעם אלעם בין איך ביים מיינוג אז א מוסד (וואס געהערט סוכ"ס צו א יחיד) האט א רעכט צו סקרינען וועם ער וויל וויאזוי ער וויל, ס'זיינס. ער איז א משוגענער? קען זיין. רעכט האט ער אבער.
איך האפ אז דו האסט שוין גענוג געליינט מיינע הודעות דא, און דו ווייסט מיין גרויס הערצה צו די תקנות גדולות...
אבער מיט דעם אלעם בין איך ביים מיינוג אז א מוסד (וואס געהערט סוכ"ס צו א יחיד) האט א רעכט צו סקרינען וועם ער וויל וויאזוי ער וויל, ס'זיינס. ער איז א משוגענער? קען זיין. רעכט האט ער אבער.
קאווע טרינקעראבער מיט דעם אלעם בין איך ביים מיינוג אז א מוסד (וואס געהערט סוכ"ס צו א יחיד) האט א רעכט צו סקרינען וועם ער וויל וויאזוי ער וויל, ס'זיינס. ער איז א משוגענער? קען זיין. רעכט האט ער אבער.
יעצט וועט מען מוזן גיין פרעגן ריכטער קרעמער און זיצן אין דין תורה פאר אכצן יאר איבער א יעדע מוסד און דורכטון אויב עס באלאנגט צו א יחיד אדער צום כלל.
סיריעסלי ספיקינג, די מוסדות פון חסידישע קהלות פארשטייט יעדער איינער אז עס איז דא צו דינען פאר די גאנצע קהלה אפגעזעהן ווי דיק די מאמעס שטרימפ איז.
חוץ מזה, דו האלטסט אז ווען די מוסד איז זיינס האט ער רעכט. און וואס האלט אונזער טאטע אין הימל?, איז ער מסכים מיט דעם?
א שמועס נישט פאר יעצט.
שוין צייט איינצוזעהן אז אלעס אלעס געהערט פאר יחידים. נאך אלע דרייענישען.
זייט ווען רעכענט מען זיך מיט די טאטע אין הימל? חדש אסור מן התורה.
העמיר רעדן א צווייט מאל, כ'פאק פעק..
שוין צייט איינצוזעהן אז אלעס אלעס געהערט פאר יחידים. נאך אלע דרייענישען.
זייט ווען רעכענט מען זיך מיט די טאטע אין הימל? חדש אסור מן התורה.
העמיר רעדן א צווייט מאל, כ'פאק פעק..
הוגהקאווע טרינקעראבער מיט דעם אלעם בין איך ביים מיינוג אז א מוסד (וואס געהערט סוכ"ס צו א יחיד) האט א רעכט צו סקרינען וועם ער וויל וויאזוי ער וויל, ס'זיינס. ער איז א משוגענער? קען זיין. רעכט האט ער אבער.
יעצט וועט מען מוזן גיין פרעגן ריכטער קרעמער און זיצן אין דין תורה פאר אכצן יאר איבער א יעדע מוסד און דורכטון אויב עס באלאנגט צו א יחיד אדער צום כלל.
סיריעסלי ספיקינג, די מוסדות פון חסידישע קהלות פארשטייט יעדער איינער אז עס איז דא צו דינען פאר די גאנצע קהלה אפגעזעהן ווי דיק די מאמעס שטרימפ איז.
חוץ מזה, דו האלטסט אז ווען די מוסד איז זיינס האט ער רעכט. און וואס האלט אונזער טאטע אין הימל?, איז ער מסכים מיט דעם?
בדרך כלל אויב פאסט ער זיך נישט צו צו די תקנות המוסדות איז ער אויך נישט אין די קהלה, דאס גייט געקניפט און געבינדן
די מוסדות באלאנגט פאר א קהלה, וואס די קהלה באשטייט פון יחידים, וואס די רוב פון די יחידים ווילען יא אז מען זאל קיקען אויף די לבוש פון די עלטערן טו א סערטען דעגרי.
הערה צו קאווע טרינקער
די מעשה'לע וואס דו ברענגסט איז זייער הארצרייסנד. ס'איז א "טיער דזשערקער". אבער דאס קען דאך נישט טוישן דעם פאקט אז פון נייטרא ביז לעיקוואוד איז א מהלך פון קרוב צו דריי שעה פארן. און א קליין קינד קען נישט מיטמאכן א נסיעה פון דריי שעה, צוויי מאל א טאג. חוץ אויב לעיקוואוד מאכט אויף א תלמוד תורה אין נייטרא אדער נייטרא מאכט אויף א תלמוד תורה אין לעיקוואוד. מ'קען זיין זיבן דורות א היימישער, געטרייער, אייגענער. און ס'קען זיין קירוב הלב, אבער דעם פאקט פון ריחוק מקום קען מען נישט טוישן. 😳 🙄
איך בין אויך מסכים אז ער האט רעכט ווייל למעשה געהערט עס צו א יחיד. אבער קום נישט בעטן געלט ביי מיר.
berlbalagulehדי מעשה'לע וואס דו ברענגסט איז זייער הארצרייסנד. ס'איז א "טיער דזשערקער". אבער דאס קען דאך נישט טוישן דעם פאקט אז פון נייטרא ביז לעיקוואוד איז א מהלך פון קרוב צו דריי שעה פארן. און א קליין קינד קען נישט מיטמאכן א נסיעה פון דריי שעה, צוויי מאל א טאג. חוץ אויב לעיקוואוד מאכט אויף א תלמוד תורה אין נייטרא אדער נייטרא מאכט אויף א תלמוד תורה אין לעיקוואוד. מ'קען זיין זיבן דורות א היימישער, געטרייער, אייגענער. און ס'קען זיין קירוב הלב, אבער דעם פאקט פון ריחוק מקום קען מען נישט טוישן. 😳 🙄
פשששש.... וואו דא תורה, דארט חכמה!
נייגעריגערא הערצליכן דאנק מיסטער דאט קאם!!
דו האסט עס אליין אפלוידעט? אויב יא: עצתי נתונה אז זאלסט טוישן דעם ווידיאו טייטל צו עפעס אינגאנצן אנדערש כדי ס'זאל זיין אביסל שווערער פאר די חברה עס צו טרעפן מיט א בלויזע סערטש אויף יו-טוב און קלעימען קאפירייט!
עניוועי: איך האב עס שוין אראפגענומען פאר מיר!
גוט האסט עס אראפגענומען, מיינס איז שוין אראפ, יעצט איז דיין רייע...
עס איז מיר אינטרעסאנט געווען איבערצוקוקן די אנאליטיקס רעפארט, ווי שנעל אזא זאך פארט היינט צו טאג'ס, די ווידעאו איז געווען אנליין נאר 5 טעג און מיט א פרייוועט לינק, דאס הייסט פרעמדע האבן עס נישט געקענט טרעפן, איבער 8100 מענטשן האבן עס געקוקט, 68% איז געווען מאביל וויזיטס, די איבעריגע איז יוטוב.קאם אדער עמבעדעד אין וועבסייט'ס, די לינק איז צוערשט געווען דא אויף קאווע שטיבל און דערנאך צושפרייט אויף טוויטער, פעיסבוק, היידפארק, און אויף נאך בערך 15 וועבסייטס, מענטשן פון 27 מדינות האבן עס געזעהן, עס זענען געווען קוקער'ס פון אזוי ווייט ווי קראאטיע, רוסלאנד, פוילן, טיילאנד, אויסטראליע... לייקס און נישט לייקס צוזאמען בערך 50 און גלייך אויף גלייך, כמאמר הכתוב 2 אידן 3 דעות.
אז ס'איז מין רייע בינעך דא...
איך האב נישט קיין יו-טוב קאנאל, און כ'בין נישט אינטערעסירט צו עפענען!
האב'ך געבעטן א חבר זאל עס לייגן אויף זיין! און דאס איז דער לינק [נאר עקסעסעבעל דורך'ן לינק]:
ביטע צושפרייטן..
<a class="postlink" href="http://www.youtube.com/watch?v=tcywCHEHKZ8&feature=youtu.be">http://www.youtube.com/watch?v=tcywCHEH ... e=youtu.be</a>
איך האב נישט קיין יו-טוב קאנאל, און כ'בין נישט אינטערעסירט צו עפענען!
האב'ך געבעטן א חבר זאל עס לייגן אויף זיין! און דאס איז דער לינק [נאר עקסעסעבעל דורך'ן לינק]:
ביטע צושפרייטן..
<a class="postlink" href="http://www.youtube.com/watch?v=tcywCHEHKZ8&feature=youtu.be">http://www.youtube.com/watch?v=tcywCHEH ... e=youtu.be</a>
דיין חבר האט עס שוין אראפגענומען
ש'כח פארן מעורר זיין דערוועגן!
איך האב איהם געפרעגט דערוועגן, האט ער געזאגט ס'איז געווען א טעות און ער האט עס שוין צוריק ארויפגעלייגט!
איך האב געטוישט דעם פריערדיגן לינק צום נייעם!
איך האב איהם געפרעגט דערוועגן, האט ער געזאגט ס'איז געווען א טעות און ער האט עס שוין צוריק ארויפגעלייגט!
איך האב געטוישט דעם פריערדיגן לינק צום נייעם!
א חבר מיינע פרעגט מיר נעכטן, וועלכע חלק פון די "שטעטל" קליפ האב איך דאס מערסטע ליב געהאט. איך האב אים געענטפערט אז איך האב דאס מערסטע הנאה געהאט די חלק וואו רעביצן גאלדבערגער תליט"א באקומט א חח ונזם אינעם טבור.
מיין חבר קוקט מיר אן מיט פארוואונדערונג, די בעלי באטן רינג???? ער האט נישט געקענט גלייבן אז איך בין אזוי shallow און נאריש.
די אמת איז אבער אז איך האב גאר שטארקע רעספעקט דייקא פאר אזעלכע מעשים. דאס גיין מיטן מגן דוד כנגד הלב איז קינדערישע נקמה אין סאטמאר (אויסער אויב זי קען מיך איבערזאגן כאטש דריי שטיקלעך פון הערצל, בן גוריון אדער רב קוק). די זעלבע איז מיט גאר אסאך זאכן וואס ווערן – און ווערן נישט – דערמאנט דארט. עס ווערט געטון פשוט אויפצורעגן אנדערע אדער צו געפעלן אנדערע.
דער ספעציפישע אקט איז אבער א שטארקע סימבאליזירנדע אקט. איך בין נישט זיכער אז זי אליינס פארשטייט דאס, אבער אין מיינע אויגן איז עס גאר שטארק געשעצט. שמעו דברי און איך וועל מיך מסביר זיין.
א רינג אינעם טבור איז אויסגעהאלטן על פי תורה לכל הדעות. איך גלייב נישט אז מען קען טרעפן א שום שמץ של איסור דערביי (אויב יא, אדרבא איך בין נייגעריג צו זעהן). פון די אנדערע זייט וועסטו זאגן אז במקומותינו איז דאס נישט איינגעפירט, נו קיינער זעהט דאך עס נישט סייווי, סאו עס איז נישטא ווער זאל קרומען מיט די נאז אדער לאכן.
איינער וואס שמעקט גאר שטארק אן זיך צו לעכערן די בויך (גיי פארשטיי פארוואס) אפגעזעהן פון וואו זי/ער נעמט דער מושג, אבער יענער האלט זיך צוריק פון עס טון נאר צוליב דעם ווייל עס איז "משוגע" "פאני" "מאדנע" "קרעיזי" "גוי"איש" וכדומה איז אין מיינע אויגן א קאויערד. נעם אביסל מוט עס אדורך צו טראכטן אן זעהן אויב עס איז דא א סיבה פארוואס נישט, זיי אייגנארטיג, און טו אמאל עפעס פאר דיר און נישט פאר יענעם!
פרומט, כולנו בעד הטבור רינג!!!! 😃 😃 😃
דיסקלעימער: מיין ווייב און איך פלאנען ביידע נישט דאס נאכצומאכן, אפשר מיט אנדערע זאכן אבער נישט מיט דעם. לעכערן די בויך וועלן מיר לאזן פאר אנדערע.
מיין חבר קוקט מיר אן מיט פארוואונדערונג, די בעלי באטן רינג???? ער האט נישט געקענט גלייבן אז איך בין אזוי shallow און נאריש.
די אמת איז אבער אז איך האב גאר שטארקע רעספעקט דייקא פאר אזעלכע מעשים. דאס גיין מיטן מגן דוד כנגד הלב איז קינדערישע נקמה אין סאטמאר (אויסער אויב זי קען מיך איבערזאגן כאטש דריי שטיקלעך פון הערצל, בן גוריון אדער רב קוק). די זעלבע איז מיט גאר אסאך זאכן וואס ווערן – און ווערן נישט – דערמאנט דארט. עס ווערט געטון פשוט אויפצורעגן אנדערע אדער צו געפעלן אנדערע.
דער ספעציפישע אקט איז אבער א שטארקע סימבאליזירנדע אקט. איך בין נישט זיכער אז זי אליינס פארשטייט דאס, אבער אין מיינע אויגן איז עס גאר שטארק געשעצט. שמעו דברי און איך וועל מיך מסביר זיין.
א רינג אינעם טבור איז אויסגעהאלטן על פי תורה לכל הדעות. איך גלייב נישט אז מען קען טרעפן א שום שמץ של איסור דערביי (אויב יא, אדרבא איך בין נייגעריג צו זעהן). פון די אנדערע זייט וועסטו זאגן אז במקומותינו איז דאס נישט איינגעפירט, נו קיינער זעהט דאך עס נישט סייווי, סאו עס איז נישטא ווער זאל קרומען מיט די נאז אדער לאכן.
איינער וואס שמעקט גאר שטארק אן זיך צו לעכערן די בויך (גיי פארשטיי פארוואס) אפגעזעהן פון וואו זי/ער נעמט דער מושג, אבער יענער האלט זיך צוריק פון עס טון נאר צוליב דעם ווייל עס איז "משוגע" "פאני" "מאדנע" "קרעיזי" "גוי"איש" וכדומה איז אין מיינע אויגן א קאויערד. נעם אביסל מוט עס אדורך צו טראכטן אן זעהן אויב עס איז דא א סיבה פארוואס נישט, זיי אייגנארטיג, און טו אמאל עפעס פאר דיר און נישט פאר יענעם!
פרומט, כולנו בעד הטבור רינג!!!! 😃 😃 😃
דיסקלעימער: מיין ווייב און איך פלאנען ביידע נישט דאס נאכצומאכן, אפשר מיט אנדערע זאכן אבער נישט מיט דעם. לעכערן די בויך וועלן מיר לאזן פאר אנדערע.
קען דאס נישט זיין א שאלה פון חציצה?
איך בין זיכער אז די רבני ערמאנט, האבן דירוך געטאן די הלכה, און איך גלייב נישט אז אזא אישה כשרה, וואו פרימט'ל ואלט דאס געטאן אן קיין דעת תורה, פון די חשובע רבנים בתוככי ק''ק ערמאנט יצ''ו!
פיקציעקען דאס נישט זיין א שאלה פון חציצה?
קודם כל, איך האב הנאה אז איינער האט אנגענומען מיין טשאלאנדזש ערענסט און זוכט צו טרעפן א מקור לאיסור... 🙂
למעשה, צו ענטפערן דיין שאלה, עס איז פונקט אזא שאלה פון חציצה ווי אוירינגלעך, און נאזרינגלעך וואס אונזערע הייליגע אמהות האבן געטראגן.