דף יומי

היה עומד בבית קודש הקדשים מכוון לבו על הכפורת
ס'נישט אזוי קלאר וואו דער כה"ג דאווענט זיין תפילה קצרה, צו בבית החיצון צו אין ק"ק. בכל אופן איז מאדנע אזא הלכה, ווי אויך אז ער ברענגט נישט פסוק פון שלמה דערויף.

היה עומד מאחורי בית הכפורת, זאגט רש"י מערב צום היכל. וויאזוי איז דאס אנדערש פון היה עומד בביהמ"ק יכוון כנגד קדשי הקדשים פון די רישא?
די צוויי פעלער זענען אגב גררא.

ס'א מורא'דיגע אחדות פון כלל ישראל בכל מקומות פזוריהם אז זיי דאווענען צו איין ארט. דאס איז צושטאנד געקומען נאכן אויסוועלן ירושלים אלס מקום הנבחר און איסור הבמות. דערפאר באקומט דוד קרעדיט דערויף, כמגדל דוד צוואריך בנוי לתל פיות.

ס'שטייט נישט אין משנה תפילת השחר מאימתי. מסתבר אז תפילות כנגד תמידין תקנום, און תמיד איז פסול פארן עלות. עם כל זה, לערנט רש"י אז בשעת הדחק איז מען יוצא פארן עלות. פונקט ווי מ'קען יוצא זיין מוסף נאך מנחה, כאטש נאכן תמיד של בין הערביים איז מען מער נישט מקריב קיין מוספים

במוספין אין מחזירין אותו. אית דלא גריס ליה, אבער רש"י האט עס יא גורס געווען. דאס הייסט מ'איז יוצא מוסף אז מ'זאגט אתה חונן אנע יעלה ויבוא

ברכות לא

תוס, מכאן נהגו לשבור זכוכית בנישואין.
די גמרא הייבט אן די שמועס איבער צופיל שמחה אלס וגילו ברעדה. א ירא שמיים דארף האבן יראה אויסגעגאסן אויף זיין געזיכט. צום סוף, אסור לאדם למלא פיו שחוק בעוה"ז, נאר ווען יא, ווען הגדיל השם לעשות. איז משמע די טעם איז חורבן וגלות.
רב המנונא זוטא האט זיך צעזינגען וי לן דמיתנן. פאר יום המיתה איז אויך די מנהג צו מאכן א זכר ביי א חתונה. ס'האט נישט מיט חורבן, נאר מיט יראת שמים. מ'זאל געדענקען ולאן אתה הולך

הלכה פסוקה, כהא דרבי זירא בנות ישראל החמירו על עצמן.
דא אין א דערנעביגע אשכול היצט מען זיך שוין ארום צוויי וואכן איבער דעם, און דאס הייסט א הלכה פסוקה?
אלע דריי הלכות האבן צוטון מיט א טויש פון רשויות,  די טוויילייט זאון, די בין השמשות. טמא וטהור אדער קודש וחול. הלכות שפוסקות את האדם מן החול אל הקודש. דאס דארף מען זיך מתבוננן זיין אז מ'שטעלט זיך אוועק דאווענען. ענדליך צו היו שוהין שעה אחת.

יתפלל בבית שיש שם חלונות שנאמר וכווין פתיחין ליה.
דניאל האט געעפנט פענצטער צו ירושלים, צו שפירן ווי די תפילה גייט דורך דעם אפענעם פענצטער דעם גאנצן וועג קיין ירושלים.
רבי חייא בר אבא הייסט נישט עפענען פענצטער און נישט אז ס'זאל זיין נגד ירושלים. ער פרובירט נישט נאכמאכן דניאל אינגאנצן, פונקט ווי ער איז נישט מחייב צו קניען ווי דניאל.
די פסוקים זענען אסמכתות, און ס'בלייבט איבער צו קלערן וואס איז די חשיבות פון א בית שיש שם חלונות, און פארוואס רחב"א וויל דאס.

וזו שלא קלקלה נפקדת או נפסדת.
צוויי גרסאות האט א חילוק אין משמעות.
נפקדת: נו, זאלן טאקע אלע עקרות זיך גיין מסתתר זיין. נאר חלילה צו מוחק זיין שם השם אומזיסט. קלקלה מיינט טומאה.
נפסדת: קלקלה מיינט הסתרה. אז זי איז פרום קומט זיך איר ווייניגער?

געדאנקען פון יומי
אל הנער הזה התפללתי. אזא איינער וואס שרעקט זיך נישט צו זאגן דעם אמת פאר א גדול.
 
עלי זאגט, בעינא רחמי ויהבי לך רבא מיניה. זאגט חנה, אל הנער הזה התפללתי, האב "איך" געדאווענט. איך דארף נישט דעם רבינס אויסגעבעטן קינד. איך דארף מיין אייגן אויסגעבעטן.

בר בי רב

יתפלל בבית שיש שם חלונות שנאמר וכווין פתיחין ליה.
די פסוקים זענען אסמכתות, און ס'בלייבט איבער צו קלערן וואס איז די חשיבות פון א בית שיש שם חלונות, און פארוואס רחב"א וויל דאס.

רש''י סוף פרק ד''ה חלונות. שגורמין לו שיכוין לבו שהוא מסתכל כלפי שמים ולבו נכנע:

ברכות לב

אלמלא שלש מקראות הללו
איך וויל זיך האלטן צו קורצע הערות, נישט אריינגיין אין טיפע טעאלאגישע דיסקוסיעס. ס'קען ארבייטן צוזאמען מיט הכל בידי שמים חוץ מיראת שמים. משל צו א געים פראגראם. איינער שפילט גאר א שווערע לעוועל. אדמין קען אלעמאל אריינקומען פון א הינטער טירל און רוקן די מענטשעלעך, אבער שפילן שפילט דער שפילער.

פרה כחושה ובעלת אברים, דאס הייסט אירע אברים און ביינער זעען זיך אן פון גרויס מאגערקייט. פרעה'ס פרות דקות ורעות.

כלום נתתי לך גדולה אלא בשביל ישראל. דבר זה מבואר בספה"ק. ס'דא א צדיק פאר זיך, און ס'דא א צדיק הדור. אלע זיינע מדרגות זענען נאר כדי ער זאל קענען משפיע זיין פארן דור.
ס'איז נישט אויסגעשלאסן אז איין מענטש זאלן פארמאגן ביידע בחינות ביינזאם.

ס'מורא'דיגע דיבורים דא. מלמד שעמד משה בתפילה עד שהחלהו. משה האט כביכול משוגע געמאכט דעם אויבערשטען. הניחה לי, לאמיך שוין אפ!  אבער ואתנפל ארבעים יום ולילה, פערציג טעג האט משה געהאמערט און געבראקט ביז גאט ברוך הוא האט מוחל געווען. א געוואלדיגע חיזוק פאר אונז. נישט אויפהערן בעטן.

בכלל די בלאט איז פול מיט מאמרים נישט אויפגעבן, נישט מייאש זיין, נישט אויפהערן מתפלל זיין. מיום שחרב ביהמ"ק נפסקה חומת ברזל בין ישראל לאביהם שבשמים. ס'שטייט נישט חומת ברזל מפסקת, נאר נפסקה, די חומה איז נפסק.

בראתי שלשים לגיון...
א רוימישע לגיון באשטייט פון ארום פיר טויזנט מאן
א רהטון ווייסעך נישט וואס איז. אפשר מלשון רהט, ריטער, פרשים. די אוקזיליערי צו די געווענטליגע מארשירנדע סאלדאטן. אבער נישט מסתבר.
אפאר צענדליגע קרטון, קאהארט, אין א לגיון.
גסטרא איז מסתמא קאסטרו, דאס הייסט א פעסטונג. א מיליטערישע איינריכטונג, נישט קיין איינהייט. א גסטרא קען קווארטירן א לגיון אדער א קלענערע אפטיילונג.  קען זיין אז בימי ר"ל זענען די גסטראות ארום ארץ ישראל געווען די באראקן פאר די חיל המצב, נישט קיין גאנצע מיליטער, ממילא איז דאס א ווארט פאר ארום הונדערט מאן.

אזויווי ביי הבננו איז מערקבאר א נטיה פון שפעטערע דורות צו מצמצם זיין די די פעלער ווען הביננו איז אננעמבאר, איז דא ביי לא יפסיק. ס'זעט זיך ארויס אז די משנה האט באמת געמיינט כפשוטה, אפילו עד כדי מסירת נפש. וזו משנת חסידים.
משנת חסידים איז די מסורה מימי החשמונאים. יוסיפון דערציילט אז בימי מתתיה האבן זיך די חסידים געלאזט אויסשעכטן אבי נישט צו לוחם זיין אום שבת. זיי האבן נישט געלערנט עד רדתה אפילו בשבת, אדער אז פיקוח נפש דוחה שבת.
הגע בעצמך, רב יוסף זאגט לא שנו אלא במלכי ישראל אבל במלכי עכום פוסק. פארוואס, ווייל מלכי ישראל פארשטיין אז ער דאווענט דאך. נו איז מאי קמ"ל, אז מפני הכבוד אין פוסקין? השתא בק"ש באמצע הפרק אינו פוסק מפני הכבוד, כ"ש ביי שמו"ע. אלא רב יוסף זאגט ווי די הלכה איז היינט, נישט וואס די משנה מיינט צוזאגן. ווייל מיינען מיינט זי אפילו מלכי עכום

בר בי רב

אלמלא שלש מקראות הללו
איך וויל זיך האלטן צו קורצע הערות, נישט אריינגיין אין טיפע טעאלאגישע דיסקוסיעס. ס'קען ארבייטן צוזאמען מיט הכל בידי שמים חוץ מיראת שמים. משל צו א געים פראגראם. איינער שפילט גאר א שווערע לעוועל. אדמין קען אלעמאל אריינקומען פון א הינטער טירל און רוקן די מענטשעלעך, אבער שפילן שפילט דער שפילער.

<!-- l --><a class="postlink-local" href="/post/438502">viewtopic.php?p=438502#p438502</a><!-- l -->

בר בי רב

אזויווי ביי הבננו איז מערקבאר א נטיה פון שפעטערע דורות צו מצמצם זיין די די פעלער ווען הביננו איז אננעמבאר, איז דא ביי לא יפסיק. ס'זעט זיך ארויס אז די משנה האט באמת געמיינט כפשוטה, אפילו עד כדי מסירת נפש. וזו משנת חסידים.

וז"ל רבינו יונה: ואע"פ שאין לו להפסיק ולדבר אפילו הכי יכול ללכת כדי שישליכנו מעליו שלא מצינו הליכה שנקראת הפסק בשום מקום, מובא בתוספות יו"ט ומלאכת שלמה על המשנה. און כאטש וואס פון רש"י זעהט מען קלאר נישט אזוי איז עס אבער זייער שטארק מסתבר, און ס'קומט אסאך צונוץ...

ברכות לג

בר בי רב

הגע בעצמך, רב יוסף זאגט לא שנו אלא במלכי ישראל אבל במלכי עכום פוסק. פארוואס, ווייל מלכי ישראל פארשטיין אז ער דאווענט דאך. נו איז מאי קמ"ל, אז מפני הכבוד אין פוסקין? השתא בק"ש באמצע הפרק אינו פוסק מפני הכבוד, כ"ש ביי שמו"ע. אלא רב יוסף זאגט ווי די הלכה איז היינט, נישט וואס די משנה מיינט צוזאגן. ווייל מיינען מיינט זי אפילו מלכי עכום

אסאך ראשונים לערנען אויבן ביי קרי''ש אז מפני היראה מיינט איינעם וואס מען איז מחוייב מיט מורא כגון אביו או רבו. לויט זיי איז א מלך ישראל דארף מען מפסיק לגבי קרי''ש אויב אזוי פארשטייט מען זייער גוט וואס די חידוש איז.

די גמרא זאגט אונז

אמר רבי חייא בר אבא אמר רבי יוחנן כל הנביאים כולן לא נתנבאו אלא למשיא בתו לתלמיד חכם ולעושה פרקמטיא לתלמיד חכם ולמהנה תלמיד חכם מנכסיו אבל תלמידי חכמים עצמן עין לא ראתה אלהים זולתך יעשה למחכה לו ואמר רבי חייא בר אבא אמר רבי יוחנן כל הנביאים כולן לא נתנבאו אלא לימות המשיח אבל לעולם הבא עין לא ראתה אלהים זולתך וכו' ואמר רבי חייא בר אבא אמר רבי יוחנן כל הנביאים כולן לא נתנבאו אלא לבעלי תשובה אבל צדיקים גמורים עין לא ראתה אלהים זולתך

די זעלבע אמורא זאגט דריי מימרות אויף די נבואת הנביאים לעתיד לבא. אז מ'לייגט זיי אלע צוזאם זעט מען אז א תלמיד חכם עצמו, אפילו ער איז א בעל תשובה און אפילו לימות המשיח, וועט זיין א בחינה פון 'עין לא ראתה'. א צדיק מעיקרא, אפילו ווען ער איז נישט קיין ת"ח, איז אויך אזוי. און דער וואס איז א בעל תשובה וואס איז נישט קיין ת"ח נאר א מהנה ת"ח מנכסיו וכו', וועט אויך האבען די בחינה פון 'עין לא ראתה' לעתיד לבא.

די איינציגסטע וואס וועלען זיך מוזען נעביך מוטשען לעתיד לבא מיט 'נאר' די הבטחות פון די נביאים, דער 'קומי אורי כי בא אורך וכבוד הוי"ה עליך זרח',דער 'לא יהיה לך עוד השמש לאור יומם ולנגה הירח לא יאיר לך', דער 'והיית עטרת תפארת ביד הוי"ה', דער 'לפקח עינים עורות להוציא ממסגר אסיר מבית כלא ישבי חשך', דער 'והיה אחרי כן אשפוך את רוחי על כל בשר ונבאו בניכם ובנתיכם זקניכם חלמות יחלמון בחוריכם חזינות יראו', דער 'ובנו ערים נשמות וישבו ונטעו כרמים ושתו את יינם ועשו גנות ואכלו את פריהם', אלס איז נאר פאר דער וואס האט נישט זוכה געווען צו טון מער ווי מהנה ת"ח מנכסיו, און דאס אויך נאר נאכ'ן ווערן א בעל תשובה און אין אנהייב האט ער נישט אזוי געטון. דער וועט זיך מוזען ווארטן ביז עולם הבא.

די משנה אנפאנג פרק אין עומדין ל: זאגט חסידים הראשונים היה שוהין שעה אחת וכו', פשטות מיינט דאס אן הנהגה טובה וואס גרויסע לייט האבן זיך געפירט (ועי' במג"א סי' צ"ג ס''ק א').

פלוצלינג קנאפע צוויי בלאט שפעטער אין די גמ' לב: ליינט זיך א ברייתא בזה"ל תניא נמי הכי המתפלל צריך שישהא שעה אחת קודם תפלתו, ושעה אחת אחר תפלתו, דהיינו ס'איז גאר א חיוב אויף יעדער מתפלל צו שוהה זיין שעה אחת, אזוי גייט עס קודם איז עס א מנהג חסידים נאכדעם קומט עס אריין אינעם סיסטעם און ס'ווערט א נחלת הכלל, און ווען איינער טוט עס חלילה נישט... ווערט ער באשריגן ס'הייסט? היתכן? דו טוהסט אנדערש ווי מ'האט זיך געפירט און דעראלטערהיים? מ'שטיינס געזאגט אזוי האבן זיך דאך אלע חסידישע יודן געפירט, בקיצור אזוי ווערט יעדער גוטע מנהג אדער ענין א מאסט, און אן הלכה פסוקה א פראסטער פשוטער "צריך". כ'וויל נישט מאריך זיין ווייל די בעל האשכול האט געבעטן זיך צו האלטן צו קורצע הערות ודו''ק כי קצרתי.

בר בי רב

הלכה פסוקה, כהא דרבי זירא בנות ישראל החמירו על עצמן.
דא אין א דערנעביגע אשכול היצט מען זיך שוין ארום צוויי וואכן איבער דעם, און דאס הייסט א הלכה פסוקה?

סהאט מיר אויך געבאדערט, האביך געטראכט בדרך הלצה אז אולי דאס וויל די גמרא לאזן הערן, טראכט נישט אריין פרעג נישט קיין קשיות,
סאיז א הלכה פסוקה און פארטיג!!...

מתקיף לה רב אחא קרחינאה אלא מעתה גדולה נקמה. זיין קשיא איז, מקדש און דעה זענען גוטע זאכן, אבער נקמה מיינט דאך פורעניות. ענטפערט ער, רבי אלעזר צו רבי אמי, במילתה מיהא גדולה היא, ווייל במילתה רעדט מען פון פורענות עכום. א גזירה שווה אל נקמות הופיע און הופיע מהר פארן. הר פארן איז דאך עשיו. נאר די צווייטע חלק איז נישט קלאר. ער ברענגט איבער דעם זעלבן פסוק. און וואס איז לטובה. מרעדט פונעם זעלבן נקמה נאר פון אן אנדער בליק?

בעה רב חסדא מרב ששת טעה בזו ובזו
וואס מיינט טעה על הכוס? יא געזאגט הבדלה אדער נישט? טעה איז שייך ווען כאטש תפילה האט ער. אויב איז נישטא קיין הבדלה על הכוס זאל ער מוחל זיין און גיין מאכן הבדלה.

וואס איז פשט אז א צורבא מדרבנן איגנארירט די משנה? מ'קען זיין א צורבא און נישט קענען קיין משנה?
קוקט אויס ווי די משנה האט ברייתות החולקות.

אטו יראת שמים מילתא זוטרתא היא, והאמר רבי חנינא משום רשב"י אין לו להקב"ה באוצרו אלא יראת שמים בלבד.
ס'קוקט נישט אויס אין פלאץ. רשב"י רעדט נישט צו יראה איז מילתא זוטרתא אדער מילתא רבוותא. רשב"י איז א קשיא אויף הכל בידי שמים חוץ מיראת שמים, ווייל הקב"ה האלט די יראה אונטער זיין רשות. היות די שורות זענען זיך צעפארן האבן מיר נישט זוכה געווען צו קיין תירוץ דערויף.

מקשין העולם, משה רעדט דאך דא צום ציבור. וואס גייט מיך אן צו לגבי משה איז עס מילתא זוטרתא. אלא העניין הוא, אז ווי מער די השגה אין יראה דערגרייכט, אלץ ווייניגער קען מען משיג זיין וויאזוי ס'שייך אן יראה. און כ'מיין אז דאס מיינט דער משל איבער כלי גדול וכלי קטן.

אמר רבי זירא שמע שמע כמודים מודים דמי
מילא אז מ'זאגט מודים אנחנו לך, צו דיר, און מודים צו דיר אויך, איז מחזי כשתי רשויות. שמע זאגט מען דאך אבער הויה אחד. אחד איז אחד, און מ'זאגט דעם נאמען. וויאזוי איז דאס אנדערש פון ה הוא אלהים זיבן ממאל
מילתא מילתא ותני קען מען אפשר פארשטיין. ער איז אחד אין דאס, און ער אחד אין יענץ.

והאיש משה

די משנה אנפאנג פרק אין עומדין ל: זאגט חסידים הראשונים היה שוהין שעה אחת וכו', פשטות מיינט דאס אן הנהגה טובה וואס גרויסע לייט האבן זיך געפירט (ועי' במג"א סי' צ"ג ס''ק א').

פלוצלינג קנאפע צוויי בלאט שפעטער אין די גמ' לב: ליינט זיך א ברייתא בזה"ל תניא נמי הכי המתפלל צריך שישהא שעה אחת קודם תפלתו, ושעה אחת אחר תפלתו, דהיינו ס'איז גאר א חיוב אויף יעדער מתפלל צו שוהה זיין שעה אחת, אזוי גייט עס קודם איז עס א מנהג חסידים נאכדעם קומט עס אריין אינעם סיסטעם און ס'ווערט א נחלת הכלל, און ווען איינער טוט עס חלילה נישט... ווערט ער באשריגן ס'הייסט? היתכן? דו טוהסט אנדערש ווי מ'האט זיך געפירט און דעראלטערהיים? מ'שטיינס געזאגט אזוי האבן זיך דאך אלע חסידישע יודן געפירט, בקיצור אזוי ווערט יעדער גוטע מנהג אדער ענין א מאסט, און אן הלכה פסוקה א פראסטער פשוטער "צריך". כ'וויל נישט מאריך זיין ווייל די בעל האשכול האט געבעטן זיך צו האלטן צו קורצע הערות ודו''ק כי קצרתי.

די חסידים הראשונים האבן געהאלטן אז המתפלל צריך שישהא... די ברייתא איז משנת חסידים.

בר בי רב

וואס איז פשט אז א צורבא מדרבנן איגנארירט די משנה? מ'קען זיין א צורבא און נישט קענען קיין משנה?
קוקט אויס ווי די משנה האט ברייתות החולקות.

ער איז בעצם נישט געווען קיין צורבא, די גאנצע זאך איהם אנרופן צורבא מרבנן איז אויכעט געווען א חלק פון די חידודא, אזוי זאל אביי מיינען אז רבה איז איהם טאקע מחשב.

ברכות לד

בר בי רב

אטו יראת שמים מילתא זוטרתא היא, והאמר רבי חנינא משום רשב"י אין לו להקב"ה באוצרו אלא יראת שמים בלבד.
ס'קוקט נישט אויס אין פלאץ. רשב"י רעדט נישט צו יראה איז מילתא זוטרתא אדער מילתא רבוותא. רשב"י איז א קשיא אויף הכל בידי שמים חוץ מיראת שמים, ווייל הקב"ה האלט די יראה אונטער זיין רשות. היות די שורות זענען זיך צעפארן האבן מיר נישט זוכה געווען צו קיין תירוץ דערויף.

מקשין העולם, משה רעדט דאך דא צום ציבור. וואס גייט מיך אן צו לגבי משה איז עס מילתא זוטרתא. אלא העניין הוא, אז ווי מער די השגה אין יראה דערגרייכט, אלץ ווייניגער קען מען משיג זיין וויאזוי ס'שייך אן יראה. און כ'מיין אז דאס מיינט דער משל איבער כלי גדול וכלי קטן.

איך בין זיכער אז דו ווייסט אז אלע בעלי הדרוש רעדן פון די קשיא, און אסאך פלפולים זענען שוין געזאגט געווארען דערויף. אבער אז מ'רעדט פון די גמרא, קען מען ברענגן די העכסט אינטרעסאנטע חתם סופר אויף דעם.

ויהי כי יראו המילדות את האלקים ויעש להם בתים, ברש"י וכן הוא בגמרא (סוטה דף י"א ע"ב) רב ושמואל חד אמר בתי מלכות וחד אמר בתי כהונה ולויה, מ"ד בתי כהונה ולויה אהרן ומשה (ומ"ד מלכות נמי ממרים קאתי) ויש לפרש בזה מאמר חכז"ל (ברכות דף ל"ב ע"ב) ועתה ישראל מה השם אלקיך שואל מעמך כי אם ליראה אטו יראה מילתא זוטרתא היא, אין לגבי משה מילתא זוטרתא היא כי ראה משה יען כי יראו המילדות את האלקים נתן להם שכרם ויוכבד אמו אשר היתה ממילדות נחשב הוא שכרה וכדאיתא במדרש רבה וייטיב אלקים הה"ד הן יראת ה' היא חכמה שבשכר היראה זכתה למשה שנתנה החכמה היא התורה על ידו ומשה נבזה בעיניו הי' ונחשב כאין כאמרו ונחנו מה וחשב אם הוא הוא שכר היראה ממילא היראה מילתא זוטרתא היא:

בר בי רב

והאיש משה

די משנה אנפאנג פרק אין עומדין ל: זאגט חסידים הראשונים היה שוהין שעה אחת וכו', פשטות מיינט דאס אן הנהגה טובה וואס גרויסע לייט האבן זיך געפירט (ועי' במג"א סי' צ"ג ס''ק א').

פלוצלינג קנאפע צוויי בלאט שפעטער אין די גמ' לב: ליינט זיך א ברייתא בזה"ל תניא נמי הכי המתפלל צריך שישהא שעה אחת קודם תפלתו, ושעה אחת אחר תפלתו, דהיינו ס'איז גאר א חיוב אויף יעדער מתפלל צו שוהה זיין שעה אחת, אזוי גייט עס קודם איז עס א מנהג חסידים נאכדעם קומט עס אריין אינעם סיסטעם און ס'ווערט א נחלת הכלל, און ווען איינער טוט עס חלילה נישט... ווערט ער באשריגן ס'הייסט? היתכן? דו טוהסט אנדערש ווי מ'האט זיך געפירט און דעראלטערהיים? מ'שטיינס געזאגט אזוי האבן זיך דאך אלע חסידישע יודן געפירט, בקיצור אזוי ווערט יעדער גוטע מנהג אדער ענין א מאסט, און אן הלכה פסוקה א פראסטער פשוטער "צריך". כ'וויל נישט מאריך זיין ווייל די בעל האשכול האט געבעטן זיך צו האלטן צו קורצע הערות ודו''ק כי קצרתי.

די חסידים הראשונים האבן געהאלטן אז המתפלל צריך שישהא... די ברייתא איז משנת חסידים.

דא שטייט א געוואלדיגע יסוד. איך געדענק אזא לשון פון דער חזון איש, אבער איך טרעף עס יעצט נישט 'חסידות לחסיד הוא מן המוכרחות', אדער עפעס אזוי. די יסוד פון מדת החסידות איז ווען א מענטש שפירט דער חומר הענין מיט אזא הארבקייט אזש ער מוז זיך פיהרען מיט זיין מדת החסידות. חסידות מיינט אז פונקט ווי דער תורה האט געהייסן טון געוויסע זאכען, קען מען אפלערנען פון די תורה וואס דער אויבישטער וויל אויפ'ן אמת. און דער וואס וויל עכט היטען די רצון ה', וועט דאס אויך מוזען אויספירען. ממילא איז נישט דא קיין וואלונטיר מעשים אין אידישקייט 'לאמיר אריין כאפען נאך עפעס'. אלס וואס מ'טוט איז מן המוכרחות. דער חסיד זיין חסידות און דער צדיק זיין פשוט'ע מצוות.

תלמיד שירד לפני ר"א והיה מאריך יותר מדאי  מקצר מדאי.
א ראיה אז נוסח ברכות שמו"ע זענען נישט געווען קבוע. אפשר מאריך מיינט מיט קרובץ, וואס איז דען מקצר? למשל, אבינו מלכנו שמע קולינו חוס ורחם עלינו, בא" שומע תפילה.

אלו הברכות שאדם שוחה בהן, און נאכדעם ת"ר השתחויה זה פישוט ידים ורגלים.
פארוואס האט מען אויפגעהערט דאס טון? אמראים זאגן עד שיתפקקו חוליות שבשדרה. עולא אומר עד שיראה איסר כנגד לבו, אביי ורבא מצלו אצלויי. די ברייתא מיינט אבער השתחויה ממש? ווייל שוחה קען אויך מייינען שחייה, א בייג, א קוועטש אדער וואס.
בזמן הזה די קריסטן קניען על הברכיים, די ישמעאלים מאכן קידה על אפיים, אדער אפילו השתחוויה, נאר די אידן להבדיל מאכן עפעס אזא פיק ברכיים ווי א לעידי'ס קורטסי. נאר יוה"כ קען מען זיך ערלויבן אן אמת'ער השתחוויה אזא, און דעמאלטס רופט מען עס כורעים.

דא האסטו די 'נוסח ארץ ישראל', די אלע ברכות קריאת שמע און שמונה עשרה זענען ממש איינס אדער צוויי שורות לאנג יעדע איינע.

<a class="postlink" href="https://he.wikisource.org/wiki/%D7%A1%D7%99%D7%93%D7%95%D7%A8_%D7%A0%D7%95%D7%A1%D7%97_%D7%90%D7%A8%D7%A5_%D7%99%D7%A9%D7%A8%D7%90%D7%9C">https://he.wikisource.org/wiki/%D7%A1%D ... 7%90%D7%9C</a>

ביניך היינט געוואר געווארן אז א בהמה האט א ׳יצר הרע׳ אפשר גאר אויך א בחירה....
ברכות לג. אָמַר שְׁמוּאֵל: הָנֵי מִילֵּי בְּשׁוֹר שָׁחוֹר וּבְיוֹמֵי נִיסָן, מִפְּנֵי שֶׁהַשָּׂטָן מְרַקֵּד לוֹ בֵּין קַרְנָיו.
רש״י: ביומי ניסן – מתוך שעברו ימי הסתיו שהארץ יבשה ועכשיו רואה אותה מלאה דשאים זחה דעתו עליו ונכנס בו יצר הרע:

בר בי רב

תלמיד שירד לפני ר"א והיה מאריך יותר מדאי  מקצר מדאי.
א ראיה אז נוסח ברכות שמו"ע זענען נישט געווען קבוע. אפשר מאריך מיינט מיט קרובץ, וואס איז דען מקצר? למשל, אבינו מלכנו שמע קולינו חוס ורחם עלינו, בא" שומע תפילה.

לכאורה דארף מען צו פארשטיין וואס איז געווען די דאווענען איידער די אנשי כנסת הגדולה און וואס האט זיך דעמאלס געטוישט. איך וואלט געזאגט אז יעדער יחיד האט געהאט די כח פון אנשי כנה"ג, צו רעדן אזא מין לשון צח, געבויט אויף פסוקי התורה והנבואה, און ארויס ברענגן די דאפעלטע מיין פון יעדער זאך אז די רמזים און די פשוט'ער פשט זאלען שטימען מיט די נויטן פון די מענטשהייט. (איך מיין נישט די מושגים עפ"י נסתר, וואס מ'זאגט אונז אז זיי ליגען אין די ווערטער, נאר די רמזים פון די שפראך זעלבסט). איך מיין אז יעדער וואס ווייסט אביסל פון שפראך זעט איין אז די לשונות פון תפלות אנשי כנה"ג האבען א טיפקייט וואס שפעטערע תפלות, א שטייגער ווי תפלת השל"ה אדער תפלת זכה וכדו' האבען נישט. יעדער יחיד האט אריין גענומען זיין מצב און די מצב ארום אים, לויט זיין פארשטאנד (עס איז דא מענטשן וואס טראגן די דאגות פון זיך, אנדערע פון זייער משפחה, אנדערע פון זייער ארומיגע, די קהלה, אלע אידען און די גאנצע וועלט, יעדער לויט זיין השגות), און זיי האבען אזוי אפגעלערנט און געדאווענט. פאר דעם האט מען געמוזט גוט גוט קענען נ"ך און דברי הנביאים, און מ'האט געדארפט זיין א שליט אויף די טיפערע פשטים.
אנשי כנה"ג האבען געזען אז לאו כל מוחא סביל דא, רוב מענטשן קענען דאס נישט טון, אי ווייל מ'קען נישט קיין נ"ך, אי ווייל מ'פארשטייט נישט עכט וויאזוי צו בעטן פאר אסאך זאכען אינאיינעם, אי ווייל מ'פארשטייט נישט וויאזוי צו בעטן פאר א זאך (עס איז נאריש צו בעטן דער אויבישטער פאר א פרט, ווען מ'דארף עכט די כלל, און מאכען כללים פון פרטים אן דעם צו פארפעלן איין פרט איז א ריזיגע חכמה). פאר דעם האבען זיי גענומען די פסוקי התורה און מסדר געווען א תפלה געבויט אויף דעם. זיי האבען געמאכט א רשימה פון אלע זאכען וואס מענטשן דארפן, און אויך ערלעדיגט א סדר, עפ"י פסוקים און די מענטשליכע נויט. זיי האבען פארפאסט די סיומים פון יעדער ברכה לויט די פסוקים און אריין געלייגט די עיקר ווערטער פון די בקשה.
די גענויער נוסח התפלה האט דעמאלס נאכאלס נישט אויסגעפעלט, חכמים האבען געקענט צולייגען לויט זייער קענטעניס און ידיעות אין נ"ך, אבי עס האט געשטימט מיט די עיקר כלל פון די ברכה. עס איז מעגליך אז די אנשי כנה"ג האבען געמאכט א פארטיגע נוסח, אבער דאס האט נישט צוגענומען פון יעדער יחיד'ס כח צוצולייגען כפי צחות לשונו ועומק הבנתו. דעריבער זענען די בעלי תפלה די שלוחי ציבור אפט געווען גרויסע לייט, ווייל דאס גופא איז וואס די אנשי כנה"ג האבען געוואלט.
קרוב"ץ איז גאר עפעס אנדערש, כמבואר אצלי במקו"א. עס האט נישט די לשון צח פון תפלה און נישט די מועט המחזיק את המרובה. און דאס איז באמת געווען די טענה פון דער אבן עזרא אויף די גאנצע ענין פון קרוב"ץ, אז עס דינט נישט די ציל פון דאווענען. די תירוץ איז אז קרוב"ץ איז קיינמאל נישט געווען געצילט צו זיין א 'תפלה', עס איז א קרוב"ץ, א הוספה צו תפלה. אזוי ווי א דרשה אין מיט'ן דאווענען מעורר צו זיין און מסביר צו זיין וואס מ'טוט.
איך גלויב שווער אז די אריכות איז געווען קרוב"ץ.

ברכות לה

ליטוואק פון בודאפעסט

בר בי רב

תלמיד שירד לפני ר"א והיה מאריך יותר מדאי  מקצר מדאי.
א ראיה אז נוסח ברכות שמו"ע זענען נישט געווען קבוע. אפשר מאריך מיינט מיט קרובץ, וואס איז דען מקצר? למשל, אבינו מלכנו שמע קולינו חוס ורחם עלינו, בא" שומע תפילה.

לכאורה דארף מען צו פארשטיין וואס איז געווען די דאווענען איידער די אנשי כנסת הגדולה און וואס האט זיך דעמאלס געטוישט. איך וואלט געזאגט אז יעדער יחיד האט געהאט די כח פון אנשי כנה"ג, צו רעדן אזא מין לשון צח, געבויט אויף פסוקי התורה והנבואה, און ארויס ברענגן די דאפעלטע מיין פון יעדער זאך אז די רמזים און די פשוט'ער פשט זאלען שטימען מיט די נויטן פון די מענטשהייט. (איך מיין נישט די מושגים עפ"י נסתר, וואס מ'זאגט אונז אז זיי ליגען אין די ווערטער, נאר די רמזים פון די שפראך זעלבסט). איך מיין אז יעדער וואס ווייסט אביסל פון שפראך זעט איין אז די לשונות פון תפלות אנשי כנה"ג האבען א טיפקייט וואס שפעטערע תפלות, א שטייגער ווי תפלת השל"ה אדער תפלת זכה וכדו' האבען נישט. יעדער יחיד האט אריין גענומען זיין מצב און די מצב ארום אים, לויט זיין פארשטאנד (עס איז דא מענטשן וואס טראגן די דאגות פון זיך, אנדערע פון זייער משפחה, אנדערע פון זייער ארומיגע, די קהלה, אלע אידען און די גאנצע וועלט, יעדער לויט זיין השגות), און זיי האבען אזוי אפגעלערנט און געדאווענט. פאר דעם האט מען געמוזט גוט גוט קענען נ"ך און דברי הנביאים, און מ'האט געדארפט זיין א שליט אויף די טיפערע פשטים.
אנשי כנה"ג האבען געזען אז לאו כל מוחא סביל דא, רוב מענטשן קענען דאס נישט טון, אי ווייל מ'קען נישט קיין נ"ך, אי ווייל מ'פארשטייט נישט עכט וויאזוי צו בעטן פאר אסאך זאכען אינאיינעם, אי ווייל מ'פארשטייט נישט וויאזוי צו בעטן פאר א זאך (עס איז נאריש צו בעטן דער אויבישטער פאר א פרט, ווען מ'דארף עכט די כלל, און מאכען כללים פון פרטים אן דעם צו פארפעלן איין פרט איז א ריזיגע חכמה). פאר דעם האבען זיי גענומען די פסוקי התורה און מסדר געווען א תפלה געבויט אויף דעם. זיי האבען געמאכט א רשימה פון אלע זאכען וואס מענטשן דארפן, און אויך ערלעדיגט א סדר, עפ"י פסוקים און די מענטשליכע נויט. זיי האבען פארפאסט די סיומים פון יעדער ברכה לויט די פסוקים און אריין געלייגט די עיקר ווערטער פון די בקשה.
די גענויער נוסח התפלה האט דעמאלס נאכאלס נישט אויסגעפעלט, חכמים האבען געקענט צולייגען לויט זייער קענטעניס און ידיעות אין נ"ך, אבי עס האט געשטימט מיט די עיקר כלל פון די ברכה. עס איז מעגליך אז די אנשי כנה"ג האבען געמאכט א פארטיגע נוסח, אבער דאס האט נישט צוגענומען פון יעדער יחיד'ס כח צוצולייגען כפי צחות לשונו ועומק הבנתו. דעריבער זענען די בעלי תפלה די שלוחי ציבור אפט געווען גרויסע לייט, ווייל דאס גופא איז וואס די אנשי כנה"ג האבען געוואלט.
קרוב"ץ איז גאר עפעס אנדערש, כמבואר אצלי במקו"א. עס האט נישט די לשון צח פון תפלה און נישט די מועט המחזיק את המרובה. און דאס איז באמת געווען די טענה פון דער אבן עזרא אויף די גאנצע ענין פון קרוב"ץ, אז עס דינט נישט די ציל פון דאווענען. די תירוץ איז אז קרוב"ץ איז קיינמאל נישט געווען געצילט צו זיין א 'תפלה', עס איז א קרוב"ץ, א הוספה צו תפלה. אזוי ווי א דרשה אין מיט'ן דאווענען מעורר צו זיין און מסביר צו זיין וואס מ'טוט.
איך גלויב שווער אז די אריכות איז געווען קרוב"ץ.

זאגסט דברים של טעם. כ'האב אויך געטראכט אז דער תלמיד האט מאריך געווען בעיקר התפילה, נישט קרובץ. כ'האב נאר געזאגט אזא אם תמצא לומר. את"ל אז אריכות איז קרובץ, וואס איז קיצור. אלא קיצור איז בגוף הנוסח, ואריכות דומיא דקיצור בגוף הנוסח.

נישט אז דער של"ה האט נישט געקענט (עכ"פ ס'איז נישט מוכח אזוי). דאמאלטס איז געווען רווחת אן אנדער סטיל אין חיבור בקשות. מ'קען היינט אויך פארפאסן תפילות בלשון מקראי צח.

רביה''ק זי''ע

דא האסטו די 'נוסח ארץ ישראל', די אלע ברכות קריאת שמע און שמונה עשרה זענען ממש איינס אדער צוויי שורות לאנג יעדע איינע.

<a class="postlink" href="https://he.wikisource.org/wiki/%D7%A1%D7%99%D7%93%D7%95%D7%A8_%D7%A0%D7%95%D7%A1%D7%97_%D7%90%D7%A8%D7%A5_%D7%99%D7%A9%D7%A8%D7%90%D7%9C">https://he.wikisource.org/wiki/%D7%A1%D ... 7%90%D7%9C</a>

פיינע נייעס דאס.

תוס אחליה והדר אכליה, נילף משביעית או רק בשנה שמע"ש נוהג.
קצת תימה, ווייל לפי ב"ה לערנט מען אלע הלכות כרם רבעי פון מעשר. פדיון, ממון גבוה, פטור מעשרות וכו.

אמר רבא ילך אצל חכם מעיקרא.
איז מאי אריא ברכות. קענסט דאך זאגן אויף יעדע הלכה ילך אצל חכם וילמדנו.
אפשר פשט אין די ברייתא, מעילת הקדש צאלט מען מיט א חומש, מעילת ברכה צאלט מען מיטן גיין צו א חכם, ווייל כל המביא דורון לת"ח כאילו הקריב ביכורים.

דורות האחרונים מכניסין דרך גגות וכו.
וואס איז די עוולה דערין? אז מ'איז פטור איז מען פטור. לעגאלע לופהאל. רבי ינאי זאגט אפילו בלשון לכתחילה, מערים אדם ומכניס תבואותו במוץ שלו לפטרו מן המעשרות.
אלא ס'איז א המשך מיט די פריערדיגע מאמר, זו וזו לא נתקיימה בידן.
למעשה, איז מען מחויב צו מעשרן, עכ"פ מדרבנן, צו אכילת קבע. נאר וואס שפארט מען זיך דרך גגות, די כאפ א נאש דרך ארעי. פאר די ביסל מעשרות גייסטו שלעפן די זעק איבערן דאך? אז מ'הונגערט פארשטייט מען.

אניגרון, אנסיגרון
דורך יסטרוב, אניגרון א שיבוש פון אוליוגרום, אנסיגרון פון אקסיגרום.
גארום איז א סאוס פון געפיקלטע אינערדס פון פיש, די בלוט פעטנס און חאזעריי פונעם בויך פון פיש. א פאפולערע סאוס אין די רוימישע וועלט. אוליא איז אויל אין גריכיש. אקסי איז זויערס, ווי אקסיגען איז זויערשטאף. אוליגארום איז גארום מיט אויל, אוקסיגארום איז גארום מיט פארשידענע געזייערעכטס.

איך מתרצים סתירות הגמ'
אגרא דתעניתא צדקתא
גדולה תענית יותר מן הצדקה שזו בגופן וזו בממונם

Sent from my SM-T113 using Tapatalk

גברא אגברא קרמית? דאס איז שוין אן אלטע מחלוקת וואס גייט נאך אן ביז'ן היינטיגען טאג, סאטמארע רב האט געהאלטן אז צדקה איז גרעסער, אין סקווירא האלט מען אז פאסטן איז גרעסער..

ישן מלא חדש

איך מתרצים סתירות הגמ'
אגרא דתעניתא צדקתא
גדולה תענית יותר מן הצדקה שזו בגופן וזו בממונם

Sent from my SM-T113 using Tapatalk

פארוואס מיז עס זיין א סתירה, תענית איז מער ווי צדקה ווייל די גיבסט אוועק פון דיין גוף און די ביסט זיך מתענה. אבער למעשה די הויך פונקט פון די תענית איז אז ווען די ווייסט ווען די קימסט אהיים איז דא אנגעגרייט א סעודה כיד המלך און דיין שכן האט נישט אויף וואס אויסצופאסטן און די ביסט נישט גרייט ארויס צונעמען אפאר גרייצן פון דיין טאש איז דיין תענית זייער ווייניג ווערט.

ברכות לו