הנגיד שלמה רעכניץ פייערדיגע דרשה קעגן מוסדות סעלעקציעס

ליטוואק פון בודאפעסט

שלום על ישראל

ליטוואק פון בודאפעסט

אקעי, שלום על ישראל, יעדער עוולה איז חילול ה'?! ווייל ס'געפעלט דיר נישט מיינט עס אז ס'איז א חילול דיין שם, נישט חילול זיין שם. ס'איז אן עוולה

פשוט, ווען בני תורה פירן זיך אויף נישט ווי ס'דארף צו זיין, איז עס א חילול השם. אזוי האט מען געלערנט אין חדר.

און דו האסט נאך געגלויבט....

יחיאל יעקבזון

שמעקעדיג

יחיאל יעקבזון

ס׳קוקט אויס אז דו זעהסט זאכן איין זייטיג.

יחיאל יעקבזון

דו האסט ליעב דער איד וואס איז שקוע בתאוה און לויפט נאך דעם דאלער.

יחיאל יעקבזון

כמדומני אז מ׳האט עם שוין בארעדט אז זיינע ביזנעסער זענען גארנישט אזוי גלאטיג. באט הו קעירס?

יחיאל יעקבזון

דער עיקר איז אז ער האט געעפנט א פיסק אויף בני תורה אין פאבליק.

יחיאל יעקבזון

אפילו לשיטתך אז מ׳דארף שרייען, קען מען מאכן א מיטינג פון בלויז די ראשי ישיבות (אגב, איך האב זיי נישט עקסטער ליעב) און דארט פארפיהרן. דאס שרייען אין פאבליק איז נישט מער ווי א פאבליסיטי סטאנט לדעתי.

יחיאל יעקבזון

די טענה אז מיינע אטאקעס און מיין דעבאטע איז בלויז ad hominem, איז גלאט נישט ריכטיג. כ׳האב אויף איין רגע נישט אוועקגעמאכט דעם פראבלעם און דוקא עס אדרעסירט און מציע געוועהן א לייזונג. כ׳האב נישט אטאקירט זיין כאראקטער אלס מענה צו זיינע טענות.

יחיאל יעקבזון

מ׳טאהר אבער נישט זיך צוריקהאלטן זיך פון ארונטעררייסן און פארשווייגן אן עשיר יענה עזות.

יחיאל יעקבזון

כ׳בין נישט אויפגעוואקסן אין א קהילה וואס מ׳האט געפרעדיגט אז ווילאנג מ׳טוהט אז״ג חסד קען מען זיין אן אויסווארף, א לאו לייף און אפילו א שלעגער — א מכה רעהו בגלוי ובסתר און עומד על דם רעהו און עווריטינג איז אל רייט. די מעשי החסד געבן נישט דער מענש קיין שום פריוולעגיעס צו אזוינס. נאו סיר!

יחיאל יעקבזון

כ׳האב עם צוגעגליכן צו אנדערע וואס מאכן ביג נויז בנוגע אונזער סיסטעם און זענען גורם מיט זייערע פינסטערע שטיק אונטערצוברענגען עס אינגאנצן חלילה. ווער עס שטעלט זיך אויף רעדן אזוינס אין פאבליק וואו זאכן ווערן רעקארדירט און ס׳פארט דערנאך ארום, מעג מען באשולדיגן אז ער איז א גורם חלילה. אבער זיי גייט נישט אהן; אבי מ׳רעדט פון זיי.

יחיאל יעקבזון

ער נעמט די דרייסטקייט צו רעדן נאר ווייל ער מיינט אז ער איז א שטיקל מאן דאמר. דאס וואס ער זאגט אז ער זאגט נישט קיין מוסר וכו׳ איז עניוות מעושה. מעשיו מוכיחים אז ר׳האלט אנדערש.

יחיאל יעקבזון

בנוגע זיינע נגונים, ווייזט אויס אז די כח הנגינה איז ביי דיר מוגבל צו אונגארישע געפיהלן ואין כאן מקומו להאריך בענין זה.

יחיאל יעקבזון

כ׳מיין אז כ׳בין געוועהן גאנץ קאנסטרוקטיוו מיט׳ן פלאן וואס כ׳האב פארגעשלאגן. טאקע צוליב אזעלכע ווי דו וואס מאכן אוועק אזעלכע איינפאכע אבער לאגישע הצעות האלטן מיר דא.
פיהל שוואכערע פון אייך האבן געעפנט מוסדות און מצליח געוועהן. מ׳דארף זיך בלויז צאמנעמן און טוהן למעשה. יא, איך בין אויך גרייט צו שוויצן פאר אזוינס כאטש אז כ׳האב שוין נישט די כחות פון א טינעידזשער און מיין פרנסה איז איינגעשטעלט.

יחיאל יעקבזון

לסיכום: כ׳בין אויפן זעלבן בלעטל ווי דו. אונזער דיפערענץ איז איבער וויאזוי עס צו לייזן. לדעתי די איינציגע וועג צו מצליח זיין איז מיט שכל און מעשה. שרייערייען איז גוט פאר פאליטיקאנטן אין ישראליש׳ן כנסת.

יחיאל יעקבזון

אן אויסווארף און א שווינדלער

יחיאל יעקבזון

שעפטל היקר
כ׳פארשטיי אז דו ביסט אנגעווייטיגט כאטש אזויפיהל ווי מיר.
משום איזה סיבה אפרישיעיטסט דו אן אויסווארף און א שווינדלער און וועסט עם פראטעקטן בכל מחיר ווייל מסתמא ביי אייך אין קרייז איז דאס די נארמא, ממילא איז מען אקעי מיט דעם.
זאלסט וויסן בידיעה ברורה אז כ׳האב פיינט די אז״ג בני תעירע - תכלית שנאה שנאתים און זיי עקלן מיר ביז גאהר. די תורה דארף אויסלייטערן א מענש און אודאי נישט עם מאכן פאר אן עליטיסט א שחצן און גאוותן. ווער אזוי ווי מיר וויל זעהן א סוף צו די עקלהאפט און די שפיכת דם נקיים המפרנסים עצמם בנקיון כפיים? ווער ווי מיר וויל זעהן א דור דעה אין אידישייט און אין אלוועלטליכס? ווער ווי מיר וויל זעהן א געזונטע דור ברוחני ובגשמי ווען אזעלכע ווי דעם חולה נפש ראבינאוויטש און אנדערע משוגעים וואס קאמאנדעווען איבער טעכנאלאגיע ווערן ארויסגעטראגן בשן ועין פון בעסמעדריש גלייך צום פסייקיאטריק ווארד.
מיט דעם אלעם האלט איך זיך ביי מיינס אז לא זו הדרך. זאל ער ענדערש נעמן זיין געלט און עפענען מוסדות — זיינע מוסדות. ריכטיג אז אין אנהייב גייט זיין א סטראגל, אבער במשך הזמן, אויב וועט מען זיך האלטן פעלזן פעסט, וועט מען בודאי זעהן שיינע הצלחות. מיט די צייט וועלן האפנטליך די פאהר פאנאטיקער זיין אן עקסטער און אפגעזונדערטע פאקציע פון כלל ישראל. האפנטליך וועט יעדער שטאט האבן בלויז געציילטע כוללים פאר די גאהר געלונגענע וואס גייען ווערן רבנים און מורי הוראה. אלע אנדערע וועלן מוזן גיין ארבעטן. קאווע טרונקעריי וועט זיין א היסטארישע פרק פון כלל ישראל אין די שוואכע צייטן... בתי מדרשות וועלן זיין פוהל פון 5-8:30 צופריה און אויך אין די נאכט שטונדן נאך 5 אזייגער מיט אמת׳ע הוגים בתורה און נושאים ונותנים באמונה.
און יא, אויב זיין געלט איז נישט כשר, זאל מען דערצו נישט צורירן מיט א צעהן פוסיגן שטאנג. כ׳טענה אז א חלק פארוואס די דור איז אזוי פארדארבן איז ווייל מ׳איז נישט גלייך אין משא ומתן. (אגב, איך ארבעט 100% לעגאל. און יא, כ׳מוטשע זיך דעריבער אמאהל אויך. מיינע קינדער הערן פון מער כסדר איבער די וויכטיגקייט פון זיין אויפשטענדיק און נישט זיין קיין פאראזיט)
גענוג מענשן דארפן דאס וועלן וועט אזוי זיין. כ׳האלט אז ס׳זענען שוין דא, נאר מ׳דארף זיי ארויסשלעפן פון די וואודוואורק.
לאמיר אויפהערן פאוקוסן אויף די נארישע לייט און טוהן צו די זאך איינמאהל פאר אלעמאהל.

יחיאל יעקבזון

דאך זענען דא ווענט וואס מ׳ברעכט נישט.

יחיאל יעקבזון

רעכניץ איז א ביזנעסמאן ותו לא. אז ער האט אמאהל געלערנט קען זיין. היינט איז ער אן איינפאכע ביזנעסמאן. בלויז ווייל איר האט ליעב זיין מעסעדזש, מאכט עם נישט א בן תורה. איך האב א וויילע צוריק געזעהן זיין נאמען פארמישט אין קרומע געשעפטן. ער קען געבן צדקה ביז איבערמאגן און א טאג דערויף, און מאכן נגונים פארן פארנארטע עמאציענעלע ציבור, אבער ס׳גיבט עם קיין רעכט צו אטאקירן בני תורה אדער סיידן וועמן (אין געוויסע קהלות איז דא א גאנג אז מ׳מאכט יענעם פאר א רשע, אזוי אז זיין בלוט ווערט הפקר) אין פאבליק. ס׳איז אייך שווער דאס צו פארדייען ווייל איר האט ליעב דעם פאקט אז איינער האט געהאט די גאטס צו זאגן וואס אונז אלע טראכטן. אונז זע׳מיר אבער ערליכע אידן און ווייסן אז כאטש מיר זענען אומצופרידן מיט געוויסע מצבים, דאך זענען דא ווענט וואס מ׳ברעכט נישט.
און נאכאמאהל, לאמיר טוהן למעשה.

יחיאל יעקבזון

איז דא א גאנג אז מ׳מאכט יענעם פאר א רשע, אזוי אז זיין בלוט ווערט הפקר

יחיאל יעקבזון

ס׳גיבט עם קיין רעכט צו אטאקירן בני תורה אדער סיידן וועמן

חיים יוסף איז א יונגערמאן א פיינע בעל כשרון. ער איז א נייגעריקע און ער האט א תפיסה אויף א זאך, ער ווייסט געווענדליך להבחין בין תכלת לקלא אילן, און ער האט וואס צו זאגען אויף רוב נושאים. ער איז אבער נישט קיין וועלט'ס בעל כשרון, נאר א פשוט'ער בעל כשרון. אבער וויבאלד ער האט אסאך געזען און דורכגעטוהן, האט ער א ברייטע השגה אויף לערנען און זאכען. ער ווייסט וואס ס'מיינט צו קענען א זאך קלאר און טיף, ער האט זיך געטראפען מיט מענטשען וואס קענען אפלערנען מורה נבוכים בעיון, און לערנען א גאנצע מסכת בעיון ביז צו לאסוקי שמעתתא אליבא דהלכתא. אבער ער זעלבסט קען דאס נישט. ס'איז שווער, ס'נעמט א גרויסע אינוועסטמענט פון צייט און מיה, און ער האט עס נישט באוויזען. פארוואס זאל ער? ער באקומט דאך זיין אנערקענונג פון וואס ער טוט היינט. טיף אין הארץ ווייסט ער אז ער פאטשקעט זיין גאט באשאנקענע כשרונות, און לעתים נעמט ער זיך צום ארבעט. ער לערנט יעדען טאג א שיינע פאר שעה, אפילו זיבען אדער אכט שעה, אבער דער דרוק צו לערנען אויפ'ן סטאנדארד וואס ער קען האט ער נישט גענוג און ער לאזט עס אפט נאך. ער וויל אייביג אנהייבען און זיך צופרישען און לערנען און קענען ווי עס דארף צו זיין, אבער ער פאלט אייביג. ער איז נישט צופרידען מיט זיך. היינט האט ער שוין א פאסט'ן און ער איז א מגיד שיעור נאכמיטאג, אבער ער איז נישט צופרידען דערפון, ער ווייסט אז וואס ער זאגט דארט צו זיין בחורים איז למעשה נישט קיין עכטע תורה און נישט כפי וואס ער שטרעבט.
ווען מ'האט גע'עפענט ביהמ"ד חניכי הישיבות, האט ער זיך אריינגעלייגט אין די לענג און די ברייט. ער האט געטראפען א פאסיגע אויסדרוק פאר זיין כוחות און ער האט אוועק געשטעלט די מנהגים אויפ'ן פלאץ, קריטיקירט יעדער רב וואס מ'האט געוואלט ברענגען, און באופן כללי אריינגעלייגט זיין סטעמפ'ל אויפ'ן פלאץ. דא האט ער געפילט אז ער איז באקוועם. אין ישיבה צו אין כולל, האט ער אייביג געפילט אז ס'פעלט איהם עפעס. ער האט אלס געזען יונגעלייט וואס זענען נישט אזוי צום זאך ווי איהם, און זיי שטייגען איהם איבער אין לערנען און קענען. אוודאי קען ער זאגען מבינות און ביקורת אויף זיי, אבער למעשה זיי לערנען און ער נישט. אין דער ביהמ"ד איז ער א מענטש. אויף יעדער שאלה האט ער א מיינונג, און בפרט ווען רוב מענטשען קענען נישט די נושאים אויף וואס ער האט א מיינונג, ווייל זיי לערנען סוגיות אין ש"ס, נישט מנהגים און פסקי דינים, דעריבער איז ער דער מ"ד אין ביהמ"ד.
ווען איינער פייפט אן דער ביהמ"ד און איהר צוגאנג און מנהגים, הייסט'ס געשטאכען חיים יוסף אין הארץ אדורך און אדורך. ער איז שוין נישט קיין קאפעלוטש מאכער, מ'האט אוטערגעשטרעכעלט זיין אלע פעלער'ס אין לעבען. נישט נאר אין ישיבה ביסטו א קליינע מ"ד, נישט נאר ביי זיך ווייסטו אז דו פיהרסט נישט אויס דיין כשרונות ווי עס דארף צו זיין, נאר אין די אייניגסטע ווינקעל ווי דו ביסט יא א גאנצע מר ברב אשי, האט מען עס אויך צוגענומען מיט'ן דאווענען ספרד.

מנחם דוב איז אויפגעוואקסען אינדערויסען פון די טריי-סטעיט געגענט. אין קליוולאנד צו טשיקאגא צו לאס אנדזשעלע"ס צו וואס. ער איז נישט קיין בעל תשובה, זיין טאטע איז אויך א ישיבה מאן געווען, אבער ער איז נישט אויפגעוואקסען באקוועם אין זיין שטוב, ווארום זיין חברים אין שולע זענען אלס געווען מאדערנער געשטימט און מער אמעריקאניש. זייענדיג א כהן, האט ער געהאט א רעגעדיגע נאטור, און אויף יעדער פרצה האט ער אנגעקוקט מיט א שווארץ און ווייסע בליק. ער איז נישט גענוג באקוועם אין די מושגים צו זען אז מ'גיבט אמאל נאך, אפילו מ'איז גערעכט. דאס האט פאר'אורזאכט שווערע שלום בית פראבלעמען. ער זעט יעדער זאך פאר א שווארץ און ווייס נושא, און ווען זיין ווייב טוט עפעס וואס געפעלט איהם נישט, טראכט ער און מיינט ער גלייך אז זי ברענגט איהם אונטער. ער האט נישט דער רואיגקייט צו קענען דערלעבען שטרויכלונגען אונטערוועגנ'ס, צו גלויבען אז מארגען וועט נאך זיין בעסער און ליכטיגער. ער האלט אין איין ראנגל'ען מיט זיך און דער לעבען, אלס איז א שטיק מלחמה ביי איהם. ער ווייסט ער מוז לעבען און זיך פיהרען וואויל צו זיין ווייב און טעכטער, און נאכגעבען זיין גוף וואס זי פאדער'ט, אבער ער קען עס נישט שטימען מיט'ן לעבענסשטייגער און שיטה פון א בן תורה א ישיבה'מאן און זיין גייסט איז אייביג אביסל צושטורעמ'ט דערוועגען. ווען ער קומט אין ביהמ"ד חניכי הישיבות, ווייסט ער אז דא איז ער באקוועם. דא הערשט נישט די סתירה פון לעבען און גלויבען, אלס קלאפט אינאיינעם. מ'לעבט מיט וואס מ'גלויבט, און מ'דארף גארנישט נאכגעבען ווייל למעשה דארף מען לעבען. ווען איינער קומט אונטערברענגען דער ישיביש'ע גייסט פון די ביהמ"ד דורכ'ן אנפייפען די מנהגים, מיינט עס צו איהם אז זיין סאמע יסודות פון זיין לעבען, דער שווארץ און ווייסע גלויבונג אז אזוי איז ריכטיג און אזוי נישט איז אין גאנצ'ן אין געפאר.

יחיאל יעקבזון

צו די אלע וואס באפאלן מיר פארן בארעדן דעם רעכניץ. פארוואס ליינט איר נישט מיין גאנצע קאמענט? איר ליינט וואס איר ווילט און לאזט אויס דער עיקר. יא, כ׳ווייס גוט וואס איך רעד ווען כ׳זאג אויף איינעם אז ער איז א קרוק. און איר ווייסט דאס אויך. דער יונגערמאן וואס איז א וויילע צוריק ל״ע דערמארדעט געווארן, האט מען אויך גרויס געמאכט ווייל ר׳האט געטהיילט געלט. בו בזמן וואס אלע האבן גוט געוואוסט אז ער איז קיין גלייכע מענש געוועהן. כ׳וואלט בעצם זיך געדארפט מאכן אומוויסנדיג פון אייער אטאקע אויף מיר פארוואס איך אטאקיר א נגיד אן עז פנים וואס זיין גאנצע מעלה איז אז ער טהיילט געלט. מ׳פארקוקט אלעס ווייל מ׳האט אן אגענדע. איך האב נישט אוועקגעמאכט זיינע טענות כלל וכלל. כ׳האב אוועקגעמאכט אייערע טענות אז ער האט רעכט צו מבזה זיין תלמידי חכמים (וועדער ווי לייק איט אר נאט זענען זיי הוגים בתורה) ווייל ער איז א שיינע איד (טהיילט געלט). שרייבן ״הרב״ און ״שליט״א״ מימין ושמאל פון זיין נאמען, ווייזט סארא ניקסן, שוטים און סתם פאסדקודניאקעס מאנכע פון אייך זענען.
מיין גרעסטע ראי׳ אז איר זוכט נישט קיין תועלת און לייזונג צום פראבלעם נאר איר האט פשוט פיינט אידן, איז ווייל איר טוהט גארנישט צו לייזן דעם פראבלעם אויסער סופארטן די חצופים און זיי גרויסן (״אשריך ר׳ שלמה יודא״). אה, כ׳האב כמעט פערגעסן: איר קאמענטירט אויך אין קאווע שטיבל... (אגב, ס׳באדערט מיר אביסל דעם נאמען קאווע שטיבל ווייל עס הערט זיך אזוי ווי א נאמן פאסיג פאר א כולל...)
און כ׳האף נישט מיד צו ווערן פון ענדיגן יעדן קאממענט מיינע מיט ״לאמיר טוהן למעשה״. לאמיך פרעגן א גראבע שאלה: ווער פון אייך איז מוכן פון זיך צו רייסן און טוהן פארן כלל בנפש אדער במאד? הממממ?
לאמיר טוהן למעשה.

נ.ב. יא, איך בין גרייט צו טוהן. בעבר ובהוה האב איך משתדל געוועהן און בין ווייטער משתדל פאר יחידים און בסיעתא דשמיא האב געזעהן הצלחות.

דזשאסט אין קעיס איר האט פארפאסט... לאמיר טוהן למעשה.

געוואלדיג

העלאו, פאר דו רייסט אראפ, פרעג דעם עולם איך אליין האב שוין זוכה געוען צו העלפן כמה וכמה אין דעם ענין און איך ווייס ליידער זייער גוט וויאזוי מען טוהט אויף, מיט א זעץ אויפן טיש און קולות וברקים וכדו'.

פארשוויגען

די ווידיאו איז אויסגעמעקט פון יוטוב.