איך האב איין וויכטיגע זאך אויסגעלאזט אין מיין מאמר אויף הרב יצחק׳ן, און עס וואלט געווען גוט און צייטליך נאך שבועות דאס ארויס צו ברענגען.
אין די ׳עולם התורה׳ פון אלע קרייזען, הערשט צומאל א געוויסע עליטיזם, וואס קוקט אראפ אויף די לערנען פון פשוט׳ער אידען. פון דעם איז באשאפען געווארען א זלזול אויף דער וואס נוצט הילף צו לערנען, למשל א שאטנשטיין ש"ס וכדו׳.
איינער פון ר׳ יצחק׳ס מערכות איז קעגען דעם. די נייע חומשים ׳רש"י כפשוטו׳ וכדו׳ רימט ער אויס כסדר, און ער שטופט מענטשען צו נוצען סיי וואס איז אוועילעבעל צו לערנען בעסער און מער און זיך נישט שעמען פון די וואס נוצען נאר אלטע דרוקען, און שווערער ספרים. וואס עס ארבעט פאר דיר, אזוי זאלסטו טוהן צו לערנען די הייליגע תורה.
הגם אז איך פערזענליך האב נישט קיין געשמאק אין די סארט ספרים (איך האב א סט פון רש"י כפשוטו אין מיין בעיסמענט, נאך איינגעוויקעלט אין פלעסטיק, באקומען אלס א מתנה פון איינעם), אבער די יסוד זיינער איז א טיפערע.
לערנען איז א פערזענליכע ערפארונג, נישט קיין סיסטעם. יעדער דארף אנפיהלען זיין אייגענעם קאפ, הארץ און נשמה מיט תורה. טרעף דיר דיין וועג דערצו. דיין קאמפאני ישיבה האט פראבירט מיט אלע כוחות פון דיר אויסצורייסען דיין קאנעקשען מיט דיין זיך, לאז זיך נישט. טרעף דיר דיין אייגענעם פלאץ און ווערט, און בוי עס אויף. טאמער ש"ס מתיבתא ארבעט פאר דיר, נוץ עס. טאמער טעיפס פון ר׳ מיכל זילבער איז דיין קו, הער זיי אויס. נישט אלס א בדיעבד, נאר לכתחילה. אזוי זאלסטו הארעווען און פלאגען, און אזוי וועסטו שטייגען.
ער טראגט מער טראסט אין דער מענטשהייט ווי די גאס וואס האלט זיי פאר בהמות וואס מ׳דארף האלטען אין די ראמען פונדערויסען.
ער ריפט דאס קליפת אמעריקע. ער ברענגט ראיות פון גויאישע ביכער ווי זיי שרייבן אז די סיסטעם אין אמעריקא פון די מידיע איז צו צוברעכן דעם יחיד און אין מאכן שפירן אז ער קען נישט אליינס מאכן החלטות נאר איז אנגעוויזן אויף די פירער זאלן אים איינטיילן פינטליך וואס און וויאזוי צו טון.
דער אמת איז אז עס איז דא אסאך וואס זאגען אז דער בעל שם איז געקומען אויסרייסן די כח פין רבנים און געוואלט געבען מער כח פאר דער יחיד, אינדיווידועליזים.
אפילו אויב עס איז אמת, זעה איך אויך נישט קיין שייכות מיט ליטוואק בשם לעבאוויטש, אז מען ברויך זיך נישט רעכענען מיט דער קעסטעל וואס מען האט דיר אריין געשטעלט, און לערנען ווי אזוי עס ארבעט פאר דיר דער בעסטער.
ועל הכלל כולו יצא, אונז לעבען מיר און א שטארקע סדום בעטל מענטאליטי (כוכב?) און עס איז ביי אלע ענינים אין לעבן, און וואס מען קען טוהן מצליח צו זיין דורך א אייגענע יוניק מהלך איז א יסוד צו הצלחה.
דער אמת איז אז עס איז דא אסאך וואס זאגען אז דער בעל שם איז געקומען אויסרייסן די כח פין רבנים און געוואלט געבען מער כח פאר דער יחיד, אינדיווידועליזים.
איך ווייס נישט צי דאס איז טאקע געווען דער בעש"טס ציל, אבער די פאקט איז אז די מאוומענט וואס מ'רופט 'חסידות' האט אויסגעריסן די כח פון די רבנים.
נאך א פאקט איז אז די מאוומענט וואס מ'רופט חסידות האט נאך מער אויסגעריסן די כח פון די יחיד. אמאל האט א יחיד כאטש געקענט וועלן פאר א רב, ראה"ק וכדומה אבער איינמאל די רבי'ס זענען אינטשארזש גייט אלץ נאר מיט רוח הקודש
היינט צו טאג איז נישט דא מער קיין רבנים ווייל עס איז נישטא קיין שטעט.
די אלע היינטיגע שטעט פון וואס דו רעדסט, זענען צושטאנד געקומען שוין נאדעם וואס ס'שוין דא די רביס און די פארטייען. פוק חזי, ירושלים, איינע פון די איינציגסטע שטעט וואס האבן געהאט א רב וואס גייט נאך אן עד היום הזה. ווען האט זיך אנגעהויבן די צוזאמפאל פון די רבנות? ווען די רבילעך האבן זיך אנגעהויבן אנצורוקן. אבער די ביזט גערעכט אז אין די היינטיגע אפענע וועלט ווערט די קאנטראל פון די רביס אויך ווייניגער און ווייניגער.
זיי האבען דען צוזאמען געארבעט? און די קאנטראל וואס הרב שמואל סאלאנט האט געהאט איז דייקא צוליעב דעם אז ער האט פארגינט יעדער וואס איז אנגעקומען און אוועק געגעבען פון זיין קאנטראל. פון דער תורת חסד ביז צום קאלישער רב ועוד ועוד. דאס איז נישט די קאנטראל פון וואס מענטשען חלום׳ן היינט.
שרייבען האלבע זאצען וואס שטימען מעגליך אין דיין קאפ, אבער נישט אין די קעפ פון די ליינערס. זאג וואס דו ווילסט, גענוי. וואס איז געווען מיט מיכל פינס און וואס נעמסטו ארויס דערפון?
איך קען עס יא, און דיין מסקנות זענען אומריכטיג. נאר וויבאלד דו ברענגסט נישט די מעשה כתיקונו, קען איך נישט רעאגירען. עפען אן אשכול, שרייב ארויס וואס דו מיינסט, און דארט וועל איך דיר ענטפערען.
זיי האבען דען צוזאמען געארבעט? און די קאנטראל וואס הרב שמואל סאלאנט האט געהאט איז דייקא צוליעב דעם אז ער האט פארגינט יעדער וואס איז אנגעקומען און אוועק געגעבען פון זיין קאנטראל. פון דער תורת חסד ביז צום קאלישער רב ועוד ועוד. דאס איז נישט די קאנטראל פון וואס מענטשען חלום׳ן היינט.
ווער האט געזאגט אז זיי האבן געארבעט צוזאמען? זיי האבן געארבעט יעדער איינער אין זיינער צייט.
גימפל: א יעדער איינער פון די צוויי גדולי ישראל האבן געארבעט אויף זייער אייגנארטיגן דרך. איך האב מער געליינט איבער ר' שמואל סאלאנט'ס פיקחות און מנהיגות בדרכי נועם. סיי אין זיין באנעמונג צו יחידים. און סיי צו זיין מנהיגות אלס רב ומנהיג העדה. ער האט נישט געהאלטן קיין פייער'דיגע דרשות וועלכע האבן אנטהאלטן אש וגפרית אויף די רשעים. ער איז געגאנגען אין די שיטה און דרך פון ..."אינהו בדידהו, ואנן בדידן"... ווי די גמ' אין מס' גיטין און אנדערע פלעצער דרוקט זיך אויס. דער זעלבער דרך וואס הרב הצדיק רב כהנמאן זצ"ל האט געהאלטן...."וואס אינטרעסירט אונז וואס די פושעי ישראל טוען. אונז גייען מיר בויען תורה"...! און ב"ה דער דרך האט זיך ארויסגעוויזן אלס ריכטיג. ווייל די פיהל תורה וואס ווערט געלערנט אין ארץ ישראל איז אין גרויסן טייל צו פארדאנקען פאר אט די גדולי ישראל...!
רבי יצחק לעבאוויטש שליט״א זאגט אז די עיקר לימוד פון פורים וואס איז אונז נוגע היינט איז צו לעבן בקדושת ארץ ישראל! דהיינו אחשורוש האט דאך געמאכט זיין סעודה נאך וואס סאיז אריבער 70 יאר פון גלות בבל כמבואר בגמרא מגילה, איז די אידן וואס זענען געגאנגען צום סעודה האבן דאך געמאכט א Statement אז זיי פרייען זיך מיט מיט דעם און זיי זענען ציפרידען צו בלייבען אין גלות, און פאר דעם איז די גזירה פון המן געשעהן משום שנהנו מסעודתו של אותו רשע, די זעלבע אונז דא אין אמעריקע דארפן כסדר לעבן מיט ארץ ישראל און זיך נישט קובע זיין במחשבה ובמעשה דא
וואודרידזשער רב שליט״א האט אויף זיין האטליין (718-906-6428, נומער 4 שיעור 239),מודיע געווען כמנהגו יעדן ערב פתיחת הזמן אז ער איז גרייט און ווארט פאר בחורים צו קומען לערנען מיט אים אין וואודרידזש. איז פאר די בחורים וואס קלערן אהין צו גיין להתבשם מזיו תורתו וועל איך פרובירן צו געבן אפאר הדרכות וואס יא און וואס נישט צו טוהן. קודם וואס נישט: ווען מען רעדט צום רב וועגן א געוויסע רב זאל מען נישט זאגן למשל יאוואזשנע רב, האסט געהערט א מעשה? זייט ווען איז רבי טודרוס זילבער אויפגענומען געווארן אלץ רב אין דעם שטאט יאוואזשנע?, נאר מען זאל פשוט זאגן רבי טודרוס זאגט, משא״כ א רבי למשל סקולענער רבי קען מען זאגן סקולענער רבי ווייל א רבי דארף דאך נישט ווערן אויפגענומען דורך די קהילה, נו קען ער זיך רופן ווי אזוי ער וויל. במה דברים אמורים ביי א רבי וואס איז נישט א רב, אבער למשל דעם ברך משה וואס איז געווען סיי א רבי און סיי א רב רבצה עליו האיסור הנ״ל אין מען זאל זאגן דער סיגוטער רב זאגט, ווארום ק״ק סיגוט האט אים יא אויפגענומען אלץ רב נאכן מלחמה. מען זאל זיין געווארנט נישט צו ניצן קיין ווערטער פונעם שפראך עברית למשל ״מכון״ ״מוסדות״ ״כיתה״ ״קנאי״ ״השקפה״ (אזוי ווי עס איז מרגלא בפומיה אז כל השקפה לרעה חוץ מן השקיפה ממעון קדשיך). א סאטמארע בחור זאל נישט מאכן קיין עסק פון כ״א כסלו, אזוי אויך זאל מען נישט רעדן וועגן ציונות ווייל ציונות האט שוין לאנג געפייגערט, נאר ענדערש זאל מען רעדן וועגן קדושת ארץ ישראל און ״בדרך אגב״ קען מען דערמאנען דעם ספר ויואל משה (פונעם בעמח״ס דברי יואל), אזוי אויך זאל מען נישט רעדן וועגן דעם איסור פון השתתפות בבחירות אין א״י, צו פון גיוס בנים ובנות ווייל די זאכן געהערן פאר בני ארץ ישראל און זיי קענען זיך אליין א עצה געבן. מען זאל נישט צופיל דערמאנען פוילישע ספרי חסידות אזוי אויך ספרי חב״ד, אזוי אויך זאל מען נישט צופיל עוסק זיין דערינען ווייל דאס קען חלילה גורם זיין א בחינה פון מוח שליט על הלב-אז די פארפרוירענע מוח זאל שולט זיין אויפן מענטש אין מען וועט אויסקוקן ווי דער ליבאוויטשער חוזר ר׳ יואל כהן. ווען מען גייט צו אים אין שטוב צו עסן א סעודה צו פאר קידוש זאל מען נישט לייגן א קאפ (בלשונו של הרב-טעפל) אויף די טיש מיט די עפענונג אויף אראפ נאר שטענדיג אויף ארויף כמנהג רבו מקיוויאשד, אזוי אויך דעם קארנפלעקס קיגל וואס ער טיילט שבת ביים קידוש איז נאר פאר דער וואס איז געוואונט דערצו אויב נישט זאל מען נישט נעמען, א חוץ אויב מען וויל דווקא זיך צוגעוואונען דערצו. יעצט וואס יא צו טוהן: מען זאל שטענדיג זאגן ״די רבי האט געזאגט״, חס ושלום נישט ״די ראש ישיבה האט געזאגט״, ווארום ראש ישיבה באדייט די בעסטע בחור פון די ישיבה, אזוי אויך זאל מען כסדר קישן דעם רבין׳ס הענט מפני הכבוד. כל המרבה להזכיר לפניו ספרי רבותינו גדולי הונגריה והסביבה הרי זה משבח, און אז מקען נאכזאגן א שטיקל שערי תורה פונעם ווערבויע׳ר רב איז ממש געוואלדיג, שערי תורה איז דאך אונזערע רבי שמעון שקאפ-שערי יושר, אזוי אויך האבן מיר דעם מחנה חיים וואס איז געווען אונזער ״רבי חיים בריסקער״. א כלל גדול פאר אלע וואודרידזשע תלמידים איז אז מקען אלעס קוקן אין לערנען אבער מיר דארפן וויסן ווי אונזער יסוד איז דהיינו יוצאי הונגריה מתלמידי תלמידיו של רבינו החתם סופר מיט׳ן התמזגות הנפלאה של אש החסידות וכמבואר בספר ״דולה ומשקה״. נו בחורים גיימיר קיין וואודרידזש?
וואודרידזשער רב שליט״א האט אויף זיין האטליין (718-906-6428, נומער 4 שיעור 239),מודיע געווען כמנהגו יעדן ערב פתיחת הזמן אז ער איז גרייט און ווארט פאר בחורים צו קומען לערנען מיט אים אין וואודרידזש. איז פאר די בחורים וואס קלערן אהין צו גיין להתבשם מזיו תורתו וועל איך פרובירן צו געבן אפאר הדרכות וואס יא און וואס נישט צו טוהן. קודם וואס נישט: ווען מען רעדט צום רב וועגן א געוויסע רב זאל מען נישט זאגן למשל יאוואזשנע רב, האסט געהערט א מעשה? זייט ווען איז רבי טודרוס זילבער אויפגענומען געווארן אלץ רב אין דעם שטאט יאוואזשנע?, נאר מען זאל פשוט זאגן רבי טודרוס זאגט, משא״כ א רבי למשל סקולענער רבי קען מען זאגן סקולענער רבי ווייל א רבי דארף דאך נישט ווערן אויפגענומען דורך די קהילה, נו קען ער זיך רופן ווי אזוי ער וויל. במה דברים אמורים ביי א רבי וואס איז נישט א רב, אבער למשל דעם ברך משה וואס איז געווען סיי א רבי און סיי א רב רבצה עליו האיסור הנ״ל אין מען זאל זאגן דער סיגוטער רב זאגט, ווארום ק״ק סיגוט האט אים יא אויפגענומען אלץ רב נאכן מלחמה. מען זאל זיין געווארנט נישט צו ניצן קיין ווערטער פונעם שפראך עברית למשל ״מכון״ ״מוסדות״ ״כיתה״ ״קנאי״ ״השקפה״ (אזוי ווי עס איז מרגלא בפומיה אז כל השקפה לרעה חוץ מן השקיפה ממעון קדשיך). א סאטמארע בחור זאל נישט מאכן קיין עסק פון כ״א כסלו, אזוי אויך זאל מען נישט רעדן וועגן ציונות ווייל ציונות האט שוין לאנג געפייגערט, נאר ענדערש זאל מען רעדן וועגן קדושת ארץ ישראל און ״בדרך אגב״ קען מען דערמאנען דעם ספר ויואל משה (פונעם בעמח״ס דברי יואל), אזוי אויך זאל מען נישט רעדן וועגן דעם איסור פון השתתפות בבחירות אין א״י, צו פון גיוס בנים ובנות ווייל די זאכן געהערן פאר בני ארץ ישראל און זיי קענען זיך אליין א עצה געבן. מען זאל נישט צופיל דערמאנען פוילישע ספרי חסידות, אזוי אויך זאל מען נישט צופיל עוסק זיין דערינען ווייל דאס קען חלילה גורם זיין א בחינה פון מוח שליט על הלב-אז די פארפרוירענע מוח זאל שולט זיין אויפן מענטש אין מען וועט אויסקוקן ווי דער ליבאוויטשער חוזר יואל כהן. ווען מען גייט צו אים אין שטוב צו עסן א סעודה צו פאר קידוש זאל מען נישט לייגן א קאפ (בלשונו של הרב-טעפל) אויף די טיש מיט די עפענונג אויף אראפ נאר שטענדיג אויף ארויף כמנהג רבו מקיוויאשד, אזוי אויך דעם קארנפלעקס קיגל וואס ער טיילט שבת ביים קידוש איז נאר פאר דער וואס איז געוואונט דערצו אויב נישט זאל מען נישט נעמען, א חוץ אויב מען וויל דווקא זיך צוגעוואונען דערצו. יעצט וואס יא צו טוהן: מען זאל שטענדיג זאגן ״די רבי האט געזאגט״, חס ושלום נישט ״די ראש ישיבה האט געזאגט״, ווארום ראש ישיבה באדייט די בעסטע בחור פון די ישיבה, אזוי אויך זאל מען כסדר קישן דעם רבין׳ס הענט מפני הכבוד. כל המרבה להזכיר לפניו ספרי רבותינו גדולי הונגריה והסביבה הרי זה משבח, און אז מקען נאכזאגן א שטיקל שערי תורה פונעם ווערבויע׳ר רב איז ממש געוואלדיג, שערי תורה איז דאך אונזערע רבי שמעון שקאפ-שערי יושר, אזוי אויך האבן מיר דעם מחנה חיים וואס איז געווען אונזער ״רבי חיים בריסקער״. א כלל גדול פאר אלע וואודרידזשע תלמידים איז אז מקען אלעס קוקן אין לערנען אבער מיר דארפן וויסן ווי אונזער יסוד איז דהיינו יוצאי הונגריה מתלמידי תלמידיו של רבינו החתם סופר מיט׳ן התמזגות הנפלאה של אש החסידות וכמבואר בספר ״דולה ומשקה״. נו בחורים גיימיר קיין וואודרידזש?
לכבוד הרב חוקר ודורש, מ'זעט אז דו ביסט געווען אין וואודרידזש א היבשע ביסל, ווייל דו האסט טאקע אויפגעכאפט אסאך ענינים פונעם וואודרידזשער רב, אבער תמה אנכי, איך וואונדער מיר אויף דיר, אז דו ביסט דארט געווען גענוג לאנג צו קענען אויפכאפען די משוגעת'ן, פארוואס האסטו נישט אויפגעכאפט די מעלות אויך? איך זאג אלס פאר די אלע וואס ווילן חוזק מאכן פון די חסרונות פונעם וואודריזדשער רב, אז די רב איז כידוע אן עילוי, א עילוישער קאפ, אין ווי געווענליך קומט דאס מיט עילוי'שער מעלות אין עילוי'שער חסרונות, און היות איך קען אים זייער גוט, קען איך דיר אסאך בעסער מסביר זיין זיינע חסרונות, אבער מיט איין תנאי, אז דו ביסט גרייט צו רעדן פון זיינע מעלות אויך. די פראבלעם איז, אז ווען מ'קומט אן צום ערשט צום וואודריזדשער רב, באגעגנט מען זיך קודם מיט זיינע חסרונות, אבער ווער עס איז א בר דעת, באגעגנט זיך מיט מעלות וואס מ'קען דאס נישט טרעפן ערגעץ אנדערש. איך בין שוין יארן נאנט מיט'ן וואודריזדשער רב, אסאך געלערנט מיט אים בחברותא סוגיות הש"ס, גמ' על הדף, ספרי מוסר, חומש רש"י און רמב"ן ועוד ועוד. די ברייטקייט אין תורה, די מתיקות ונעימות פון אפלערנען א סוגיא מיט אים, מקיף זיין די סוגיא מכל הצדדים, טעמו וראו כי טוב. ווער עס האלט מיט א שבת, ווייסט אז אויסער מקפיד זיין אז די גלעזלעך זאלן זיין אויף ארויף, און אויסער דעם אז ער מאכט אן עסק יעדע וואך פון ווער עס איז יא אדער נישט געוואוינט צום קארנפלעקס קוגל, ווי ער זאגט בצחות תופס לבעל חוב במקום שחב לאחריני, איז תיכף נאכן קוגל עסן, עפנט זיך אויף זיין מויל, און נעמט ער זיך זאגן תורה, פאר א דריי פערטל שעה, ס'גיסט זיך פון אים פון איבעראל, מיט א חיות און א געשמאק, דברי תורה אויף די הפטורה פון די וואך, געווענליך דברים יסודיים בתקופת עם ישראל בגלות, די ווערטער וואס ער זאגט דעמאלס זענען ענינים וואס די וועסט נישט הערן פון קיינעם, דורכגעפלאכטן בעמקות, בפשט וברמז. אסאך מאל זעט טאקע אויס ווי ס' נישט די זעלבער מענטש, וואס האט פריער גערעדט פון די קוגל, איז די זעלבער מענטש וואס זאגט יעצט גאונישע תורה. אודאי ווער ס'איז נישט קיין בר דעת, הערט נאר די ווערטל אינדערמיט, אבער ווער ס'האט שכל כאפט דאך אויף אן אוצר מיט תורה. ביסט שוין אמאל געווען דארט ליל שבת קודש, טאקע נאכדעם וואס ער קען געבן א פארהאלט איינעם פאר'ן ניצן א עבריתישער ווארט למשל "מכון מוסדות כיתה השקפה", אדער זאגן אויף איינעם רב פלוני (ווי דו זאגסט), און ער נעמט אפיר די פאק ספרים וואס ער האט זיך אנגעגרייט פאר די סעודה, און ער הייבט אן זאגן א דרוש, געווענליך צו פארענטפערן א מדרש פליאה, אסאך מאל איז עס א דרוש ופלפול בסוגית הש"ס, אסאך מאל בדרך אגדה, די מקורות פון ספרים וואס ער דערמאנט, אז דאך יעדע איינס אן אוצר פאר זיך, דעמאלס קען מען דאך זען זיינע ברייטע ידיעה און היקף און די סוגיות, און ער זאגט עס מיט אזא מתיקות. איך אליינס בין שוין מיט אים דורכגעגאנען כמה וכמה דרושים וואס ער האט געזאגט ליל שבת, זיין אופן ומהלך פון חידושי תורה איז גאונ'יש, ער איז מחדש חידושים נפלאים. דעם יו"ט סוכות אליינס, ווי ס'געווען ליל שבת חוה"מ סוכות א הערליכער דרוש, און שמחת תורה צופרי ביים קידוש א הערליכער דרוש בסמיכות סוף התורה לתחילתה אינעם סוגיא פון מתנה על מנת להחזיר, ועוד ועוד. נא, ווער עס וויל בלייבן סטאק מיט די גלעזלעך ארויף אדער אראפ, איז אזוי ווי די גאסט ביים סדר... יא יא, טאקע נישט גוט צופיל צו דערמאנען פולישע ספרים ווייל עס קען חלילה גורם זיין א בחינה פון מוח שליט על הלב, אז די פארפרוירענע מוח זאל שולט זיין, אבער איך וואונדער מיר אויף דיר אז די ביסט קיינאמל נישט געווען ביי סעודה שלישית, און נישט מיטגעהאלטן (אדער נישט פארשטאנען) די אופן ווי אזוי די רב געט איבער די דרך עבודה פון תלמידי בעש"ט, בעסק התורה ותפילה מיט'ן אש קודש, טאקע נישט די פארפרוירענע קאלטע מוח, נאר מיט א ווארימקייט, א האלבע שעה צו מער וואס די רב זיצט מיט פארמאכטע לעקטער, און ער איז מחדש חידושים בדרך אגדה אויף די סדרה, דורכגעפלאכטן מיט דרכי עבודה. זעט אויס דו הערסט נאר פאר דעם און נאכדעם ווי ער קען זיך אנרופן ווען איינער איז פארנומען נאר מיט שפת אמת אדער פרי צדיק. בלייב נישט נאר מיט נארישקייטן... בקיצור, מ'קען מאריך זיין אסאך, איך וואונדער מיר נאר אויף דיר, הרב חוקר ודורש, אז דו האסט שוין יא געהאט די געלענגהייט צו נהנה זיין פון דעם אור, אז דו ביסט געבליבן נאר מיט די כיסויים און זייטיגע שטותים.
איך האב גראדע געקלערט צו רעגאגירען, ביז איך האב געכאפט אז די וויץ איז פיין געווען, און לאזען דארט. יעדער זאך קען מען קאריקאטורען און ארויס נעמען פון קאנטעקסט, און עס מיינט נישט גארנישט. די חסרונות זענען חסרונות, די מעלות זענע מעלות, און יעדער וועט קוקען ווי עס שמעקט איהם. א חלק פון די 'חסרונות' וואס חוקר ודורש האט דערמאנט זענען גראדע אויך מעלות, ממילא איז עס נאר צו שמייכלן און ווייטער גיין. קיין אמת'ער שלימות איז סייווי נישט דא אין דער וועלט לע"ע.
א חלק פון די 'חסרונות' וואס חוקר ודורש האט דערמאנט זענען גראדע אויך מעלות
איך קען נישט הרב לעבאוויטש (כ'האב נאר איינמאל געליינט אן הקדמה זיינער וואו ער בעהט זיך בתחנונים אז מען זאל אנהאלטן דעם אונגערישער דרך הלימוד והדרוש...) אבער אין חוקר ודורש'ס הודעה האב איך נישט געזעהן קיין חסרונות, אדרבה, ער שיינט צו זיין א בר דעת און א מוכשר (און עטוואס טשיקאוו), דער חסיד'ישע וועלט וואלט געקענט נוצן נאך א פאר אזעלכע
אזוי ווי אלע סאקמערע אידן ובפרט א קווינס תלמוד בין איך שוין אראן צו הרב לבאוויטש אין געהערט זיינע דרשות איין קשיא האב איך נאכן רעדין אזוי סאך פין דרך הלימוד אין ער איז בקי בכל התורה כולה ווי קיו מען הערן זיינע סוגיות וכי' אויף זיין האט ליין קען מען נאר הערין יסודית ביהדות אין רעדין אויף די גאנצע וועלט ?
