אויך קען מען מאכן א ללמדו אומנות קארטל, קינדער זאלן וויסן צו פארלאנגען פון די עלטערן דער חיוב ללמדם אומנות.
אשכול אן א טיטל #11010
174 פאסטס אין ארכיוו · אשכול #11010
ס'פעלט נאר אויס אז איין מענטש זאל טרענסלעיטן פאר די שווארצע וואס ס'שטייט אויף די העמדער, אדער גאר גיין צו די אלע אנטיסעמיטישע גרופּעס וואס פירן מערכות מיט אונז און ס'וועט אנקומען צו די מידיע און מאכן א שרעקליכן חילול השם. ס'וועט פראוון די באשולדיגונגען אז מיר זענען אומסענסיטיווע קאלטבלוטיגע מענטשן וואס מיינען נאר זיך.
פון ווי איז דער מעסעדזש?
ווייל אויב קומט דאס נישט פון ערגעץ דארף מען עס אראפנעמען כדי עס זאל נישט אנקומען צי פרעמדע אויגן. וד"ל
ווער ס'האט צייט ווערט געבעטען צו מאכען א קול קורא מיט בערך אזא נוסך
קול קורא
לשלומי אמוני ישראל די בכל אתר ואתר הי''ו
היות שנתפרתם בעוה''ר חילול ש''ש גדול ע''י ''שומרים קארטלעך''
שמשריש חוצפה גדולה בצאן קדשים ובבחורים צעירים
וכדי שלא יאמרו מדשתקי רבנן וכו' וכדי שלא יבואו אחרים ללמוד מזה
באנו למחות ולהוקיע ברבים פירצה חמורה זו
החותמים בצער רב
קענסט לייגען אלע רבנים (איך האב גערעדט מיט זיי)
קול קורא
לשלומי אמוני ישראל די בכל אתר ואתר הי''ו
היות שנתפרתם בעוה''ר חילול ש''ש גדול ע''י ''שומרים קארטלעך''
שמשריש חוצפה גדולה בצאן קדשים ובבחורים צעירים
וכדי שלא יאמרו מדשתקי רבנן וכו' וכדי שלא יבואו אחרים ללמוד מזה
באנו למחות ולהוקיע ברבים פירצה חמורה זו
החותמים בצער רב
קענסט לייגען אלע רבנים (איך האב גערעדט מיט זיי)
ווער עס קען דורך קוקן די נוסח און מיר לאזן וויסן אויב עס איז אריינגעפאלן א טעות, ביטע אויפמערקזאם מאכן אין אישי. ווי שנעלער מען איז דאס מגיה, אלס שנעלער קען עס גיין צום בחור הזעצער.
לשלומי אמוני ישראל די בכל אתר ואתר הי''ו, הגיע לאזנינו שהרוחות המושבות ברחוב הקלקול, אשר אבותינו ורבותינו עמדו כחומה בצורה לעכבם מליכנס למחנינו, חותרות מתחת כותל ההתבדלות לטמא ולפגוע בנו ובנעורנו, באשר עד עתה ידענו ולמדנו שדעת תוה"ק היא העיקר, והיא העומדת בינינו לבין אומ"ה.
אמנם על של עתה באנו, אשר יצאו מתוכינו בני בליעל, פורקי עול המסורה מעליהם, וחכמים בעיניהם, אשר מלאים חוצפה יתירה לעמוד על רבנים גדולי תורה ,כותבים המה את הגיגי כרסם, על כרטיסים שנקראו שומרים קארטלעך, שמשריש חוצפה גדולה בצאן קדשים ובבחורים צעירים, וסותרים את אשר בנו הראשונים בקלות הדעת ותאוות ההרס, הם כותבים ומכריזים ברחובות, ואין איש שם על לב כי ארסם ארס ברזל בתוך פיהם לחלק וללהב נגד כל הקדוש והיקר לנו מדור דור, מתוך חיים ריקים ופוחזים באו לדון בדיני נפשות, לא ידעו גבולות ואיש לא יעמוד לפניהם.
וכ"ז ברור בעינינו כי כוונתם להזיק, באשר בחרו ילדים קטנים וצעירים אשר אין דעתם מיושבת, ולא יכלו לבקר בין טוב לרע ובכך ניפול לפח זבליהם. וכחזיר פושט טלפיו מפרסמים המה כאילו אין כוונתם אלא לפרסם דעת תורה ופסק הלכה של גדולי ומאורי ישראל, וכאילו איכפת להם תורתינו הק'.
וכדי שלא יאמרו מדשתקי רבנן וכו' וכדי שלא יבואו אחרים ללמוד מזה ,באנו למחות ולהוקיע ברבים פירצה חמורה זו להציבור הרחב שומעי קולינו וחרדים על דברו אשר:
איסור גמור לקנות להכניס ולהחזיק הכרטיסים המכונים "שומרים קארטלעך" אשר תפקידו להרבות חוצפה וגס רוח נגד הורים
וכן איסור גמור לתתם לילדים ובחורים, או לפרסמם בבתי מדרשים וברחוב העיר, והרואה כרטיסיהם כתבי הבל ושטות עליו לקרעו ולשרפו ולהאבידו מו העולם.
באופן כללי יש לחזק גדרי הכנעה ודרך ארץ להורים בכל זמן, ולבדוק בשבע בדיקות כל כתב הנכנס לבית, ולא לסמוך על דברים שנכתבו "מטעם ובסמך רבנים".
ובזכות הכנעתינו ומסורתינו הטהורה נזכה להרמת קרן התורה וישראל בביאת גוא"צ בב"א
החותמים בצער רב
החוקרווער עס קען דורך קוקן די נוסח און מיר לאזן וויסן אויב עס איז אריינגעפאלן א טעות, ביטע אויפמערקזאם מאכן אין אישי. ווי שנעלער מען איז דאס מגיה, אלס שנעלער קען עס גיין צום בחור הזעצער.לשלומי אמוני ישראל די בכל אתר ואתר הי''ו, הגיע לאזנינו שהרוחות המושבות ברחוב הקלקול, אשר אבותינו ורבותינו עמדו כחומה בצורה לעכבם מליכנס למחנינו, חותרות מתחת כותל ההתבדלות לטמא ולפגוע בנו ובנעורנו, באשר עד עתה ידענו ולמדנו שדעת תוה"ק היא העיקר, והיא העומדת בינינו לבין אומ"ה.
אמנם על של עתה באנו, אשר יצאו מתוכינו בני בליעל, פורקי עול המסורה מעליהם, וחכמים בעיניהם, אשר מלאים חוצפה יתירה לעמוד על רבנים גדולי תורה ,כותבים המה את הגיגי כרסם, על כרטיסים שנקראו שומרים קארטלעך, שמשריש חוצפה גדולה בצאן קדשים ובבחורים צעירים, וסותרים את אשר בנו הראשונים בקלות הדעת ותאוות ההרס, הם כותבים ומכריזים ברחובות, ואין איש שם על לב כי ארסם ארס ברזל בתוך פיהם לחלק וללהב נגד כל הקדוש והיקר לנו מדור דור, מתוך חיים ריקים ופוחזים באו לדון בדיני נפשות, לא ידעו גבולות ואיש לא יעמוד לפניהם.
וכ"ז ברור בעינינו כי כוונתם להזיק, באשר בחרו ילדים קטנים וצעירים אשר אין דעתם מיושבת, ולא יכלו לבקר בין טוב לרע ובכך ניפול לפח זבליהם. וכחזיר פושט טלפיו מפרסמים המה כאילו אין כוונתם אלא לפרסם דעת תורה ופסק הלכה של גדולי ומאורי ישראל, וכאילו איכפת להם תורתינו הק'.
וכדי שלא יאמרו מדשתקי רבנן וכו' וכדי שלא יבואו אחרים ללמוד מזה ,באנו למחות ולהוקיע ברבים פירצה חמורה זו להציבור הרחב שומעי קולינו וחרדים על דברו אשר:
איסור גמור לקנות להכניס ולהחזיק הכרטיסים המכונים "שומרים קארטלעך" אשר תפקידו להרבות חוצפה וגס רוח נגד הורים
וכן איסור גמור לתתם לילדים ובחורים, או לפרסמם בבתי מדרשים וברחוב העיר, והרואה כרטיסיהם כתבי הבל ושטות עליו לקרעו ולשרפו ולהאבידו מו העולם.
באופן כללי יש לחזק גדרי הכנעה ודרך ארץ להורים בכל זמן, ולבדוק בשבע בדיקות כל כתב הנכנס לבית, ולא לסמוך על דברים שנכתבו "מטעם ובסמך רבנים".
ובזכות הכנעתינו ומסורתינו הטהורה נזכה להרמת קרן התורה וישראל בביאת גוא"צ בב"א
החותמים בצער רב
זייער שיין געשריבען. לייג נאר צו די נעמען פון די אלע רבנים וואס האבען זיך אראפ געצויגען די הויזען ביים בעלזער קול קורא די וואך.
<a class="postlink" href="https://dl.dropboxusercontent.com/u/9440892/VID-20170308-WA0057.3gp">https://dl.dropboxusercontent.com/u/944 ... WA0057.3gp</a>
וואס איז פשט אז איי-וועלט לאזט שרייבן קעגן די קארטלעך?
אישתישביוואס איז פשט אז איי-וועלט לאזט שרייבן קעגן די קארטלעך?
די קארטלעך זענען נישט קיין חלק פון דעם אזוי גערופענע 'סיסטעם'. ס'איז סך הכל א פועל יוצא פונעם 'סיסטעם'. די סיבה פארוואס קיין איין מעסיגע רב איז נישט ארויסגעקומען אקעגן איז צוויי פאכיג. א' זיי האבן נישט קיין סמאַרטפאָנעס ממילא האלטן זיי אז ס'העט נישט האבן קיין אפעקט אויף זייער כיבוד אב. ב' זיי ווילן זיך נישט פאראמפערן מיט די ראדיקאלן און וועלן זיך ליבערשט צו זיין פאליטיקאל קערעקט.
איך בעט נישט זיי זאלן ארויסקימען אקעגן אבער כאטשיג זאלן זיי עס נישט שטיצן
Link?
איינער שיקט מיר אריין די קארטל אין אישי. איך מיין אז מען זאל אנפאנגען א ערענסטע זאך מיט די נייע קארטלעך.
אבער די קארטלעך ברויכן זיין מער בייסיג
אבער די קארטלעך ברויכן זיין מער בייסיג
מיין פלאן,
א קינד גיבט מיר א קארטעל, וועל איך בלי נדר אים זאגען ער ביטע פרעגען זיין מאמע ווען זי גייט אין מקוה נעקסט.
עס איז נישט צי געפערלעך אבער מער וועט ער קיין שומרים מעמבער נישט זיין.
א קינד גיבט מיר א קארטעל, וועל איך בלי נדר אים זאגען ער ביטע פרעגען זיין מאמע ווען זי גייט אין מקוה נעקסט.
עס איז נישט צי געפערלעך אבער מער וועט ער קיין שומרים מעמבער נישט זיין.
א קרבן פון שומרים קארטלעך.
קרעדיט: @אידישער ווינקל טעלעגראם טשענעל
קרעדיט: @אידישער ווינקל טעלעגראם טשענעל
מען דארף נישט מער ווי קוקן אויף די לויטערע פנים'ער פון די לוחמי הסמרטפאון'ס און אויף די פארגרעבטע פנים'ע פון די רוכשי הסמארטפאון צו זעהן למי החותמת ולמי הפסולים.
גיב נאר א קוק אויף אזא איד ווי ר' שלום ראבינאוויטש, מען זעהן א אש קודש אין אים, נישט נאר ווען עס קומט צו סמארטפאונס, נאר צו יעדער דבר שבקדושה, זעה נאר וויאזוי ער רעכט אפ א שבת קודש, א דאווענען, א אמונה ובטחון אין די שווערסטע מצבים, זיין גאנצער תהלוכה זאגט יראת שמים ושמירת עינים.
לעמותו זעהט מען קאלטע באקוועמע יונגען, אזעלעכע וואס האבן נישט קיין פראבלעם צו קוקן ווידעאס ווי שטעסיל וואס חוץ וואס עס שפילן דארטן נשים חציפות איז עס געשריבן און געשפילט געווארן דורך פורקי עול מחללי שבתות און אפקורסים גמורים. ווער רעדט נאך אז פון די "כיבוד אב פארזארגער" זענען פארהאן אזעלעכע וואס רעדן אן בושה פון א געמיינע שמוציגער טעלעוויזיע שאו מיט די נאמען "היהודים באים" וואס איז מלא ניאוף וכפירה אויף א שוידערליכער אופן רח"ל אשר תסמור שערות כל מי שיראת השם נוגע ללבבו.
גיב נאר א קוק אויף אזא איד ווי ר' שלום ראבינאוויטש, מען זעהן א אש קודש אין אים, נישט נאר ווען עס קומט צו סמארטפאונס, נאר צו יעדער דבר שבקדושה, זעה נאר וויאזוי ער רעכט אפ א שבת קודש, א דאווענען, א אמונה ובטחון אין די שווערסטע מצבים, זיין גאנצער תהלוכה זאגט יראת שמים ושמירת עינים.
לעמותו זעהט מען קאלטע באקוועמע יונגען, אזעלעכע וואס האבן נישט קיין פראבלעם צו קוקן ווידעאס ווי שטעסיל וואס חוץ וואס עס שפילן דארטן נשים חציפות איז עס געשריבן און געשפילט געווארן דורך פורקי עול מחללי שבתות און אפקורסים גמורים. ווער רעדט נאך אז פון די "כיבוד אב פארזארגער" זענען פארהאן אזעלעכע וואס רעדן אן בושה פון א געמיינע שמוציגער טעלעוויזיע שאו מיט די נאמען "היהודים באים" וואס איז מלא ניאוף וכפירה אויף א שוידערליכער אופן רח"ל אשר תסמור שערות כל מי שיראת השם נוגע ללבבו.
אזוי גאר? יעדער וואס פארמאגט נישט קיין סמאַרטפאן פירט זיך אויף ווי ראבינאוויטש. און יעדער וואס האט א סמאַרטפאן האט גע'וואטש'ט שטיסל און היהודים באים??
ס'דא א קאליר וואס הייסט שווארץ און ס'דא א קאליר וואס הייסט ווייס. איינער איז א קאמפליט היפך פונעם צווייטן. אבער ס'דא צו דעם עפעס וואס דו האסט עד היום מאזה סיבה שהוא נאך נישט משיג געווען. דהיינו אז ווען מען מישט אויס שווארץ מיט ווייס קומט אויס א קאליר וואס הייסט גרוי. דאס איז עפעס א קאליר וואס איז נישט שווארץ און נישט ווייס ס'איז גאר אביסל פון ביידע. ווען דיין קאפ וועט אנהייבן תופס זיין אז ס'דא אזא ברירה ווי מעסיג'יזם לעומת עקסטרעמ'יזם וועט זיך דיר עפענען א נייע וועלט און פילייכט וועסטו אנהייבן פארשטיין אז ריעל לייף איז גאנץ קאלירפול און נישט שווארץ אדער ווייס.
אונטערשטע שורה. לענ''ד האסטו אן ערנסטע פראבלעם.
ס'דא א קאליר וואס הייסט שווארץ און ס'דא א קאליר וואס הייסט ווייס. איינער איז א קאמפליט היפך פונעם צווייטן. אבער ס'דא צו דעם עפעס וואס דו האסט עד היום מאזה סיבה שהוא נאך נישט משיג געווען. דהיינו אז ווען מען מישט אויס שווארץ מיט ווייס קומט אויס א קאליר וואס הייסט גרוי. דאס איז עפעס א קאליר וואס איז נישט שווארץ און נישט ווייס ס'איז גאר אביסל פון ביידע. ווען דיין קאפ וועט אנהייבן תופס זיין אז ס'דא אזא ברירה ווי מעסיג'יזם לעומת עקסטרעמ'יזם וועט זיך דיר עפענען א נייע וועלט און פילייכט וועסטו אנהייבן פארשטיין אז ריעל לייף איז גאנץ קאלירפול און נישט שווארץ אדער ווייס.
אונטערשטע שורה. לענ''ד האסטו אן ערנסטע פראבלעם.
פליקערמיין פלאן,
א קינד גיבט מיר א קארטעל, וועל איך בלי נדר אים זאגען ער ביטע פרעגען זיין מאמע ווען זי גייט אין מקוה נעקסט.
עס איז נישט צי געפערלעך אבער מער וועט ער קיין שומרים מעמבער נישט זיין.
איך האב פאר דיר א בעסערע עצה, האנדל דיך אן א באטל גפן tomato sauce מיט א פעקל בדיקה שמאטעס, טובל אריין די שמאטעס אין די חזרת... מאך די ריכטיגע קאנעקשאונס.
זאג נאר יונגעלע? פרעג דיין מאמע צו דאס באלאנגט פאר איר...
אנטשולדיגט פארן זיין אזוי גראפיק.
די רעאקציע וויאזוי מען וויל מאלעסטן א קינד וואס האט די קארטלעך זאגט מער ווי אביסל ווער זענען די וואס פייטן מיטן לעבן פארן סמארטפאון
מען איז גרייט צו שעכטן דעם קינד פארן סמארטפאון
מען איז גרייט צו שעכטן דעם קינד פארן סמארטפאון
ווען מ'זעט די וואס האבען אפגעלאזט חרדיזם, א באנדע ליידיגייערס מחריבים וואס ברענגען נישט און זוכען נישט צו ברענגען קיין שום בענעפיט צו די מענטשהייט, נאר חרבן און נקמה, ווייסט מען גלייך למי החותמת ולמי הפתילים
משא"כ די וואס זענען געבליבן ביי חרדזים און נוצן זייערע קינדער צו טיילן "שומרים קארטלעך", ווי די אראבער נוצן קינדער פאר סאוסייעד צוועקן - זיי זענען די נארמאלע...
קורקלענדאזוי גאר? יעדער וואס פארמאגט נישט קיין סמאַרטפאן פירט זיך אויף ווי ראבינאוויטש. און יעדער וואס האט א סמאַרטפאן האט גע'וואטש'ט שטיסל און היהודים באים??
אונטערשטע שורה. לענ''ד האסטו אן ערנסטע פראבלעם.
ביטע אטאקיר נישט פערזענליך.
כלפי היהודים באים האב איך ספעציעל מדגיש געווען אז "טייל פון די כיבוד אב פארזארגער האבן נישט קיין פראבלעם דערמיט".
כלפי שטיסל בין איך זיכער אז רובם ככולם פון די וואס שלאגן זיך קעגן ראבינאוויטש האבן נישט קיין פראבלעם צו וואטשן שטיסל אדער עפעס אנדערש מיט נשים חצופות.
די קעניג פין אמעריקעhttps://dl.dropboxusercontent.com/u/9440892/VID-20170308-WA0057.3gp
1 פוינט כאפט נישט דער אינגערמאן
אז ביינונז וועט זיין פיל מער גדרים איבער וואס איז יא מוכרח און וואס נישט, וועט נישט זיין אין עטליכע יאר אזא פארפלייצונג פון טעכנעלאגיע.
איש את רעהודי קעניג פין אמעריקעhttps://dl.dropboxusercontent.com/u/9440892/VID-20170308-WA0057.3gp
1 פוינט כאפט נישט דער אינגערמאן
אז ביינונז וועט זיין פיל מער גדרים איבער וואס איז יא מוכרח און וואס נישט, וועט נישט זיין אין עטליכע יאר אזא פארפלייצונג פון טעכנעלאגיע.
זאג נאר, דיין אנוועזענהייט דאהי איז מוכרח צו נישט?!
עפ"י הוראת הרבנים, יא
שבת אחים
איך האב פאר דיר א בעסערע עצה, האנדל דיך אן א באטל גפן tomato sauce מיט א פעקל בדיקה שמאטעס, טובל אריין די שמאטעס אין די חזרת... מאך די ריכטיגע קאנעקשאונס.
זאג נאר יונגעלע? פרעג דיין מאמע צו דאס באלאנגט פאר איר...
אנטשולדיגט פארן זיין אזוי גראפיק.
פארוואס זאל ער איבער צאלן פאר א הכשר?
אן א הכשר וועט דאך די רב גלייך פסלן דעם שמאטע
איין טאג ווען איך בין אהיימגעקומען נאך א שווערע טאג ארבעט פרעגט מיך מיין פיר יעריגער, טאטי! די זאך וואס דו האסט הייסט א סמארטפון? די זאך וואס אלע גוים האבן? אבער טאטי דו ביסט נישט קיין גוי איז פארוואס האסטו עס?
זאג איהם אז ס׳דא נערישע מענטשען וואס האבען נישט ליב גארנישט וואס ס׳סמארט. נאר די חברה זאגען אזעלכע זאכען.
davidganim2איין טאג ווען איך בין אהיימגעקומען נאך א שווערע טאג ארבעט פרעגט מיך מיין פיר יעריגער, טאטי! די זאך וואס דו האסט הייסט א סמארטפון? די זאך וואס אלע גוים האבן? אבער טאטי דו ביסט נישט קיין גוי איז פארוואס האסטו עס?
שיק עס אריין צו מעלות ביי "קליינע אוצרות" 😂
דרשת שבת הגדול מאת הגה"צ ר' יוסף בנימין וואזנער שליט"א אבד ור"מ דקהל יטב לב דסאטמאר לאנדאן יצ"ו.
אחרי שהאריך בפלפול ארוך מעניני דיומי והאריך למחות נגד מייקרי השער ושאר פירצות הדור.
"איך וויל יעצט רעדן אפאר ווערטער בנוגע די שומרים קארטלעך . ובאמת איז אביסעלע שווער צו רעדן ווייל דאס איז א האקעלע נושא. מצד אחד טוען אין דעם די געטרייע עסקנים וואס טוען אויף גדולות ונצורות להרבות קדושה וטהרה בקרב עם ישראל, אבער מצד שני האב איך מיך איבערגעקלערט און כ'בין געקומען צום מסכנה אז לא זו הדרך.
אבער קודם וויל איך מוחה זיין אויף די דאזיגע וואס האבן פארשפרייט מיין בריוו ווי איך שטיץ די עסקנים און די קארטלעך. ווי יעדע דא וואס זיצט דא, ווייסט מסתמא, אז איך שעהם זיך נישט מיט מיין דעה, און א זאך וואס איך בין קלאר אין, בין איך דאס גלייך מפרסם אויף די וואנט מיט מיין כתב יד, אזוי אז קיינער קען דאס נישט פעלטשען. אבער ביי די נושא פון השומרים קארדס האב איך נישט תיכף געשריבן א בריוו פארן ציבור, טאקע ווייל כ'בין נישט געווען זיכער אז דאס איז א גוטע זאך. כ'האב נאר געשריבן א בריוו צו אפאר יחידים, זיי צו געבן חיזוק אין זייערע הייליגע ארבעט, אבער ח"ו זאל דאס זיין אפגעטייטשט אז איך האב געשטיצט די אלע פעולות פון די עסקנים.
אצינד נאכן זעהן די תוצאות פון די לעצטע פאר חדשים, קען איך קלאר זאגן דא ברבים, אז דאס קארטלעך זענען רחוק משכר וקרוב להפסד. בו בזמן וואס איך האב געקלערט אז די קארטלעך זענען נאר פאר די קינדער, זיי אויפצוקלערען דאס חומר העניין פון די אינטערנעט ואביזרייהו, למעשה זענען די קינדער זיך דערמיט מתחצף צו זייערע עלטערן, און פארלירן דערמיט זייער קשר מיט זייערע עלטערן באופן מבהיל, וואס דאס איז כידוע די סאמע ערגסטע הירוס אין חינוך וואס קען נאר זיין. ובאמת נאכן זעהן די תוצאות מיט מיינע אייגענע אויגן, ווי קליינע קינדער שרייען נאך ערליכע בעלי בתים אויפן גאס, מער ווי איין מאל, איז דאס א דבר פשוט מאד, אז די גאנצע געדאנק פארט נישט און די גוטע ריכטונג, ממילא וועל איך דערין נישט מאריך זיין.
נאר איין נקודה וויל איך מוסיף זיין, ס'קומען צו מיר טאטעס וואס פרעגען מיר כסדר "וואס זאל איך זאגן פאר מיינע קינדער? מיינע קינדער קומען אהיים מיט קשיות פארוואס איך האב א סמארטפאון? לויט ווי ס'שטייט אין די קארטלעך ביזסטו נישט קיין איד, און אפילו נישט קיין מענטש נאר גאר א בהמה אדער חיה מן היער! וואס ענטפערט מען פאר זיי? דארף מען וויסן, יעצט קומט דאך פסח, גאנץ פסח איז געבויט אז די קינדער פרעגען שאלות, און מ'דערשרעקט זיך נישט, מ'קען זיי זייער שיין מסביר זיין, אז איך האב א כשר'ע כלי, און כ'פאלג אלע רבנים. מ'קען זיי אוודאי ווייזן די הכשר סטיקער אויף דעם, און זיי וועלן גלייך פארשטיין דאס אמת. מ'קען און מ'דארף דאס קלאר מאכן פאר די קינדער, די תורה רעדט דאך כנגד ארבעה בנים, דאס מיינט אז אלע קינדער, נישט קיין חילוק זייערע השגה, פרעגען שאלות און מ'דארף זיי ענטפערן קלארער תשובות. אויב א טאטע מיינט דאס אמת'דיגע גייט דאס אריין אין די קינדערס הערצער, ווייל דברים היוצאים מן הלב נכנסים אל הלב.
זאל דער אייבישטער העלפן, אז מ'זאל זוכה זיין מרבה צו זיין קדושה ביי אידישע קינדער, אויף ערליכע און אויסגעהאלטענע אופנים, וחפץ ה' בידינו יצליח.
באקומען אין וואטסעפפ.
Sent from my LG-K373 using Tapatalk
אחרי שהאריך בפלפול ארוך מעניני דיומי והאריך למחות נגד מייקרי השער ושאר פירצות הדור.
"איך וויל יעצט רעדן אפאר ווערטער בנוגע די שומרים קארטלעך . ובאמת איז אביסעלע שווער צו רעדן ווייל דאס איז א האקעלע נושא. מצד אחד טוען אין דעם די געטרייע עסקנים וואס טוען אויף גדולות ונצורות להרבות קדושה וטהרה בקרב עם ישראל, אבער מצד שני האב איך מיך איבערגעקלערט און כ'בין געקומען צום מסכנה אז לא זו הדרך.
אבער קודם וויל איך מוחה זיין אויף די דאזיגע וואס האבן פארשפרייט מיין בריוו ווי איך שטיץ די עסקנים און די קארטלעך. ווי יעדע דא וואס זיצט דא, ווייסט מסתמא, אז איך שעהם זיך נישט מיט מיין דעה, און א זאך וואס איך בין קלאר אין, בין איך דאס גלייך מפרסם אויף די וואנט מיט מיין כתב יד, אזוי אז קיינער קען דאס נישט פעלטשען. אבער ביי די נושא פון השומרים קארדס האב איך נישט תיכף געשריבן א בריוו פארן ציבור, טאקע ווייל כ'בין נישט געווען זיכער אז דאס איז א גוטע זאך. כ'האב נאר געשריבן א בריוו צו אפאר יחידים, זיי צו געבן חיזוק אין זייערע הייליגע ארבעט, אבער ח"ו זאל דאס זיין אפגעטייטשט אז איך האב געשטיצט די אלע פעולות פון די עסקנים.
אצינד נאכן זעהן די תוצאות פון די לעצטע פאר חדשים, קען איך קלאר זאגן דא ברבים, אז דאס קארטלעך זענען רחוק משכר וקרוב להפסד. בו בזמן וואס איך האב געקלערט אז די קארטלעך זענען נאר פאר די קינדער, זיי אויפצוקלערען דאס חומר העניין פון די אינטערנעט ואביזרייהו, למעשה זענען די קינדער זיך דערמיט מתחצף צו זייערע עלטערן, און פארלירן דערמיט זייער קשר מיט זייערע עלטערן באופן מבהיל, וואס דאס איז כידוע די סאמע ערגסטע הירוס אין חינוך וואס קען נאר זיין. ובאמת נאכן זעהן די תוצאות מיט מיינע אייגענע אויגן, ווי קליינע קינדער שרייען נאך ערליכע בעלי בתים אויפן גאס, מער ווי איין מאל, איז דאס א דבר פשוט מאד, אז די גאנצע געדאנק פארט נישט און די גוטע ריכטונג, ממילא וועל איך דערין נישט מאריך זיין.
נאר איין נקודה וויל איך מוסיף זיין, ס'קומען צו מיר טאטעס וואס פרעגען מיר כסדר "וואס זאל איך זאגן פאר מיינע קינדער? מיינע קינדער קומען אהיים מיט קשיות פארוואס איך האב א סמארטפאון? לויט ווי ס'שטייט אין די קארטלעך ביזסטו נישט קיין איד, און אפילו נישט קיין מענטש נאר גאר א בהמה אדער חיה מן היער! וואס ענטפערט מען פאר זיי? דארף מען וויסן, יעצט קומט דאך פסח, גאנץ פסח איז געבויט אז די קינדער פרעגען שאלות, און מ'דערשרעקט זיך נישט, מ'קען זיי זייער שיין מסביר זיין, אז איך האב א כשר'ע כלי, און כ'פאלג אלע רבנים. מ'קען זיי אוודאי ווייזן די הכשר סטיקער אויף דעם, און זיי וועלן גלייך פארשטיין דאס אמת. מ'קען און מ'דארף דאס קלאר מאכן פאר די קינדער, די תורה רעדט דאך כנגד ארבעה בנים, דאס מיינט אז אלע קינדער, נישט קיין חילוק זייערע השגה, פרעגען שאלות און מ'דארף זיי ענטפערן קלארער תשובות. אויב א טאטע מיינט דאס אמת'דיגע גייט דאס אריין אין די קינדערס הערצער, ווייל דברים היוצאים מן הלב נכנסים אל הלב.
זאל דער אייבישטער העלפן, אז מ'זאל זוכה זיין מרבה צו זיין קדושה ביי אידישע קינדער, אויף ערליכע און אויסגעהאלטענע אופנים, וחפץ ה' בידינו יצליח.
באקומען אין וואטסעפפ.
Sent from my LG-K373 using Tapatalk
ווייזען די סטיקער אויף די ווווווווואאאאאאסס??????!!!!!!!
בן אדםווייזען די סטיקער אויף די ווווווווואאאאאאסס??????!!!!!!!
זיי דיר מסביר.
ליטוואק פון בודאפעסטדרשת שבת הגדול מאת הגה"צ ר' יוסף בנימין וואזנער שליט"א אבד ור"מ דקהל יטב לב דסאטמאר לאנדאן יצ"ו.
אחרי שהאריך בפלפול ארוך מעניני דיומי והאריך למחות נגד מייקרי השער ושאר פירצות הדור.
"איך וויל יעצט רעדן אפאר ווערטער בנוגע די שומרים קארטלעך . ובאמת איז אביסעלע שווער צו רעדן ווייל דאס איז א האקעלע נושא. מצד אחד טוען אין דעם די געטרייע עסקנים וואס טוען אויף גדולות ונצורות להרבות קדושה וטהרה בקרב עם ישראל, אבער מצד שני האב איך מיך איבערגעקלערט און כ'בין געקומען צום מסכנה אז לא זו הדרך.
אבער קודם וויל איך מוחה זיין אויף די דאזיגע וואס האבן פארשפרייט מיין בריוו ווי איך שטיץ די עסקנים און די קארטלעך. ווי יעדע דא וואס זיצט דא, ווייסט מסתמא, אז איך שעהם זיך נישט מיט מיין דעה, און א זאך וואס איך בין קלאר אין, בין איך דאס גלייך מפרסם אויף די וואנט מיט מיין כתב יד, אזוי אז קיינער קען דאס נישט פעלטשען. אבער ביי די נושא פון השומרים קארדס האב איך נישט תיכף געשריבן א בריוו פארן ציבור, טאקע ווייל כ'בין נישט געווען זיכער אז דאס איז א גוטע זאך. כ'האב נאר געשריבן א בריוו צו אפאר יחידים, זיי צו געבן חיזוק אין זייערע הייליגע ארבעט, אבער ח"ו זאל דאס זיין אפגעטייטשט אז איך האב געשטיצט די אלע פעולות פון די עסקנים.
אצינד נאכן זעהן די תוצאות פון די לעצטע פאר חדשים, קען איך קלאר זאגן דא ברבים, אז דאס קארטלעך זענען רחוק משכר וקרוב להפסד. בו בזמן וואס איך האב געקלערט אז די קארטלעך זענען נאר פאר די קינדער, זיי אויפצוקלערען דאס חומר העניין פון די אינטערנעט ואביזרייהו, למעשה זענען די קינדער זיך דערמיט מתחצף צו זייערע עלטערן, און פארלירן דערמיט זייער קשר מיט זייערע עלטערן באופן מבהיל, וואס דאס איז כידוע די סאמע ערגסטע הירוס אין חינוך וואס קען נאר זיין. ובאמת נאכן זעהן די תוצאות מיט מיינע אייגענע אויגן, ווי קליינע קינדער שרייען נאך ערליכע בעלי בתים אויפן גאס, מער ווי איין מאל, איז דאס א דבר פשוט מאד, אז די גאנצע געדאנק פארט נישט און די גוטע ריכטונג, ממילא וועל איך דערין נישט מאריך זיין.
נאר איין נקודה וויל איך מוסיף זיין, ס'קומען צו מיר טאטעס וואס פרעגען מיר כסדר "וואס זאל איך זאגן פאר מיינע קינדער? מיינע קינדער קומען אהיים מיט קשיות פארוואס איך האב א סמארטפאון? לויט ווי ס'שטייט אין די קארטלעך ביזסטו נישט קיין איד, און אפילו נישט קיין מענטש נאר גאר א בהמה אדער חיה מן היער! וואס ענטפערט מען פאר זיי? דארף מען וויסן, יעצט קומט דאך פסח, גאנץ פסח איז געבויט אז די קינדער פרעגען שאלות, און מ'דערשרעקט זיך נישט, מ'קען זיי זייער שיין מסביר זיין, אז איך האב א כשר'ע כלי, און כ'פאלג אלע רבנים. מ'קען זיי אוודאי ווייזן די הכשר סטיקער אויף דעם, און זיי וועלן גלייך פארשטיין דאס אמת. מ'קען און מ'דארף דאס קלאר מאכן פאר די קינדער, די תורה רעדט דאך כנגד ארבעה בנים, דאס מיינט אז אלע קינדער, נישט קיין חילוק זייערע השגה, פרעגען שאלות און מ'דארף זיי ענטפערן קלארער תשובות. אויב א טאטע מיינט דאס אמת'דיגע גייט דאס אריין אין די קינדערס הערצער, ווייל דברים היוצאים מן הלב נכנסים אל הלב.
זאל דער אייבישטער העלפן, אז מ'זאל זוכה זיין מרבה צו זיין קדושה ביי אידישע קינדער, אויף ערליכע און אויסגעהאלטענע אופנים, וחפץ ה' בידינו יצליח.
באקומען אין וואטסעפפ.
Sent from my LG-K373 using Tapatalk
איך הער אז דער רב דקיט"ל ווימ"ס האט אויך משמיע געווען ענליכע דיבורים ביי די שבת הגדול דרשה
קודאס פאר די סאטמארע רבנים וואס וואקן נישט אין וואנט
באקומען אין ק/פ אבער זעט אויס ווי דברים היוצאים הלב:
א גוטן מועד, טייערע ליבע אידן.
איך וויל דא מיטטיילן מיט אייך מיינע ברויזנדע געפילן. א שרעקעדיגע מעשה האט ביי מיר פאסירט וואס האט געטוישט מיין בליק איבער די השומרים קארטלעך מן הקצה אל הקצה. די פאסירונג האט מיר אויפגעוועקט צו דעם מציאות פון מה גדלו דברי חכמים, און ווי ווייט מ'דארף זיין געווארנט נישט צו טון זאכן אויף די אייגענע האנט. יעדע זאך וואס א איד טוט דארף זיין מיט שיקול הדעת פון אלע צדדים, און חלילה קיינמאל נישט טון גארנישט אן קיין דעת תורה.
איך וויל אבער מקדים זיין, איך בין נישט קיין רב אדער דיין, נישט קיין רבי אדער בנשק'ל. איך בין בכלל נישט קיין הוגה דעות. איך הענג נישט קיין צעטלעך און מאך נישט קיינע אסיפות. איך קום נישט דא פסקנ'ן הלכות. דאס געהער די רבנים שליט"א. איך קום דא נאר מיטטיילן מיין קוק ווינקל לתועלת הרבים, און יעדער זאל זיך שואל עצה זיין מיט זיין רב, און ביי זיך אליינס אפמאכן.
איך בין א בעלאבאס וועלכער פירט א תורה'דיגע שטוב, א פרומע שטוב, ב"ה. ביי מיר אין שטוב איז נישטא קיין קאמפיוטער. ביי מיר קומט נישט אריין די אלע איבלן פון די גויאישע גאס. איך קויף נישט די אלע מאגאזינען למיניהם, אפילו נישט קיין "אידישע" מאגאזינען, און אודאי און אודאי פארמאג איך נישט קיין סמארטפאון. איך האב עס נישט, און איך דארף עס נישט, און איך בין ב"ה זייער צופרידן.
ווען מיינע אינגלעך האבן אנגעהויבן אהיימברענגען די השומרים קארטלעך, האב איך לכתחילה הנאה געהאט. איך האב געזען דערין א מיטל צו ראטעווען די דורות פון סכנת הסמארטפאון וואס אלע רבנים האבן גע'אסר'ט. איך האב פארשטאנען אז די קארטלעך זענען א געלונגענע מיטל צו אריינפרעגן אין אונזערע ליכטיגע קינדערלעך אן עקל אין אפשיי צו די טרפה'נע כלים. איך האב באוואונדערט די שעפערישקייט ווי א יעדעס קארטעל מאלט געניאל אראפ דאס ביליגקייט פון די סמארטפאון באניצער. איך האב געשעצט די עסקנים לשם שמים וועלכער געבן אוועק פון זייער צייט צו פארשפרייטן די קארטלעך צווישן די קינדער.
את חטאי אני מזכיר היום. איך בין פון די סארט מענטשן וועלכע פרעגן זיך געווענטליך נאך אויף א יעדע זאך ווער ס'שטייט אונטער דעם און וועלכע רבנים שטיצן דאס. נאר אזוי קען מען שטיין פעסט על המשמר און נישט אריינפאלן אין דעם נעץ פונעם ס"מ, וועלכער זיכט אלס אן אונטער טירל אריינצודרינגען אין אונזער מחנה. אבער דא ביי די השומרים קארטלעך האב איך מיר נישט געהאט געהעריג נאכגעפרעגט, ווייל אין מיין מוח האב איך צאמגעשטעלט די קארטלעך קאמפיין מיט די הייליגע מערכה קעגן סמארטפאונס, וואס אלע רבנים האבן דאך אונטערגעשריבן דערקעגן.
דעריבער האב איך גאר געשטיצט מיינע אינגעלעך מיט זייערע זאמלונגען פון די השומרים קארטלעך. פון זאמלען קארטלעך איז די קאמפיין אריין אין אירע צווייטע פאזע: צו אויסטיילן קארטלעך פאר די "סמארטפאון-מענטשן", ווי מיינע קינדער רופן אן די אידן וואס קענען נעבעך נישט עומד בנסיון זיין. פון טיילן איז געווארן ווארפן, און פון ווארפן אריינזאגן א פארציע מוסר.
איך קען נישט זאגן בפה מלא איז איך האב הנאה געהאט פון דאס טיילן און אריינזאגן. ס'דאך פארט א שטיקל חוצפה, ונערים דוחקים זקנים. אבער כ'האב גארנישט געזאגט. קינדער זענען דאך פארט קינדער און זיי דארפן זיך אמאל אויסגעבן, און אז זיי ווערן דורכדעם נתחנך צו זיין עומד בגדר און צו ממאס זיין אין די טמא'נע כלים, איז דאך אודאי גוט.
און אזוי איז עס געפארן. מיינע אינגעלך זענען ב"ה זייער וואוילע קינדער, גוטע קינדער, איידעלע זרע ברך השם. יא, זיינע פארטיילן השומרים קארטלעך, און זענען זייער קעגן סמארטפאונס. זיי וועלן עס נישט האלטן און זיי וועלן עס נישט צורירן. אפילו בשעת הדחק גדול, אויב זיי דארפן בארגן אמאל א טעלעפאון און זיי קענען פארשאפן נאר א סמארטפאון, צווייפל איך צי זיי וואלטן עס געבארגט אויף אהיימצורופן.
ביז נעכטן.
נעכטן, א דחוה"מ פסח אום אווענט, פרעגט מיר מיין ניין-און-א-האלב יעריגער צדיק'ל, "טאטי, וואס מיינט סעקס?"
"וואס מיינט וואס?", פרעג איך אים צוריק האלב אוימגלויביג האלב ערשיטערט. מסתמא האב נישט גוט געהערט.
"סעקס. וואס מיינט עס? א טאטע האט מיר געזאגט אז דו און מאמי האבן ביינאכט סעקס."
"עה עהההם", האב איך מיר געטראפן אויסהוסטן א שטיק שליים אין האלז. "וועלכער טאטע האט דיר דאס געזאגט?"
"כ'ווייס נישט וויאזוי ער הייסט", פארענטפערט זיך מיין אינגל, נאך וואס ער האט געשפירט אז זיין פראגע איז אפשר נישט אזוי אומשולדיג. "ער האט מיך געפרעגט אויב איך ווייס אז מיין טאטע און מאמע האבן סעקס ביינאכט, און אז איך זאל פרעגן מיין טאטע אדער מאמע וואס סעקס מיינט."
"וואו האסט אים אנגעטראפן?"
"אויפן גאס, לעבן באבי'ס הויז. היינט ווען איך בין אהיים פון חוה"מ חדר. ער איז געשטאנען אנגעליינט אויף
א קאר און זיך געשפילט אויף זיין סמארטפאון. האב אים געגעבן א שומרים קארטל. סאו, פרעגט ער מיך, 'אינגעלע וויאזוי הייסטו?', האב איך אים נישט געוואלט אויסזאגן. זאגט ער מיך, 'איך קען דיין טאטע'ן גוט. דיין טאטע און מאמע האבן סעקס ביינאכט. ווייסט וואס סעקס מיינט? פרעג דיין טאטע אדער מאמע.'"
"סאו, טאטי, וואס מיינט עס?"
"ס'נישט קיין איידעלע זאך, אהרעלע", האב איך אים אפגע'פטר'ט. "נישט יעדע זאך וואס איינער זאגט דארף מען אויסהערן", האב איך צוגעלייגט. "קענסט שוין ליינען קרישמע און גיין אין בעט. א גוטע נאכט."
ווי נאר מיין אינגל איז ארויס פון דיינינג רום, בין איך אריינגעפאלן אין סאפע אן מאכט. רבונו של עולם! מיר מוטשען זיך דא צו האלטן אונזער שטוב ריין און הייליג, מיר ערציהן אונזערע קינדער אויפן אויסגעטראטענעם וועג, שיקן זיי צו ערליכע מוסודות התורה, און זענען זיי מחנך נאר צו תורה ויראת שמים. רוקט זיך אן דא א מנוול אן אויסוואורף וועלכער זעט זיך אן א גאנצן טאג מיט כל דבר אסור אויף זיין שמוציגער סמארטפאון און פארדארבט מיינע קינדער?
ריבונא דעלמא כולא! וויפיל קען מען פארלאנגען פון איין מענטש? איך בין ערליך, מיין פרוי איז ערליך, מיין שטוב איז אפגעהיטן און פרום, מיר גיבן אבאכט וואס עס קומט אריין אין הויז, מיר וואוינען אין א חסידישע געגנט, מיינע קינדער לערנען אין היימישע מוסדות, און וואס נאך? וואס ווילסטו פון מיר, טאטע זיסער? וויאזוי קען איך היטן די טייערע אוצר'לעך וואס דו האסטו מיר געשאנקען פון פאר'סמ'ט ווערן?
איך בין געזיצן אזוי פארגלייזט אויפן סאפע פאר א וויילע, און זיך נישט געקענט געהעריג צאמנעמען די מחשבות. ווען מיין פרוי איז אהיימגעקומען פון די חוה"מ סלייד פרעזענטעישאן, האב איך איר מיטגעטיילט די מעשה. איך האב איר דערציילט אז אהרעלע האט געוואלט וויסן וואס סעקס איז, ווייל עפעס איינער א שמוציאן פון גאס האט אים עס אריינגעלייגט אין קאפ אריין.
ווען מיין ווייב ווערט שטארק כעס'יג ווערט זי רויט ביי די אויערן וואס שטעקן זיך ארויס פון אונטערן טיכל, און די נאז לעכער פארברייטערן זיך אזוי. "איי קענט בעליוו דיס", האט זי ארויסגעקריצט פון צווישן די ציין. "ס'נישט קיין נארמאלע זאך", האט זי גע'טענה'ט."א שייגאץ פון די גאס האט נישט וואס צו רעדן צו מיין אהרן, עקסיוז מי! וואו איז ועד הצניעות ווען מ'דארף זיי?"
"נישטא צו וועמען צו רעדן", בין איך מסביר. "איך ווייס ניטאמאל דער נאמען פון דעם פערשוין."
"איז וואס האט אהרעלע געהאט צו רעדן מיט אים?", האט זי ווייטער געשוימט. "וואס האט אהרעלע צו צוגיין צו פרעמדע פארדארבענע יונגען און פירן שמועסן מיט זיי? א קינד דארף שטיין ווייט פון אזאלכע מענטשן, און אודאי נישט אריינגיין אין קיין געשפרעכן מיט זיי."
"ער האט אים געגעבען א השומרים קארטל", פרוביר איך איר צו בארואיגן. "אהרעלע האט דא גארנישט געטון שלעכט. ס'נישט זיין שולד."
"ניין, ס'איז דיין שולד!", שיסט זי אויס אויף מיר. "דו לאזט זיי טיילן די קארטלעך. לאז אפ מיט השומרים קארטלעך. ס'איז נישט אונזער זשאב צו פארריכטן די וועלט. א מענטש וויל האבן א סמארטפאון איז עס נישט אונזער דאגה. ער וועט פלאקערן אין גהינום פאר דעם, נישט דו. אז מ'טשעפעט זיי, טשעפען זיי צוריק. אפשר לאזט מען די מענטשן אפ און פארטיג?"
"אפשר", קלער איך ביי זיך הויך. "מ'דארף אנפרעגן ביי א קאמפעטאנטע דעת תורה." איך וועל מארגן צוגיין צום דיין נאכן דאווענען, און זיך דורכשמועסן מיט אים."
"נישט מארגן נאר שוין יעצט", האט מיין אשת חיל געפאדערט. "אהרעלע'ס מוח איז פאר'סמ'ט, און דו זאלסט יעצט קאלן דעם דיין, אדער וועם דו ווילסט, און עס אויסשמועסן. דו דארפסט וויסן וויאזוי צו האנדלן מיט אהרעלע, און וואס צו זאגן פאר די קינדער."
איך האב מיר געקווענקלט צו רופן דעם דיין אויפן טעלעפאון. פאר אזא שמועס ברויך מען עפעס מער פערזענדליך. אבער מיין פרוי האט מיר מחזק געווען אז דאס איז א שאלה ווי אלע שאלות און עס פאדערט א הלכה'דיגע תשובה.
דער דיין, פון די חשובע רבנים אין שטאט, האט מיר אויסגעהערט מיט א זיפץ. שוין נישט דאס ערשטע מאל וואס ער הערט אזוינע און ענדליכע מעשיות. ער האט מיר מסביר געווען אז ס'ליידער דא אזעלכע בשולי המחנה, וועלכע קוקן אויס ווי חרדישע אידן, אבער אינעווייניג זענען זיי אינגאנצן דורכגעפוילט. סתם אזוי זוכן זיי נישט צו טשעפען, אבער אז מ'רייצט זיך מיט זיי, קענען זיי בייסן, ותוצאותיו מי ישורנה.
דער דיין האט מיר געגעבן דעם טעלעפאון נומער פון א געוויסער מחנך אין שטאט וועלכער איז מומחה אין באהאנדלן אזוינע פעלער. ער ערקלערט מיר אז לעת עתה האב איך מיר טאקע ארויסגעדרייט פון צו געבן מיין זון א דירעקטן ענטפער. אבער מיין אינגל האט זיכער געשפירט אז ער האט געטאפט א נערוו, און קינדער זענען פון נאטור אויס נייגעריג. אויב מען וועט דאס
נישט באהאנדלן מיט די ריכטיגע צוגאנג, וועט אים דאס ענין עגבערן אין זיין מוח'ל, און קען חלילה אנמאכן גרויסע שאדענס פאר זיין עתיד.
צום שלוס האט מיר דער דיין שליט"א געזאגט מיט ווייטאג אז די השומרים קארטלעך מערכה איז שוין געגאנגען צי ווייט, און עס האט זיך דערקייקלט ארויס פון יעדן קאנטראל. "איך ווייס פון רבנים וועלכע האבן דאס מתחילה אן געשטיצט און מחזק געווען, געהאלטן דאס פאר א גוטע זאך, אבער יעצט איז די זאך שוין ארויס פון זייערע הענט. די עסקנים וועלכע פארשפרייטן די קארטלעך צווישן די קינדער פרעגן נישט אן ביי קיין שום דעת תורה. זיי טוען אלעס לויט זייער אייגענע פארשטאנד, און די תוצאות האבן ליידער נישט פארשפעטיגט צו קומען."
"חוץ מזה וואס די לשונות דארט זענען זייער גראב און פראסט, חוץ וואס מ'טרענירט די קינדער צו א ווילדקייט, וואס ווי באקאנט פעלט זיך אויס צו מערכות א הייקעלע שיקול דעת צו וואס קינדער זענען אודאי נישט מסוגל דערפאר, נוצט מען אונזערע פקודונות, אונזערע אייגענע קינדער, פאר פיס סאלדאטן אויפן פראנט. אז מען פאטשקעט אין בלאטע ווערט מען שמוציג. צו וואס טויג אונז מקרב זיין דאס גאנצע האראוואניע וואס מיר לייגן אריין אין אונזערע קינדער פאר די מערכה?"
עס האט זיך געעפנט פאר מיר א נייער קוק ווינקל, און איך פארשטיי פשוט נישט וויאזוי איך האב דאס ביז יעצט נישט געזען. וויאזוי האב איך נישט פארשטאנען אז קינדער האבן נישט וואס צו פירן ויכוחים מיט עוברי עבירה? מען לערנט אלעמאל אויס די קינדער אז פון פרעמדע זאל מען אוועקשטיין. איז דאך על אחת כמה וכמה פון די סמארטפאון יונגען. וואו איז געווען מיין שכל? וויאזוי האב איך אזוי געבלאנדשעט?
דער דיין האט מיר געזאגט אז יעצט דעם חול המועד רעדן זיך רבנים צוזאם און זענען מטכס עצה וויאזוי צו באהאנדלן דעם השומרים קארטלעך פראבלעם. פון איין זייט טאר מען חלילה נישט אונטערגראבן די מערכה אויסצוראטן דעם נגע המשחית, דעם סמארטפאון, מקרב מחננו. אבער פון דער אנדערע זייט דארף מען זען צו איינצוימען אביסל די קארטלעך פענאמען וואס איז זיך צעוואקסן אויף א מאנסטערישן פארנעם. אויף ביזדערווייל, זאגט מיר אן דער דיין, זאל איך מפרסם זיין מיין מעשה, אראפשרייבן און פארשפרייטן אפילו אום חוה"מ. איך זאל זען צו משפיע זיין אויף אנדערע עלטערן, מ'זאל אנווארענען די קינדער, למען השם נישט צוגיין צו פרעמדע מענטשן, און נישט האבן קיין פארקער מיט זיי.
ויהא רעוא שבזכות זו זאלן מיר זוכה זיין צו אויפשטעלן ערליכע אידישע דורות בדרך ישראל סבא. מען זאל קענען אנהאלטן אן אפגעזונדערטע אפגעהיטענע היים, בדד עין יעקב. און מיר זאלן אלע זוכה צו ערציען פרומע ערליכע אידן און אידענעס, ובפרט אהרן מיכאל בן חיה פעסל. אמן, און א גוטע מועד
א גוטן מועד, טייערע ליבע אידן.
איך וויל דא מיטטיילן מיט אייך מיינע ברויזנדע געפילן. א שרעקעדיגע מעשה האט ביי מיר פאסירט וואס האט געטוישט מיין בליק איבער די השומרים קארטלעך מן הקצה אל הקצה. די פאסירונג האט מיר אויפגעוועקט צו דעם מציאות פון מה גדלו דברי חכמים, און ווי ווייט מ'דארף זיין געווארנט נישט צו טון זאכן אויף די אייגענע האנט. יעדע זאך וואס א איד טוט דארף זיין מיט שיקול הדעת פון אלע צדדים, און חלילה קיינמאל נישט טון גארנישט אן קיין דעת תורה.
איך וויל אבער מקדים זיין, איך בין נישט קיין רב אדער דיין, נישט קיין רבי אדער בנשק'ל. איך בין בכלל נישט קיין הוגה דעות. איך הענג נישט קיין צעטלעך און מאך נישט קיינע אסיפות. איך קום נישט דא פסקנ'ן הלכות. דאס געהער די רבנים שליט"א. איך קום דא נאר מיטטיילן מיין קוק ווינקל לתועלת הרבים, און יעדער זאל זיך שואל עצה זיין מיט זיין רב, און ביי זיך אליינס אפמאכן.
איך בין א בעלאבאס וועלכער פירט א תורה'דיגע שטוב, א פרומע שטוב, ב"ה. ביי מיר אין שטוב איז נישטא קיין קאמפיוטער. ביי מיר קומט נישט אריין די אלע איבלן פון די גויאישע גאס. איך קויף נישט די אלע מאגאזינען למיניהם, אפילו נישט קיין "אידישע" מאגאזינען, און אודאי און אודאי פארמאג איך נישט קיין סמארטפאון. איך האב עס נישט, און איך דארף עס נישט, און איך בין ב"ה זייער צופרידן.
ווען מיינע אינגלעך האבן אנגעהויבן אהיימברענגען די השומרים קארטלעך, האב איך לכתחילה הנאה געהאט. איך האב געזען דערין א מיטל צו ראטעווען די דורות פון סכנת הסמארטפאון וואס אלע רבנים האבן גע'אסר'ט. איך האב פארשטאנען אז די קארטלעך זענען א געלונגענע מיטל צו אריינפרעגן אין אונזערע ליכטיגע קינדערלעך אן עקל אין אפשיי צו די טרפה'נע כלים. איך האב באוואונדערט די שעפערישקייט ווי א יעדעס קארטעל מאלט געניאל אראפ דאס ביליגקייט פון די סמארטפאון באניצער. איך האב געשעצט די עסקנים לשם שמים וועלכער געבן אוועק פון זייער צייט צו פארשפרייטן די קארטלעך צווישן די קינדער.
את חטאי אני מזכיר היום. איך בין פון די סארט מענטשן וועלכע פרעגן זיך געווענטליך נאך אויף א יעדע זאך ווער ס'שטייט אונטער דעם און וועלכע רבנים שטיצן דאס. נאר אזוי קען מען שטיין פעסט על המשמר און נישט אריינפאלן אין דעם נעץ פונעם ס"מ, וועלכער זיכט אלס אן אונטער טירל אריינצודרינגען אין אונזער מחנה. אבער דא ביי די השומרים קארטלעך האב איך מיר נישט געהאט געהעריג נאכגעפרעגט, ווייל אין מיין מוח האב איך צאמגעשטעלט די קארטלעך קאמפיין מיט די הייליגע מערכה קעגן סמארטפאונס, וואס אלע רבנים האבן דאך אונטערגעשריבן דערקעגן.
דעריבער האב איך גאר געשטיצט מיינע אינגעלעך מיט זייערע זאמלונגען פון די השומרים קארטלעך. פון זאמלען קארטלעך איז די קאמפיין אריין אין אירע צווייטע פאזע: צו אויסטיילן קארטלעך פאר די "סמארטפאון-מענטשן", ווי מיינע קינדער רופן אן די אידן וואס קענען נעבעך נישט עומד בנסיון זיין. פון טיילן איז געווארן ווארפן, און פון ווארפן אריינזאגן א פארציע מוסר.
איך קען נישט זאגן בפה מלא איז איך האב הנאה געהאט פון דאס טיילן און אריינזאגן. ס'דאך פארט א שטיקל חוצפה, ונערים דוחקים זקנים. אבער כ'האב גארנישט געזאגט. קינדער זענען דאך פארט קינדער און זיי דארפן זיך אמאל אויסגעבן, און אז זיי ווערן דורכדעם נתחנך צו זיין עומד בגדר און צו ממאס זיין אין די טמא'נע כלים, איז דאך אודאי גוט.
און אזוי איז עס געפארן. מיינע אינגעלך זענען ב"ה זייער וואוילע קינדער, גוטע קינדער, איידעלע זרע ברך השם. יא, זיינע פארטיילן השומרים קארטלעך, און זענען זייער קעגן סמארטפאונס. זיי וועלן עס נישט האלטן און זיי וועלן עס נישט צורירן. אפילו בשעת הדחק גדול, אויב זיי דארפן בארגן אמאל א טעלעפאון און זיי קענען פארשאפן נאר א סמארטפאון, צווייפל איך צי זיי וואלטן עס געבארגט אויף אהיימצורופן.
ביז נעכטן.
נעכטן, א דחוה"מ פסח אום אווענט, פרעגט מיר מיין ניין-און-א-האלב יעריגער צדיק'ל, "טאטי, וואס מיינט סעקס?"
"וואס מיינט וואס?", פרעג איך אים צוריק האלב אוימגלויביג האלב ערשיטערט. מסתמא האב נישט גוט געהערט.
"סעקס. וואס מיינט עס? א טאטע האט מיר געזאגט אז דו און מאמי האבן ביינאכט סעקס."
"עה עהההם", האב איך מיר געטראפן אויסהוסטן א שטיק שליים אין האלז. "וועלכער טאטע האט דיר דאס געזאגט?"
"כ'ווייס נישט וויאזוי ער הייסט", פארענטפערט זיך מיין אינגל, נאך וואס ער האט געשפירט אז זיין פראגע איז אפשר נישט אזוי אומשולדיג. "ער האט מיך געפרעגט אויב איך ווייס אז מיין טאטע און מאמע האבן סעקס ביינאכט, און אז איך זאל פרעגן מיין טאטע אדער מאמע וואס סעקס מיינט."
"וואו האסט אים אנגעטראפן?"
"אויפן גאס, לעבן באבי'ס הויז. היינט ווען איך בין אהיים פון חוה"מ חדר. ער איז געשטאנען אנגעליינט אויף
א קאר און זיך געשפילט אויף זיין סמארטפאון. האב אים געגעבן א שומרים קארטל. סאו, פרעגט ער מיך, 'אינגעלע וויאזוי הייסטו?', האב איך אים נישט געוואלט אויסזאגן. זאגט ער מיך, 'איך קען דיין טאטע'ן גוט. דיין טאטע און מאמע האבן סעקס ביינאכט. ווייסט וואס סעקס מיינט? פרעג דיין טאטע אדער מאמע.'"
"סאו, טאטי, וואס מיינט עס?"
"ס'נישט קיין איידעלע זאך, אהרעלע", האב איך אים אפגע'פטר'ט. "נישט יעדע זאך וואס איינער זאגט דארף מען אויסהערן", האב איך צוגעלייגט. "קענסט שוין ליינען קרישמע און גיין אין בעט. א גוטע נאכט."
ווי נאר מיין אינגל איז ארויס פון דיינינג רום, בין איך אריינגעפאלן אין סאפע אן מאכט. רבונו של עולם! מיר מוטשען זיך דא צו האלטן אונזער שטוב ריין און הייליג, מיר ערציהן אונזערע קינדער אויפן אויסגעטראטענעם וועג, שיקן זיי צו ערליכע מוסודות התורה, און זענען זיי מחנך נאר צו תורה ויראת שמים. רוקט זיך אן דא א מנוול אן אויסוואורף וועלכער זעט זיך אן א גאנצן טאג מיט כל דבר אסור אויף זיין שמוציגער סמארטפאון און פארדארבט מיינע קינדער?
ריבונא דעלמא כולא! וויפיל קען מען פארלאנגען פון איין מענטש? איך בין ערליך, מיין פרוי איז ערליך, מיין שטוב איז אפגעהיטן און פרום, מיר גיבן אבאכט וואס עס קומט אריין אין הויז, מיר וואוינען אין א חסידישע געגנט, מיינע קינדער לערנען אין היימישע מוסדות, און וואס נאך? וואס ווילסטו פון מיר, טאטע זיסער? וויאזוי קען איך היטן די טייערע אוצר'לעך וואס דו האסטו מיר געשאנקען פון פאר'סמ'ט ווערן?
איך בין געזיצן אזוי פארגלייזט אויפן סאפע פאר א וויילע, און זיך נישט געקענט געהעריג צאמנעמען די מחשבות. ווען מיין פרוי איז אהיימגעקומען פון די חוה"מ סלייד פרעזענטעישאן, האב איך איר מיטגעטיילט די מעשה. איך האב איר דערציילט אז אהרעלע האט געוואלט וויסן וואס סעקס איז, ווייל עפעס איינער א שמוציאן פון גאס האט אים עס אריינגעלייגט אין קאפ אריין.
ווען מיין ווייב ווערט שטארק כעס'יג ווערט זי רויט ביי די אויערן וואס שטעקן זיך ארויס פון אונטערן טיכל, און די נאז לעכער פארברייטערן זיך אזוי. "איי קענט בעליוו דיס", האט זי ארויסגעקריצט פון צווישן די ציין. "ס'נישט קיין נארמאלע זאך", האט זי גע'טענה'ט."א שייגאץ פון די גאס האט נישט וואס צו רעדן צו מיין אהרן, עקסיוז מי! וואו איז ועד הצניעות ווען מ'דארף זיי?"
"נישטא צו וועמען צו רעדן", בין איך מסביר. "איך ווייס ניטאמאל דער נאמען פון דעם פערשוין."
"איז וואס האט אהרעלע געהאט צו רעדן מיט אים?", האט זי ווייטער געשוימט. "וואס האט אהרעלע צו צוגיין צו פרעמדע פארדארבענע יונגען און פירן שמועסן מיט זיי? א קינד דארף שטיין ווייט פון אזאלכע מענטשן, און אודאי נישט אריינגיין אין קיין געשפרעכן מיט זיי."
"ער האט אים געגעבען א השומרים קארטל", פרוביר איך איר צו בארואיגן. "אהרעלע האט דא גארנישט געטון שלעכט. ס'נישט זיין שולד."
"ניין, ס'איז דיין שולד!", שיסט זי אויס אויף מיר. "דו לאזט זיי טיילן די קארטלעך. לאז אפ מיט השומרים קארטלעך. ס'איז נישט אונזער זשאב צו פארריכטן די וועלט. א מענטש וויל האבן א סמארטפאון איז עס נישט אונזער דאגה. ער וועט פלאקערן אין גהינום פאר דעם, נישט דו. אז מ'טשעפעט זיי, טשעפען זיי צוריק. אפשר לאזט מען די מענטשן אפ און פארטיג?"
"אפשר", קלער איך ביי זיך הויך. "מ'דארף אנפרעגן ביי א קאמפעטאנטע דעת תורה." איך וועל מארגן צוגיין צום דיין נאכן דאווענען, און זיך דורכשמועסן מיט אים."
"נישט מארגן נאר שוין יעצט", האט מיין אשת חיל געפאדערט. "אהרעלע'ס מוח איז פאר'סמ'ט, און דו זאלסט יעצט קאלן דעם דיין, אדער וועם דו ווילסט, און עס אויסשמועסן. דו דארפסט וויסן וויאזוי צו האנדלן מיט אהרעלע, און וואס צו זאגן פאר די קינדער."
איך האב מיר געקווענקלט צו רופן דעם דיין אויפן טעלעפאון. פאר אזא שמועס ברויך מען עפעס מער פערזענדליך. אבער מיין פרוי האט מיר מחזק געווען אז דאס איז א שאלה ווי אלע שאלות און עס פאדערט א הלכה'דיגע תשובה.
דער דיין, פון די חשובע רבנים אין שטאט, האט מיר אויסגעהערט מיט א זיפץ. שוין נישט דאס ערשטע מאל וואס ער הערט אזוינע און ענדליכע מעשיות. ער האט מיר מסביר געווען אז ס'ליידער דא אזעלכע בשולי המחנה, וועלכע קוקן אויס ווי חרדישע אידן, אבער אינעווייניג זענען זיי אינגאנצן דורכגעפוילט. סתם אזוי זוכן זיי נישט צו טשעפען, אבער אז מ'רייצט זיך מיט זיי, קענען זיי בייסן, ותוצאותיו מי ישורנה.
דער דיין האט מיר געגעבן דעם טעלעפאון נומער פון א געוויסער מחנך אין שטאט וועלכער איז מומחה אין באהאנדלן אזוינע פעלער. ער ערקלערט מיר אז לעת עתה האב איך מיר טאקע ארויסגעדרייט פון צו געבן מיין זון א דירעקטן ענטפער. אבער מיין אינגל האט זיכער געשפירט אז ער האט געטאפט א נערוו, און קינדער זענען פון נאטור אויס נייגעריג. אויב מען וועט דאס
נישט באהאנדלן מיט די ריכטיגע צוגאנג, וועט אים דאס ענין עגבערן אין זיין מוח'ל, און קען חלילה אנמאכן גרויסע שאדענס פאר זיין עתיד.
צום שלוס האט מיר דער דיין שליט"א געזאגט מיט ווייטאג אז די השומרים קארטלעך מערכה איז שוין געגאנגען צי ווייט, און עס האט זיך דערקייקלט ארויס פון יעדן קאנטראל. "איך ווייס פון רבנים וועלכע האבן דאס מתחילה אן געשטיצט און מחזק געווען, געהאלטן דאס פאר א גוטע זאך, אבער יעצט איז די זאך שוין ארויס פון זייערע הענט. די עסקנים וועלכע פארשפרייטן די קארטלעך צווישן די קינדער פרעגן נישט אן ביי קיין שום דעת תורה. זיי טוען אלעס לויט זייער אייגענע פארשטאנד, און די תוצאות האבן ליידער נישט פארשפעטיגט צו קומען."
"חוץ מזה וואס די לשונות דארט זענען זייער גראב און פראסט, חוץ וואס מ'טרענירט די קינדער צו א ווילדקייט, וואס ווי באקאנט פעלט זיך אויס צו מערכות א הייקעלע שיקול דעת צו וואס קינדער זענען אודאי נישט מסוגל דערפאר, נוצט מען אונזערע פקודונות, אונזערע אייגענע קינדער, פאר פיס סאלדאטן אויפן פראנט. אז מען פאטשקעט אין בלאטע ווערט מען שמוציג. צו וואס טויג אונז מקרב זיין דאס גאנצע האראוואניע וואס מיר לייגן אריין אין אונזערע קינדער פאר די מערכה?"
עס האט זיך געעפנט פאר מיר א נייער קוק ווינקל, און איך פארשטיי פשוט נישט וויאזוי איך האב דאס ביז יעצט נישט געזען. וויאזוי האב איך נישט פארשטאנען אז קינדער האבן נישט וואס צו פירן ויכוחים מיט עוברי עבירה? מען לערנט אלעמאל אויס די קינדער אז פון פרעמדע זאל מען אוועקשטיין. איז דאך על אחת כמה וכמה פון די סמארטפאון יונגען. וואו איז געווען מיין שכל? וויאזוי האב איך אזוי געבלאנדשעט?
דער דיין האט מיר געזאגט אז יעצט דעם חול המועד רעדן זיך רבנים צוזאם און זענען מטכס עצה וויאזוי צו באהאנדלן דעם השומרים קארטלעך פראבלעם. פון איין זייט טאר מען חלילה נישט אונטערגראבן די מערכה אויסצוראטן דעם נגע המשחית, דעם סמארטפאון, מקרב מחננו. אבער פון דער אנדערע זייט דארף מען זען צו איינצוימען אביסל די קארטלעך פענאמען וואס איז זיך צעוואקסן אויף א מאנסטערישן פארנעם. אויף ביזדערווייל, זאגט מיר אן דער דיין, זאל איך מפרסם זיין מיין מעשה, אראפשרייבן און פארשפרייטן אפילו אום חוה"מ. איך זאל זען צו משפיע זיין אויף אנדערע עלטערן, מ'זאל אנווארענען די קינדער, למען השם נישט צוגיין צו פרעמדע מענטשן, און נישט האבן קיין פארקער מיט זיי.
ויהא רעוא שבזכות זו זאלן מיר זוכה זיין צו אויפשטעלן ערליכע אידישע דורות בדרך ישראל סבא. מען זאל קענען אנהאלטן אן אפגעזונדערטע אפגעהיטענע היים, בדד עין יעקב. און מיר זאלן אלע זוכה צו ערציען פרומע ערליכע אידן און אידענעס, ובפרט אהרן מיכאל בן חיה פעסל. אמן, און א גוטע מועד
דאס שטינקט פון אייוועלט, סיי צוליעב דער אומדערהייבבאר אריכות און סיי צוליעב דער זיך פאטשען אין בויך אויף שריט און טריט ועוד
וואס קומט פון דארט קען נישט פאראורזאכען קיין גוטס.
Sent from my LG-K373 using Tapatalk
וואס קומט פון דארט קען נישט פאראורזאכען קיין גוטס.
Sent from my LG-K373 using Tapatalk
די פראבלעם פון די שומרים קארטלעך איז נישט אז די קינדער טשעפען די טאטע'ס, נאר אז די טאטע'ס טשעפען צוריק...
?got it
?got it
ליטוואק פון בודאפעסטדאס שטינקט פון אייוועלט, סיי צוליעב דער אומדערהייבבאר אריכות און סיי צוליעב דער זיך פאטשען אין בויך אויף שריט און טריט ועוד
וואס קומט פון דארט קען נישט פאראורזאכען קיין גוטס.
Sent from my LG-K373 using Tapatalk
נעה איי וועלט נישט . אויב עפעס איז עס פון אונזער עקספערעמענטירער... איינער קען טרעפן די קאדס?
Pow's law בתפארתה.
יאפ אויך באקומען אויף מיין לאקאלע שיל גרופע, און עס איז מיר אינטערעסאנט צו זען אז דער טאטע וואס וויינט קאזאק הניגזל, און באוויינט זיינע יארן שרייבט ווי א מומחה, און זאל ער פארן באבע'ן דערציילען אז ער איז נישט קיין לאנג יעריגער שרייבער.
אגב אייוועלט וואלט קיינמאל נישט ערלויבט צו שרייבען די מצוה אויף אינגעריש, נאר דאס א שיין שטיקל ארבייט, פון איינער וואס מאכט דאס ג'נער, און דאס זאל ארויסגיין ווי א ווארענונג, דער קינד וואס וועט מיר געבען א שומרים קארטל וועט פרעגען זיינע עלטערן נייע פיר מה נשתנה הלילה הזה מכל הלילות קשיות, גארענטירט.
אגב די קינד פון ברוך בער'ס ארטיקל ווייסט גוט וואס עס מיינט, האט נאר געוואלט זיכער מאכן אז זיין טאטע ווייסט.
אגב אייוועלט וואלט קיינמאל נישט ערלויבט צו שרייבען די מצוה אויף אינגעריש, נאר דאס א שיין שטיקל ארבייט, פון איינער וואס מאכט דאס ג'נער, און דאס זאל ארויסגיין ווי א ווארענונג, דער קינד וואס וועט מיר געבען א שומרים קארטל וועט פרעגען זיינע עלטערן נייע פיר מה נשתנה הלילה הזה מכל הלילות קשיות, גארענטירט.
אגב די קינד פון ברוך בער'ס ארטיקל ווייסט גוט וואס עס מיינט, האט נאר געוואלט זיכער מאכן אז זיין טאטע ווייסט.
יא יא, ויגזול את החנית מיד המצרי ויהרוג אותו בו. טאמער דער סמארטפאון ניצער איז אזא געמיינעם יונג, איז ער עלול אויפצוקלערן דיין קינד וואס מיינט ציונות אויפן אמת. טאמער דו לאזט צו דיין אינגעל טיילן שומרים קארטלעך איז עס א ראיה אז דו האלטסט אז ס׳איז גארנישט אזוי געפערלעך, און דער וואס האט א סמארטפאון מיינט נישט אז ער עסט נישט קיין קניידלעך אחרון של פסח, סך הכל האט ער א סמארטפאון. ווער וויל אז מ׳זאל איהם באשולדיגען מיט אזעלכע פאסקודנעווצעס?
דער וואכעדיגע יתד נאמן
בן תמליוןPow's law בתפארתה.
POE
ס'אמתע בריוו ?
וויזניץ שיכון
איך פערזענליך האלט זייער שטארק פון די שומרים קארטלעך. די עיקר פראבלעם מיט די חרדישע סיסטעם איז אז מ'לערנט נישט אויס צו נוצן דעם דשעלי אין קאפ, איינמאל מ'לערנט אויס די קינדער צו טראכטן זעלבסשטענדיג זענען זיי שוין אין אונזערע הענט... די פאנאטישע חברה כאפן ניטאמאל אז זיי שפילן אין אונזערע הענט אריין, צדיקים - מלאכתם נעשית על ידי אחרים.
זיי בעסער מסביר ביטע
.
[ציטאט אראפגענומען]
קרית טאהש
רביה''ק זי''עאיך פערזענליך האלט זייער שטארק פון די שומרים קארטלעך. די עיקר פראבלעם מיט די חרדישע סיסטעם איז אז מ'לערנט נישט אויס צו נוצן דעם דשעלי אין קאפ, איינמאל מ'לערנט אויס די קינדער צו טראכטן זעלבסשטענדיג זענען זיי שוין אין אונזערע הענט... די פאנאטישע חברה כאפן ניטאמאל אז זיי שפילן אין אונזערע הענט אריין, צדיקים - מלאכתם נעשית על ידי אחרים.
נו אוודאי, זאג נישט הויך, זאלען זיי ווייטער מיינען.
מען לערנט אויס די קליינער קינדער, סמארטפאנס שמד פאן, עבודה זרה, גילוי עריות וכו'. שפעטער ווען ער געפינט אויס אז זיין טאטע האט איינס , לאכט ער פין אלעמען.