צו וואס טויג אונז די מדינה?

דערהויבענע איד #

בר גיורא #

שאלתיאל #

מ'קען עלימינירן זייער מיליטערישע פאוער זיי זאלן מער נישט זיין קיין סטראשע אויף די מדינה אזוי ווי מ'האט געטון מיט אייסיס און על קאידא. ס'וועט לכאורה נעמען לאנג אבער דאס מוז געטון ווערן און אזוי וואלט זיך געפירט יעדער נארמאלע לאנד.

פיין.
אין וואס איז נאכדעם?
ווי לאנג גייט זיך א "ציווילע רעגירונג" האלטען ווען %80 האבן נקמה געפילן וועגען זייער געהארגעטע קרובים??

מגייט זיי האלטען אין תפיסה פאר נאך 100 יאר??

ווען אמעריקא האט עלעמינירט על-קאידע איז דיך אויך איינגעפאלען צו פרעגן "וואס גייט זיין נאכדעם"?

לענ''ד גייט זיין נאכדעם פונקט וואס איז היינט מיט עגיפטן און ירדן. דעיע חברה גייען זיצן איינגעמאכט אין די הויזן, און מיט די צייט איינזען אז מדינת ישראל איז א פאקט, און זיי שנעל מאכן שלום מיט די פאקט. חוץ המעשה וואס מער און מער אראבישע לענדער אין די ראיאן זיכן שלום היינט, ווייל מיט שטארקע לענדער וויל יעדער גוט זיין.

בר גיורא #

דערהויבענע איד #

בר גיורא #

שאלתיאל #

מ'קען עלימינירן זייער מיליטערישע פאוער זיי זאלן מער נישט זיין קיין סטראשע אויף די מדינה אזוי ווי מ'האט געטון מיט אייסיס און על קאידא. ס'וועט לכאורה נעמען לאנג אבער דאס מוז געטון ווערן און אזוי וואלט זיך געפירט יעדער נארמאלע לאנד.

פיין.
אין וואס איז נאכדעם?
ווי לאנג גייט זיך א "ציווילע רעגירונג" האלטען ווען %80 האבן נקמה געפילן וועגען זייער געהארגעטע קרובים??

מגייט זיי האלטען אין תפיסה פאר נאך 100 יאר??

ווען אמעריקא האט עלעמינירט על-קאידע איז דיך אויך איינגעפאלען צו פרעגן "וואס גייט זיין נאכדעם"?

לענ''ד גייט זיין נאכדעם פונקט וואס איז היינט מיט עגיפטן און ירדן. דעיע חברה גייען זיצן איינגעמאכט אין די הויזן, און מיט די צייט איינזען אז מדינת ישראל איז א פאקט, און זיי שנעל מאכן שלום מיט די פאקט. חוץ המעשה וואס מער און מער אראבישע לענדער אין די ראיאן זיכן שלום היינט, ווייל מיט שטארקע לענדער וויל יעדער גוט זיין.

די חילוק איז, אל קאידה איז געווען 6 טויזענט מייל פון אמעריקע.
איינמאל מדיסטרויסט זיי מיליטעריש וואלטען די אמעריקאנע זיך געקענט אפיצען פון שטח.
מיט די פאלעסטינער דארפסטו לעבן נאך טויזענט יאר next door....
מיט מצרים און איז זייער קלאר געווען א פייט אויף טערעטאריע,
מיט חמאס איז עס א הייליגע קריג.
זיי וועלן אונז קיינמאל נישט מוחל זיין.

מצרים האט שלום געמאכט די רגע מהאט זיי ציריקגעגעבן זייער טערעטאריע און זיי האבן געזען אז אמעריקע וועט זיך אייביג אננעמען פאר ישראל!

בר גיורא #

שאלתיאל #

מ'קען עלימינירן זייער מיליטערישע פאוער זיי זאלן מער נישט זיין קיין סטראשע אויף די מדינה אזוי ווי מ'האט געטון מיט אייסיס און על קאידא. ס'וועט לכאורה נעמען לאנג אבער דאס מוז געטון ווערן און אזוי וואלט זיך געפירט יעדער נארמאלע לאנד.

פיין.
אין וואס איז נאכדעם?
ווי לאנג גייט זיך א "ציווילע רעגירונג" האלטען ווען %80 האבן נקמה געפילן וועגען זייער געהארגעטע קרובים??

מגייט זיי האלטען אין תפיסה פאר נאך 100 יאר??

בר גיורא #

איינציגסטע מהלך וואס קען ארבעטן איז אז די וועלט פאנגט אן אריינצונעמען פאלסטינער פליטים, אזויווי מהאט געטון מיט אוקראינע, סוריע, אפריקע, אד"ג.

אירופה האט שוין גענומען 10 million פון אוקריינע אן קיין פיפס. 2 מיליון פאלעסטינער איבער די וועלט וועט נישט אויסמאכן.

אלפא #

לגבי ניסים איז גראדע באקאנט ווי די רבי האט זיך איינמאל אויסגעדרוקט פורים-שיכור'ערהייט אז באמת איז יא געווען ניסים נאר מ'טאר עס נישט זאגן הויך, אפשר איז דאס אביסל די געדאנק אז די המון עם קען נישט אננעמען אזא סתירה?!

אלפא #

נאך א נושא וואס באדערט מיר אביסל בנוגע די סאטמאר'ע שיטה און רעטאריק, איז טאקע געווען די רבי זי"ע'ס פראבלעם מיט די מדינה פאליטיש, אדער איז עס געווען תורה'דיג? דהיינו, די גאנצע צייט הער איך מישן די צוויי נושאים - דאס אז די מדינה איז א דורפאל און אז ברענגט נאר צרות און אנטי-סעמיטיזם, צוזאמען מיט דעם אז מ'טאר נישט האבן קיין מדינה אפי' עס וואלט יא געווען די געלונגענסטע פראיעקט. און איך בין אביסל צומישט פארוואס די צוויי האבן שייכות?!

אלפא #

נאך א נושא וואס באדערט מיר אביסל בנוגע די סאטמאר'ע שיטה און רעטאריק, איז טאקע געווען די רבי זי"ע'ס פראבלעם מיט די מדינה פאליטיש, אדער איז עס געווען תורה'דיג? דהיינו, די גאנצע צייט הער איך מישן די צוויי נושאים - דאס אז די מדינה איז א דורפאל און אז ברענגט נאר צרות און אנטי-סעמיטיזם, צוזאמען מיט דעם אז מ'טאר נישט האבן קיין מדינה אפי' עס וואלט יא געווען די געלונגענסטע פראיעקט. און איך בין אביסל צומישט פארוואס די צוויי האבן שייכות?!
איך וואלט געקענט הערן אז הלכה'דיג/השקפה'דיג איז עס אומאקצעפטירבאר אבער נאכאלץ איז עס פאליטיש א גוטע מאוו, אבער פאר עפעס א סיבה איז אזא שטעלונג טאבו, און אפי' די רבי אליין איז כסדר געווען פארנומען אונטערצורייסן די מדינה פון א פאליטישן שטאנדפונקט..

איז דאס געווען בתורת די כלליות'דיגע חרדישע נאראטיוו אז עפעס וואס איז נישט אויסגעהאלטן איז בהחלט א דורכפאל (און פארקערט - אויב איז עס יא אן הצלחה מוז עס בהחלט זיין יד ה')? לגבי ניסים איז גראדע באקאנט ווי די רבי האט זיך איינמאל אויסגעדרוקט פורים-שיכור'ערהייט אז באמת איז יא געווען ניסים נאר מ'טאר עס נישט זאגן הויך, אפשר איז דאס אביסל די געדאנק אז די המון עם קען נישט אננעמען אזא סתירה?!
אדער איז דאס פשוט בתורת מיסטיסיזם אז עס איז בהחלט אדורכגעפאלן ווייל די באשעפער לאזט נישט (- אני מתיר את בשרכם..) רעגארדלעס די מציאות?
אדער פארזע איך באמת עפעס א טיפערע שייכות צווישן די תורה'דיגע איסור אזוי-צו-זאגן און די געדאנק אז עס האט נישט קיין פראקטישע און פאליטישע קיום?

נאכאמאל, איך קען הערן ביידע נקודות עקסטער, דאס אז מ'טאר עס נישט האבן ע"פ תורה, און דאס אז עס איז א דורכפאל (- וועלכע באלאנגט צופעליג ענדערש פאר פאליטישע אנאליסטן ווי פאר אדמורים צו אריינרעדן..), איך זע אבער כסדר א בלבול המוחות בעיקר ביי סאטמאר'ע ווי מ'לייגט דאס צוזאמען כאילו איין חלק גייט נישט אן די צווייטע...

אלפא #

נאך א נושא וואס באדערט מיר אביסל בנוגע די סאטמאר'ע שיטה און רעטאריק, איז טאקע געווען די רבי זי"ע'ס פראבלעם מיט די מדינה פאליטיש, אדער איז עס געווען תורה'דיג? דהיינו, די גאנצע צייט הער איך מישן די צוויי נושאים - דאס אז די מדינה איז א דורפאל און אז ברענגט נאר צרות און אנטי-סעמיטיזם, צוזאמען מיט דעם אז מ'טאר נישט האבן קיין מדינה אפי' עס וואלט יא געווען די געלונגענסטע פראיעקט. און איך בין אביסל צומישט פארוואס די צוויי האבן שייכות?!
איך וואלט געקענט הערן אז הלכה'דיג/השקפה'דיג איז עס אומאקצעפטירבאר אבער נאכאלץ איז עס פאליטיש א גוטע מאוו, אבער פאר עפעס א סיבה איז אזא שטעלונג טאבו, און אפי' די רבי אליין איז כסדר געווען פארנומען אונטערצורייסן די מדינה פון א פאליטישן שטאנדפונקט..

איז דאס געווען בתורת די כלליות'דיגע חרדישע נאראטיוו אז עפעס וואס איז נישט אויסגעהאלטן איז בהחלט א דורכפאל (און פארקערט - אויב איז עס יא אן הצלחה מוז עס בהחלט זיין יד ה')? לגבי ניסים איז גראדע באקאנט ווי די רבי האט זיך איינמאל אויסגעדרוקט פורים-שיכור'ערהייט אז באמת איז יא געווען ניסים נאר מ'טאר עס נישט זאגן הויך, אפשר איז דאס אביסל די געדאנק אז די המון עם קען נישט אננעמען אזא סתירה?!
אדער איז דאס פשוט בתורת מיסטיסיזם אז עס איז בהחלט אדורכגעפאלן ווייל די באשעפער לאזט נישט (- אני מתיר את בשרכם..) רעגארדלעס די מציאות?
אדער פארזע איך באמת עפעס א טיפערע שייכות צווישן די תורה'דיגע איסור אזוי-צו-זאגן און די געדאנק אז עס האט נישט קיין פראקטישע און פאליטישע קיום?

נאכאמאל, איך קען הערן ביידע נקודות עקסטער, דאס אז מ'טאר עס נישט האבן ע"פ תורה, און דאס אז עס איז א דורכפאל (- וועלכע באלאנגט צופעליג ענדערש פאר פאליטישע אנאליסטן ווי פאר אדמורים צו אריינרעדן..), איך זע אבער כסדר א בלבול המוחות בעיקר ביי סאטמאר'ע ווי מ'לייגט דאס צוזאמען כאילו איין חלק גייט נישט אן די צווייטע...

ודברת בם #

איינע פון די טאלקינג פאונטס איז אז די מדינה איז די פראנט. ווען נישט די מדינה איז די פראנט דא אין אמעריקא.

ברוך שפינוזה #

א מדינה וואלט לאו דווקא געוועהן א לעהזונג אין פאל פון א האלאקאסט, די סערבן, סאוויעטן, און פאלאקן האבן זיך אויך געהאט מדינות ביים האלאקאסט און ס'האט זיי ווייניג געהאלפן.

אלפא #

נאכן צו-ווייזן דעם ארטיקל פאר א (געלערענטע) חבר, האט ער אויסגעלויבט די געלונגענקייט פונעם שרייבער, אבער גע'טענה'ט: 1, הערצל'ס אגענדע איז נישט דוקא געווען צו עלימינירן אנטי-סעמיטיזם, ענדערש אז עס איז שוין יא דא, זאלן אידן ווי אים כאטש האבן אן אייגן מקום צו שיינען און זיך ארויסצוגעבן - וועלכע איז געווען כמעט אוממעגליך אונטער פרעמדע טעריטאריע, און אויב איז דאס וואר האט ער טאקע היבש מצליח געווען.

כרם זית #

הערצל האט לאו דוקא געזיכט אז דאס איד זאל שיינען אלס 'איד' אויס, ער האט געוואלט אז די 'מענטש' וואס באטיטלט זיך איד זאל קענען שיינען אלס 'מענטש'. ווען ער האט געזען אז שמדן וועט נישט לייזן די פראבלעם האט ער פראבירט די אפציע פון נאציאליניזם.

כרם זית #

הערצל האט לאו דוקא געזיכט אז דאס איד זאל שיינען אלס 'איד' אויס, ער האט געוואלט אז די 'מענטש' וואס באטיטלט זיך איד זאל קענען שיינען אלס 'מענטש'. ווען ער האט געזען אז שמדן וועט נישט לייזן די פראבלעם האט ער פראבירט די אפציע פון נאציאליניזם.

כספי #

פון די צווייטע זייט אויב וואלט שוין דעמאלטס געווען א אידישע מדינה גלייב איך אז היטלער ימ"ש וואלט זיך די ערשטע זאך ארויפגעווארפן אויף דעם, און עס ח"ו פלאך געמאכט מיט זיין מעכטיגע לופט-וואפע

קליינע צדיק #

אידישקייט גליון האט געשריבן אן עדיטאריאל איבער די מדינה וואס איז פאסיג דא

כרם זית #

אודאי זענען די ציונים שולדיג אין די צווייטע וועלט מלחמה, צוליב זיי זענען די רבנים אריינגעפאלן אין פערענאיע און פארבאטן פאר זייער'ע אנהענגער צו אומערגרירן קיין ארץ ישראל, ווערנדיג איבערגעלאזט צו די נאצי'שע גורל.

מי אני #

דער שרייבער הערמאן וואָק, וועלכער האט געוואוינט אין פּאלם ספרינגס אין קאַליפאָרניע, פארציילט אז ווען ער האט באזוכט אין א״י האט ער געגעסן א סעודה ביי בן גוריון. בן גוריון האט אים געזאגט אז ער מוז קומען וואוינען קיין א״י, ווייל אלס איד וועט ער נאר דארט זיין פריי. אויף דעם האט אים וואָק צוריקגעזאגט, ״פריי? ארומגענומען מיט שונאים ארמייען וואס שרייען ברבים אז זיי ווילן און פרובירן דיר צו פארטיליגן, שאסייען פארמאכט נאכ׳ן שקיעה [אין יענע תקופה מחמת די אומרוהן] וכדומה. דאס הייסט פריי?!״ צו וועלכע בן גוריון האט אים גע׳ענטפערט, ״איך האב געזאגט פריי. נישט פארזיכערט [safe].״

דאס גייט אין איינקלאנג מיט וואס @אלפא’ס חבר האט געזאגט אין זיין זיבעטן פונקט בעד ציונות, אז ״אינדיפענדענס איז אויך ווערד א פרייז!״ והיינו, דאס׳ן עצם האבן זעלבסטשטענדיגע סעלף-דיטערמענעישאן, אפגעזעהן פון די פארגרעסערטע סכנה דערפון. ווי אויך די געדאנק וואס @צקון לחש האט פריער דערמאנט.

די שאלה איז נאר צי למעשה לוינט זיך דאס אינעם קאסט-בענעפיט אנאליז, קעגן דעם פרייז פון סעקיוריטי וואס מ׳דארף אויפגעבן. אידן אין די דייעספּאָראַ כהיום זענען אויך בעצם ״פריי״, הגם טאקע נישט אויף די מדריגה פון sovereignty ווי אַן אייגענע נאציאנאלע רעגירונג אין אַן אייגענעם לאנד, און זיי זענען נישט subjugated. און די שאלה איז, ווי ווייט איז דאס׳ן האבן sovereignty און סעלף-דיטערמענעישאן מקושר מיט דעם אז עס איז טאקע כדי מ׳זאל קענען זיין פארזיכערט מיט security; מ׳קען טענה׳ן אז זיי זענען תרין הן דלא מתפרשין מהדדי. מ׳קען דאס אפשר אביסל צוגלייכן צו איינער וואס איז בעל הבית אויף זיין אייגענע הויז אבער אין א שלעכטע געגענט פוהל מיט קריים וואו ער דארף כסדר זיין אויף די וואַך און האט כסדר איינברוכן וואו מ׳שעדיגט אים און זיינע חפצים, לעומת איינער וואס צאלט (די זעלבע פרייז) שכירות פאר א דירה אין א גוטע און סעיף געגענט..

דערהויבענע איד #

[ציטאט אראפגענומען]

כ'האב געמיינט אז דו גייסט ברענגען פון א בעסערע מקור ווי פון סאטמער רב'ס מיינונג אז די וועלטס קריג איז געקומען צוליב די ציונים, וואטעווער דעט מינ'ס.

אזוי צו אזוי איז אקטאבער דעם זיבעטען זיכער געקומען צוליב סאטמער,


וויבאלד זיי האבן אנגערייצט די ציונים, זיך צו רייצן מיט די אראבער, און פון דארטן איז שוין א קאצן שפרונג צו די שמחת תורה אטאקעס, שפעטער קומען די צינדער'ס שרייען ציונים פוי און בלעימען די ציונים.

שמן למאור #

סארי הערצל, האסט מיאוס אנגעזעצט. ווי האט נאר יענער געזאגט? "א פארכאכטע מדינה"! (מיט א ק)

מען שטייט שוין א חודש נאך די שוידערליכע אקטאבער דעם זיבעטן טעראר אטאקע, און קיין גרויסע ישועה זעט זיך נישט אן אויפן האריזאנט. יא, די מדינה האקט שטיקער, עזה איז פלאך, מען נעמט איין שפיטעלער און חאמאס באזעס... און? וואו אהין צילסטו פינקטליך?

אהה! מען גייט אויסמעקן חאמאס! יא יא, הצלחה רבה. לאמיר זיך נישט נאר'ן, אפילו לי יצויר אז חאמאס ווערט אפגעמעקט, ווערן יעצט איינגעזייט די קערנדלעך פארן נעקסטן ערגערן טעראר גרופע.

אז די קענסט אריינגיין קיין עזה און מקיים זיין דעם לא תחיה כל נשמה, איז איין זאך, אבער דאס גייט ממילא נישט געשען. נישט ישראל האט די מעגליכקייט דאס צו טון, נישט די וועלט וועט עס צולאזן, און נישט אז ס'איז גערעכט צו טון.

וואס וועט ווערן פון דעם יונגעלע וואס זיין טאטע מאמע און אפאר געשוויסטער זענען אפגעווישט געווארן אין אן איזרעילי מיסל אטאקע? ער וועט ווערן א פרידן שטיצער? גיי דריי אים א קאפ אז זיין משפחה איז נאר געווארן געכאפט אין קראוספייער בשעת'ן צילן חאמאס, יע יע, א גרויסע טעראריסט וועט ער אויסוואקסן.

וועלט פארזארגער הערן נישט אויף זיך צו מוטשענען מיט די מאראלישע קשיא איבער וואס עס איז די פערפארציאנאלער רעספאנס פאר די שמחת תורה אטאקע, און וויפיל פאלעסטינע קינדער עס דארפן גע'הרג'עט צו ווערן איידער מען האלט שוין ביים ריכטיגן שטאפל פון נקמה.

מד"י ווארטזאגער פון זייער זייט ענטפערן אז מען האט נישט קיין ברירה, מען מוז פטור ווערן פון חאמאס, נישט קיין חילוק וויפיל צווילע עס וועט קאסטן, און גערעכט זענען זיי, אזא אטאקע מוז מען אפענטפערן. אבער רבוש"ע, פאר יעדע חאמאס טעראריסט וואס מען עלימענירט, ווערט באשאפן פרישע 5 טעראריסטן! וואס איז די ענד געים דא?

אה, זאלן זיי גארנישט טון און בלויז אינוועסטירן אין שיץ? בויען הויעכע ווענט און שטעך דראטן? האבן מיר דאך שוין געזען וויאזוי דאס האט זיך אויסגעארבעט.

איז וואס יא?! גארנישט! ס'איז א פארק... מדינה! נישטא קיין געהעריגע עתיד!

די אלע וואס האקן א קאפ וועגן א 2 סטעיט סעלושן פארטאכלעווען אויך סתם די צייט. מען האלט יעצט די ווייטסטע ווי סיי ווען אין די געשיכטע אז דאס זאל פאסירן. די לינקע ישראלים זענען שוין אויך דערקעגן, און נאכן פלאך מאכן גאנץ עזה וועלן די פאר שלום ליבהאבער אין עזה זיך אויך שנעל טוישן די מיינונג. ס'איז גוט פאר געביגלטע סוטס דאס צו פאנטעזירן אויף טיווי נאכן זיך אנקוקן מיט פלאכע שטעט, און עס גליסט זיך צו ענדיגן מיט א געמאכטע האפענונג פון א הארמאנישער שלום וועלט, אבער פון ריאליטעט איז דאס גאר ווייט.

אלזא וואס יא? גארנישט! יעצט קען מען שוין גארנישט טון. פארמאכן די מדינה קען מען שוין אויך נישט, וואו גייען יעצט מיליאנען אידן גיין?

אבער דו הערצל, דו בן גריון, צו וואס האט דאס אויסגעפעלט? האסט טאקע געמיינט אז מיט דיין מדינה'לע וועט זיך אנטיסעמעטיזם אויפהערן?

איך לעב מיך אסאך רואיגער אין אמעריקע ווי מיינע ברידער אין ארץ הקודש. די שאנסן אז עפעס שלעכט זאל פאסירן צו מיינע קרובים אין ארץ ישראל איז פילפאכיג מער ווי פאר די אידן אין ניו יארק. די שאנסן אז א מיסל זאל פאלן אויף מיין הויז אדער אז איך זאל קומען אינטער נוקלעארע אטאקע איז כמעט נול, ווידערום מיינע ברידער אין די מדינה קענען דאס נישט זאגן.

די מדינה איז ארומגענומען מיט שונאים וואס ווילן איר פארטיליגן. איראן מיט אנדערע שונאים יאגן נאך דעם אטאם, און פלאנירן אויפן ערגסטן. צו וואס טויג די גאנצע זאך? איז נישט די פלאן פון נעמען א שטיק אומבאוואוינטע לאנד אין אגאנדע פאר א מדינה געווען פילפאכיג בעסער? נישט אז דאס וואלט יא אויסגעמעקט אנטיסעמעטיזם, אבער קיין מיליאנע אראבער וואס ברויזן נאך עד היום אויפן נאקבא וואלט דאס זיכער פארמיטן.

אנשטאט שיקן אייערע קינדער צום מיליטער ריזיקירנדיג זייער לעבן פארן מוטערלאנד, וואלט איר געקענט שיקן ענקערע קינדער שטודירן אין איניווערזיטעטן מיט א זיכערן געמיט. אפשר קען מען נאכאלטס אויפגעבן ישראל, און עס אויפטוישן מיט עפעס מער א שטילע ווינקעלע ערגעץ וואו אויפן כדור הארץ? אפשר קענען אונז אידן איינמאל פאר אלעמאל לעבן שטיל און מיט פרידן ווייט פארהוילן פון די רוישיגע וועלט?

אפשר אזוי וועלן מיר אויסלענדישע אידן אויך קענען לעבן מיט א רואיגקייט און נישט ווערן אפעקטירט פון די געפערליכע אויפשטייג אין אנטיסעמעטיזם וואס קומט פאר יעדעס מאל וואס די ענדלאזע קריג פלאקערט ווידער אויף.

berlbalaguleh #

ס'איז אומזינסט זיך צו טענה'ן מיט דעם פותח האשכול. ער און אנדערע מענטשן פון זיין שניט זענען בלינד צום עבר און צום הווה און צום עתיד פון דעם אידישן פאלק.

פונדאַמענטאַל #

שמן למאור #

אבער דו הערצל, דו בן גריון, צו וואס האט דאס אויסגעפעלט? האסט טאקע געמיינט אז מיט דיין מדינה'לע וועט זיך אנטיסעמעטיזם אויפהערן?

דא ליגט דיין טעות. דו מיינסט טאקע אז אהן די מדינה'לע וואלט זיך אנטיסעמיטיזם אויפגעהערט?
פונקט פארקערט! זיי, אנערקענענדיג אז אנטיסעמיטיזם האט נישט קיין הייל מיטל, און אז עס וועט זיך קיינמאל נישט אויפהערן, האבן מחליט געווען צו ענדערש בויען אן אייגן לאנד ווי איידער צו זיין אנגעוואנדן אין די גוטהארציגקייט פון די פעלקער.

סקעפטיקער #

ווען דו וואלסט דיך גענומען די מיה צו קוקן ווער דער פותח האשכול איז, וואלסטו אליינס געלאכט פון דיין תגובה

גראמאטישער #

אלס סאטמארער וועל איך צולייגן מיינע צוויי גרייצער.

איך בין א איד און א סאטמארע חסיד וואס האט דורכגעלערנט דעם ביאור ויואל משה און מיין ערשטע געטריישאפט איז צום תורה הקדושה.