הערליך אראפגעלייגט, ר' ונבנתה! עיקרן של דברים האב איך שוין געברענגט א צייט צוריק: <a class="postlink" href="/post/20758">http://kaveshtiebel.com/viewtopic.php?p=20758#p20758</a>
איך האב זיך שוין עטליכע מאל באגעגענט אין א כלל 'יעדע זאך ריקט זיך פון סדר צו אומ-סדר', און אויב פארשטיי איך גוט איז דאס די Second law of thermodynamics.
מען באציהט זיך צו איהם ווי א 'חוק קדוש', עס האט עפעס די גלאריע פון א חוק בלי טעם, ער שטייט עפעס כשוה בין השוין צווישן די חוקים קדושים וואס שטעלן די יסודות הטבע, גראוויטי, ניוטאן'ס חוקים פון תנועה וכו'.
פארשטיי איך נישט, איז דאס נישט די פשוטע קאמען סענס פון פראבעביליטי? אז מען האט האלץ, איז דאך דא טריליאנען אופנים אז זיי זאלן זיך צוזאמען קומען און נישט פארמירן א טיש און נאר איינס אז יא, אז מאלפעס זאלן אויסקלאפן א שעיקספיער, דארף מען דען נישט טריליאנען מאלפעס און איך ווייס וויפיהל צייט?
דו זאגסט מיר אז ווען איך צוברעך א גלאז גייט עס דוקא פון סדר צו אומ-סדר, דאס איז עפעס א חלות דין אז דער פארעם פון גלאז הייסט סדר און דער פארעם נישט און יעצט קומט עפעס א חוק און ריקט עס דוקא פון דעם צו דעם? פראקטיש איז נאר דא איין פארעם פון טריליאנען וואס דער גלאז וועט זיין ראוי צו טרינקן דערפון, ממילא זענען אייביג די טשענסעס אז ער זאל האבן איינע פון די אלע אנדערע פארעמען, ואדרבא, לאמיר דיר אנצייכענען א פונקטליכע וועג ווי אזוי די שטיקער גלאז זאלן זיך צושפרייטען אויף די ערד - איינע פון די טריליאנע אומ-סדר'דיגע אופנים, וועלן מיר זעהן אויב דו קענסט צוטרעפן אז עס זאל זיך אזוי צוברעכן.
לויט די דוגמא וואס דו ברענגסט רעדסטו פון entropy. דאס איז אן אינטעגראלע קאמפאונענט אין די צווייטע law of thermodynamics, ווי אויך אין אנדערע laws און טעאריעס.
בנוגע דיין שאלה, די laws of nature זענען נישט דייקא קיין חק בלי טעם. אדרבא, רוב פון זיי האבן מאטאמאטישע ערקלערונגען, פונקט ווי דיין פראבעביליטי ערקלערונג. (איך מיין אז פראבעביליטי ווערט טאקע גענוצט אלץ באווייז סיי פאר entropy און סיי פאר thermodynamics.) די פאקט אז ס'האט א מאטאמאטישע חשבון מאכט נאר די געזעץ שטערקער.
דיסקלעימער: מיינט נישט אז איך בין אויסגעקאכט אין סייענס, בכלל נישט. כ'האב פונקט לעצטענס געליינט איבער דער נושא. לאמיר ווארטן ביז יאיר און אנדערע ידענים קומען און גיבן אביסל מער אינפא.
גוט געזאגט, הוגה. צו מאכן קלארער, די second law of thermodynamics איז א מציאות, יעדער קען דאס זען ביים אראפשטעלן א גלאז הייסע טיי אויפ'ן טיש, נאך עטליכע מינוט וועט די הייסע ענערגיע וואס ליגט אין די טיי זיך אויסמישן אין די לופט און עס וועט ווערן קאלט, און די לופט וואס איז בלויז עטוואס הייס וועט נישט אריינקריכן אין דעם גלאז טיי. די entropy principle זאגט אז די סיבה איז וויבאלד בכלליות וועט שטענדיג ווערן פון סדר אומ'סדר, און נישט פארקערט. יא, עס איז דא אמאל א ווייטע מציאות אז אקסיגען מאלעקולס אין א קליין ווינקל אין די לופט זאלן זיך פונקט אויסשטעלן אויף א שיינער סדר פאר א קורצע צייט, אבער אין ריעל לייף איז די פראבעביליטי לגבי ענערגיע אזוי אסטראנאמיש קליין אז מיר קענען זיין זיכער אז א גלאז טיי וועט אייביג ווערן קעלטער און נישט הייסער.
יישר כח פאר די אינפארמאטיוו ארטיקל. למעשה האב איך אליינס געטראכט אז דאס איז לכאורה די תשובה בנוגע עווילושאן, נעמליך אז די דיקריס אין ענטראפי אויף earth געשעהט צוליב די אינקריס אין ענטראפי אין אנדערע פלעצער אין די יוניווערס כגון די זון אדער אפילו אין אנדערע געלעקסיס. איה''נ קיין proof דערויף קען מען נישט ברענגן אבער עס איז גענוג צו פארענטפערן די ענטראפי פרינציפאל און די צווייטע געזעץ פון טערמאדיינאמיקס. יעצט וועט יעדער (פארשטייט זיך) אננעמען לויט ווי זייער beleif לויטעט.
התינח עווילושאן, וואס טוסטו אבער מיט די ביג בענג טעאריע? דארט איז דאך נאר געווען א דיקריס אין ענטראפי אן קיין שום אינקריס?
The solution here is that because the universe is expanding it keeps getting shifted out of equilibrium, and in the drive to reach a new equilibrium state, you can get pockets of order occurring without violating the second law, because the maximum allowable entropy also keeps increasing.
איך בין קיין סייענטיסט, און איך בין זיכער אז עס פעלט מיר אסאך אינפארמאציע. במושכל ראשון זעהט מיר עס אויס ווי א באבע תירוץ. דאס הייסט אז אין געוויסע פעלער איז דא א יוצא מן הכלל ביי די ענטראפי פרינציפל. ווען? ווען כ'האב נישט קיין אנדערע תירוץ. דאס איז א טיפיקעל רעליגיעזע סטייל תירוץ.
@יאיר, דיין הסבר בנוגע עווילושאן שטימט אזוי ווי איך האב דא געשריבן.
דאס וואס דו האסט געשריבן איז נישט קיין הסבר אויף עוואלושען, ס'איז א הסבר אויף די origin of life. די צוויי זאכן האבן נישט קיין שייכות. איך קען רואיג גלייבן אין די סייענטיפישע הסבר אויף עוואלושען און נישט גלייבן אין די סייענטיפישע הסבר אויף די origin of life, אויף וואס ס'איז נאך באמת נישטא קיין געהעריגע הסבר, ממילא קען יעדער גלייבן וואס ער וויל אן דעם וואס ער זאל סותר זיין סייענס.
פארוואס איז די חקירה לימיטעד צו קאלירן דאס קען געפרעגט ווערן אויף יעדע פון די 5 חושים אויף יעדער געפיל קען דאך זיין אז א צווייטער נעמט אויף גאר אנדערש, ווער זאגט אז דער געפיל שמחה ברענגט ביי א יעדן די זעלבע געפיל? אפשר אן ״א״ קוקט אויס ביי אן אנדערן ווי א ״ב״. און אויב ווייסן מיר נישט און מ׳וועט קיינמאהל אויסגעפונען איז פונקט ווי קאלירן למאי נפק״מ? און ס׳קען הייסן אז יעדער שפירט די זעלבע.
כ'מיין אז די חילוק צווישן קאלירן און געפילן איז טאקע דאס אז געפילן איז סוביעקטיוו צום מענטש וואס שפירט דאס. קיינער קען דיך נישט מסביר זיין וואס פונקטליך איז דאס שמחה, מען קען עס נאר מסביר זיין מיט אויסערליכע סממנים און vague הגדרות. ווידעראום קאלירן קען מען סייענטיפיש אפשאצן און מגדיר זיין, קאליר על מחנהו וקאליר על דגלו, יעדע איינציגסטע קאליר מיט זיין אייגענארטיגן שעיד פון בלוי, רויט און געל. דערפאר פאסט זיך ביי קאלירן חוקר צו זיין צו מיר עקספירענסען דאס די זעלבע, משא"כ געפילן וועלכע זענען מעיקרא סוביעקטיוו, און ווערן אויטאמאטיש עקספיריענסט אנדערש אויפן אינדיווידואלן שטאפל.
לגבי א און ב פארשטיי איך נישט וואס איז שייך חוקר צו זיין. צו באדייט דען נישט "א" אז א געוויסע סכום פיקסעלס איז שווארץ און די איבעריגע ווייס, און די אלע שווארצע פיקסעלס וועלן אלץ אנפילן די זעלבע קאארדינעיטס? וואס איז שייך חקר'ן אז ראובן זעט דאס אנדערש ווי שמעון (unless ראובן האט דיסלעקסיע)?
איז נישט די ביג בענג אפיציעל די 'זאך/פראסעס' וואס האט אונז רענדאמלי געברענגט די יוניווערס אין די פארם וואס עס איז געווען אין יענע צייטן? אויב איז מעגליך געווען עפעס פאר די ביג בענג דאן דארפן מיר בכלל נישט האבן קיין ביג בענג נאר מען קען זאגן אז די דעמאלטסדיגער יוניווערס האט mutated פון די פריערדיגע מציאות, ניין?
@יאיר, דיין הסבר בנוגע עווילושאן שטימט אזוי ווי איך האב דא געשריבן.
דאס וואס דו האסט געשריבן איז נישט קיין הסבר אויף עוואלושען, ס'איז א הסבר אויף די origin of life. די צוויי זאכן האבן נישט קיין שייכות. איך קען רואיג גלייבן אין די סייענטיפישע הסבר אויף עוואלושען און נישט גלייבן אין די סייענטיפישע הסבר אויף די origin of life, אויף וואס ס'איז נאך באמת נישטא קיין געהעריגע הסבר, ממילא קען יעדער גלייבן וואס ער וויל אן דעם וואס ער זאל סותר זיין סייענס.
ניין, איך האב דייקא געשריבן דארט א הסבר ווי אזוי עווילושען שטומט מיט די ענטראפי פרינציפעל. עיי"ש
איז נישט די ביג בענג אפיציעל די 'זאך/פראסעס' וואס האט אונז רענדאמלי געברענגט די יוניווערס אין די פארם וואס עס איז געווען אין יענע צייטן? אויב איז מעגליך געווען עפעס פאר די ביג בענג דאן דארפן מיר בכלל נישט האבן קיין ביג בענג נאר מען קען זאגן אז די דעמאלטסדיגער יוניווערס האט mutated פון די פריערדיגע מציאות, ניין?
ניין. סייענס גיבט זיך אפ פון דעם ביג בענג און ווייטער, זיי קענען זאגן וואס עס האט פאסירט פון א פרעקשאן פון א סעקונדע נאך די ביג בענג, זיי קענען אבער נישט זאגן וואס האט "גורם" געווען די ביג בענג, ווייל דאס איז אינגאנצן אינדרויסן פון די אוניווערס, און סייענטיסטן קענען נאר אונזער אוניווערס. דער נאמען "ביג בענג" מיינט גארנישט. עס איז סתם צו באצייכענען די נקודה פון בריאת העולם, ווען דער עקזיסטענץ פון אונזער אוניווערס האט זיך אנגעהויבן. דו קענסט גלייבן אז ס'האט פאסירט רענדאמלי פון ביליאנען מאלפעס וואס קלאפן אויף א טייפרייטער און דו קענסט גלייבן אז א גרויסער גאט האט דאס אנגעצינדן. יעדנפאלס שטייסטו גוט מיט סייענס. אגב, ווען מען הערט דעם נאמען קען מען זיך פארשטעלן אז ס'האט פאסירט א גרויסער כוח, און די אוניווערס האט "אויפגעריסן". פאקטיש האט זיך לכאורה נישט געהערט קיין אויפרייס בשעת די ביג בענג. עס איז סתם א פאפולערע נאמען וואס א סייענטיסט האט גענוצט ביי א ראדיא שאו צו באצייכענען דעם פונקט פון בריאת העולם, און עס האט געסטיקט.
@יאיר, דיין הסבר בנוגע עווילושאן שטימט אזוי ווי איך האב דא געשריבן.
דאס וואס דו האסט געשריבן איז נישט קיין הסבר אויף עוואלושען, ס'איז א הסבר אויף די origin of life. די צוויי זאכן האבן נישט קיין שייכות. איך קען רואיג גלייבן אין די סייענטיפישע הסבר אויף עוואלושען און נישט גלייבן אין די סייענטיפישע הסבר אויף די origin of life, אויף וואס ס'איז נאך באמת נישטא קיין געהעריגע הסבר, ממילא קען יעדער גלייבן וואס ער וויל אן דעם וואס ער זאל סותר זיין סייענס.
ניין, איך האב דייקא געשריבן דארט א הסבר ווי אזוי עווילושען שטומט מיט די ענטראפי פרינציפעל. עיי"ש
אויב האסטו גערעדט פון עוואלושען איז מיר אומפארשטענדליך דיין תגובה. די ענערגיע פון די זון איז נישט גורם עוואלוציע, און אודאי נישט די אנדערע גאלאקסיס, עס איז א פראצעדור וואס רופט זיך נאטורליכע סעלעקציע. וואס באדייט אז דורך דעם וואס די ענווייראמענט טוישט זיך כסדר איז דאס גורם אז די בעסערע באשעפענישן סורווייוון.
קען זיין אז מיינע שאלות זעהן אויס זייער אומוויסנד, אבער לויט ווי איך פארשטיי קען נישט זיין אז ס'האט פאסירט רענדאמלי פון ביליאנען מאלפעס וואס קלאפן אויף א טייפרייטער ווייל דאן וואלט זיך סייענס אפגעגעבן מיט די שאלה ווי אזוי זענען די טייפרייטער און די מאלפעס אנגעקומען דארט, און וואו זענען זיי געווען אויב נישט אין די יונעווירס. סייענס האט א (אומ)קלארע חשבן איבער די השתלשלות היונעווירס פון אנהייב ביז היינט, די שאלה איז ווי אזוי איז געשעהן די ערשטע טריט אנצוהייבן די עווילושען סייקל און אויף דעם איז די דא די ביג בענג טעאריע, דאס מיינט אז פאר דעם איז גארנישט געווען, ווייל ווען יא וואלט די אנהייב געווען פאר די זאך/פלאץ איז דארט אהין געקומען אדער געשעהן. am I totally off here?
יאיר
אויב האסטו גערעדט פון עוואלושען איז מיר אומפארשטענדליך דיין תגובה. די ענערגיע פון די זון איז נישט גורם עוואלוציע, און אודאי נישט די אנדערע גאלאקסיס, עס איז א פראצעדור וואס רופט זיך נאטורליכע סעלעקציע. וואס באדייט אז דורך דעם וואס די ענווייראמענט טוישט זיך כסדר איז דאס גורם אז די בעסערע באשעפענישן סורווייוון.
מיין ארגינעלע קשיא איז געווען אז לויט די ענטראפי פרינציפעל ווי אזוי קען יוניווערס עוואלוון צום בעסער ווען די ענטראפי פרינציפאל זאגט אלץ אז פון סדר ווערט אומסדר און נישט פארקערט? אויף דעם ארויף האב איך געשריבן דאס וואס איך האב פארשטאנען אז די ענטראפי פרינציפעל לאזט יא גיין פון אומסדר צו סדר אבער נאר דורכן נוצן די ענערגיע פון עפעס אנדערש וואס גייט יעצט צו אומסדר (א שטייגער פון א קאר וואס קען פארן דורך דעם וואס די גאזאלין ווערט אויסגענוצט אבער פון זיך אליינס וועט א קאר נישט פארן). און ממילא קען די וועלט עוואלווען דורכן נוצען די ענערגיע וואס ווערט אויסגענוצט פון די זון אדער אנדערע פלעצער אין די יונערווירס.
יעצט איז אזוי, איך קלויב אויס איין באקס, וואס איז די פראבעביליטי אז איך זאל בוחר זיין אין gs? איינס אין דריי, איא? גוט, מסכים.
יעצט לאמיר טראכטן אזוי, אויב איך וועל נעמען דעם באקס וועלכן איך האב אויסגעקליבן און עפענען איינע פון זיינע דעקלעך און איך וועל זעהן אז דארט געפינט זיך א גאלדענע מטבע, וואס זענען יעצט די שאנסן אז איך האב בוחר געווען אין gs? וועט איהר לכאורה מוזען מסכים זיין אז יעצט זענען די שאנסן איינס אין צוויי, פארוואס? ווייל אז דו זעהסט דא א גאלדענע מטבע קענסטו דאך שוין זיכער אויסשליסן ss פונעם ספק, בלייבט דאך נאר gg אדער gs, איז דאס דאך איינס אין צוויי.
דאס זעלבע וועט זיין אויב דו זעהסט א זילבערנע מטבע, דאן וועסטו קענען אויסשליסן gg און די שאנסן וועלן זיין איינס אין צוויי צווישן ss און gs.
דא קומען מיר צום פראבלעם, בסך הכל זענען דא אן אייניגע צאהל זילבערנע ווס. גאלדענע מטבעות – דריי פון יעדע, און דו האסט אייניגע שאנסן צו זעהן א זילבערנע אדער א גאלדענע, און דו ווייסט אויף זיכער – שוין פון פריער – אז ווען דו וועסט עפענען דעם דעקל פון א האלבע באקס וועסטו זעהן אדער א גאלדענע אדער א זילבערנע.
אויב אזוי, ווי אזוי קען זיין אז לכתחילה ווען דו ביסט געגאנגען קלויבן א באקס האסטו נאר געהאט איינס אין דריי שאנסן צו קלויבן gs, אבער ווען דו האסט געעפענט א דעקל – וואו עס איז דיר גארנישט נתחדש געווארן – האסטו פלוצלינג באקומען א שאנס איינס אין צוויי אז דער קעסטל איז gs?
ונבנתה, לאמיר פרעגן א בעסערע שאלה. איידער דו עפנסט אויף סיי וועלכע באקס האסטו בערך 33% שאנס צו באקומען די GS. דו עפנסט אויף איין באקס און דו טרעפסט זיך אן טאקע מיט די GS. יעצט ביסטו הונדערט פראצענט זיכער אז דו האסט באקומען די GS. ווי אזוי איז פלוצלינג ארויפגעפלויגן די שאנס פון 33 צו 100?
איך כאפ נישט פארוואס דו זאגסט אז עס גארנישט נתחדש געווארן דורכ'ן עפענען די שאכטל, ווען איך עפן די שאכטל און איך זעה אז עס איז דא א זילבערנע מטבע איז מיר נתחדש געווארן אז עס קלאר נישט gg, וואס דאס האב איך נישט געוואוסט פארן עפענען. נא, אויב אזוי איז פשוט אז די טשאנסן זענען געשטיגן אז עס איז gs וויבאלד gg איז עס זיכער נישט.
עס איז אבער נישט א ידיעה וואס קען רירן זיינע שאנסן, ווייל סיי צו ער וועט טרעפן א זילבערנע און סיי צו ער טרעפט א גאלדענע [און ער ווייסט שוין פון פריער אז ער וועט זיכער טרעפן איינע פון די צוויי] ריקט זיך זיינע שאנסן צו איינס אין צוויי, אויב אזוי פארוואס דארף ער קוקען?
אהא, יעצט פארשטיי איך וואס דו פרעגסט. יעצט לאמיר זען, ער ווייסט טאקע אז ער גייט טרעפן איינע פון די צוויי, און ער ווייסט אויך אז די שאנסן גייען זיך רוקן פון דריי צו צוויי, אבער ער ווייסט דאך נישט צווישן וועלכע צוויי. אויב ס'איז א זילבערנע וועט דער ספק זיין צווישן SS און SG, אויב ס'איז א גאלדענע איז דער ספק צווישן SG און GG. ממילא, אפשר איז דער ספק אליין, וועלכע ער גייט טרעפן, אריינגערעכנט אין דעם גרויסן ספק וואס מאכט אז עס זאל זיין איינס אין דריי?
בעניי זעה איך נישט אז טוישן דעם רעפרעזענטירער פון די אנדערע חלק שאנס זאל קענען אפעקטירן וויפיהל שאנסן gs האט.
נאכאמאל, איידער ער עפנט בכלל דעם באקס, האט ער א דאפלטער ספק, אויב טרעף איך אז די ערשטע מטבע איז זילבער, דעמאלט האב איך אן איינס אין צוויי שאנסן צו טרעפן די GS אדער די SS, אבער אויב טרעף איך א גאלדענע, האב איך אן איינס אין צוויי שאנסן צו טרעפן די GS אדער GG. יעצט, פאר ער קוקט אן די ערשטע מטבע, ווען מיר שטעלן צוזאם די ביידע ספיקות, (ווייל ביידע אפציעס זענען equally valid) קומט אויס אז דער ספק דרייט זיך פאקטיש ארום דריי שאנסן, ווייל מיר האבן דאך דעם גאנצן בליק אויף אלע דריי קעסטלעך. און וויבאלד עס קומט אריין א דריטער קעסטל אין דעם בילד, ווערט די שאנס פון דעם GS געמינערט. פונקט אזוי ווי אויב כ'וועל אריינשטעלן נאך זיבן קעסטלעך וועט די שאנס פון די GS נאכמער געמינערט ווערן צו איינס פון צען. ערשט נאך דעם וואס מיר ווערן געוואויר אז דער שאנס איז טאקע נאר צווישן צוויי ספעציפישע קעסטלעך, ווערט דער שאנס געהעכערט צו איינס פון צוויי.
