אשכול אן א טיטל #5376

שמעו נא רבותי דיינים מומחים, רבנים גאונים, הוגים מעמיקים, שותי קאווע ויושבי חדריה.

לא לדרשה קאתינא, ולא ללייק אני מצפה, אלא שרבו עלי כאן חוברי חב"ר, און דער ניק לעיקוואד שיצרתי כאן בתוך שאר ניקי ישראל, ווערט עפעס דא פארגעשטעלט אלץ (אדער אלטס, אדער אלטץ, איך געדענק שוין נישט וואס מ'האט דורכגערעדט אין אויסלייג אשכול) אזא ניק וואס דארף דא צו פארטיידיגען א געוויסער צד, און עס ווער ערווארטעט עפעס א תגובה וואס זאל שאקלען די אמות הסיפים, און פארסאמאטוכען די לופט דא. שוין, אז דער ציבור בעהט, ווער בין איך מסרב צו זיין, שארף איך מיך אן מיין פעדער און שלייף זיך אויס מיין צונג און גרייט זיך זאל גיין פייער פון די באלאטעס.

אביסעל אנדערש פון דער ניק לעיקוואד אויף וועם מ'רעדט דא, איז דער רוח ונשמה גיד ועצם וקרמה וואס שטייט פון אונטער די קויליסען און פירט דער ניק ווי א פאפעט אויף א שטריק, האלט זיך נישט סתם א נציג פון א געוויסער צד, נאר האלט, און רעדט זיך איין, ווי יאיר וועט שוין באלט מרחיב זיין, אזויווי רוב בני תמותה, אז ער איז פשוט אבייעקטיוו און זיכט בכל מקום צו דערגיין דער אמת פון יעדער זאך, און צו שטיין פאר דער גערעכטיגקייט און דער גערעכט צד אין יעדער וויכוח. על כל פנים איז אויך אין דער ניק דארף איך מאכען דער אנשטעל אז איך בין אבייעקטיוו, און נישט סתם אזוי פרעדיקטיבעל אז יעדער ווייסט שוין וואס לעיקוואד וועט זאגען נאך פאר ער זאגט עס, וואס דאס מאכט מיר דאך אינגאנצען פאר איבעריג. אז דאס איז דער פאל קען איך דאך איבערגעבן די שליסלעך פון דער ניק פאר מאראנצן מיט מאטי און זאלען זיי שרייבען יעדעס מאל בשם כ"ק אדמו"ר שליט"א די דעת תורה פון לעיקוואד.

האב איך מחליט געווען דאס מאל נישט אוטומאטיש שרייבען דאס וואס ליגט מיר אויפ'ן צונג צו שרייבען, נאר טאקע אריבערגיין די טענות ומענות של שני הצדדים און פראבירען מוציא זיין דין האמת והצדק. גיי איך אריבער די העכער צוויי טויזנט ווערטער וואס הגאון בעל סיבוב כדור הארץ האט אונז דא פארשריבען, און ווייטער גיי איך צוריק צו די אלע בלעטער פון דער מיני וויכוח/סאמאטוכע/זאראוואכע וואס האט זיך דא געטוהן איבער אלעס פון פודסטעמפס ביז פוטסטעפס, און פון בערד אן אידען ביז אפגע'מצווה'טער אידען, פון אברהם אבינו ביז מייק טרעס, און איך פראביר זיך מאכען סדר אין מיין קאפ איבער וואס האנדעלט מען דא, וואס איז די וויכוח, וואס זענען די עיקר שרשי הנושאים, און וואס זענען די ענפים המסתעפים מהם. זאל איך זיך קענען פארמירען עפעס אן אומפארטיישע אומאפהענגיקער אביעקטיווישער דעה.

לרוב השתוממותי, בין איך ארויס נאר מער צומישט ווי פריער, און אחרי העיון הדק היטב היטב הדק האב איך נישט געקענט אנווייזען נאך די אלע בלעטער אהין און צוריק גופו של וויכוח זה מהו. איבער וואס פונקטליך שלאגט מען זיך דא, און אין וואס פונקטליך איז דאס תלוי. ואחר העיון וההעמקה וההתייעצות עם חברי הבד"צ בין איך ארויס מיט אזא פשט, ממש א גאונישע בית יוסף קשיא תירוץ, א פלפול פשוט על דרך הפשט החריפות והמתיקות, וואס פארענפערט אלע קשיות, הערטס אייך גוט איין:

דא זענען פארהאן צוויי טיעמס, לשם הקיצור לאמיר זיי אנרופען איינער בשם לאקשען קוגל און דער צווייטער בשם צוויבעל קוגל. די טיעמס האבען נאכנישט מחליט געווען פונקטליך וועלכער געים זיי גיין שפילען, און עס איז נישט קיין נפקא מינא בכלל, די צווי טיעמס האבען יעדער איינער באשווארענער פענס, און עס זענען כמעט נישטא קיין ישמח משה שעפעלעך וואס זענען פוסחים על שני הסעיפים. די איינציגסטע ראלס וואס עס איז דא אין דער געים איז אז ווען איינער פון טיעם לאקשען קוגל שרייבט עפעס וואס קומט ארויס בסך הכל בעד לאקשען קוגל, שרייען אלע לאקשען קוגל פענס בראווא, ברענגען אפיר זייערע פארשטויבטע ניקים צו לייקען, און פרייען זיך ביז'ן זיבעטע הימל. די זעלבע איז פארקערט ווען איינער פון טיעם צוויבעל קוגל שרייבט עפעס וואס פון דעם איז משתמע אז צוויבעל קוגל איז די בעסט, קומען אלע זיינע חברים לייקען און שרייען און קלאפען די הענט און די פוס. עס איז נישט קיין חילוק אז ווען עס קומט דער תלמיד חכם און איז מעיין אין גוף הטענות קומט עם גאר אויס דער חשבון אז דער טענה וואס אלע צוויבעל פענס האבען געקלאפט די הענט צו איז גאר מצדיק לאקשען, אדער אז א מינוט צוריק האט ער געזאגט פונקט א פארקערטע טענה, וואס איז נוגע לעניינינו איז נאר די פיינעל סקאר, אויב איז דאס בעד לאקשען, זענען לאקשען פענס פריילעך, וכן לאידך גיסא.

אצינד רבותי, קען מען צוריקגיין צו די אלע קשיות וואס מיר האבען אויסגעלייגט אנהייב תורה, און זעהן ווי זיי ווערן פארענטפערט איינס ביי איינס. (הערת המעתיק: רשימת הקושיות שבתחילת הדרוש נשמט מפאת האריכות נגד רצון רבינו). יעצט איז פשוט פארוואס אויב הוגה זאגט א ווארט פארשטינקענע בארד, קומען אלע לאקשען קוגל ניקס צו שרייען וואסאאר עוכר ישראל ער איז, ווייל למעשה האט ער אין יענער תגובה מצדיק געווען די צוויבל קוגל טיעם, ווידער ווען קופערניקוס שרייבט על ה' ועל משיחו ועל ננתקה, על התאחדות ועל אגודה ועל יששכר כץ, לייקען עם אלע לאקשן קוגל ניקס, ווייל למעשה שרייבט ער פאר יענער טיעם. די זעלבע אז בן תמליון וועט שרייבען אז דער חומש האט געשריבען עזרא הסופר, און ממילא קומט אויס אז שלום דין איז א טיפש אז ער ווייסט דאס נישט, וועלען עם אלע לאקשענער חסידים עם לייקען, ווידער אז לעיקוואד וועט שרייבען אז דער בעל שם טוב האט געלערנט מיט אחיה השילוני, און ממילא קומט אויס אז ליפא שמעלצער דארף זיין מנהיג הדור, וועלן נאר די צוויבעל חברה עם לייקען.

עד כאן יסוד הענין, פאר מיינע מיינונגען איבער עטליכע נושאים וואס במקרה האט מען זיי דורכגעשמועסט אין דער לעצטע רונדע פון דער געים, קוקט ארויס פאר די קומענדיגע תגובות.

יעצט איז אזוי, פראביר איך מסדר זיין עטליכע פון די נושאים וואס מען האט דא ארומגערעדט, בשמם המפורש.

1. דער ארגינאזאציע המכונה פאטסטעפס.
1.2 די מענטשען וואס פירען עס, און דרייען זיך דארט.
1.3.די אסיפה/ פארטי/ בעש / גאלא, וואס די ארגינאזאציע האט געמאכט לכבוד זייער צענטער יארצייט.

2. חרדיזם/חסידיזם
2.1. די פילע פראבלעמען אירע אליבא דהרב קופערניקוס ושאר שותי קאפע, המתפרטים למילוני סעיפים.
2.2 וואס פאטסטעפס דארף אדער קען אדער טוהט אדער טוהט נישט דערוועגן.
2.3. וואס קאווע שטיבל דארף אדער קען אדער טוהט דערוועגן.
2.4. וואס יששכר כץ טוהט/וועט טוהן/ דארף טוהן דערוועגן.

3. דער שם בן ד' אותיות.
איך מיין אז דער נושא וועט מען לאזען אויף אן אנדערע מאל. צוזאמען מיט'ן בית יוסף'ס קשיא.

איז אזוי, לעולם יעדער איינער פון די נושאים בכלל ובפרט האט מען שוין דורכגעשמועסט דא אין שטיבל מערערע מאל, און איך וואלט נישט געדארפט מער ווי צולינקען די שמועסן זאלן מיר נישט זיין ככלב שב על קיאו יעדער מאל איבערקייען די זעלבע אלטע טענות מיט נייע קללות. דאך להבהרת הענין וועל איך קלאר מאכען בקיצור נמרץ די נקודות החשובות הנוגעות לעניינו, והכל לפי הנראה לענ"ד הפעוטה והקלושה.

די ערשטע נושא דא איז פוטסטעפס. דארף מען קלאר מחלק זיין די אלע ענינים, ווייל אויב נישט קוקט אלעס ווייטער אויס ווי דער צוויבעל לאקשן פארמעסט שתיארתי אין דער פריערדיגע תגובה. דער ארגינאזאציע פוטסטעפס כמות שהיא, האט נישט קיין שום שייכות מיט פאררעכטען אונזער שידוך קריזיס, אדער בכלל פון זיין אין עפעס א וועג מקושר מיט דער חרדישער געזעעלשאפט און די שאלה אויב איז עס גוט אדער נישט. דאכציך אז דאס איז די ערשטע טעות וואס מאנכע מאכען דא און דאס הייבט ביי זיי די בלוט יעדעס מאל וואס מען דערמאנט דער נאמען פוטסטעפס. אז כאילו זיי זענען דער נעמעסיס פון אידישקייט. קען זיין א חלק חברה וואס דרייען זיך דארט מאכן אזא רושם מאיזה סיבה, אבער בכלל נישט דאס איז די נקודה אדער תפקיד פון דער ארגינאזאציע, און נישט אויף דעם דארף מען איר דן זיין בכלל, אויב וויל מען אפנים מאכען א פנים אז מען טראכט ראציאנאל.

אלזא, וואס איז פוטסטעפס? איך בין נישט קיין ספאוקסמען פאר זיי און האב נאך קיינמאל נישט באזוכט ביי זיי אין אפיס, קען איך נישט רעדן פאר זיי, איך וועל נאר פראבירען קלאר מאכן וואס איך ווייס פון פריינט און פון פרסומים דא און דארט. דער ארגינאזאציע פוטסטעפס איז געבויט אויף א מציאות. דער מציאות איז אז עס זענען דא יונגלעך און מיידלעך, יונגעלייט און פרויען, וואס מאיזה סיבה שיהיה זענען מחליט אפצולאזען דער חרדישער קהילה. דער מציאות קען נישט לייקענען אפילו דער גרעסטער קנאי. יעצט, די קינדער האבען צרכים, סיי אלגעמיינע צרכים וואס יעדער איינער אין דער וועלט האט, ווי חברים, פרנסה, וכו', און סיי מיוחד'דיגע צרכים וואס קומט פון זייער מצב. פוטסטעפס האט זיך אהערגעשטעלט אלץ אן ארגינאזאציע וואס שטעלט צו וויפיל זיי קענען די צרכים פון די אידען. סי אין זיי העלפן באקומען אן עדוקעישין און ממילא פרנסה וכו', און סיי בכלל צושטעלן חברים און א קהילה פאר אזעלכע וואס זענען אן דעם ממש פארלוירן נאכ'ן מקיים זיין דער לך לך מארצך וממולדתך ומבית אביך.

אין דער זין איז פוטסטעפס א ריין הומאנאטירישע ארגינאזאציע. וואס שטעלן פשוט צו הומאנאטירישע הילף פאר אזעלכע וואס געפינען זיך אין א מצב וואס קיין צווייטער העלפט זיי נישט. איך זעה נישט וואס איז די צד אז זיי טוהן עפעס שלעכט מיט דעם. האלט איינער אז בעסער איינער וואס פארט אפ זאל זיין האומלעס און אינגאנצן פארלוירן? אפשר קען עפעס א קנאי מטורף שרייען הלעיטהו לרשע וימות און זיי זענען דאך בעצם מחוייב מיתה וכו', אבער איך דענק נישט אז א נארמאלער מענטש מיט שכל הישר און א אידיש הארץ קען אזוי האלטן.

די איינציגסטע טענה וואס א פרומער איד קען האבען אויף זיי איז אז זיי העלפן צו פאר די יעניגע אפפארען. איז אפיציעל טענה'ן זיי אז דאס איז בכלל נישט זייער תפקיד, זיי העלפן נאר דער וואס האט מחליט געווען ארויסצוגיין. נישט זיי האבען אן אגענדע מחזיר צו זיין אידן בשאלה. נאר למעשה קען מען נישט מכחיש זיין אז איינער האט חברים און א פלאץ וואס איז עם מקבל און אלע זענען דארט אזוי איז עס גורם עם העלפן אזוי ווערן. והרבה חברים עושים וכו'. נו, איז די שאלה אבער וואס איז די אנדערע ברירה. זיי קענען מאכן פאר יעדן וואס קומט דארט א פארהער ווי מען מאכט פאר א גר און נאכאלץ וועט די הילף וואס זיי שטעלן צו זיין א סיוע לעוברי עבירה. דאס איז א חלק בלתי נפרד פון דער פשוט'ע הומאנאטירישע הילף. און כך קיבלתי מרבותי אז אין אזא פאל איז א מצווה צו העלפן פשוט מענטשליכע הילף און רוחניות זאל זיך דער אייבישטער זארגן. עד כאן בענין זה.

ולענין חרדיזם, האט מען שוין אזויפיל מאל איבערגעקייט און דורכגעשמועסט די זעלבע ענינים, אז עס מאכט מיר פשוט מיד איבערצוטראכטען די זעלבע זאכען צו'ם צוועלעף טויזנטסער מאל. און יעדער ווייסט שוין די אלע זאכען כולנו חכמים כולנו נבונים כולנו יודעים את התורה וכולנו יושבים ודוממים ואינם עושים כלום לזה.

איז נאר איין זאך, איך בין כופר אין די אתה בחרתנו'דיגע הנחה אז כאילו חרדים זענען עפעס מיוחד אז זיי האבען פראבלעמען וואס קיין צווייטער האט נישט. די הנחה קאלירט די אלע שמועסען וועגן די פראבלעמען פון חרדיזם מיט עפעס אזא הנחה אז אונזערע פראבלעמען זענען ספעציעל, ריזיג, און כדי זיי צו לייזען דארף מען עפעס א משיח אלוקי יעקב זאל בכלל אנהייבען עפעס טוהן. רבותי, אין יעדער סאסייעטי זענען דא פראבלעמען, עוולות, און איבערקערענישען, זה בכה וזה בכה, חרדים זענען גארנישט ספעציעל. און ווער עס שטערט די פראבלעמען זאל זיך נעמען אין די הענט אריין און טוהן עפעס. מען דארף נישט עפעס א גראנדיעזער פלאן וויאזוי איבערצוקערן די גאנצער וועלט. מען דארף פשוט יעדער איינער זאל טוהן ביי זיך אין די ד' אמות וואס ער קען מאכען בעסער.

איך שעם מיך ממש, קאווע שטיבל שטייט שוין באלד צוויי יאר, און במשך די צוויי יאר, וואס האבען מיר געטוהן, חוץ פון איבער'חזר'ן מאה ואחד פעמים די צרות הדור, און זיך לייקען איינער דער צווייטער. אין דער צייט האט ליפא געבויט א שוהל, פוטסטעפס א פארטי, קאדאפי האט מען גע'הרג'ט, מצרים האט עספיעט דורכצוגיין א מהפכה און נאך חוזר זיין אויך, און מיר זענען צוריק ביי דער זעלבער נארישער טענה'ריי. איך מיין אז א חלק פון דעם איז ווייל מיר האלטן זיך גאר ספעציעל, נעה, די אראבער אין מצרים זיי איז גענוג ארויסגיין אין מארק און שרייען אראפ מיט'ן דיקטאטאר צו טוישען זאכען. אונז, אונז קומט זיך א משיח אויף א גאלדענע אייזל אונז צושטעלען אלעס אויף א זילבערנע טאץ מיט א מייסטער פלאן. האבען מיר שוין געמאכט איין מלווה מלכה במשך די יארן צו רעדן עפעס? האבען מיר ארויסגעגעבן איין פאשקעוויל? ארויסגעהאלפען איין איד וואס ליידט פון עפעס א פראבלעם?

פוטסטעפס איז נישט דא אויף זיך שלאגען מיט מילקשעיקער חסידות, און יששכר כץ ווייסט בערך ווי אונז וואס צו טוהן. און וועט גארנישט ערנסט טוהן אהן אונז. לאמיר זעהן מיר זאלן האבען די מוט זיך ארויסצושטעלן און טוהן איין קליינע זאך.

איך בין אנגעקומען אביסל שפעט, עס איז שוין זונטאג נאכמיטאג, אבער די געשמאקע חמין במוצ"ש פון @אנאנים איז נאך אלץ ווארים, און איך האב זיך גוט מחי' געווען דערמיט. ווער רעדט נאך וועט מען בייסט צו דערצו אביסל לאקשען און צוויבל קוגל פון @לעיקוואד, דאן האט דאס אלע טעמים. אבער איך וואלט נאך אלץ באפארצוגט די פשוטע שאלעשידעס בילקעלע מיט חריף פון @יאיר.

ואפרש שיחתי. קופערניקוס ברענגט ארויס זייער גוט די פראבלעמען פון אונזער סיסטעם, און אז די לעצטע ביסל האפענונג וואס ער האט געלייגט אויף פ.ס. איז שוין אויך צובלאזן געווארן. לעקוואד לעומתו זאגט אז מיר וועלן נישט געהאלפן ווערן פון שרייבן אין קאווע שטיבל נאר מען דארף טוהן עפעס למעשה. אבער פון ביידע בין איך נאכאלץ נישט קיין געהאלפענער, קיינער שטעלט נישט צו קיין סעלושאן אויף למעשה, איך האב נישט דערווייל קיין שום וועג אויף פאקטיש צו טוישן דעם סיסטעם.

ווידער אבער אין די פשוטע געטינקענע בילקע פון יאיר טרעף איך יא עפעס א שיין פון האפענונג. ער זאגט אז די פראבלעם איז אז מיר זענען געבויעט אויף 'נישט', וואס 'נישט' צו טוהן, און מען לייגט נישט קיין דגוש אויף וואס 'יא', אריינצוברענגען עפעס א געשמאק אין די פאזעטיווע חלק, אז עס זאל זיין ארויפגעקוקט איינער וואס טוט יא עפעס פאזעטיוו.

לדעתי ליגט אין דעם א שטארקע אמת. יעדער מענטש האט אין זיך געוואלדיגע כוחות וואס ער קען אויסנוצן צום גוטן און איבערמאכן זיך און די גאנצע וועלט צום גוטן, יעדער האט זיך אן אנדערע נקודה וואס ער קען אויף זיין אופן ארויס ברענגן זיינע באהאלטענע כוחות, אבער ווען מען הערט איינמאל און נאכאמאל "דו ביזט גארנישט ווערט", "עס איז גארנישט דא היינט", "עס איז א פינסטערע וועלט" וכדומה די אלע סארט לשונות וואס ברענגן ארויס אז דאס איז עס, עס איז א פינסטערע דור און היינט קען מען שוין גארנישט טוהן, דאן גייט דאס אריין אין בעק פונעם קאפ, און מען איז שוין אפילו נישט אינטערעסירט צו זוכן און צו פרובירן צו אויפטוהן עפעס גוטס, סיי פאר אידישקייט און סיי פאר מענטשליכקייט.

און די סעלושאן צו דעם פראבלעם ליגט דייקא יא אין די הענט פונעם המון עם, יעדע פָּאר עלטערן האבן די כוחות אויפצוהייבן זייערע קינדער און זיי שטארקן מיט זייערע פאזעטיווע חלקים אז דער קינד זאל קודם פילן אז ער איז אויך א מענטש צום טיש, אז ער איז אויך א גבר בגוברין, אז ווען ער טראכט עפעס א רעיון איז עס נישט אוטאמאטיש אפגעפרעגט און ער דארף זיך נישט שעמען עס צו זאגן הויך, און דאן ווען דאס קינד וועט אויפוואקסן וועט ער שוין קענען מיט זיין אייגן שכל דעסיידן וואס ער קען עפעס טוהן פאר אידישקייט און פאר די סאסייעטי, און ער וועט האבן די שטארקייט צו זאגן זיינע מיינונגען הויך, און פון דעם קען ארויס קומען א ישועה לדורות.
***

אונזער אנגענומענע סיסטעם איז דערווייל אראפצוקלאפן יעדן וואס וויל נאר אויפהייבן די קאפ, יעדעס קינד וואס וויל נאר ארויסווייזן זיינע טאלאנטען אויף סיי וועלכע וועג ווערט ער גלייך אראפגעקלאפט, און ממילא ווי אזוי קען מען ערווארטן אז איינער זאל וועלן אפילו טוהן עפעס צו העלפן דעם מצב?

ווען א עלעקטערישאן וויל אויסלערנען זיין קינד דעם פאך, און פארשטייט זיך אז דאס קינד וועט פון אנפאנג כאפן עטליכע געזונטע שאקס, אויב האט דער טאטע שכל וועט ער שטארקן דאס קינד און אים זאגן אז עס איז גארנישט, יעדער מענטש מאכט קודם טעותים און אזוי לערנט מען זיך אויס, און אזוי וועט זיך דער קינד טאקע אויסלערנען. און פארקערט א נארישער טאטע וועט אראפקלאפן דאס קינד אז ער טויג צו גארנישט, ער האט צוויי לינקע הענט, און דאן וועט דאס קינד טאקע בלייבן מיט געלינקטע הענט.

דאס איז די נקודה. די קליינקעפיגקייט וואס הערשט ביינונז אז יעדער מוז זיין א חלק פון די סטאדע, און גיין ווייטער מיט אלע פראבלעמען מיט די קאפ אין וואנט אריין, און נישט קענען טראכטן אפילו אן עצה אויף ארויס, קומט פון דעם חינוך וואס מען האט באקומען אז "ניין" און "נישט" און "גארנישט" דאס זענען די יסודות הדת, ממילא פארוואס זאל מען אפילו פרובירן צו טוהן עפעס "יא", עפעס פאזעטיוו.

און דערפאר איז די סעלושען אז מיר זאלן אריינברענגן א געשמאק אין אידישקייט אין די קינדער, און געשמאק אין מענטשליכקייט אין די קינדער, אז זיי זאלן וויסן אז ווען זיי טוען א גוטער טאט ווערן זיי ארויפגעקוקט דערפאר, ווען זיי האבן א געוויסע טאלאנט וועט מען עס נישט באהאלטן אונטער די קארפעט נאר רעדן דערפון און פרובירן עס ארויס צו ברענגן, און אזוי וועלן זיי אויפוואקסן פשוטע נארמאלע געזונטע מענטשן, וואס קענען טראכטן גלייך, און דאן וועלן זיי שוין וויסן ווי אזוי זיך אומצוגיין אין לעבן, און וועלן נישט דארפן אזוי שטארק לעבן פארן שכן.
***

(און מיט דעם ווערט זייער גוט פארענטפערט די בית יוספ'ס קשיא. ווייל לכאורה איז דאך זייער שווער, וואס איז געווען די גרויסע שמחה אז מען האט געטראפן א קליין קריגל אויל? פון איין זייט איז די גאנצע בית המקדש צובראכן, חרוב, טמא, און אויסגעפלינדערט. אלע אידן זענען בשפל המצב, א גרויס חלק כלל ישראל זענען געגאנגען אט"ד מיט די מתיוונים, בלויז א קליינע צאל זענען געבליבן ערליך. און פון די אנדערע זייט האט מען געטראפן א קליין קריגל אויל און עס האט געברענט פאר אכט טעג. נו, וואס וועגט איבער? זייער גוט אז מען האט געטראפן אויל, אבער דאס איז נאכנישט קיין סעלושען צו די גרויסע פראבלעם אז גאנץ כלל ישראל איז מערסטנס חרוב ונחרב?

נאר וואס דען, די עיקר שמחה איז געווען אויף די מעסידזש וואס איז געליגן באהאלטן אונטערן קריגל. טאקע דאס האט דער איבערשטער געוואלט ווייזן, אין די גאנצע באלאנגן פון חרבנות, טרעפ ארויס דאס קליין ביסל כשר'ע אויל, פון דעם זאלסטו מאכן דעם מצב, און דאן וועסטו זעהן אז עס וועט זיך צוברענען און צופייערן פאר א לענגערע צייט. זוך אויף די גוטע חלקים, בוי זיי אויף, און דאן וועסטו זעהן ווי כלל ישראל וועט צוריק אויפבליען און שיינען מיט די שענעסטע פארבן.

און דערפאר האט מען געמאכט א באזונדערע טאג יום טוב, טאקע פאר נס אז מען האט געכאפט דעם מעסידזש וואס איז געווען דא באהאלטן אז מען דארף זיך אנהויבן צו קאנצעטרירן אויף די גוטע זאכן, און דאס אויפבלאזן, און דערפאר זאגט די גמרא אז "לשנה אחרת קבעום" הערשט צום אנדערע יאר האט מען מתקן געווען דעם יום טוב פון אכט טאג, נאכדעם וואס מען האט געזעהן במשך די יאר אז מען האט טאקע געכאפט דעם מעסידזש, מען האט טאקע אנגעהויבן לייגן דגוש צו אויפבויען דעם עולם און נישט זיך צו קאנצעטרירן אויף די שלעכטס, און דערפאר הייסט די לעצטע טאג "זאת חנוכה" ווייל דאס איז דער עיקר חנוכה, נישט נאר צו פייערן די אכט טאג, נאר מיטצונעמען דעם סוף פון חנוכה אויף ווייטער אויך, אז מען זאל א גאנץ יאר אויפבויען דאס גוטס, און דאן וועט די שלעכטס ממילא אוועק פאלן, זאת - "דאס איז" די עיקר פון חנוכה. מען דארף פאקוסן נאר אויף די שיינע רויזעלע און נישט אויף די פילע דערנער וואס נעמען איר ארום. דאס זאגט מען, ומנותר קנקנים – טאקע פון דעם קליינעם אפגעריסן קריגל, נעשה נס לשושנים – האט מען זיך אויסגעלערנט זיך צו קאנצעטרירן נאר אויף די שיינע רויזן אינדערמיט, און דערפאר, בני בינה – די קלוגע מענטשן, די מבינים דבר מתוך דבר וואס האבן געכאפט די באהאלטענע מעסידזש, ימי שמונה קבעו – האבן טאקע געמאכט אכט טעג, ווייל איין טאג דארף מען פייערן אויפן נס צו כאפן די גאנצע געדאנק פונעם מעסידזש.)
***

לסיכום. ס'איז צייט אויפצוהערן קלאגן אויפן חורבן, ענדערש זיך קאנצעטרירן ווי אזוי זיך אויפצובויען, ווי אזוי אויפצובויען און אויפציען געזונטע נארמאלע קינדער אויף א פאזעטיווע וועג, ויחיד ששב מוחלין לו ולכל העולם כולו, אז איינער נעמט זיך אין די הענט אריין קען ער איבערדרייען די גאנצע וועלט צום גוטן.