פרשת בעלז תשמ"ב

איך בין נאך פון די אינגערלייט וואס קענען נישט געדעקען די פרשה מיט בעלז, סאטמאר און די עדה חרדית, אבער אונז האמער יא מיטגעהאלטען ווי בעלזער רבי האט געשיקט א מנין פון זיינע דיינים איבערצובעטן סאטמאר רבי זצ״ל, ווי אויך אז מהר״א מסאטמאר האט זיך געלאזט איבערבעטן. (אפשר ווייל ער האט טאקע געהאלטן אז שוין צייט אוועקצומישען די בלעטל אדער ווייל אלץ שוואגער האט ער קוים געווארט אויף די געלעגענהייט?)

אלע יארן אין סאטמאר האבעך געוויסט און מיטגעהאלטען די איינגעגעסענע שנאה צו בעלז, סאך סאך מער ווי צו אנדערע אגודה רבנים. כאב געוויסט די סיבה דערצו איז געווען ווייל בעלזער רבי האט גערעט מיט א חוצפה קעגן אלטן סאטמאר רבין.

דאס איז וואס מען האט ביי אונז געוויסט. היינט אז סע שוין דא א קאווע שטיבל קעמען דאך צונעמען די זאך אביסל קלארער און פארשטיין וואס נאך איז געווען אין די פרשה , וואס מע האט נישט אויסגעזאגט ביינונז.

פאררעכט דיין קעפל "פרשת בעלזא תש"מ"
ווייל ס'איז דא א פרשה פון תשט"ו אויך, די פרשת הבחירות

שרייבער

פאררעכט דיין קעפל "פרשת בעלזא תש"מ"
ווייל ס'איז דא א פרשה פון תשט"ו אויך, די פרשת הבחירות

גערעכט. געטוישט.

אלעס וואס איך ווייס איז אז א אינגערמאן האט גערעדט אויף א רבן של ישראל וואס וואלט געקענט זיין זיין זיידע.

אנאנים, איך רעד נישט פון א סאטמארן פרעספעקטיוו. בלויז די פאקטן.

Let's go Tzimes!
בלויז פאקטן.

גוט געזאגט, ווען א סאטמארער זאגט עפעס - איז עס צימעס, ווען א אויפגעקלערטער טרעפט א מיקראספישן פראבלעהם וואס דער סיסטעם איז אפשר שילדיג- דאס איז פאקטן! דאס איז סמעטענע! דאס דארף דיבאטירט ווערן אויפן סאמע הויפט בלאט אפגעזעהן וויפיל אידן ווערן צושמירט.

!lets go kave shteibel

גדעון

גוט געזאגט, ווען א סאטמארער זאגט עפעס - איז עס צימעס, ווען א אויפגעקלערטער טרעפט א מיקראספישן פראבלעהם וואס דער סיסטעם איז אפשר שילדיג- דאס איז פאקטן! דאס איז סמעטענע! דאס דארף דיבאטירט ווערן אויפן סאמע הויפט בלאט אפגעזעהן וויפיל אידן ווערן צושמירט.

!lets go kave shteibel

👍 👍 👍 👍 👍

👍 👍 👍 👍 👍

אזוי? סארי יאנקעל אבער ממש דאס איז ער געווען 32 יאר צוריק! ווייל היינט איז ער 65 יאר מיט א ריזיגן ביהמ"ד טוישט נישט גארנישט פון וואס ער איז געווען אין תש"מ.

היינט, ביי די 65, וואלסטו יא געגעבן א פעס פאר זיינע רייד?

ניין

זר זהב

אזוי? סארי יאנקעל אבער ממש דאס איז ער געווען 32 יאר צוריק! א טראטשאק! ווייל היינט איז ער 65 יאר מיט א ריזיגן ביהמ"ד טוישט נישט גארנישט פון וואס ער איז געווען אין תש"מ.

יא, פרוביר צו זאגען אויפן סאטמערע רב ז"ל אין די אינגע יארען אז ער איז געווען א טראטשאק!

אויב וואלט סאטמאר רב גערעדט ביי די 30 יאר אויף א גדול הדור וואס איז 60 יאר עלטער פון אים וואלט איך דיר געלאזט שרייבן אויף אים "טראטשאק", יא!

הגם ס'נישט קיין קאמפעריסאן ווייל דער בעלזער איז נישט געווען ביי די 30 דאס וואס סאטמאר רב איז געווען זיי די 30.

אפשר איז שוין צייט צו רעדן וועגן קאנסיקווענסען פון אראפ פירן א נארמאלע אשכול אין בלאטע אריין? איך מיין עס ערענסט.
איך בין אריינגעקומען דא מיינענדיג אז איך גיי ווערען קלוגער, ביז דערווייל בין איך נאר געווארן א טראפקעלע דוממער.

איך בעט אלע אז מען זאל זיך האלטן ביי די פשוטע פאקטן פון די שערורי', און מע זאל אוועקלאזן אלע פערזענליכע געפילען פון וואס מען האט אלץ א חסיד אדער מתנגד פונעם בעלזער רבין.

מע קען ברענגען די פאקטן אן באשטעמפלען דעם רבין מיט ביליגע טיטלען.

זר זהב וואלט געקענט די זעלבע זאך ארויסברענגען מיט א רואיגע און באזעסענע אופן און שרייבן, אז ווען א יונגע רבי רעדט (איך ווייס נאכנישט וואס ער האט גערעדט בכלל) אויף א עלטערע רבי ובפרט אויף א מנהיג פון א גרויסע חסידות און וואס לעבט מער נישט, האט געקענט אויפרעגן יעדעם וואס געהער צו די חסידות.

אקעי, איך האב אבער נישט געמיינט צו דערנידערן קיינעם.

זר זהב

אקעי, איך האב אבער נישט געמיינט צו דערנידערן קיינעם.

אוי, כ'האב נישט געכאפט אז מ'וועט מיינען אז איך נעם זיך אן פארן בעלזער, נישט דאס איז געווען מיין כוונה, איך האב געמיינט אז איך בין געווען אינטערעסירט צו לייענען איבער די פרשה, וואס די סך הכל וואס איך ווייס דערפון איז אז ס'האט אינוואלווד א שטייעדיגע תורה און אז ער האט מורא געהאט צו קומען קיין וויליאמסבורג פאר יארן נאכדעם. ס'זייער מעגליך אז ער'ט זיך אויפגעפירט מיט חוצפה, און ער איז נישט באוויסט מיטן זיין די גרעסטע... (וואס איז פארקערט פון חוצפה?), און דעס וויל איך טאקע הערן, די צדדים, די בעקראונד, וכו'. און ווען דו קומסט ווען און דו שרייבסט א שיינע ארטיקעל מיט נאלעדזש, היסטאריע, און דו באטיטלסט עם טראטשאק, מילא, וואלט מיר נישט געשטערט, (הגם ס'באלאנגט נישט דא) אבער סתם שיסן א סטעיטמענט ווען די אשכול איז געבויעט פאר אנאליזירן א שטיקעל היסטאריע, דאס באלאנגט שוין אין צימעס.

זר'לע, איך האף אז דו האסט עס נישט גענומען פערזענליך ווייל נישט דיר דווקא האב איך געמיינט.

רוף מיר ענדערש "זהב'ל"...

זיירעלע איז גראדע קיוט

זר זהב

רוף מיר ענדערש "זהב'ל"...

איך וויל דיר דערמאנען דעם מאין באת... מטיפה סרוחה. קידינג, כ'ווען געדענקען פאר נעקסט טיים, און אויב באדערט דיר עס שטארק קען איך רעדאגירן מיין תגובה.

גוט געזאגט געפילטע.

יעצט גענוג מיט די נאנסענס.

ווער געדענקט אדער ווייסט עפעס וועגן יענע פרשה?

איינער פון מיינע ידידים פון דא וואס איז מיט מיר אויף google talk האט מיר געזאגט אז אויב ווילעך הערן פירסו הענד זאלעך פארשאפן די סידי פון גמח יוסף שלמה און אויס הערן די דרשה פון בעלזע רבי און די אלע דרשות פון די רבנים אין די התאחדות הרבנים מיטינג.

עפעס הייבט זיך אן צו ריקן דא.

איז דעס געווען די זעלבע מערכה ווי די שחיטה מיט די עדה?

יא

ידען

איינער פון מיינע ידידים פון דא וואס איז מיט מיר אויף google talk האט מיר געזאגט אז אויב ווילעך הערן פירסו הענד זאלעך פארשאפן די סידי פון גמח יוסף שלמה און אויס הערן די דרשה פון בעלזע רבי און די אלע דרשות פון די רבנים אין די התאחדות הרבנים מיטינג.

איין זאך נאר, איידער די הערסט צו די סי. די. פון בעלזער רב הער נישט קיינעמ׳ס מיינונג, הער עס אויס מיט אן אביעקטעוו בליק ענד בי רעדי פאר ביג סופרייזעס אויף די בלאף וואס מען האט דיר פארקויפט אלע יארען, איך גלייב גייסט זיין היבש אנטוישט ווען די גייסט הערן אז דאס איז די גאנצע וואס ער האט געזאגט.

משה געציל

ידען

איינער פון מיינע ידידים פון דא וואס איז מיט מיר אויף google talk האט מיר געזאגט אז אויב ווילעך הערן פירסו הענד זאלעך פארשאפן די סידי פון גמח יוסף שלמה און אויס הערן די דרשה פון בעלזע רבי און די אלע דרשות פון די רבנים אין די התאחדות הרבנים מיטינג.

איין זאך נאר, איידער די הערסט צו די סי. די. פון בעלזער רב הער נישט קיינעמ׳ס מיינונג, הער עס אויס מיט אן אביעקטעוו בליק ענד בי רעדי פאר ביג סופרייזעס אויף די בלאף וואס מען האט דיר פארקויפט אלע יארען, איך גלייב גייסט זיין היבש אנטוישט ווען די גייסט הערן אז דאס איז די גאנצע וואס ער האט געזאגט.

און געדענק אז די זאלסט דייקא הערען דעם אויטענטישן טעיפ ווייל כידוע האט סאטמאר געפעלשט בעלזר רב'ס קול און צוגעלייגט שטיקלך וואס ער האט קיינמאל נישט געזאגט, און אויב הערסטו צו די סאכדעם דרשות דאן טוה דיר א טובה און הער אויך צו די דרשות וואס זענן געזאגט געווארן ביים מעמד הכתרת הבד"ץ של מחזיקי הדת און אויך דרשת הגה"ץ ר' יעקב יצחק ניימאן זצ"ל (אבער דאס איז שוין אביסל שווער צו שאפען).

איז דאס דער זעלבער פעלשער וואס האט נאכגעמאכט דעם ברך משה'ס קול 12 יאר צוריק?

ד"א כ'האב גארנישט געוויסט אז גמח יוסף שלמה איז א דרעק מישער, זאג נאר די שייגץ ארויס דרשות קען מען אויך שאפן ביי זיי?

אין בכלל א סאך חתימות זענען געווען געפעלטשט,

וואס איך ווייס איז אז :

-טאהשער רבי האט נישט געחתמ'ט, זיי האבען געניצט זיין חתימה אן רשות, אין ארויס קומען מיט א צעטעל אז ער האט נישט געחתמ'ט דאס האט ער שוין נישט געוואלט,
-אודווארי רב מיינעך האט מען געצווינגען אדער געפעלטשט,

אין מסתם נאך,

בקיצור מען רעדט דא פין א באנדע באנדיטען וואס האבען שוין בחייו פין דעם דברי יואל זצוק"ל אים פארדרייט א קאפ, ספעציעל נאכען סטראוק, ווען ער איז שוין נישט געווען אזוי ביי די כוחות,

זיי האבען געהאט א חשבון מיט בעלזא רב נאך פין פריער ווייל ער האט זיך נישט מכניע געווען צי די עדה, אין זיי האבען אים געוואלט אראפברענגען, בעלזא רב איז געווען יונג אין אומערפארען אין ער האט זיך געלאזט אנדרייען, אין נאך די תש"מ שטייעדיגע תורה האבען זיי זיך ארויף געחאפט דערויף ווי צי א געבראטענס אים צי אראפ ברענגען, זיי האבען נישט געמיינט סאטמאר'ע רב'ס כבוד זיי האבען געמיינט זייער POWER,

ס'מסתם געווען תמימות'דיגע רבנים וואס האבען אינטער געחתמ'ט וואס האבען עס נעבעך געמיינט ערענסט זיי האבען זיך געלאזט אנדרייען דורעך די פיפיגע אזוי געריפענע עסקנים, אין ווער עס האט נישט געוואלט האבען זיי עניוועי געניצט די חתימה וויסענדיג אז ארויס קומען אז זיי האבען נישט געחתמ'ט דאס וועלען זיי זיך נישט ערלויבען,

אין אזוי האבען זיי פרובירט צי שאפען א מצב אז עס זאל אויסזעהן אז די גאנצע היימישע ציבור איז קעגען בעלזא, אין עס איז זיי דעמאלץ טיילווייז געלונגען,

דער דברי יואל וואלט מסתם געווען מער ברוגז אויף די דאזיגע מחלוקת צינדער ווי אויפען בעלזא רב, כ'ווייס נישט ווער עס דארף ענדרעש שיקען א מנין צי דעם דברי יואל'ס ציון,

ס'אלץ נארישע פאליטיק אין ס'האט גארנישט מיט יודישקייט אבער די סאטמארא המון האט עס געקויפט פאר גוט געלט אין פאר יארען האט געברענט א מחלוקה ביז בעלזא רב האט געהאט שכל צי פרובירען עס שטילען,

אין נאכאלץ איז דא מחלוקת צינדער וואס קענען עס נישט אראפשלינגען, זיי דארפען די מחלוקת ווי לופט צים אטעמען, נו אזוי גייט עס דער יצה"ר פרובירט ווי ער קען צי אריין ווארפען א פלאקען אין חרוב מאכען אידישקייט, אין די וואס האבען נישט קיין שכל פאלען אריין גלייך אינעם נעץ...

איך אויך

ד"א כ'האב גארנישט געוויסט אז גמח יוסף שלמה איז א דרעק מישער, זאג נאר די שייגץ ארויס דרשות קען מען אויך שאפן ביי זיי?

יא, אויך דעם קלויזענבארגער'ס "פעטער לבן" דרשה

פיין באשטעל פליז די 3 סידיס פון זיי, מיר וועלן זיי אי"ה אויסהערן בענעזאם ביים ק"ש קומזיץ, אוקי?
----------------------
הער פראפעסאר דו ווייסט אפילו נישט ווי גוט דו זאגסט, כ'מיין דער מחלוקת איז א פערפעקטר דוגמא פונעם ריי"צ'ס ווארט "חזקה על תעמולה שאינו חוזרת ריקם".

געפילטע פיש

איז דעס געווען די זעלבע מערכה ווי די שחיטה מיט די עדה?

יא. ס'איז געווען א טייל (און אפשר דער עיקר( פון פעקעדזש דיעל. אבער דאס האט געהאט בעיקר צו טון מיט די עדה החרדית און זייערע שווייצער באנק אקאונטס. בעלז, אלס קהילה איז אריגינעל געגאנגען צוזאמען מיט "די עדה" אין עניני שחיטה. נאר אין בעלז האט מען זיך ארומגעזעהן אז מען האט די נאמבערס ספעציעל אין ירושלים. דער בעלזא רב האט דעסיידעד צו "מאכן שבת פאר זיך". דאס האט אנגערירט א "פיינענשל" נערוו ביי די עדה. ואידך פירושא זיל גמור.
נ.ב.: איך נעם נישט קיין שום צד אין די גאנצע פרשה.

עס איז אנבעליוועבל קיינער רעדט נישט צום עצם ענין.... קינדערלעך טייערע פארוואס גייט איהר נישט אין מקוה און רעדט דארט די אלע שטותים אדער און א אשכול וואס איז געווידמעט אויף הבלים... לאז דעם אשכול אויף וואס דער בעל האשכול האט עס געמאכט...

יעצט צום ענין...

מיר געדענקען די פרשה גיט הגם איך בין נאך געוועהן א קינד אבער האב עס מיטגעהאלטען די קאך און שפעטער מער דערגרינטעוועט

כ'האב נישט קיין נערווען עס צי שרייבען אבער אפאר איינצעלהייטן לכבוד חברי השטיבל

דעם בעלזער האט וויי געטוהן וואס סאטמאר האט אזוי אוועקגעמאכט זיין פעטער הרה"ק מ'בעלז צי סאטמארע רבי זצ"ל האט יא געזאגט אדער נישט געזאגט אז אהרן הכהן האט אויך געמאכט א עגל מיינענדיג הרה"ק מבעלז בנוגע הבחירות איז אירעלעווענט עס איז געניג געוועהן א שמועה איז אזוי געגאנגען, ממילא האט ער גערעדט מיט חוצפה אקעגן סאטמאר רבי זצ"ל

(במאמר המסוגר אויב איך האב נישט קיין טעות איז עס געוועהן תשמ"ב נישט תש"מ)

און איך מיין די אלע היינטיגע סאטמארע רבי'ס וואלטען נישט און האבען נישט גערעדט בעסער אפילו אויף גדולי הדור אויב האט מען געטשעפעט זייערס א פעטער, טא וואס איז אזוי געפערליך אז דער בעלזער האט זיך אנגענומען פאר זיין הייליגען פעטער?? אתמהה

איך בין בכלל נישט קיין בעלזער אבער אויך נישט קיין סאקמארער....

בקיצור המעשה עס האט זיך אנגעפאנגען א געזינטע שטינק, ווארום סאטמאר איז דעמאלץ געוועהן ברום המעלה מיט די עדה אין טאש, און געשפילט מענאפאלי אין די עולם הרבנות. און ווי דערמאנט אויבן געצווינגען חתימות רעכטס און לינקס... טאהש'ע רבי האט קלאר נישט אינטערגעשריבן ווי ער האט געהאט בצוואה פון זיין זיידען זיך קיינמאל נישט מישען אין מחלוקת, נאר נאך די פרעשער פון סאטמאר האט ער געשריבען א פערזענלעכע בריוו די גרויסקייט פון הרה"ק מ'סאטמאר זצ"ל

די סאטמורים האבען אים אינטערגעשריבען בלי רשות און די טאהשער האבן טאקע אריינגעלייגט אן ארטיקעל דערנאך אינעם אלגעמיינער דזשורנאל א אפלייקענונג אויפן חתימה...

אזוי אויך פילע אינטערגעשריבענע חתימות האבן זיך געלאזט הערן ברבים וביחידות אז די חתימה זייערע איז געוועהן געצווינגען - נישט בארעכטיגן דערמיט די חוצפה קעגן הרה"ק מ'סאטמאר אבער פארט האבן זיי נישט געהאלטן ביים דערדריקען א קהלה קדושה בישראל וואס איז געגרינדעט געווארן דורך צדיקי הדור מדור הקדום

נישט יעדער איז איינשטימיג מיט סאטמאר אז די בעלזער איז א מסית און נישט יעדען אפילו פון סאטמאר האט געשמעקט די קארטונס דעם בעלזער ווי א בער צי די ניגונים אין סאטמארע חדר ימ"ש וכדומה...

די פאקט איז א דער בעלזער האט ארויסגעוויזן א מורא'דיגע שטארקייט מיטן איבערבעטן, און דער סאטמארער האט אויך געטוהן א קאנטרעווארשעל אקט מיטן באזוך

דאס אלעס איז פאקטן אן קיין נגיעות.....

איך וויל ערהוילן אז איך באלאנג נישט צי קיינע פון די קהלות און האב נישט קיין נגיעות צי קיינעם און איך זאג די זאכען וואס איך האב אליין בייגעוואוינט אדער דערגאנגען ביזן מקור הראשון און ווער עס וויל ארויפשפריגען און דרייען א קאשע זאל אזוי טוהן

עלה והצלח....

שלמה המלך
גאנץ פיין געשריבן
אבער איין וויכטיגע נקודה, לו יהא אז דער בעלזער האט געהאט א סיבה צו זיין בייז אויף רביה"ק בעל דברי יואל אויף א שמועה וואס האט זיך געדרייט אז ער זאל האבן געזאגט אויף הרה"ק מבעלזא, און ער קומט זיך אננעמען פאר זיין פעטער, דאס אלעס איז גוט ווען ס'איז דעמאלטס בשעת מעשה, אבער צו קומען 25 יאר שפעטער זיך אננצונעמען? בנוסף ווען אינדערצווישן איז מען נאך געקומען (תשל"ה) קיין פלארידע מיט א קוויטל צום רבי'ן ז"ל זיך מזכיר זיין להפקד בזש"ק? (שמעתי מפי זקן אחד שהיה שם)

נאר וואס דען, באמת זענען היינט די אלע זאכן אירעלעווענט, נאכדעם וואס ער האט מפייס געווען, און מען זאגט נישט זכור מעשיך הראשונים

אבער באמת יעדער האט דאן געהאט א חלק אין טון נישט נארמאלע זאכן, הן סאטמאר און הן בעלזא, זייערע הענט זענען אויך נישט ריין פון טעראר פון די מ' יארן ווער ס'קען די מעשה מיט רא"מ שווארץ

די סיבה ווייסטו אויך?

וואס זאל זיין די סיבה?

איך פארשטיי נישט די גרויסע גדולה פון מהרא"ס וויזיט צו זיין אייגענעם שוואגער. ער וואלט געדארפט זיין אין גוטן מיט אים אלס א ש"ב.

היינט אזויפיל יארן שפעטער, קען יעדער שרייבן וואס ער וויל
אפי' די וואס האבען יא מיטגעהאלטן די גאנצע פרשה פין 30 צירוק
געדענקן נישט יעדע דעטאל
חוץ די גיטע בעלי זיכרון

היינט 30 צירוק, קען יעדע חדר יונגעל קומען אין דרייען די פאקטן וויאזוי ער וויל
אין ברענגן סברות אהער אין אהין, אין גיי פרעג אים אפ

אין מציאות זענען די רבנים פין 30 יאר צירוק נישט געווען אזעלכע בעלאניס
אין זייער פאקטישע חתימה איז די שטערקסטע באווייז
ווען עס זאל זיין עפעס פאלטש וואלטן די בעלזא דעמאלטס געקענט מאכען 'צימעס' דערפון
די בעלזא זענען נישט אזעלכע קעלבלעך, זיי קענען אויך דעם זעקסטן שולחן ערוך
אין האבען זיך פארטיידיגט די בעסטע וואס זיי האבען געקענט

נאר, אז דער בעלזער רב האט מפייס געווען
האט נישט קיין שום זון אויפצוועקן אלטע חטאים

קלאר

איך אויך

[ציטאט אראפגענומען]

די סיבה ווייסטו אויך?

וואס זאל זיין די סיבה?

אז דו פרעגסט איז משמע דו קענסט נישט די היסטאריע, איז קודם לאמיר אביסל מישן א בלעטל היסטאריע.

אזוי ווי שיטה מקובצת האט שוין דערמאנט האט ר' לייביש נישט געוואלט סאטמאר רב אלס מסדר, אין ווילי וואוינט א חשובע יוד הרה"ח ר' בנציון אויסטרליץ שליט"א (ווער עס קען עם ווייסט דער יוד איז נישט מסוגל צו זאגן ליגנט) פארציילט ער אז ער איז געווען דערביי ווען ר' לייביש איז געקומן אין דעם ווילי בעלזר שטיבל דאווענן מעריב נאך זייער וויזיט ביים רבין (כידוע האט ער געכאפט א פראסק פון זיין טאטע פארן נישט וועלן מכבד זיין דעם רבין מיט סידור קידושין) האט ער זיך געגרויסט בזה"ל "איך בין מיטגעגנגן מיט מיין טאטע אבער כ'האב עם נישט געקוקט אין פרצוף אריין!"

בקיצור ער איז געווען עוורי'דג בעלזר שוואנץ, די וואס געדענקן עם פן יענע יארן פארציילן אז ער איז געווען א בעלזר חאניאק וואס פלעגט דאווענן שפעט מיט בעלזר רב, נארוואדען? ר לייביש האט זיך געשמעקט א פאסטן און ווען ר' חיים ליב כ"ץ איז ארויס פון זיין סאטמער ראש הכוללשאפט כדי צו ווערען אב"ד בעלזא בווילי האט דאס ר' לייביש זייער פארדראסן פארוואס מען האט עם נישט גענומן, אפאר יאר שפעטר ביי די בעלזר מחלוקת מצא בעל חוב הזדמנות לגבות את חובו און ווי געשריבן איז ער געווען דער עיקר אנדרייער ביים טאטען מיט א שטארקע האס.

פאקטען :י

די מעשה האט זיך אנגעהויבען אז מנחם בעגין האט אנגעהויבען טיילען גרויסע געלטער פאר די מוסדות התורה,י

סאטמאר האט ארויסגעשיקט דעם ברך משה צו שתדל'ן מען זאל נישט נעמען געלט פון די מדינה,י

ווען ער איז געקומען צום בעלז'ער רב האט דער בעלז'ער רב עם געפרעגט ווער זאגט אז מען מעג נישט נעמען געלט? האט דער ברך משה געזאגט דער פעטער, האט איהם דער בעלז'ער געענטפערט אז מיין פעטער האט יא געלאזט נעמען,י

די עדה איז ארויס מיט אן איסור אויף די בעלז'ער מוסדות אין ארץ ישראל,י

די ירושלים'ער וואס זיינען נוטה צו די עדה האבען ארויסגענומען זייערע קינדער,י

די עדה האט שוין פון יאהרן נישט אריינגענומען קיינע בעלז'ער דיינים, וואס בעלזא איז געווען געטרייע עדה מענטשען,

דער בעלז'ער רב האט גע'עפענט זיין אייגענעם ב"ד,י

און דאן איז געקומען די שטייעדיקע תורה מיט געוויגענע און שטארק דארעכגעטראכטע ווערטער,י

די סאטמאר'ער זיינען געווען להשמיד האבען זיי אנגעהויבען א קאמף אז דער בעלז'ער האט גערעט קעגען חתם סופר, וואס דאס איז געווען א גרויסע שקר,י

ואידך זיל גמור

דער עולם מישט א טשאלנט.

ביי די פרשה פון די בחירות איז געווארן א מחלוקת צווישן סאטמאר און בעלזא. הויפטזעכטליך צוליב א דרשה וואס סאטמאר רבי זי"ע האט געזאגט, וואס אנגעבליך האט ער געזאגט אז אהרן הכהן האט געמאכט די עגל, און עס האט זיך געזאלט באציעהן צו מרן מהר"א מבעלזא זי"ע. (איך גיי נישט אריינגיין יעצט אין יענע נושא, וואס מרן מסאטמאר זי"ע האט יא אדער נישט געזאגט). עכ"פ הבערה ללהב יצאת, און עס איז געווען א גרויסע מחלוקת.

מרן מבעלזא איז נסתלק געווארן תשי"ז. חסידות בעלזא, איז געבליבן אן א פאקטישע אדמו"ר ביז חמשה עשר באב תשכ"ו, דאן האט מען אויפגענומען דעם פרישן אינגערמאן - די היינטיגע בעלזא רבי - אלס ממלא מקום פון זיין פעטער. (איך גיי נישט אריינגיין יעצט אין יענע נושא, ווער עס האט יא געוואלט ער זאל דעמאלסט ווערן רבי, ווער עס האט געהייסן מען זאל נאך צו ווארטן אביסל, און פארשידענע ראזינקעס ארום יענע תקופה)

די מחלוקת אין יענע יארן האט זיך איינגעשטילט, צוליב דעם וואס מרן מבעלזא איז שוין נישט געווען בעלמא הדין, און עס איז שוין נישט געווען אקטיוו.

דער היינטיגע בעלזא רבי, האט לאנגע יארן געווארן נפקד צו ווערן בזרע של קיימא. תשל"ג איז ער געווען דא אין אמעריקא, און ער איז געפארן קיין פלארידע מיט א קוויטל צו מרן מסאטמאר זי"ע. דער שריט איז געווען אומעמטליך, א שלום צווישן בעלזא און סאטמאר.

כ"ו אב תשל"ט, איז מרן מסאטמאר נסתלק געווארן. די נעקסטע יאר צייט איז געווען פארשידענע געפעכטן צווישן קהלת בעלזא און די עדה החרדית. (מער פרטים האף איך שפעטער צו שרייבן, עס ווערט יעצט אביסל שפעט...).

מוצאי שמחת תורה אין ארץ ישראל איז דא א מנהג אין בעלזא צו זאגן שטייעדיגע תורה (עס איז די איינציגסטע מאל אין יאר וואס דער אדמו"ר זאגט תורה שטייעדיג), דער בעלזא רבי, האט געהאלטן א לענגערע דרשה, בכלליות איבער די שיטה, און בפרטיות איבער דאס נעמען געלט. די גאנצע דרשה איז מיט א שטארקע זלזול אויף מרן מסאטמאר זי"ע, און בתוך הדברים האט ער געלאזט פאלן ווערטער, וואס האט געדארפט צו זיין א זלזול איבער די אונגארישע רבנים הקודמים בכלליות. ווי צו זאגן א מעסעדזש, איך בין געווען פרומער אסאך פאר דו האסט דיר דערמאנט צו זיין פרום, אלזא טייל מיר נישט איין וואס עס מיינט פרום.

מיט דעם האט אויפגעפלאקערט די מחלוקת אויפן גאר גרויסן פארנעם, און דאן איז ארויס גאר א שארפע קול קורא קעגן בעלזא רבי פערזענליך, און קעגן קהל מחזיקי הדת.

דאס זענען די פרטים בקיצור, אי"ה ווען די צייט וועט ערלויבן וועלן מיר פארברייטערן די אונטערליגענדע היסטאריע איבער יענע פרשה. מיט פארשידענע בליקן און מאמרים פון ביידע צדדים פון די מטבע.

ר' משולם די דרייסט מיט די צונג [סארי מיט די פינגער אויפן קי בארד] ער האט גערעט וועגען די בעלז'ער רבי'ס וואס זיי האבען געקעמפט פאר אידיש'קייט אין די צייט וואס און אונגארען האט מען נאך געגעסען שטאפ גענז, איז דאס א זלזול אין חתם סופר ? ווען איינער רעדען וועגען עסען "פיצא" איז ער מזלזל אין דעם רב המכשיר

קעגען סאטמאר'ער רבי'ן האט ער געזאגט די ווערטער "ער האט מזלזל געווען אין גדולי ישראל וועגען די אינטערעסען פון זיין שיטה"י

בכל אופן איז עס געווען א פאר קורצע ווערטער, געזאגט אין א ראאוגיער טאהן, שטייט און איבערגעטראכט, ווען א קנאי רייסט אראפ אן אנדערען גייט דאס געווענדליך מיט א טעמפו, מיט א טראק לאוד פון זלזולים

ר' משכיל, (שיין דערלעבט... מען רופט א משכיל מיטן טיטל ר'.....)

איך וויל נישט גיין פערזענליך, אבער איך האב שוין געזעהן נעכטן אז דא קומט פאן. מען נעמט א שמועה וואס די גאנצע וועלט ווייסט איבער בעלזא. און מען שמירט דאס ארויף אויף סאטמאר רבי. די שמועה גייט איבער די קאר פון געטא וואס האט געהאט דריי פלעצער, בנוגע ר' ישעי'לע, און מען שמירט עס ארויף אויף סאטמאר רבי, אויף א באן וואס האט געהאט איבער 1400 זיץ פלעצער...

איך וויל נישט פארקריכן פון די נושא.

"ווען זיי האבן געגעסן שטאפ גענז האבן זיך אונזערע זיידעס מוסר נפש געווען אויף אידישקייט". וואס דארף דאס צו מיינען ? אויף וועמען דארף זיך דאס באציעהן ?

קעגן מרן מסאטמאר האט ער נאר געזאגט די פאר ווערטער ????

איך דארף איבערהערן די דרשה, און ציטירן ווארט נאך ווארט, פון די זלזול וואס ער רעדט פון מרן מסאטמאר. אבער פון זכרון ארויס, דאס אז ער האט געקעמפט פאר פריוואטע אינטערעסן איז נישט קיין זלזול? טאטש מיך נישט איך האב א שיטה איז נישט קיין זלזול?

איך גיי יעצט נישט אריין, צו ער איז ביסוד הדברים געווען גערעכט. צו די עדה איז געווען גערעכט.

די נושא איז יעצט, צו ער האט דאן גערעדט מיט חוצפה קעגן מרן מסאטמאר. און אויף די פראגע איז יעדער מודה, אפילו ב.מ. קופערשטיין בדרשתו דהאי שתא, אז ער האט גערעדט מיט חוצפה.

זר זהב

איך פארשטיי נישט די גרויסע גדולה פון מהרא"ס וויזיט צו זיין אייגענעם שוואגער. ער וואלט געדארפט זיין אין גוטן מיט אים אלס א ש"ב.

ווייל אין די אייגענע קהילה האט ער געהאט גרויס התנגדות אז ער האט זיך נישט געקענט באווייזן בפני קהל ועדה צוזאמען מיט איהם איידער ער איז מפייס דעם דברי יואל זי"ע. כאטש פריוואט האבן זיי גערעדט טעלעפאניש און זיך געטראפן ביי פארשידענע געלגעגנהייטן.

ווער פון די בעלי החותמים זענען נאך עוד אתנו בחייהם חיותם על אדמות עד עמוד הכהן לאורים ותומים, לאורך ימים ושנים ארוכים?

אהרן צבי טויב - האליין (תלמיד עוד מקראלי ואח"כ סאטמאר, ויש כמה אגרות אליו מרביה"ק מסאטמאר - זיין פאטער רבי שמואל דוד טויב שו"ב מוזשאי איז געוועהן א שוואגער מיט ר' צבי גליק, ביידע זענען געוועהן איידימער ביי רבי יעקב יחזקי' גרינוואלד אחיו של קרן לדוד וערוגת הבושם, ר' צבי גליק איז געוועהן דער שווער בזוו"ש פון בילגרייע רב, קומט אויס דער האליינע רב איז א ערשטע קאזין מיט דער בילגרייע רב.)
צבי הירש מייזליש - שאפראן
ישראל חיים מנשה פריעדמאן - סאטמאר
יצחק מאשקאוויטש - תורת חמ"ד
יחזקאל ראטה - אנאנים
ברוך כהנא - אנאנים
משה יאזעפאוויטש

איינעם אויס געלאזט?

איינע פון די נישט פינקליכקייטען איז אז די קעגענער זאגען אז ער האט געזאגט אויפן סאטמארער רב פאר זיינע אייגענע אינטערעסען, וואס מען מאכט עס סאונדען זייער ביליג

אבער געזאגט האט ער "וועגען די אינטערעסען פון די שיטה" און דאס איז דאך אמת

און צו דיר ר' דולה

ר' יחזקאל ראטה האט שוין לאנג צוריק געצויגען, ער איז זייער נאנט פארבונדען מיט די בעלזער

אויסגעלאזט עטליכע

משולם פייש סג"ל לאווי - טאהש
שמואל זאב ליכטער - דומ"ץ קהל עדת קראסנא / כונת הלב
אברהם אביש הורוויץ - מעליץ
יוסף צבי איליאוויטש - שאמשאן
יעקב שמעון דאכנער - בעדהאמענט

דאס טוט אזוי ביטער וויי, י

אז נאך די אלע זאכען איז דער בעלזער געווארען דער גרעסטער רבי אין דור, וואס אלע מוסדות בלי יוצא מן הכלל גייען קוקען זיין חינוך סיסטעם און מאכען איהם נאך, די גרעסטע רבנים קומען זיך שואל עצה זיין מיט איהם, און ער איז דער קלוגסטער פון אלע מנהיגים פון דור

berlbalaguleh

זר זהב

איך פארשטיי נישט די גרויסע גדולה פון מהרא"ס וויזיט צו זיין אייגענעם שוואגער. ער וואלט געדארפט זיין אין גוטן מיט אים אלס א ש"ב.

ווייל אין די אייגענע קהילה האט ער געהאט גרויס התנגדות אז ער האט זיך נישט געקענט באווייזן בפני קהל ועדה צוזאמען מיט איהם איידער ער איז מפייס דעם דברי יואל זי"ע. כאטש פריוואט האבן זיי גערעדט טעלעפאניש און זיך געטראפן ביי פארשידענע געלגעגנהייטן.

סתם בעלאניס ווי אלע בעלאניס
איין איינציג מאל וואס איז אויסגעקומען זיך צו טרעפן ברבים איז געווען ביי א שבע ברכות אין די אנהייב ס' יארן, פון וואס ס'איז דא א באקאנטע בילד (ווען זיי טרעפן זיך ווען מער וואלט שוין געווען בילדער)
אויפן טעלעפאן?
מהר"א האט אים קיינמאל נישט גערופן, ער פלעגט רופן צומאל, ווי למשל ביי די חתונה פון ר' יואל בן מהר"א האט ער גערופן וואונטשן מזל טוב, און זיי האבן געשריבן אין מחנה החרדי דאכט זיך אז מהר"א האט זיך געקאלט מזכיר זיין ביים אים, ליצים!

מהר"א האט געזאגט כמ"פ (וגם אני שמעתיו ממנו) "ווי לאנג ער בעט נישט איבער דעם פעטער קען איך נישט גיין צו אים און איך קען אים נישט אויפנעמען"