אשכול אן א טיטל #871

דער פאסט איז אראפגענומען געווארן

In the earliest references, such as the Targum Pseudo-Jonathan, the river is given no particular attributes, but later literature claims it rages with rapids and throws up stones six days a week, or even consists entirely of stone, sand and flame. For those six days the Sambation is impossible to cross, but it stops flowing every Shabbat, the day Jews are not allowed to travel; some writers say this is the origin of the name. According to Rabbi Chinedu Nwabunwanne of Aguleri, Nigeria who is the foremost Afro-Jewish historian; the River Benue Nigeria is the mysterious River Sambatyooan. The name Sambatyooan is a compound name that is derived from two cities along the River Benue. The names of the two cities are Samba City in Adamawa State and Tyooan City in Benue State: thus RIVER SAMBA-TYOOAN. Rabbi Nwabunwanne said there are other physical and archival evidence that excludes every other river but River Benue as the mysterious River Sambatyooan. Pliny the Elder, writing in the mid-1st century, mentions that there is a river in Judaea that dries up every Shabbat (NH xxxi.18). His younger contemporary Josephus speaks of the Sabbatical River (Σαββατικον) that he claims was called after "the sacred seventh day of the Jews" and that he locates between Arka (in the northern Lebanon range) and Raphanaea (in Upper Syria) (War 7.96-99), although according to his account it is dry for six days and flows only on Shabbat. The Sambation was also a popular subject in medieval literature, for instance, some versions of the Alexander Romance have Alexander the Great encounter the river on his travels. Others have said it is an active volcano (which explains the rapids, stones, fire and smoke)which rests on the Sabbath.

In 1280, Abraham Abulafia (1240 – c. 1291), a mystic and Kabbalist, set out to find the Sambation. He stopped in Rome to see Pope Nicholas III. The meeting never took place; Abulafia was jailed. The purpose of his attempted meeting is unknown, but Abulafia apparently believed he was the (or a) Messiah. Nahmanides identifies the Sambation with the Guzana River mentioned in II Kings, located in Medes.[1]

An Ashkenazi Jewish tradition speaks of the Lost Tribes as Die Roite Yiddelech, "The little red Jews", cut off from the rest of Jewry by the legendary river Sambation "whose foaming waters raise high up into the sky a wall of fire and smoke that is impossible to pass through".[2]

Obadiah ben Abraham writes that he was informed by Adeni Jews in Jerusalem, that they had heard from Muslim merchants that the river was located about a five days' journey from Aden. The river, which flows with rocks for six days a week, completely surrounded a land inhabitied by Jews who could not ever leave, for by doing so, Shabbat would be desecrated. These Jews were all the offspring of Moses and were as holy as angels and sinless.

משכיל

די גמרא פון סמבטיון איז אין סנהדרין סה: עס האט א גוטן סימן ס"ה איז ר"ת סמבטיון הנהר

אויך איז אויף יענעם דף אין די גמרא ספר היצירה אויך ר"ת ס"ה

זעה לשון רש"י דארט וואס דער סמבטיון איז וז"ל נהר אחד של אבנים ובכל ימות השבת שוטף והולך וביום השבת שוקט ונח,

אין די מעשה ביכלעך שטייט אז עס ווארפט שטיינער אין די לופט, ונהר כזה באמת לא נמצא

פראפעסאר שפירא

כעלעמער, אז מען רעדט אין די פריערדיגע צייטען פין אזא טייך מסתם איז געווען אזא טייך, ס'דא גענוג אינטערעסאנטע זאכען אויף די וועלט, איז דאס נאך איינס,

צי ס'איז היינט דא צי נישט איז א פראגע, ס'קען זיין אז ס'באהאלטען געווארען, ס'דא פלעצער אויף די וועלט ווי מען קען נישט ציקומען ווי למשל די "טרייענגעל" כ'דענק נישט די גאנצע נאמען, אבער ס'איז א פלאץ ווי עראפלאנען אין שיפען וואס גייען דורך יענע געגענט ווערען מיסטריעז פארשווינדען, די וועלט איז א מיסטריעזע פלאץ, ס'דא אסאך מיסטריעזע זאכען, מסתם דאס איז איינע פין זיי,

למעשה איז זייער מעגליך אז די פלאץ איז פארהוילען ביז די צייט וועט קומען, אין לגבי אמונה זאכען דארף מען נישט ציקומען צי סמבטיון,

אבער ערשט לאמיר זעהן ליין אדורך די ספרים וואס כ'האב ציגעצייכענט אין נאכדען וועסטו זעהן ווייטער, (אקעי נישט די ספר מציאת עשרת השבטים, אבער די אנדערע)

Documented evidence indicates that a significant percentage of the incidents were spurious, inaccurately reported or embellished by later authors, and numerous official agencies have stated that the number and nature of disappearances in the region is similar to that in any other area of ocean.

פראפעסאר שפירא

כ'ווייס נישט פארוואס ביזט ברוגז אויפען סמבטיון, אז חז"ל זאגען אז ס'דא איזעס מסתם דא, אין "לא ראינו אינו ראיה",
איינער וואס גלייבט אין דברי חז"ל, פארוואס זאל עס דאס נישט גלייבען, וועם באדערט עס אז ס'דא א סמבטיון,
למעשה די סייענטיטען אין די אנדערע אזוי געריפענע אלץ ווייסער ווייסען נישט אלעס, אין אפילו וואס זיי ווייסען, טוישען זיי זייער מיינונג יעדע מאנטיג אין דאנערשטאג, סאו דאס אז זיי ווייסען נישט איז נישט קיין ראיה,
סאו בלייב מיר ביים זעלבען אז חז"ל זאגען אזוי, איז דער וואס גלייבט אין דברי חז"ל גלייבט דערין אין דער וואס נישט איז זיין פראבלעם נישט סמבטיון, נאר בכלל דברי חז"ל אדער תורה שבעל פה,

געפילטע פיש

וויל איך ברענגען א שטיקל רמב"ם אין מורה וואס ער ברענגט צום סוף:
לא תבקש ממני שיסכים כל מה שזכרוהו מענין התכונה למה שהענין נמצא, כי החכמות הלמודיות היו בזמנים ההם חסרות, ולא דברו בהם על דרך קבלה מן הנביאים, אבל מאשר הם חכמי הדורות בענינים ההם, או מאשר שמעום מחכמי הדורות ההם, ולא מפני זה אומר בדברים שאמצא להם שהם מסכימים לאמת שהם בלתי אמתיות או נפלו במקרה, אבל כל מה שאפשר לפרש דברי האדם עד שיסכים למציאות אשר התבאר מציאותו במופת, הוא יותר ראוי באדם המעולה המודה על האמת לעשותו (מורה נבוכים, חלק ג סוף פרק יד).

פראפעסאר שפירא

למעשה די סייענטיטען אין די אנדערע אזוי געריפענע אלץ ווייסער ווייסען נישט אלעס, אין אפילו וואס זיי ווייסען, טוישען זיי זייער מיינונג יעדע מאנטיג אין דאנערשטאג, סאו דאס אז זיי ווייסען נישט איז נישט קיין ראיה

געפילטע פיש

פראפעסאר שפירא

כ'ווייס נישט פארוואס ביזט ברוגז אויפען סמבטיון, אז חז"ל זאגען אז ס'דא איזעס מסתם דא, אין "לא ראינו אינו ראיה",
איינער וואס גלייבט אין דברי חז"ל, פארוואס זאל עס דאס נישט גלייבען, וועם באדערט עס אז ס'דא א סמבטיון,
למעשה די סייענטיטען אין די אנדערע אזוי געריפענע אלץ ווייסער ווייסען נישט אלעס, אין אפילו וואס זיי ווייסען, טוישען זיי זייער מיינונג יעדע מאנטיג אין דאנערשטאג, סאו דאס אז זיי ווייסען נישט איז נישט קיין ראיה,
סאו בלייב מיר ביים זעלבען אז חז"ל זאגען אזוי, איז דער וואס גלייבט אין דברי חז"ל גלייבט דערין אין דער וואס נישט איז זיין פראבלעם נישט סמבטיון, נאר בכלל דברי חז"ל אדער תורה שבעל פה,

קודם כל שמועסט מען דא וועגן מציאות, וואס מ'קען זען, נישט עפעס א דבר רוחני וואס מ'דארף גלייבן אז ס'עקזעסטירט.
שנית וועל איך ציטירן פון א צווייטעאשכול בענין ווען חז"ל איז זיך סותר מיט מציאות.

געפילטע פיש

וויל איך ברענגען א שטיקל רמב"ם אין מורה וואס ער ברענגט צום סוף:
לא תבקש ממני שיסכים כל מה שזכרוהו מענין התכונה למה שהענין נמצא, כי החכמות הלמודיות היו בזמנים ההם חסרות, ולא דברו בהם על דרך קבלה מן הנביאים, אבל מאשר הם חכמי הדורות בענינים ההם, או מאשר שמעום מחכמי הדורות ההם, ולא מפני זה אומר בדברים שאמצא להם שהם מסכימים לאמת שהם בלתי אמתיות או נפלו במקרה, אבל כל מה שאפשר לפרש דברי האדם עד שיסכים למציאות אשר התבאר מציאותו במופת, הוא יותר ראוי באדם המעולה המודה על האמת לעשותו (מורה נבוכים, חלק ג סוף פרק יד).
יעצט האסט פראבירט צו ברענגען בערמיודא טרייענגעל און משם אין ראי',

געפילטע פיש

די כפירה ענגעל גייט אויך נישט ארבעטען איים רילי סארי.

פראפעסאר שפירא

וואס כ'טענה איז אז ס'נישט עפעס א משל אדער א חידה וואס חז"ל זאגען אויף א פלאץ, ס'ווערט אסאך מאל דערמאנט אויף אסאך פלעצער, אין דאס אז מען ווייסט נישט ווי עס איז מיינט נישט אז ס'נישטא, ס'קען זיין דא אין טאקע אויף דעם וועלט בגשמיות, אין דער באשעפער האט געוואלט אז ס'זאל זיין באהאלטען, כ'זעה נישט פארוואס דאס איז אזוי קאמפליצירט,

קען טאקע זיין אז מען קען עס נישט טרעפען אבער וועגען דעם איז בכלל נישט קיין ראיה אז ס'נישט פארהאן,

פראפעסאר שפירא

פיין , אבער כ'מיין נישט דוקא די בורמודא טרייענגעל, כ'מיין ציזאגען אז די וועלט איז א מיסטריעזע פלאץ, ס'דא אזוי פיהל זאכען וואס די "סייענטיסטען" קענען נישט מסביר זיין, "סייענטיסטען" זענען סך הכל קליינע מענטשעלעך אין א גרויסע מיסטריעזע וועלט, אין זיי פרובירען צי אויספיגערען וואס ס'געלונגט זיי, אבער אבער די חכמה וואס איז דא אין די בריאה איז אסאך אסאך טיפער פין זייער פארשטאנד, אין ממילא מיין איך צי זאגען אז דאס אז די סייענטיסטען ווייסען נישט דערפין איז גאנץ א קנאפע ראיה אז ס'נישטא,
א ווארט פין חז"ל טראגט ביי מיר א שטארקערע געוויכט ווי סייענטיסטען, פארשטייט זיך אזוי ווי כ'האב געשריבען אין א אנדערע אשכול אז ס'דא אסאך מאמרי חז"ל וואס מען דארף וויסען ווי אזוי אפצילערנען אבער אין מיין מיינונג גייט נישט סמבטיון אריין אין דעם כלל, עכ"פ כ'זעה נישט קיין סיבה פארוואס אזוי צי זאגען,
ס'איז אסאך פשוטער צי זאגען אז דער באשעפער וויל אז עס זאל זיין פארהוילען עד עת קץ, זייער סימפעל.

פראפעסאר שפירא

געפילטע פיש

די כפירה ענגעל גייט אויך נישט ארבעטען איים רילי סארי.

מיר האט אויסגעקוקט פין די גאנג פין דעם אשכול, אז מען זיכט מער צי אפפרעגען חז,ל ווי צי פארענפערען, פארדעם האב איך דאס געשריבען, ס'קען טאקע מעגליך זיין אז כ'האב זיך טועה געווען, אזוי האט מיר עס אויסגעקוקט....... סארי

פראפעסאר שפירא

ס'העלפט נישט קיין סעטעלייט'ס, דאס ביסטע דאך מודה אז מה דאך סייענטיסטען קענען זיך אויף פארשידענע וועגען א עצה געבען מיט סעטעלייטקס אז עס זאל נישט קענען דידעקטען א געוויסע פלאץ, איז דער בורא כל עולמים קען זיך זיכער א עצה געבען,

פיין , אבער כ'מיין נישט דוקא די בורמודא טרייענגעל, כ'מיין ציזאגען אז די וועלט איז א מיסטריעזע פלאץ, ס'דא אזוי פיהל זאכען וואס די "סייענטיסטען" קענען נישט מסביר זיין, "סייענטיסטען" זענען סך הכל קליינע מענטשעלעך אין א גרויסע מיסטריעזע וועלט, אין זיי פרובירען צי אויספיגערען וואס ס'געלונגט זיי, אבער אבער די חכמה וואס איז דא אין די בריאה איז אסאך אסאך טיפער פין זייער פארשטאנד, אין ממילא מיין איך צי זאגען אז דאס אז די סייענטיסטען ווייסען נישט דערפין איז גאנץ א קנאפע ראיה אז ס'נישטא,

איינער

פראפעסאר שפירא

ס'העלפט נישט קיין סעטעלייט'ס, דאס ביסטע דאך מודה אז מה דאך סייענטיסטען קענען זיך אויף פארשידענע וועגען א עצה געבען מיט סעטעלייטקס אז עס זאל נישט קענען דידעקטען א געוויסע פלאץ, איז דער בורא כל עולמים קען זיך זיכער א עצה געבען,

וואס? הייסט עס לויט דיר האט גאט אן אנגעדע אונז אויסצופאפן? ער באהאלט זאכן וואס חז״ל האבן נאך פאר 2000 יאר צוריק געזען, אונז צו מאכן ניסיונות?

איינער

פראפעסאר שפירא

פיין , אבער כ'מיין נישט דוקא די בורמודא טרייענגעל, כ'מיין ציזאגען אז די וועלט איז א מיסטריעזע פלאץ, ס'דא אזוי פיהל זאכען וואס די "סייענטיסטען" קענען נישט מסביר זיין, "סייענטיסטען" זענען סך הכל קליינע מענטשעלעך אין א גרויסע מיסטריעזע וועלט, אין זיי פרובירען צי אויספיגערען וואס ס'געלונגט זיי, אבער אבער די חכמה וואס איז דא אין די בריאה איז אסאך אסאך טיפער פין זייער פארשטאנד, אין ממילא מיין איך צי זאגען אז דאס אז די סייענטיסטען ווייסען נישט דערפין איז גאנץ א קנאפע ראיה אז ס'נישטא,

די פלאנעט ערד, איז שוין גארנישט אזא מיסטריעזע פלאץ היינט, יעדער אינטש איז גוט שטודירט און באקאנט. פארשטייט זיך אז פאר איינעם וואס זיין גאנצער וועלטליכער וויסנשאפט באשטייט פון די ענגלישע קלאסן נאכן חדר און דעם צענזוריטער שטערן, פאר אים איז דער וועלט נאך זייער א מיסטריעזע פלאץ.

געפילטע פיש

פראפעסאר שפירא

וואס כ'טענה איז אז ס'נישט עפעס א משל אדער א חידה וואס חז"ל זאגען אויף א פלאץ, ס'ווערט אסאך מאל דערמאנט אויף אסאך פלעצער, אין דאס אז מען ווייסט נישט ווי עס איז מיינט נישט אז ס'נישטא, ס'קען זיין דא אין טאקע אויף דעם וועלט בגשמיות, אין דער באשעפער האט געוואלט אז ס'זאל זיין באהאלטען, כ'זעה נישט פארוואס דאס איז אזוי קאמפליצירט,

קען טאקע זיין אז מען קען עס נישט טרעפען אבער וועגען דעם איז בכלל נישט קיין ראיה אז ס'נישט פארהאן,

אזוי ווי נולד מאוחר האט שוין געענטפערט, אז דעס אז ס'ווארפט שטיינער איז נאר איין פירוש אין חז"ל און נישט די מאמר חז"ל זעלבסט.

געפילטע פיש

פראפעסאר שפירא

פיין , אבער כ'מיין נישט דוקא די בורמודא טרייענגעל, כ'מיין ציזאגען אז די וועלט איז א מיסטריעזע פלאץ, ס'דא אזוי פיהל זאכען וואס די "סייענטיסטען" קענען נישט מסביר זיין, "סייענטיסטען" זענען סך הכל קליינע מענטשעלעך אין א גרויסע מיסטריעזע וועלט, אין זיי פרובירען צי אויספיגערען וואס ס'געלונגט זיי, אבער אבער די חכמה וואס איז דא אין די בריאה איז אסאך אסאך טיפער פין זייער פארשטאנד, אין ממילא מיין איך צי זאגען אז דאס אז די סייענטיסטען ווייסען נישט דערפין איז גאנץ א קנאפע ראיה אז ס'נישטא,
א ווארט פין חז"ל טראגט ביי מיר א שטארקערע געוויכט ווי סייענטיסטען, פארשטייט זיך אזוי ווי כ'האב געשריבען אין א אנדערע אשכול אז ס'דא אסאך מאמרי חז"ל וואס מען דארף וויסען ווי אזוי אפצילערנען אבער אין מיין מיינונג גייט נישט סמבטיון אריין אין דעם כלל, עכ"פ כ'זעה נישט קיין סיבה פארוואס אזוי צי זאגען,
ס'איז אסאך פשוטער צי זאגען אז דער באשעפער וויל אז עס זאל זיין פארהוילען עד עת קץ, זייער סימפעל.

א ווארט פון חז"ל איז הייליג און טראגט געוויכט, איך פארשטיי נאר נישט וואס שטופט דיר אנצונעמען פשט אין חז"ל דווקא די פשט וואס שטימט נישט מיטן היינטיגן מציאות ווען דו קענסט אננעמען אנדערע פשטים וואס קענען יא שטימען מיטן מציאות,

געפילטע פיש

וואלסטו זיך אויך געשטיפט אנצונעמען די גיאסענטריק שיטה (אז די זון דרייט זיך ארום די וועלט) וועגן ס'לערענט זיך גרינגער אריין אין אפאר פסוקים ווי ענדערש אנצונעמען קופערניקעס'ס היליוסענטריק שיטה און אריין לערנען די פסוקים זאלן שטימען מיטן מציאות?

געפילטע פיש

און אוודאי דער אייבישטער איז א כל יכול און קען אלעס, אז ער וויל שיסט א בעזעם, אבער נאכאמאל, איך זע נישט פארוואס מ'דארף זיך אריינקוועטשען אין דעם קארנער, פארוואס זאל ער דיסיידען נאכדעם וואס די שטיינער ווארפענדע סמבטיון שיסט שטיינער פאר הונדערטע יארן און איז מראה לעניין לכל עובר ושב אז דווקא באחרית הימים זאל ער ווערן פארבארגן?

משכיל

עס זיינען דא אן א צאל וואלקעינאס וואס שיסען הייסע לאווא אפשר האט דאס צו טועהן מיט פי הארץ ?י

פראפעסאר שפירא

יא, אבער צי ס'ווארפט שטיינער צי נישט איז איין זאך, די מדובר איז דאך צי ס'בכלל דא א סמבטיון, לאמיר זאגען ס'ווארפט נישט קיין שטיינער, וואס כ'זאג איז נאר אז לא ראינו אינו ראיה, דאס אז אונז ווייסען נישט ווי עס איז מיינט נישט ס'נישטא, אין אזוי ווי כ'האב שוין געשריבען,

פראפעסאר שפירא

למשל וואס אז די גאנצע עשרת השבטים איז א משל, אין ס'בכלל נישט דא אזא זאך, סמבטיון איז א לעגענדע פין די באבעס אין פארטיג, אדרבה ווייז מיר וויזוי מען לערענט פשט אז ס'בכלל נישט דא קיין עשרת השבטים,

פראפעסאר שפירא

כ'בין בכלל נישט איבערצייגט אז די וועלט דרייט זיך ארום די זוהן, ווייל ס'קען זיין אז די גאנצע מערכת השמים ציזאמען מיט די זוהן דרייט זיך ארום די וועלט אין ממילא קוקט עס אויס ווי די ערד דרייט זיך ארום די זוהן אין קיינער קען נישט אויפווייזען אז נישט, כ'ווייס נאכנישט וואס די מציאות איז אין ממילא פארוואס זאל איך דרייען מיט פסוקים,

פראפעסאר שפירא

ס'איז אייביג געווען פארבארגען, אמאל אמאל האט דער אדער יענער געזאגט אז ער האטעס געזעהן, צי יא צי נישט ווייסעך נישט, אבער למעשה איזעס אייביג געווען א פארבארגענע זאך,

די פלאנעט ערד, איז שוין גארנישט אזא מיסטריעזע פלאץ היינט, יעדער אינטש איז גוט שטודירט און באקאנט.

שרגא

די פלאנעט ערד, איז שוין גארנישט אזא מיסטריעזע פלאץ היינט, יעדער אינטש איז גוט שטודירט און באקאנט.

איך בין נישט דא צו פארטיידיגן דעם סמבטיון, נאר צו זאגן אז יעדער אינטש אויף דער וועלט איז שוין גוט שטודירט איז פשוט נישט אמת. פונקט לעצטנס האב איך געהערט אז קוים פינף פראצענט פון די וואסערן זענען שוין באזוכט געווארן, אויך גענוג וועלדער זענען נאכנישט גענצליך באטאפט געווארן. אויך אין וואלקענאס האט מען לכ' נאכנישט אריינגעגראבן און איינער קען למשל ארגומענטירן אז דער סמבטיון איז היינט איינגעשלינגען אין א וואלקענא. אויך זענען דען נישטא גענוג וואסערן וואס זענען במשך די צייט פארשוואונדן געווארן, און אפילו נישט אין אזא לאנגע צייט אפשניט. בקיצור, אויב איינער וויל עס גלייבן, האט ער די רעכט.)
ווער עס האלט אביסל מיט נייעס אין די וויסנשאפטליכע וועלט ווייסט וויפיל נייע מינים און פרישע ערשיינונגען מען טרעפט כסדר. עס זענען נאך אויך פאראן גענוג און נאך מיסטעריעס אין יעדן תחום. ווערט נישט צופיל איבערגענומען פון עפעס א לארדזשער-דען-לייף געפיל אז מען האלטן שוין ביי ת'. איך זאג דאס בעיקר להערה בעלמא, וואס איז גוט צו געדענקען ווען מ'הייבט אן זען חידושים און דאן קען זיך עפעס דאכטן אז עס איז קיין פארהוילנס מער נישטא, לגמרי נישט. נאר פארשטייט זיך אז קיין ראיה צום סמבטיון איז דאס נאך נישט.

יואליש

די פראבלעם איז אבער אז ס'איז קאנטער אינטואיטיוו: אויב ווען דאס מענטשהייט האט געהאט זייער געצוימטע מעגליכקייטן פון טרעוועל, און רוב וועלט איז נישט געווארן עקספלארט, דאך האבן מענטשן באריכטעט אז זיי האבן געזעהן דעם סמבטיון, וואלט די סברא געזאגט אז ווי מער מענטשהייט'ס מעגליכקייטן ווערען פארברייטערט און פארגעשריטן, אלס גרעסערע שאנסן וואלטן מיר געברויכט האבן צו "אויך" טרעפן דעם סמבטיון. דערווייל שטעלט זיך ארויס אז ווי ברייטער די מענטש'ס מעגליכקייט ווערט, אלס ווייניגער מענטשן טרעפן סמבטיון.... הלא דבר הוא.

דאס זעלבע אינווערס רילעשאנשיפ טרעפן מיר ביי די פארשריט און פסיכילאגיע און דאס שארפע רעדוקציע אין דיבוקים. דאס ברויך היסבר.

משכיל

זעה לשון רש"י דארט וואס דער סמבטיון איז וז"ל נהר אחד של אבנים ובכל ימות השבת שוטף והולך וביום השבת שוקט ונח,
אין די מעשה ביכלעך שטייט אז עס ווארפט שטיינער אין די לופט, ונהר כזה באמת לא נמצא