יאיראין די יעצטיגע טעג קומט די פריידיגע נייעס אז מען קען שוין זען די וועלט בארימטע מגילות ים המלח אויפ'ן אינטערנעט. וואס איז ביז יעצט געווען בלויז אפן פאר די געציילטע מומחים אין אור אלטע כתבי ידות, וועט יעצט זיין גלוי וידוע לעיני כל פאר יעדן וואס איז נייגעריג צו כאפן א בליק דערויף.
טעפליאיראין די יעצטיגע טעג קומט די פריידיגע נייעס אז מען קען שוין זען די וועלט בארימטע מגילות ים המלח אויפ'ן אינטערנעט. וואס איז ביז יעצט געווען בלויז אפן פאר די געציילטע מומחים אין אור אלטע כתבי ידות, וועט יעצט זיין גלוי וידוע לעיני כל פאר יעדן וואס איז נייגעריג צו כאפן א בליק דערויף.
פון ווען איז דאס די מגילות?
לעיקוואדפארוואס איז דאס א חידוש? אפילו לויטן פשוטן תנ"ך האבען יודען מקריב געווען אויף במות (לויט רז"ל שלא כהלכה) און צו עבודה זרה לפחות ביז די זמנים פון חזקיה אדער יאשיהו, און האבען נישט געזעהן דער ביהמ"ק אלץ א סתירה צו דעם. (ווי אליהו הנביא האט אויף זיי געשריגען עד מתי אתם פוסחים על שני הסעיפים). עס איז אפשר א חידוש פאר ווער עס גלייבט אז אלע חטאים וואס שטייען אין תנ"ך איז להד"ם און דאס וואס שטייט מהאט געדינט עבודה זרה מיינט צו זאגען אז מהאט געהאט עפעס פניות ביים דאווענען (כמ"ש בס' ויוא"מ), אבער די מענטשען גלייבן דאך סייווי נישט די ארכיאלאגען הכופרים שר"י.
ברזלי הגלעדילעיקוואדפארוואס איז דאס א חידוש? אפילו לויטן פשוטן תנ"ך האבען יודען מקריב געווען אויף במות (לויט רז"ל שלא כהלכה) און צו עבודה זרה לפחות ביז די זמנים פון חזקיה אדער יאשיהו, און האבען נישט געזעהן דער ביהמ"ק אלץ א סתירה צו דעם. (ווי אליהו הנביא האט אויף זיי געשריגען עד מתי אתם פוסחים על שני הסעיפים). עס איז אפשר א חידוש פאר ווער עס גלייבט אז אלע חטאים וואס שטייען אין תנ"ך איז להד"ם און דאס וואס שטייט מהאט געדינט עבודה זרה מיינט צו זאגען אז מהאט געהאט עפעס פניות ביים דאווענען (כמ"ש בס' ויוא"מ), אבער די מענטשען גלייבען דאך סייווי נישט די ארכיאלאגען הכופרים שר"י.[/
אויב איך האב ניט קיין טעות האט מען צוריק אנעהויבן מקריב צי זיין אויף במות בימי רחבעם אין נישט בימי שלמה in any case קרבנות חובה של ציבור איז אייביג געווען אסור בממלא איז עס א גרויסע חידוש
יאירברזלי הגלעדילעיקוואדפארוואס איז דאס א חידוש? אפילו לויטן פשוטן תנ"ך האבען יודען מקריב געווען אויף במות (לויט רז"ל שלא כהלכה) און צו עבודה זרה לפחות ביז די זמנים פון חזקיה אדער יאשיהו, און האבען נישט געזעהן דער ביהמ"ק אלץ א סתירה צו דעם. (ווי אליהו הנביא האט אויף זיי געשריגען עד מתי אתם פוסחים על שני הסעיפים). עס איז אפשר א חידוש פאר ווער עס גלייבט אז אלע חטאים וואס שטייען אין תנ"ך איז להד"ם און דאס וואס שטייט מהאט געדינט עבודה זרה מיינט צו זאגען אז מהאט געהאט עפעס פניות ביים דאווענען (כמ"ש בס' ויוא"מ), אבער די מענטשען גלייבען דאך סייווי נישט די ארכיאלאגען הכופרים שר"י.[/
אויב איך האב ניט קיין טעות האט מען צוריק אנעהויבן מקריב צי זיין אויף במות בימי רחבעם אין נישט בימי שלמה in any case קרבנות חובה של ציבור איז אייביג געווען אסור בממלא איז עס א גרויסע חידוש
אייער ערשטע נקודה איז ריכטיג. אבער אייער צווייטע נקודה פארשטיי איך נישט, ווער זאגט אז דארט האט מען מקריב געווען קרבנות של ציבור?
יאירלויט ווי איך געדענק האבן די ארכעאלאגן שטענדיג קלאר פינאנדערגעשיידט די אידישע באוואוינונג פון די כנעני'שע באוואוינונג אין אור אלטן ישראל, דורכ'ן זען לויט די איבערבלייבענישן פון די בהמות, ווייל נאר אין די אידישע וואוינערטער טרעפט מען נישט קיין חזיר.
לעיקוואדאויב איז דער גאנצער אויפטו דא דער חילוק פון ימי שלמה ביז ימי רחבעם, אדער ימי צעירות שלמה ביז ימי זקנותו, איז על זה נאמר, נו נו. איך קלער אז די ארכיאלאגישע דעיטינג איז נישט גענוג פונקטליך צו קענען מחלק זיין אזא מספר פון עטליכע צענדליגע יארן בסך הכל. עס קען אויך זיין אז אין יענער תקופה האט דער מקדש טאקע נישט געארבעט און עס איז צוריק אין קראפט נאר בימי רחבעם וכדומה. בקיצור, נישט אזא גרויסע אויפטו. אדער אפשר בכלל נישט.
ברזלי הגלעדייאירלויט ווי איך געדענק האבן די ארכעאלאגן שטענדיג קלאר פינאנדערגעשיידט די אידישע באוואוינונג פון די כנעני'שע באוואוינונג אין אור אלטן ישראל, דורכ'ן זען לויט די איבערבלייבענישן פון די בהמות, ווייל נאר אין די אידישע וואוינערטער טרעפט מען נישט קיין חזיר.
כנענים מלעגן מקריב זיין חזר?(געגעסן יא)
יאירברזלי הגלעדייאירלויט ווי איך געדענק האבן די ארכעאלאגן שטענדיג קלאר פינאנדערגעשיידט די אידישע באוואוינונג פון די כנעני'שע באוואוינונג אין אור אלטן ישראל, דורכ'ן זען לויט די איבערבלייבענישן פון די בהמות, ווייל נאר אין די אידישע וואוינערטער טרעפט מען נישט קיין חזיר.
כנענים מלעגן מקריב זיין חזר?(געגעסן יא)
יאירמיר איז דער עיקר חידוש דער גרויסקייט פון דעם טעמפל און דער נאנטקייט צום מקום המקדש. דאס ווייזט אז עס איז נישט סתם געווען צואווארפן במות אין עקן פון ארץ ישראל, א שטייגער ווי די די עגלים וואס ירבעם האט אויפגעשטעלט דירעקט צו אפהאלטן די בני ישראל זיך צו שלעפן קיין ירושלים, נאר ביים מקום המקדש זענען געווען נאך מקדשים, און כלל ישראל האט דאס נישט געזען פאר א סתירה. ווייל וואס פעלט אויס א במה ווען דו קענסט גיין עטליכע מינוט ווייטער און האבן דעם צענטראלן פראכטפול בית המקדש פון שלמה?
ברזלי הגלעדייאירברזלי הגלעדייאירלויט ווי איך געדענק האבן די ארכעאלאגן שטענדיג קלאר פינאנדערגעשיידט די אידישע באוואוינונג פון די כנעני'שע באוואוינונג אין אור אלטן ישראל, דורכ'ן זען לויט די איבערבלייבענישן פון די בהמות, ווייל נאר אין די אידישע וואוינערטער טרעפט מען נישט קיין חזיר.
כנענים מלעגן מקריב זיין חזר?(געגעסן יא)
אמאליגע הקרבות איז געגאנגען צוזאמען מיט'ן עסן, עס איז נישט געווען צוויי באזונדערע זאכן. ארכעאלאגן האלטן אז איז דער עיקר פוינט פון מקריב זיין קרבנות פאר די אפגעטער אין די אור אלטע צייטן איז לכתחילה געווען כדי צו בארעכטיגן דאס הרג'ענען בהמות און זיי אויפעסן, עס איז געווען אזא אופן פון פארגיטיגן די געטער פאר די עולה פון עסן פלייש.[/
ר יאיר א לינק צו א שטודיע אויף די טאפיק וואלט געווען העלפפול
לעיקוואדאיז וואס איז למסקנה, אז מדארף שוין נישט זיין מיצר ודואג אויפן חורבן בית המקדש ווארום אונזערע זיידעס האבען אויך בשעת בנינו זיך נישט צופיל צוטון געמאכט דערפון? 🙄
ברזלי הגלעדיהיא הנותנת אז איר זענט געגאנגען אין מלחמה מן הסתם האט מען ביי אייך אין ארץ ישראל נאר מקריב געווען אין שילה איך בין דאך געווען פארנומען מיט אנדערע זאכן כמבואר בחזל
יאירברזלי הגלעדיהיא הנותנת אז איר זענט געגאנגען אין מלחמה מן הסתם האט מען ביי אייך אין ארץ ישראל נאר מקריב געווען אין שילה איך בין דאך געווען פארנומען מיט אנדערע זאכן כמבואר בחזל
איך בין געווען פארנומען בויען מיינע חוות יאיר, געדענקסט נישט? מיר זענען דאך געווען שכנים אינדערהיים אין גלעד.
יאירלעיקוואדאיז וואס איז למסקנה, אז מדארף שוין נישט זיין מיצר ודואג אויפן חורבן בית המקדש ווארום אונזערע זיידעס האבען אויך בשעת בנינו זיך נישט צופיל צוטון געמאכט דערפון? 🙄
אויב מיר וועלן ציען מסקנות פון ארכעאלאגישע אנטדעקונגען, שיין וועלן מיר אויסזען...
יאירארכעאלאגן האבן אנטדעקט עטליכע דריי טויזנט יעריגע ערדענע כלים אין עגיפטן, וואו מען האט באהאלטן איברים פון רייכע מענטשן אדער שרים (נאר זיי האבן זיך עס געקענט ערלויבן) מיט'ן חלום אז ווען זיי וועלן אויפשטיין תחיית המתים וועלן זיי קענען נוצן זייערע איברים. אויף די כלים זענען אויסגעשניצט בילדער פון זייערע אפגעטער.
יאיראין משכן שילה האט די שכינה גערוט פאר 363 יאר, ביז עס איז געווען א מלחמה מיט די פלשתים און די אידן האבן עס איבערגעלאזט. אין נ"ך שטייט נישט קלאר אויב מען האט עס חרוב געמאכט, אבער פון געוויסע פסוקים איז יא משמע אזוי, ווי אין תהלים וואו עס שטייט ויטוש משכן שילה, און אין ירמיהו פרק ז': ועשיתי לבית הזה אשר נקרא שמי עליו אשר אתם בוטחים בו ולמקום אשר נתתי לכם ולאבותיכם כאשר עשיתי לשילו. און אין פרק כ"ו, מדוע נבית בשם ה׳ לאמר כשלו יהיה הבית הזה והעיר הזאת תחרב מאין יושב. פון די גמרא (יומא ט') מפני מה חרב שילה, איז אויך משמע אז עס איז חרוב געווארן, אבער דער חזון איש (קדשים קמא סי' מ"א ס"ק יח) שרייבט: והנה לא מצינו בכתוב שחרבה שילה אלא נראה שאחר מיתת עלי הועתק המשכן משילה עכ״ל.
לעצטנס האבן ארכעאלאגן אנטדעקט אן איבערבלייבעניש ביים תל שילה וואס קען ווארפן א ליכט איבער די מיסטעריע, קודם האבן זיי געטראפן איבערבלייבענישן פון א געביידע, וואס דער בארימטער ארכעאלאג ישראל פינקלשטיין האלט אז דאס איז דער משכן שילה. און ערשט לעצטנס האט מען געטראפן אויף יענעם פלאץ א וואזע, דער וואזע איז דאטירט געווארן פונקטליך צום דאטום פון די אנגעבליכע חורבן משכן שילה, און אינעווייניג האט מען געטראפן אש, וואס קען זיין א דירעקטע איבערבלייבעניש פון חורבן שילה!
יעצט איז געקומען די שלעכטע בשורה אז דער וואזע איז גע'גנב'ט געווארן פון דעם סייט. עס איז נישט צום געפינען. מען איז חושד אז די חזונאיש'ניקעס האבן געהערט אז מען גייט מעגליך אויפווייזן אז דער חזון איש איז נישט געווען גערעכט און עס איז יא חרוב געווארן, דעריבער האבן זיי אפגעטראגן דערמיט.
א בילד פון די וואזע
ברזלי הגלעדייאיראין משכן שילה האט די שכינה גערוט פאר 363 יאר, ביז עס איז געווען א מלחמה מיט די פלשתים און די אידן האבן עס איבערגעלאזט. אין נ"ך שטייט נישט קלאר אויב מען האט עס חרוב געמאכט, אבער פון געוויסע פסוקים איז יא משמע אזוי, ווי אין תהלים וואו עס שטייט ויטוש משכן שילה, און אין ירמיהו פרק ז': ועשיתי לבית הזה אשר נקרא שמי עליו אשר אתם בוטחים בו ולמקום אשר נתתי לכם ולאבותיכם כאשר עשיתי לשילו. און אין פרק כ"ו, מדוע נבית בשם ה׳ לאמר כשלו יהיה הבית הזה והעיר הזאת תחרב מאין יושב. פון די גמרא (יומא ט') מפני מה חרב שילה, איז אויך משמע אז עס איז חרוב געווארן, אבער דער חזון איש (קדשים קמא סי' מ"א ס"ק יח) שרייבט: והנה לא מצינו בכתוב שחרבה שילה אלא נראה שאחר מיתת עלי הועתק המשכן משילה עכ״ל.
לעצטנס האבן ארכעאלאגן אנטדעקט אן איבערבלייבעניש ביים תל שילה וואס קען ווארפן א ליכט איבער די מיסטעריע, קודם האבן זיי געטראפן איבערבלייבענישן פון א געביידע, וואס דער בארימטער ארכעאלאג ישראל פינקלשטיין האלט אז דאס איז דער משכן שילה. און ערשט לעצטנס האט מען געטראפן אויף יענעם פלאץ א וואזע, דער וואזע איז דאטירט געווארן פונקטליך צום דאטום פון די אנגעבליכע חורבן משכן שילה, און אינעווייניג האט מען געטראפן אש, וואס קען זיין א דירעקטע איבערבלייבעניש פון חורבן שילה!
יעצט איז געקומען די שלעכטע בשורה אז דער וואזע איז גע'גנב'ט געווארן פון דעם סייט. עס איז נישט צום געפינען. מען איז חושד אז די חזונאיש'ניקעס האבן געהערט אז מען גייט מעגליך אויפווייזן אז דער חזון איש איז נישט געווען גערעכט און עס איז יא חרוב געווארן, דעריבער האבן זיי אפגעטראגן דערמיט.
א בילד פון די וואזע
ברזלי הגלעדיאין פסוק שטייט דאך אז עלי איז אראפגעפאלען ווען ער האט געהערט אז די פלישתים האבען געפאנגען די ארון איז דאך משמע זיי האבען עס איינגענומען,
יאירעס שטייט טאקע אז זיי האבן גע'גנב'ט די ארון, אבער עס שטייט נישט אז זיי האבן חרוב געמאכט די משכן. אין תשו' חתם סופר (או"ח סי' לב) שטייט אז וויבאלד די פלשתים האבן עס מחלל געווען האבן די אידן עס אליין געמעגט צונעמען. אבער פון דעם געפינס איז משמע אז די פלשתים האבן עס חרוב געמאכט, ווייל די אידן וואלטן עס דאך נישט פארברענט.
אין גמרא שטייט אז צווישן שילה און בית ראשון איז במות געווען מותר, נישט צווישן שילה און נוב וגבעון.
ונבנתה העירברזלי הגלעדיאין פסוק שטייט דאך אז עלי איז אראפגעפאלען ווען ער האט געהערט אז די פלישתים האבען געפאנגען די ארון איז דאך משמע זיי האבען עס איינגענומען,
מען האט ארויסגענומען דעם ארון למלחמה, דארט האבן זיי דאס פארכאפט.
