רביה''ק זי''עעצי שטיםקהל'ס נערפון מהר"י ט"ב צי מהר"א רוקח, וואס איז געשעין, א midlife crisis?
גראדע זעט מען אויך א שטארקע חילוק צעווישן די גלגילים, אין די צייט וואס רביה''ק איז געווען מהר''י ט''ב, פלעגט ער אסאך מער רעדן און שרייבן, און אסאך מער באריכות, און מיט א הומאריסטישן קנייטש
אבער זייט ער איז געווארן מהר''א מבעלזא, זיצט ער זיך שטיל פאר'דבק'עט אין זיין ווינקל, שרייבט קוים ארויס צוויי דריי ווערטער, און איז בעיקר פארנימען מיטן זען די גוטס אין כלל ישראל, דורך גיבן לייקס,
מיר בענקן זיך צו די אמאליגע צייטן...
וואס איז געשעהן איז זייער פשוט, ווען איך בין צוערשט אהערגעקומען בין איך נאך געווען אונטער׳ן השפעה פון מיין סאטמארן חינוך פון זיך שלאגן פאר׳ן אמת און אויסשרייען דעם דבר השם אן קיין מורא, און אזוי האב איך טאקע אנגעפאנגען מיין ערשטע תגובה אינעם שלום עליכם אשכול, למעשה בין איך עלטער געווארן און נאך אזויפיל שרייען און שטויסן האט נאך קיינער נישט געטוישט זיין מיינונג ובית הקפה כמנהגו נוהג. מה שלא יעשה השכל יעשה הזמן, צוביסלעך האב איך איינגעזעהן אז דער בעלזער רב זי״ע איז גערעכט געווען. מהר״י ט״ב כבודו במקומו מונח האט מיט זיין שרייען און שרייבן ספרים קיינעם נישט באוויזן אריבערצושלעפן אויף זיין זייט, ס׳האט איהם נאר אנגעמאכט מער שונאים און הארצעסענישן, בעלזער רב מיט זיין צוגעלאזענקייט און מלמד זכות זיין אויף כלל ישראל האט פיל מער מצליח געווען אין ״איבערצייגן״ מענטשן אין זיין גערעכטיקייט. פונעם ״רעבעסכיסעליינו״ איז געווארן דער ״רובזכעלעברוכע״,
דו מאכסט דא א שטיקל מישמאש.
לאמיר זיין קלאר, דו ביסט געווען א סאטמאר'ער ווייל דו האסט געוואלט קענען איבערצייגן אנדערע דיין מהלך, און דו האסט געזען אז בעלזא קען מער איבערצייגן ביסטו געוואָרן א בעלזער? אויב איז דעיס די קעיס האט נאך ראכמעסטריווקא היבשע האפענונג דיך צו באקומען....
לאמיך אביסל אויסקלארן די מיסאינפארמעישאן.
נומבער איינס, סאטמארע רבי ז''ל האט קיינעם נישט פרובירט אריבערצושלעפן מיט דרשות אדער ספרים, ווער עס ווייסט וויאזוי סאטמאר האט דעמאלטס אויסגעקוקט... א בחינה פון זוטשקא אמסנא... א קליין בית המדרש'ל וואס פארנעמט קוים פופציג אידן, און דארט האט ער געשריגן די אלע דרשות, ער האט נישט געמאכט קיין כינוסים אין ארמאריס אדער סטאדיומ'ס, ער האט נישט געמאכט קיין מצות הפצה מיט קונטרסים און בלעטלעך, אלע זיינע שריט איז געווען אין זיינע ד' אמות אין אמעריקע אדער אר''י. די זעלבע זאך מיט ויואל משה איז נישטא קיין שום אינדיקעישאן אז ער האט געשריבן דעם ספר פאר וויזניץ אדער בעלזא אדער אז ער האט אפילו פרובירט צו פארקויפן די ספר פאר זיי, אלעס איז געווען בלויז פאר זיין עולם.
און דעיס ברענגט מיך צו די צווייטע נקודה אז סאטמארע רב איז נאך געווען די מערסטע סוקסעספול נאכן קריג אריבערצושלעפן מענטשן צו זיין זייט! היינט קוקסטו עס אן אז סאטמאר רבי האט בלויז זיין אייגענע עולם, אבער רבוש''ע פון ווי קומט דעי עולם? וויפל אידן מיינסטו האבן געוואוינט אין שטאט סאטמאר? יעדע סאטמארע איד איז א תוצאה פון דעם וואס סאטמארע רבי האט אים אריבערגעברענגט צו זיין זייט. ער איז אנגעקומען אין אמעריקע אסאך שפעטער פון פילע אנדערע רבנים ווי למשל צעהלים אדער קלויזענבורג וכו' און סאטמאר האט באוויזן צו ווערן די גרעסטע חסידות אין די וועלט, סאו טעל מי אבאוט אריבערשלעפן אויף זיין זייט.
און יא, פרעג דיך נאך ביי די וואס געדענקען אים נאך, וועסטו געוואויר ווערן אז ער האט געהאט א מוראדיגע כאריזמע און צוגעלאזענקייט, ער איז שטענדיג געווען אויפגעלייגט, אזש איך מיין אז ס'איז דא מער ווערטלעך בשם סאטמאר רב ווי פון בעלזא רב.
און יא, סאטמאר רב האט געהאט אסאך מער הארצעסענישן מער פון בעלזער רב, פשוט ווייל ער האט געהאט א נושא וואס האט אים געגעסן דאס הארץ און דער בעלזער האט עס נישט געהאט, און אודאי האט ער געהאט שונאים מער פונעם בעלזער ווייל ער האט געהאלטן פארקערט פון
גאנץ כלל ישראל.
יעצט, איך ווייס נישט וואס מ'האט דיך מחנך געווען, און אין וועלכע סאטמארע פראקציע דו האסט זיך געדרייט, אבער מיך האט מען קיינמאל נישט אויסגעלערנט צו מלחמה האלטן מיט אנדערע, אדער איבערצייגן אדער געפעלן פאר אנדערע, פארקערט ס'איז א גאנצע געווינס אויב קען מען ווערן באשמוצט אין די אלגעמיינע אידישע גאס ווייל דאס איז דאך די ארגינעלע סאטמאר... די גאנצע וואס מפרעגלט אריין איז צו זיין שטאלץ אז מ'איז א סאטמארער און אז אונז זעמער אנדערש פון די גאנצע וועלט וכו' וכו'...
אויב דיין דורכפאל איז געווען אז דו האסט פרובירט צו קומען אויף קאווע שטיבל צו אריינכאפן פרעמדע מענטשן אין סאטמאר און ס'איז נישט געלונגען, דאן איז עס דיין אייגענע פראבלעם, און איך ווער נישט צוקראצט אז די ביסט געווארן א בעלזער, ווייל דו ביסט קיינמאל נישט געווען קיין עכטע סאטמארער און יעצט ביסטו נישט קיין עכטע בעלזער און א יאר ארום וועסטו נישט זיין קיין עכטע פאפאנער ס'איז אלעס געמאלן וואסער.
אבער ווער ווייסט? אפשר וועל איך מיך אויך איין טאג אפשאקלען פון סאטמאר....?
