איך האב שוין אפאר מאל געהערט אז ר׳ בעריש ווישעווער האט עס מחבר געוועהן. און איך האב געפרעגט עטליכע אין וויזניץ און זיי האבן געזאגט אז ר׳ ניסן יוסט האט עס מחבר געוועהן. און אויף אייוועלט האבן אפאר געשריבן אז ר׳ ניסן האט דאס מחבר געוועהן.
די מעשה אז ר׳ בעריש האט געמאכט א ניגון און עס איז נישט געפאלן אין סאטמאר האב איך געהערט אויף א צווייטע ניגון.
ס׳האט זייער ענדליכע קנייטשן צו די באוואוסטע לכה דודי און מזמר לדוד וואס ר׳ ניסן האט פארפאסט.
אויף וויקיפידע שטייט:
את רוב לחניו הלחין על פיוטי השבת ובהם מנוחה ושמחה[1] ועוד, יוסט גם הלחין יצירות רבות נוספות בין היתר לפיוטים הנאמרים בימים הנוראים ולפיוט בר יוחאי המושר בל"ג בעומר.
יא ר׳ יצחק ווייס האבן מיר גוט געקענט. ער דארף שוין קלאפן א הונדערטער בליעה״ר.
וועגן די אהב״י וויינען ביים דאווענען פארציילט ר׳ מאיר יוסט ז״ל (הרב הראשי של האלאנד במשך 45 שנה) אין אינטערוויו וועגן זיין פאטער. אז ער געדענקט ווען זיין טאטע האט די ערשטע מאל פארפאסט די באוואוסטע תתברך וואס מ׳זינגט יו״ט אין וויזניץ איז ער געוועהן דאן א קינד. ווען די אהבת ישראל האט עס פארגעדאווענט יו״ט איז זיין טאטע געשטאנען אינטער די אהבת ישראל אויף איין זייט און די אמרי חיים אויף די אנדערע זייט און זיי האבן צוגעהאלפן דעם אהבת ישראל, און בשעתן גאנצן ניגון האט ער נישט אויפגעהערט צו וויינען. נאכן דאווענען האט רבי מרדכי חנא געזאגט פאר ר׳ ניסן “די רבי האט געדאווענט דיין נוסח, אויף דעם בין איך מקנה דיין עולם הבא!”
ר' זיידעל ראוונער'ס ניגונים האט ער געמאכט פאר זיך, דער אמ"ח זצ"ל, אדער א צווייטער, האט זיך געטראפן מיט עם (אפשר מערערע מאל) אין אימפאטירט קיין וויזניץ פון זיינע ניגונים. דאכצעמער אז זכר חסדו איז אויך פון עם. ------- ר' בעריש ווישעווער, איינע פון זיינע זעלטענע קריעטיוויטי'ס מיט נגינה איז געווען, אז ער האט געשיקט ניגונים לויט די סטייל פון יענעם חצר, אזוי ווי פריער דערמאנט. טאקע דאס קען מערקען אויף די בר יוחאי-מזמור לדוד. די ניגון איז איינגעטיילט אויף צוויי מאל דריי, אזוי ווי די אנדערע מזמור לדוד'ס. לכאורה איז די ניגון נישט געשיקט געווארן אין די זעלבע אויסשטעל קיין סאטמאר אלס א ניגון אויף לכה דודי, מן הסתם האט ער דאס עדזשאסטעד פאר וויזניץ.
די אמת איז, אז אפילו די מזמור לדוד'ס וואס ער האט דיירעקט געשיקט קיין וויזניץ, זענען אויס געשטעלט לויט די וויזניצע מזמור לדוד'ס-מנוחה ושמחה'ס. עכ"פ, יודע צדיק נפש... אבער די אנדערע ניגונים, אזוי ווי אמונה כל זאת, וואס איז נישט אוועק געשטעלט אויף א מזמור לדוד האט אודאי אן אנדערע סיסטעם מיט די פעלער.
זיידל איז אפאר מאל געקומען צום אהבת ישראל און די אמרי חיים האט זייער ליב געהאט זיינע ניגונים און אסאך פארברענגט מיט אים.
העתקה מספר "שהשמחה במעונו" חלק ד, שיו"ל ע"י צעירי ויזניץ, כסלו תשס"א, מתוך פרק א של "הבוחר בשירי זמרה - זמרו לה' חסידיו".
סיפר כ"ק מרן אדמו"ר זי"ע, כי פעם באחד הימים שלפני חג הפסח, עבר ר' זיידל - עם מקהלתו - דרך וויזשניצא, ביום של קריאת התורה, ונכנס להתפלל תפילת שחרית עם כ"ק מרן הסב"ק זי"ע, בביהמ"ד התפללו שחרית, ואילו בסאלאש שעל ידו - אפו מצות של הקהילה, בתום תפילת שמונה עשרה, כיבד הס"ק את ר' זיידל בפתיחת הארון, באומרו, שישיר "ויהי בנסוע" עם המקהלה, שירתו של ר' זיידל היתה כל כך נעימה ועריבה, עד שהפועלים שהיו מרדדים את המצות נמשכו אל השירה הנפלאה, בהשאירם אחריהם את ה"טייגלעך", אשר נחמצו ונאלצו לזרקם..
שירו לה' שיר חדש
את היצירה הנפלאה על פרק צ"ו מתהלים "שירו לה' שיר חדש וגו'", המושמעת לעיתים בשולחן הטהור, הלחין החזן המפורסם ר' זיידל ראוונער ז"ל.
כ"ק מרן זצללה"ה סיפר, כי בכל חתונה שהשיא רבנו ה"סבא קדישא" זי"ע את אחד מצאצאיו, היה ר' זיידל בא לשמח, כמו כן היה בא לעיתים לשבת קודש - יחד עם מקהלתו, מרן זי"ע התבטא: "דער טאטע האט איהם אף געטרעטטן דעם עמוד", בתפלת קבלת שבת כובד לשיר את המזמור "שירו לה' שיר חדש", ובתפלת שחרית את התפלות "אל אדון" ו"ממקומך".
נאך כל מקדש זינגט מען "היינט צוטאגס" אין ויזניץ צוויי ניגונים איינס נאך די צווייטע. דער ערשטע ניגון איז א וואלס פון צוויי פאלן, און די צווייטע איז א ניגון דביקות פון צוויי פאלן, (די צווייטע פאל פון די צווייטע ניגון האט די ווערטער "שבת שבת קודש"). אמאל פלעגט מען זינגן בלויז די צווייטע ניגון, וואס איז באמת גאר אן אלטע ניגון. דאכצעמער אין תולדות אברהם יצחק זינגט מען נאך עד היום בלויז די צווייטע ניגון, ווייל אין זיין תקופה אין ויזניץ האט מען נאכנישט געזינגען די ערשטע. די ערשטע האט דער אמרי חיים שפעטער אריינגעלייגט און איך בין כמעט זיכער אז די מקור איז סקולען.
יא דאס קען שטימען און כ׳האב אויך אזוי געהערט אז די צווייטע ניגון קומט טאקע פון סקולען. ווער האט געמאכט די ערשטע ניגון? דאכצעך קיינער האט נישט קיין אהנונג.
אז מ׳רעדט שוין יא פון ניגוני וויזניץ און פון די נושא. כ׳האב לעצטענס געהערט אז די באוואוסטע וויזניצער ״רחם רחם בחסדך״ וואס ר׳ יצחק אונגאר האט מחבר געוועהן און ר׳ מב״ד זינגט אויף איינע פון זיינע ערשטע טעיפס, האט אין אמתן ר׳ חיים באנעט פון סערט-ויזניץ מחבר געוועהן אלץ יונגער בחור און ער האט זיך געשעמט (פארוואס ווייס איך נישט) האט ער עס געזינגען פאר ר׳ יצחק אונגאר און אזוי איז עס פארשרפרייט געווארן. שפעטער האב איך געזעהן אז אויף אייוועלט שרייבט איינער די זעלבע זאך. איך האב אמאל געפרעגט ר׳ יצחק׳ס זוהן פון ב״פ וועלכע פון דיין טאטענס ניגונים זענען די שענסטע האט ער גענטפערט ״סאיז בכלל א שאלה? זיכער די רחם רחם בחסדך״...
אויב איינער ווייסט צי עס טאקע קראנט די מעשה אדער איינער האט מעהר אינפארמאציע זאל ער ביטע זיך אנרופן. א דאנק
מרדכי בן דוד האט געבעטן יאהרן צוריק רשות פון ר׳ יצחק צי ער קען קויפן זיינע ניגונים. האט אים ר׳ יצחק געזאגט ״ווי קען איך עס פארקויפן? סאיז דאך נישט מיינע ניגונים, סאיז ווינזיצער ניגונים״...
ווען ר׳ חיים מאירל איז געוועהן אמאל זייער קראנק און ער האט נישט גערעדט ווייל ער איז געוועהן ממש שוואך. האט ער געוויזן מיט די הענט אינמיטן די נאכט אז ער דארף עפעס. האט ר׳ זלמן לייב ווייס געפרעגט די רבי דארף וואסער? האט ער געוויזן ניין, עסען? ניין, וואס מ׳האט אים נאר געפרעגט האט ער געוויזן ניין! וואס יא? קיינער האט נישט פארשטאנען. האט דאכצעך ר׳ מנחם אליעזר מאזעס זיך אנגערופן “די רבי וויל מ׳זאל רופן ר׳ יצחק אונגאר?” האט ער געזאגט, אהא אהא. איז מען געלויפן אויפוועקן ר׳ יצחק אינמיטן די נאכט און ער איז געקומען זינגן פארן אמרי חיים...
ר׳ מנחם לייזער האט לעצטענס ארויסגעגעבן א בוך פון זיינע זכרונות אין וויזניץ- ער איז געוועהן די משב״ק און פון די נאנטע מענטשען צום אמרי חיים, און צו אלע רבנים אין אר״י. דער בית ישראל מגור זי״ע האט געזאגט ״א רבי וואס איז נישט נאנט מיט מנחם לייזער איז קיין רבי נישט״...
איך האב נאכנישט געליינט די בוך אבער סאיז אין פלאן.
ווייס איך נישט וואספארא גליק דו האסט געטראפן ביים דויטש... אזעלכע סטיל טענץ זענען זייער פאפולער אין אייראפע.
נישט נאר אין אייראפע, אין אמעריקע אויך. כ'ווייס נישט פון וועלכע גליק דו רעדסט, ס'איז פשוט שיין, די קינדער דארט זענען עפעס צוקער זיס, ועל טעם וריח אין להתוכח.
אייגענטליך זענען פאראן אויף יוטוב קליפס עד אין שיעור, פון זינגערס, בדחנים, מוזיקאנטן, ילד הפלא'ס, בויס קווייערס, וכדומה, און אין נאו-טיים קען דער אשכול אנקומען צו הונדערט בלעטער.
נאר נישט דאס איז מיין כוונה. צווישן די הונדערטער צו טויזענטער קליפס פארווארפט זיך אמאל א שושנה'לע בין החוחים וואס איז משכמו ולמעלה העכער ווי די איבריגע, איך גיי פיסטעשוס פאר עס, הערליך גאורדזשעס ביוטיפל, און אזעלכע סארט זאכן וויל איך מעתיק זיין, און אויך בעט איך כל אחד בניקו הטוב זאל מהנה זיין די חברים און דא מזכה זיין את הרבים.
--------------
איך גלייך א ילד הפלא, אבער איינער (א סאברע) וואס זאל עקטן אזוי מעטשור איז באמת א זעלטנהייט. האלטס א אויג אויף זיינע אויסדרוקן מיט די אויגן און די הענט. שיין, ווארעם, און הארציג. אט האט איר:
א קליפ פון די באוואוסטע זינגער מוטי וויזעל ווי ער זינגט די וויזניצער “רחם בחסדך” (פון הרב שטיינפרעס- באקאנט אלץ “ר’ ישראל חזן”-הויפט חזן ביי די אנטוניער רבי הגה”צ ר’ חיים האגער זצ”ל) ביי א חופה אין אלטשטאט ירושלים.
הגם סאיז ניטאמאל א professional clip, האב איך באקומען “גוזבאמפס” Aesthetic chills פון הערן ווי הארציג און ווארעם ער לייגט עס אראפ קעגן איבער די “כותל המערבי” אין אלטשטאט ירושלים.