מיין באזוך אין ארץ ישראל - חשון תשע"ו

רויטע וואנצעס

מיר זענען ממשיך צו קבר רמבעה"נ, און נאך פילע תנאים אינעם אומגעגענט. די פרומע בריקן אז מ'מוז גיין צום אלטן ביה"ח ווי עס ליגן די תלמידי הבעש"ט. ווען מיר קומען דארט אן זעהן מיר פילע פאליציי בלאקירן די וועג פאר קארס אריין אין די גאס וואס פירט צום ביה"ח. וואס גייט פאר? בעלזער רבי ופמליא זענען יעצט דארט און נאן-בעליווערס זענען נישט וועלקאם.
.

לידיעה בעלמא. מען קען קומען צום אלטן ביה"ח פון אויבן. די עיקר מעלה דערפון איז אז עס איז דא בריוח פארקינג און מען מוז זיך נישט אריינקוועטשן אין דעם דרייוועי וואס האט פלאץ בקושי פאר צוויי קארס. די דריטע קאר זאל פארקן מוז געשעהן די זעלבע נס וואס איז אנגעבליך געשעהן מיטן סטאלינער רבי וואס ליגט דארט ביי די תלמידי הבעש"ט.

יעצט ווער מיר געוואר נאך א מעלה, אז ווען עס איז דא טרעפיק ביים בולגערייער רב, קען מען אויס קרויזן דעם אנשטויס

הייסט בולגערייער רב ליגט דארט?

---

זעה איך יעצט אז זיין יארצייט איז אויסגעפאלן שבת כ"ה חשון, ממילא איז זיין זון די בעלזא רבי געקומען דאנערשטאג נאכט.

דער בעלזער קומט מיט אלע בחורים און כולל אינגעלייט, סאיז א גאנצע מצב דארט.

יא יא. פון די מצב וואס דארט איז פארגעקומען האבן מיר ערשט געמיינט אז ס'איז א טעראר אטאקע. אן א שיעור פאליציי און שוויצערס מכל המינים. יעדע וועג וואס האט געפירט צום ביה"ח איז געווען אפגעשפארט.

זונטאג פרשת תולדות, כ"ו חשון. (ח"ב)

אהה.. די זאלץ געווייקטע גוף שוועבט צווישן וואסער און הימל. די נאכט איז שוין באלד דא, און די האריזאנט פינקלט שוין מיט קליינע לעקטערלעך. שווימט א באוועגלאזע גוף אין ים און אטעמט טריקענע לופט פון אן אנדערע פלאנעט. די ים המלח האט נישט קיין כוואליעס, זי איז פחדים'דיג שטיל און רואיג. די וועלט שטעלט זיך דא אפ. נישטא דא קיין נברא, יעדער איז שוין אהיים, אבער איך בין פאראייניגט מיט א בריאה אזוי הערליך און וואונדערבאר.

געבליבן איז אן ארט

העכער ווי די ווארט

אוועק פונעם שפיל שח

נידריגער פונעם ים פלאך

ווי די פיין פון די וועלט

ווערט אפגעשטעלט

ווי מנוחה איז מולך

מ'רופט איר ים המלח

איך בענק צו אירע ברעגן

מיין זעהל צו דערוועקן.

התנערי מעפר וממלח, און מ'פארט אפאר מינוט צו א קפה הויז פאר נאכטמאל. די נאכטמאל האט מען דאן אהיימגענומען צום האטעל, ווי יעדער האט זיך איינקוואטירט אין זייער צימער. אויפן הערליכן טעראסע וואס איז אפן צום טינקלן ים האבן מיר געגעסן נאכטמאל, בעת פון אונטען אין די הויף הערט זיך שיינע מוזיק. צו די שיין פון די לבנה און צו די פינקלן פון טויזענטער שטערן, האבן מיר פארבראכט אפאר איינגענעמע שעה מיט שמועסן, אייז קריעם און פרישע לופט.

גם זו לטובה מורמלט מען זיך אונטער.. צוליב א סיבה מוזן מיר אהיימפארן פריער ווי געפלאנט פון ארץ ישראל – מארגן, דינסטאג נאכט. מארגן איז טאקע די לעצטע טאג דא, אבער זי גייט זיין גאר א רייכע און אקטיווע.

מאנטאג פרשת תולדות, כ"ז חשון. (ח"א)

כ'וועק מיך אויף פארגליוועט ווי לוט'ס ווייב אין א מאנסטער מגושמ'דיגער בעט. קיין אבר וויל זיך נישט רירן. ביים דאווענען האט דער מלח סדומית אן אנדערע באדייט. באלד נאכן דאווענען לאז איך מיך נאכאמאל אראפ שוועבן אינעם סדום טייך. איך צי מיך גוט אויס אויפן טייך ווי א קליין געוואקסענער גאסט אין סדום, און איך שלינג בטעות א חרוסת'לאזע שיעור זאלץ וואסער ביטערער ווי מרור, און מ'גרייט זיך אויף א פילע טאג נסיעה.

האט איר אמאל געזעהן בילדער פון אינדיא אדער פון פאקיסטאן ווי אזוי דער עולם גייט חוה"מ האלטן דארט? געווענדליך איז עס מיט א טענדער א גוסס, מיט אווערסייז פעקלעך פון אלע זייטן. אט אזוי האבן מיר זיך ארויסגעלאזט דינסטאג אינדערפרי פון ים המלח. צוליב די יאגעניש פון קענען אריינכאפן וואס מער, האבן מיר אריינגעווארפן אלע פעקלעך אין טענדער, ווי יונגע בחורים די ערשטע מאל צו קעמפ. פעקלעך ביז'ן דאך און נאסע הענג'דיגע בעיטינג סוטס אינצעווישען איז געווען די סצענע. ממש פחדים, אבער אזוי זענען מיר מרגלים געפארן אויסשפיאנירן דעם לאנד יענעם אינדערפרי.

די ערשטע סטאפ איז געווען אין מצדה. מצדה איז בערך א האלבע שעה צפון פון ים המלח, אויפן וועג אריין צו ירושלים. מצדה איז די באקאנטע פעסטונג פון קעניג הורדוס, אויפן שפיץ פון גאר א הויכן בארג. טייל פון אירע צימערן זענען נאך כמעשה גאנץ, און דערציילן פיל היסטאריע איבער די תקופה פון הורדוס בזמן בית שני. דא איז דער קעניג געקומען אויף דאטשע ווען די רוימער זענען אים צו אסאך געקראכן אויף די נערווען. ער פלעגט נעמען א חלק פון זיין ארמייי און במשך אפאר טעג דורכשפרייזן די הייסע מדבר יהודה צו זיין געשמאקען בארג, ווי ער פלעגט פירן א קליינע שטאט פון פאלאצן, פארוויילונגען און גאר רייכע באלן נוסח הורדוס. מ'קען דארט באמערקן פילע שטריכן פון מלחמה, וואס שונאים פון זיין מלוכה האבן דארט שפעטער געפירט און איינגענומען.

מיר פארן ווייטער נאך צוואנציג מינוט צפון צו עין גדי. עין גדי איז פון די שענסטע פלעצער אין לאנד. א גן עדן אינמיטן א טריקענע מדבר. וואסער-פאלן מיט נאטורליכע שווים באסיינען פליסן צווישן א רייך גרינע בערג'יגע לאנדשאפט. עס לעבט דארט יעדער שטיין און יעדער גראזל. מ'באצאלט אפאר שקל און מ'כאפט גאר א געשמאקען שווים צו פיס'נס פון א מאיעסטישען וואסער-פאל.

אה.. די ביינער שפירן אזוי פריש, די ריקן גלייך, און די געמוהט גוט אויפגעלייגט. די ברכות פון לאנד לאזן איבער שפירן אין אונזער נפש. דער ארץ איז זובה חלב ודבש ווי מ'דרייט זיך נאר, און יעצט איז דאס אין וואונדערליכן קיבוץ "עין גדי".

דער קיבוץ איז באוואקסן מיט ביימער און בלומען פון איבער די גאנצע וועלט. א פראכט פון א פלאץ. אלע וועגן און טרעפ אינעם קיבוץ ווערן באגלייט מיט הערליכע גרינע און קאלירטע געוואוקסן ווי פון א חלום. די לופט איז א מיזוג פון טראפיקל און מדבר. די רואיגקייט שפירט זיך איבעראל ביז אין גראסערי אריין ווי מיר דערכאפן זיך די הארץ, מיט אן ענגע סעלעקציע פון כשרות צווייפעל'לאזע מאכלים.

בית הכנסת עין גדי!

"ביהכ"נ עין גדי" איז לויט ארכילאגן די עלטסטע ביהכ"נ צו ווערן אנדעקט אין ארץ ישראל. זי איז געשאצט צו זיין נאך מזמן בית ראשון אדער גאר עלטער. ס'איז א וואונדערליכע מחזה צו זעהן קלאר די אויסשטעל פון א ביהכ"נ מיט טויזענטע יארן צוריק. מ'זעט די מקוואות, די געסעלעך ארום און די מקום ארון קודש. די גאנצע פאדלעגע איז באצירט מיט הערליכע מאזעיאק טיילס, פון ווי ס'ליינט זיך פארשידענע פסוקים און סימבאלן. זייער אינטערעסאנט אפילו פאר יונג און קאלט און בפרט פאר היסטאריע ליבהאבער.

מאנטאג פרשת תולדות, כ"ז חשון. (ח"ב)

מיר פארן צוריק קיין ירושלים. מיר ענדיגן ווי מיר האבן אנגעהויבן. ירושלים אונזער שורש. ירושלים אונזער עבר. ירושלים אונזער עתיד. ירושלים מחמד עינינו.

מ'גייט ארויף צו הר המנוחות. אויף הר המנוחות האבן מיר באזוכט קברי אבות און קברי צדיקים פון אלע שיכטן און קרייזן. מיר זענען אויפן שפיץ בארג פון ווי ירושלים והגלילות זעהט זיך אן אין איר פולסטען פראכט. דער בילד ליגט מיר נאך יעצט גאר שטארק פאר די אויגן. עפעס צינד זיך אן אין הארץ א הונגעריגע בענקעניש צו אונזער היסטאריע. א בענקעניש צו לאנג פארגעסענע צייטן פון ירושלים על תילה. דער דמיון פארבט בילדער פון אמאל. איך זעה אין בילד אידן פארוויקלט אין סחורה'נע טורבאנס שפרייזן מיט זייערע קינדערלעך עולה רגל זיין, בעת די ציגעלעך לויפן פון אונטן און לאזן איבער נאך זיך א שטויביגער רויעך. איך הער קלאנגן פון חצוצרות און אירע נאכפאלגענדע ווידערקלאנגן. די לופט שמעקט פון זיתים און טרויבן, בעת פעדלער פארקויפן ליכט און האניג פאר די פארמערטע עולה רגל ביזנעס. איי, פון ווי קומט אזא שטארקע בענקשאפט צו א דמיון אזוי ווייט...

מ'דאווענט מנחה, מ'כאפט א פיצא משולשת און מ'גייט כאפן א קורצע נאכט באזוך אין אלט שטאט.

אין אלט שטאט האבן מיר דורכשפאצירט געסעלעך צו קבר דוד. קבר דוד איז בעצם אינדרויסן פון אלט שטאט, אבער מ'קומט אן אהין דורך שער ציון פון אלט שטאט. די פלאץ איז געווען שטיל און הייליג. מיר לייענען די היסטאריע און באטראכטן די ארומיגע היסטארישע בנינים און מיר שפאנען זיך געזעגענען פונעם כותל.

דער כותל ביינאכט איז פרעכטיג. ס'איז געווען גאר רואיג און שטיל און מיר זענען קורץ מתפלל ביפאר'ן זיך כאפן אז ס'ווערט שפעט און די הערליכע נסיעה קומט צו א ענדע.

די טענדער גלאפירט איבער די ישראלי הייוועי צום לופטפעלד. די סצענעס פארלויפן פאר די אויגן שנעלער ווי דער הארץ קען זיי אין זכרון איינדריקן. ס'פילט זיך ווי מ'נעמט מיר אוועק פון ווי איך באלאנג. איך פיל ווי א געקידנעפטער וואס מ'פירט אוועק פון זיין טאטע'נס היים. אבער.. ס'איז צייט צו גיין אהיים.

די פליגער הייבט זיך העכער און ווייטער פון מיין בענקעניש. אירע פליגלען זענען ווי מיינע הענט אויסגעשפרייט צום הימל מיט א בקשה פון ברחמים תשוב בביאת הגואל במהרה.

עליית האדומי נשלם בשורה הזאת
ביני ובין החבורה לאות
לתור יְפֵה ההרים והגבעות
בטוב הארץ לטייל ולראות.

בלב ובנפש מקוה
לחזור לקרית התאוה
בלב מלא געגועים ואהבה
נשלם הרשימות, פה קאווע.

באקומען אפאר בקשות אויף בילדער. כ'האף נעקסטע וואכן צו האבן צייט דורך צוגיין די אנדער האלב מיליאן בילדער, בורר זיין די גילוי מתוך האוכל.

You wrote that you ate dinner by yam hamelach. Where is there a good place to eat there with a reliable hechsher? Thanks.