אז די סיבה פארוואס מ'מאכט א ברכה שלא עשני אשה איז נישט וועגן זיי זענען מער "קאררעקטעד" אדער עפעס, נאר ווייל בעיני אנשי כנסת הגדולה וחז"ל זענען זיי פחות דרגא פונעם מאן, אזויווי שלא עשני גוי און עבד, און פארדעם מאכט דער מאן א ברכה.
איך גלויב נישט אז די אנשי כנסת הגדולה האבן דאס מחבר געווען, מסתמא איז דאס מזמן האמוראים, כאטש ס'איז געוויס אמת אז חז"ל נישט אנדרעש פון אלע קולטורן האבן באטראכט פרויען אלס א שוואכערע מין. בכל אופן היינט זאגט מען עס ווייל ס'שטייט אין סידור, נישט פאר קיין אנדערע סיבה. הגם ס'איז אוודאי אמת אז די וועג וויאזוי מ' באטראכט פרויען ברויך א תיקון.
ער זאגט אז דער מאן האט דער מעלה אז ער קען טון מער מוצות אין ברענגען א נחת רוח פארן אייבישטער - ער זאגט אבער אז דאס איז נישט ווייל די פרוי איז א נידריגער באשעפעניש, וומכבדה יותר מגופו, נאר זו דארף נישט האבן די תיקון
@געפילטע פיש איז - לדעתי - הונדערט פראצענט גערעכט, (און ווי איך האב שוין מרמז געווען אין מיין צווייטע תגובה), אז דאס איז ווייט פון פשוט פשט. (האב איך אויך געפרעגט - נטילת ידיים איז צוליב היגיינע?).
יעדער בר-דעת פארשטייט אז עס איז דא אסאך אפאלאגאטישע ארבעט, און אסאך גדולים פון די לעצטע דורות זענען געווען פארנומען דערמיט, יעדער כדרכו. עס איז דא א ריזיגע ליסט פון טעמי המצוות וואס זענען באשאפן געווארן לעצטנס, כדי צו ווערן אדזשאסטעד צו די היינטיגע וועסטערן וועליוס.
מיין שאלה איז נאר, ווער זאגט אז עס איז שלעכט? ווי קומט דא אריין אמת? מ׳מוז עפעס האבן די זעלבע כוונה פון חז״ל אין די מצוות. (אפילו חז״ל אליינס האבן - לכאורה - אדזשאסטעד די באדייט פון געוויסע מצוות לפי זמנם).
איך מיין אז די נושא איז א דעבאטע פאר זיך, און אפשר איז שוין געווען אמאל אן אשכול איבער דעם ענין. אויב איינער ווייסט, ביטע פארצייכענען.
איך ווייס נישט וואס די טענות אויף הענרי איז דא, ער טוט דאס וואס אלע חכמי הדורות האבן געטאן. צו פארשן עפעס פון אן היסטארישן שטאנדפונקט איז זייער אינטערסאנט, גראדע דא איז בכלל נישט מאדנע חז"ל'ס בליק איבער פרויען, היסטאריש גערעדט, אין אלע קולטורן האט מען זיי אזוי באהאנדלט, די עצם געדאנק אז פרויען זענען מער ווייניגער פטור פון מצוות איז אויך פאר דעם ווייל פרויען זענען נישט קיין חלק פון גאטעס דינסטע, זיי זענען נאר מחוייב פשוטע ציווילע געזעצן. לגבי פסח איז אינטערסאנט דאס אז פרויען זענען נישט מיסב, נאר נשים חשובות. דאס איז אויך געווען די פירונג אין די רומישע קולטור, אז פרויען האבן זיך נישט אנגעלענט, נאר די חשובע פרויען. דאס אז מיר מאכן די ברכה, ווייזט נישט גארנישט, ווייל רוב עולם זאגט דאס ווייל ס'שטייט אין סידור. הגם איך וועל מודה זיין אז אויב מ'איז זיך יא מתבוננן, ווייס איך נישט וויפיל וועלן זיין אפענסיוו. אלזא ווען איינער דארף פארענטפערן די ברכה, שטייט ער זייער גוט, ס'איז נאר פארהאן א פראבלעם צו טוישן אן אלטע ברכה, ביי די מאדערן ארטאדאקס שאפט די ברכה א היבשער פראבלעם.
אז די סיבה פארוואס מ'מאכט א ברכה שלא עשני אשה איז נישט וועגן זיי זענען מער "קאררעקטעד" אדער עפעס, נאר ווייל בעיני אנשי כנסת הגדולה וחז"ל זענען זיי פחות דרגא פונעם מאן, אזויווי שלא עשני גוי און עבד, און פארדעם מאכט דער מאן א ברכה.
איך ווייס נישט וואס די טענות אויף הענרי איז דא, ער טוט דאס וואס אלע חכמי הדורות האבן געטאן. צו פארשן עפעס פון אן היסטארישן שטאנדפונקט איז זייער אינטערסאנט, גראדע דא איז בכלל נישט מאדנע חז"ל'ס בליק איבער פרויען, היסטאריש גערעדט, אין אלע קולטורן האט מען זיי אזוי באהאנדלט, די עצם געדאנק אז פרויען זענען מער ווייניגער פטור פון מצוות איז אויך פאר דעם ווייל פרויען זענען נישט קיין חלק פון גאטעס דינסטע, זיי זענען נאר מחוייב פשוטע ציווילע געזעצן. שקר, די גמרא אין קידושין לערנט עס ארויס פון פסוקים לגבי פסח איז אינטערסאנט דאס אז פרויען זענען נישט מיסב, נאר נשים חשובות. דאס איז אויך געווען די פירונג אין די רומישע קולטור, אז פרויען האבן זיך נישט אנגעלענט, נאר די חשובע פרויען. דאס אז מיר מאכן די ברכה, ווייזט נישט גארנישט, ווייל רוב עולם זאגט דאס ווייל ס'שטייט אין סידור. הגם איך וועל מודה זיין אז אויב מ'איז זיך יא מתבוננן, ווייס איך נישט וויפיל וועלן זיין אפענסיוו. אלזא ווען איינער דארף פארענטפערן די ברכה, שטייט ער זייער גוט, ס'איז נאר פארהאן א פראבלעם צו טוישן אן אלטע ברכה, ביי די מאדערן ארטאדאקס שאפט די ברכה א היבשער פראבלעם.
ב״ה איך דארף נישט פארענטפערן די ברכה און איך שטיי זייער גוט.
דוקא ביי פסח איז דא דער ראבי"ה אז כהיום זענען שוין אלע פרויען בגדר חשובות, וואס איז גאר א שטארקע מקור צו פעמיניזם בהלכה. לויט דעם ראבי"ה קען מען זייער גרינג הערן אז היינט איז שוין יא א כבוד הציבור צו הערן א פרוי ליינען די מגילה / עולה זיין לתורה וכן הלאה על זה הדרך.
מדינא דגמרא דארפן נשים זיך נישט מיסב זיין, נאר נשים חשובות. אויף דעם ברענגט מען פון מרדכי אז אלע אונזערע נשים זענען בגדר חשובות נאר פונדעסטוועגן פארלאזט מען זיך אויפן ראבי"ה וואס האלט אז היינט וואס איז נישט די סדר מער זיך מיסב צו זיין, האט נישט דאס מיסב זיין א משמעות, דערפאר לגבי נשים פארלאזט מען זיך אויף דעם. האב איך געהערט א שיינע הסבר, אז די סיבה איז א פשוטע ממה נפשך, אויב קוקסטע די נארמע פון זמן התלמוד, וואס איז געווען די סדר מיסב צו זיין, דאן זענען נשים פטור ווייל זיי זענען נישט בגדר חשובות. ווילסטו קוקען לויט די היינטיגע נארמע וואס מ'באטראכט שוין יא נשים אלס חשובות, האט אבער די הסיבה נישט קיין משמעות פון חירות היינט צו טאג.
איך האב אלס אזוי געוויסט דער פשט פאר א פשטות, ס'מיר נישט בייגעפאלן עפעס אנדערש,
שלא עשני אשה - אז מחויב במצוות עשה שהזמן גרמא, שלא עשני עבד - איז די זעלבע, א עבד איז מחויב במצוות ווי א אשה, שעשני כרצונו - אז מ'איז דער סארט בריאות האדם כפי רצונו, מיט מער שלימות,
דאס איז נישט קיין חסידישע פשטלעך, דאס פשט אין נושאי כלים אין שו"ע ע"פ הראשונים
איך האב אלס אזוי געוויסט דער פשט פאר א פשטות, ס'מיר נישט בייגעפאלן עפעס אנדערש,
שלא עשני אשה - אז מחויב במצוות עשה שהזמן גרמא, שלא עשני עבד - איז די זעלבע, א עבד איז מחויב במצוות ווי א אשה, שעשני כרצונו - אז מ'איז דער סארט בריאות האדם כפי רצונו, מיט מער שלימות,
דאס איז נישט קיין חסידישע פשטלעך, דאס פשט אין נושאי כלים אין שו"ע ע"פ הראשונים
זיכער אזוי, נאר ווער ס'האט אן אנדערע world view איז דאס שווער אנצינעמן
דא האסטו די ערשטע מקור פין די ברכה ס'איז א תוספתא אין ברכות
ר' יהודה אומר שלש ברכות צריך לברך בכל יום ברוך שלא עשני גוי ברוך שלא עשני אשה [ברוך] שלא עשני בור. גוי (ישעיהו מ) כל הגוים כאין נגדו אשה אין אשה חייבת במצות בור שאין ירא חטא ולא עם הארץ חסיד