א'ני ל'עזאזל ו'אשתי ל'אומאן

מי שגמלך טוב הוא יגמלך כל טוב סלה! - האט אפגעהילכט דאס קול פונעם עולם נאכפאלגענדיג מיין ברכת הגומל נאכן זיך צוריק קערן פון אומאן ראש השנה. פון דאן ביזן נאכן דאווענען זענען שוין געווען א צוויי-דריי צענדליג אויגן אנגעוואנדן צו מיין ריכטינג ביז נאכן דאווענען.
גלייך נאך עלינו נאך איידער כ'האב עספיעט צו זאגן לדוד ה' אורי האט זיך אנטוויקלט א קופקע ארום מיר און עס האט זיך אנגעהויבן די קרייץ-פארהער.

..וואס איז די גומל בענטשן? ביזט געווען אין אומן? (ניין, כ'בין אקארשט ארויס פון תפיסה... כ'מיין, וואס פרעגסטו?)
..זאלסט האבן גע'פועל'ט אלעס גוטס. דא קען מען זיך נישט אויסבעטן? נאר אין אומן?
..אה. האסט נישט קיין געדולד צו די היזיגע פרעשור ביזטו געפארן קיין אומן זיך אויסצולופטערן?
..נו, ווי אזוי האסטו דיך ענזשויט? ס'איז געווען אסאך פאָן?
..דיין ווייב האט דיך געלאזט פארן? אה דו האסט איר סתם אזוי אין בוידעם?
איינער דארט אין די זייט, אביסל א שעמוועדיגער, האט זיך איינגעהאלטן פון צו זאגן עפעס, אבער מען האט קלאר געקענט זעהן אז עס ליגט אים עפעס א גוטס אויפן צינג, און נאך עטליכע מינוט האט ער דאס ארויס געזאגט – "מען זאגט דאך אז אלול איז ראשי תיבות אני לאומאן ואשתי לעזאזל", ווען ער דרייט זיינע פאות צוצודעקן זיין מויל משום אסור למלאות פיו שחוק.

איך האב מיך פארענטפערט אביסל: "וואס זאל איך טוהן? איך האב באמת נישט געוואלט גיין נאר מיין ווייב האט מיר זייער שטארק געבעטן. וואס טוט מען נישט פאר שלום בית?" און מיט דעם האב איך געהויבן מיין טלית-זעקל אינאיינעם מיט די פיס און ארויס שפאצירט פון בית המדרש. כ'מיין, עס איז ממש א שאד די שפייאכטס זיך צו נעמען טענה'ן מיט מענטשן וואס זענען ממילא נישט אינטערסירט צו הערן וואס איך האב צו זאגן. פארוואס ווען איך קום ווען צוריק פון בעלז און גור אין ארץ ישראל וואלט מען מיר נישט פארגעהאלטן? פארוואס ווען איך קום צוריק פון ל"ג בעומר אין מירון וואלט מען מיר נישט פארגעהאלטן? און סתם אזוי ווען איך וואלט געפארן מיט חבירים אויף פלארידע אדער סיי וואו, וואלט איך אויך נישט באקומען אזא ברוך הבא. נאר ווייל מיר האט געשיינט צו פארן אויף אומאן באקום איך אזא אויפנאמע? איך פארגין זיי נישט די הנאה אז איך זאל זיך צוריק טענה'ן מיט זיי, זאלן זיי בלייבן מיט די קשיות אין בויך, און איך וועל טוהן ווי אזוי איך פארשטיי צו טוהן, און בכלל האלט איך אז די אלע חברה זענען מיר פשוט מקנא, זיי וואלטן אויך געוואלט פארן נאר זיי האבן נישט די קוראזש.

דאס איז ביהמ"ד, אבער דא אין שטיבל שפיר איך זיך מער באקוועם, און איך פיל אז דא קען איך יא ארויס זאגן דעם אמת פארוואס איך בין טאקע געפארן אויף אומן.


לאמיר קודם אביסל באטראכטן פון די נאנט ווי שטארק דער עולם ענדזשויט זיך אין אומן. אזא ענדזשוימענט וואונטש איך פאר אלע שונאי ישראל, אנגעהויבן ביים ערלעדיגן אלע צרכי הנסיעה, זוכן א גוטע טיקעט, א פלאץ צו שלאפן אין עסן, דאס פארן אליין מוטשעט אויס אלע ביינער, אזוי אז מען קומט שוין אן אויף קיוב נאר מיט א האלבע גוף און א ¾ נשמה, די לעצטע צוויי יאר איז מער נישטא קיין סטרעט פלייטס פון ניו יארק צו קיוב, מען מוז מאכן א סטאפ ערגעץ אינמיטן, דער סטאפ איז נאך א זאך וואס איז זייער שווער, צומאל איז עס גאר א קורצע סטאפ און מען דארף לויפן מיט די נשמה אין די נאז צו כאפן דעם נעקסטן פלייט, און עס מאכט זיך אסאך וואס פארפאסן די צווייטע פלייט דאס איז א באזונדערע גיהנום, און צומאל איז עס גאר א לאנגע סטאפ און מען איז סטאק אין ערעפארט וואס איז בכלל נישט קיין געשמאקע פלאץ צו פארברענגן, אין געוויסע לענדער קען מען כאטש ארויסגיין אויפן גאס אביסל אטעמען, אבער אין אנדערע לענדער לאזן נישט ארויסגיין פון ערעפארט אן א וויזע, דארף מען זיצן די פאר שעה אינעם טערמינעל, וואס מאנגעלט זיך היבש אין אביסל פרישע לופט.

און אזוי מיטן צווייטן פלייט, וואס איז געווענליך א קליינע פלייט וואס ווארפט זיך היבש, קומט אן אויף קיוב און מען ווארט אינעם לאנגן ליין צו זיגלן דעם פאספארט, צו קענען נאכדעם שטיין נאך א שעה צוויי און ווארטן אויף די פעקלעך, און ווי געווענליך נאך א שעה צוויי ווארטן בלייבן איבער א צען-צוואנציג חברה וואס האבן נישט באקומען די פעקלעך למחצה ולשליש, און דאן פארברענגן זיי נאך א שעה אריינצוגעבן א קלעים.

יעצט הייבט זיך אן די וועג פון קיוב אויף אומאן, מען דרייט זיך אינדרויסן פון רעכל צו מעכל צו צוזאמשטעלן א קאר אדער טענדער וואס פארט קיין אומן – א וועג פון דריי שעה – ביז מען האט שוין געטראפן א גרופע און מען טענה'ט זיך אויס מיטן רוסישן דרייווער אויף די געלט זאכן, עס פיהלט זיך ממש ווי אין דור הפלגה, ער פארשטייט נישט וואס איך וויל, און איך ווייס נישט וואס ער וויל, מען נוצט אלע כלי מכשירים וואס שטייען צו די האנט, פונעם געדינגענעם אומאן טעלעפאן ביז א פשוטן קאלקולעטער, ביז מען קומט זיך ענליך דורך אויפן פרייז און מען לאזט זיך ארויס אויף די נסיעה. אויפן וועג זיצענדיג צוזאמגעקוועטשט ווי סארדינען, הערט מען דברי ברכה פונעם דרייווער, מען ווייסט נישט פונקליך וואס ער וויל, מען טרייסט זיך אז מסתמא וואונטש ער אונז צו א גוט געבענטשט יאר, וואס קען דען זיין אנדערש? אבער אנקומענדיג עטליגע קילאמעטער פון אומאן ווערט מען געוואויר דעם סוד, דער דרייווער שטעלט זיין קאר אין די זייט, און ער פארט נישט ווייטער ביז ער באקומט נישט נאך אפאר דאלער, טייל הייבן זיך אן אמפערן מיט אים, אנדערע געבן אים דאס געלט, זאל עס פאר א כפרה, אבער מען זאל זיך שוין טרעפן אין אומאן.

אנקומענדיג קיין אומאן אונטען פונעם בארג אויף די בילינסקי גאס, שטייען דארט ווידער די מיליציע (פאליציי) און בעטן די פאספארטן (גיי ווייס פארוואס), און מען דארף שוין ווידער אנהייבן רעדן דור-הפלגה-שפראך מיט די גוים וואס שטייען דארט גרייט מיט די וועגעלעך וואס זיי האבן ספעציעל פראדוצירט לכבוד דעם יום טוב סעזאן, דארט קען מען שוין יא טרעפן אחד בעיר וואס קען אביסל רעדן ענגליש אדער עברית, און נאכן זיך דורכקומען מיט זיי שלעפט מען ארויף די פעקלעך יעדער צו זיין דעסטינאציע אין אומאן.

אזוי אז גלייך ביים אנקומען אין אומאן איז מען שוין אויסגעמאטערט ביז גאר, קיין צייט זיך אפצורוען איז נישטא, גלייך נאכן אויספאקן די פעק און זעק, לויפט מען אין מקוה און מען גייט צום ציון זאגן תיקון הכללי, און זיך באגריסן מיטן רבי'ן און זיך אויסבעטן א גוט יאר.

נאכדעם הייבט זיך אן די קייט פון תפלות וואס ציעט זיך שוין ביז מוצאי יו"ט, סליחות זכור ברית, תיקון הכללי עולמי, וידוי דברים ביים ציון, דערנאך די תפלות פון יום טוב, ווען אינצווישן פרובירט מען אריינצושטופן די סעודות, און נאך עספיען צו שלאפן כאטש עטליכע שעה.

דאס דאווענען דאווענט יעדער ערגעץ אנדערש, די וואס דאווענען אין קלויז האבן טאקע הנאה פון א שיינע ווארימע דאווענען מיט העליכע ווארימע בעלי תפלות, אבער מען דארף האבן גאר אסאך נערווען עס איבערצוקומען, מען דאווענט גאר לאנג, און איינמאל דו גייסט אריין אויף דיין פלאץ האסטו נישט קיין נארמאלע וועג ארויס ביז נאכן דאווענען, אויב מען מוז בהכרח ארויס גיין אינמיטן דאווענען דארף מען קריכן אויף קעפ.
איך האב געדאווענט ביי מוהרא"ש אין בנין המעגמעטער, גראדע גאנץ געשמאק, שיינע היימישע בעלי תפלות, ר' יואל ראטה דאווענט שחרית מיט א קאפעליע פון זיינע בחורים, און מוסף דאווענט איינער בוים אויך זייער שיין, און מען ציעט נישט אזוי אויס די נערווען, מען האט זיך געשטעלט 8 אזייגער און געענדיגט ביידע טעג 2:30.

דאס עסן איז א פרשה פאר זיך. ווי באקוועם מען פרובירט זיך צו מאכן וועט אייביג בלייבן גענוג אויף אפצוקומען אלע עבירות, איינער מאכט זיך באקוועם ער שלעפט נישט מיט קיין עסן, נאר ער קויפט א קארטל ביי שיינער, אבער ווי גוט זיי ווילן זיך צושטעלן האט דאס עסן יענץ טעם, און פון די גאנצע מעניו איז מען יוצא מיטן טונקען די חלה און עטליכע סארט דיפס, און ווען מען האט שוין אלעס פארזוכט און געזעהן אז עס נישטא עפעס גוטס, דעמאלט איז מען שוין סיי ווי זאט, אנדערע האנדלן זיך איין עסן פון איינעם לאנדאו וואס פארשפרעכט צוצושטעלן סעודות בטעם אמעריקאי, אבער במחילת כבודו, איך ווייס נישט פון וואו זיין טעם קומט, אבער פון אמעריקא זיכער נישט.
די וואס ווילן זיך יא אליין מיטשלעפן היימישע עסן פון ניו יארק, קומען אפ אויף אנדערע וועגן. קודם ביז מען פיגערט אויס ווי אזוי צו שלעפן דאס עסן אז עס זאל אנקומען בשלום און עס זאל נאך בלייבן ראוי לאכילה, יעדעס יאר קומט מען אויף מיט פרישע טאקטיקן ווי אזוי ליפערן דאס עסן עצהיו"ט, אבער מיט די אלע באווארענונגען, און אויב די מזל שפילט גענוג גוט אז די באקס עסן איז טאקע אנגעקומען, איז עס שוין אויך האלבוועגס צוקוועטשט, א חלק עסן קומט שוין אן רעדי צומאלן אז מען שפארט זיך איין דאס קייען, מען קען עס שוין גלייך אראפ שלינגען כמות שהוא.

א באזונדערע פרשה איז די מקוואות. די גרויסע מקוה קאסט די ביליגסטע אבער עס איז ממש א פחד אריינצוגיין, טויזנטער מענטשן קומען אויף איין מאל, אלע סארט מענטשן, און מען קען זיך פארשטעלן בערך ווי אזוי די מקוה קוקט אויס, איין נקודה טובה האט עס יא אז די שאוערס ארבעטן א מחי', און פאר און נאך יום טוב קען מען כאטש נעמען א גוטע שאוער דארט.
די לעצטע עטליכע יאר האט מען געבויעט נעבן קלויז א באזונדערע מקוה מיטן נאמען "טהרת ציון", א מקוה געמאכט נאר פאר היימישע אידן פון דאהי און פון אר"י, מען קען נישט קויפן אין אומן די קארטלעך דארט אריין צו גיין, מען מוז עס איינשאפן פון פאראויס ביי די היימישע בתי מדרשים. דארט איז טאקע בעסער ווי די גרויסע, אבער נאך אויך זייער ווייט פון גוט, עס איז אויך היבש איבערגעפילט. דאס יאר בין אין אריין דארטן ערב ראש השנה ביי חצות הארט נאכן עפענען די טיר, א פלאץ האב איך טאקע געהאט, אבער די גרויך און די קאליר מיט די מקוה זענען שוין דעמאלט געווען היבש אומדערטרעגליך, עס איז מיר געווען א גרויסע וואונדער ווייל אפיציעל האט מען דעמאלט געהאלטן גלייך נאכן טוישן דאס וואסער, גיי פארשטיי.
עס איז דא א היימישע מקוה פון ר' שמשון שווארטץ פון קר"י, אבער ער בעהט 100$ מקוה געלט פאר די וואך וואס מען איז דארט, איך פארשטיי פארוואס ער טוט עס, ווייל אויב נישט וועט ער אויך אויסקוקן ווי די גרויסע מקוה, אבער איך בין נישט גרייט צו צאלן די פרייז, דערנאך איז דא נאך קליינע מקוואות וואס בעטן 30-50 דאלער. איך בין געגאנגען אין די טהרת ציון מקוה, נאר איידער איך בין אריין האב איך געלאזט אלע מיינא פילינגס און חושים אינדרויסן ביי די טיר, און נאכן ארויס קומען האב איך עס צוריק גענומען, נאר אזוי האב איך געקענט סורווייווען.

פון די בית הכבוד'ס וועל איך נישט צופיל מאריך זיין מפני כבוד המקום, אבער בעסיקלי קען מען זיך פארשטעלן ווי אזוי עס זעהט אויס, און ווי אזוי די גרויך איז.

נאך יום טוב הייבט זיך אן די וועג צוריק, מער/ווייניגער אזוי ווי די וועג אהין, נאר איין חילוק איז אז דעמאלט איז מען שוין טאטאל צוזאם געבראכן און יעדע זאך איז טאפלט שווער, אזוי אז ווען דער ערעפלאן הייבט אן לאנדן אין ניו יארק, פילט מען זיך אזוי ווי דער שעיר לעזאזל זיך אראפ קייקלענדיג בארג אראפ, ווי די משנה זאגט "והוא מתגלגל ויורד ולא היה מגיע לחצי ההר עד שנעשה אברים אברים", ביינער וואס מען האט קיינמאל נישט געוואוסט אז עס עקזיסטירט בכלל, שטעלן זיך יעצט ארויס מיטן פולן פראכט, און לאזן זיך שפירן ביי יעדע קנייטש און דריי.

יעצט פארשטייט איר שוין דעם קעפל? יא אזוי ווי איר הערט: "א'ני ל'עזאזל ו'אשתי ל'אומאן" איך קום צוריק פון אומאן ממש ווי פון עזאזל אינגאנצן צוזאם געבראכן, און די בענעפיטס פון אומאן האבן נאר מיין ווייב און קינדער, זיי זענען דא געבליבן און איך האב פאר זיי אויסגע'פועל'ט א גוטע געבענטשטע יאר מיט זעק און פעק פון ישועות פאר די גאנצע יאר.

דאס אלעס קען מעיד זיין יעדער וואס עס געווען אין אומן, קיין פאן איז דארט נישט דא, קיין אינזשוימענט איז נישטא, נישט די גשמיות איז מסודר דארט, און אויך נישט די רוחניות, די קאפ איז נישט אויפן פלאץ, רוב מאל איז מען פארשטאפט, מען קען זיך אפילו נישט אויסוויינען געהעריג, און האבן די געשמאקע געפיהל אז מען האט זיך גוט אויסגעבעטן.

יותר ויותר ממה שקראתי לפניכם קען איך נאך מאריך זיין, נאר עס איז שוין אויך אזוי גענוג לאנג, פרעגט אייך נאך ביי סיי וועם וואס איז געווען אין אומן ראש השנה, וועט ער עס אראפלייגן באריכות ווי אזוי מען קומט צוריק ווי אן אויסגעקוועטשע שמאטע, און עס נעמט א שיינע פאר טעג ביז מען קומט צו זיך.

און אויב אזוי פארוואס פארט מען אויף אומאן? דאס וועט קומען אינעם המשך אי"ה.

פארוואס פאר איך טאקע אויף אומאן? אין איין ווארט איז עס בלויז "אמונת חכמים", איך גלייב אין דעם צדיק רבי נחמן ברסלבער זי"ע, און אויב ער האט געהייסן אז מען זאל קומען ראש השנה אויף אומאן, וועל איך גיין אפילו ווען עס קומט מיר אן זייער שווער. גלייבט מיר ווען ער הייסט ווען נישט פארן, בין איך דער ערשטער נישט צו פארן, עס איז בכלל נישט אזוי גרינג און געשמאק.

פארוואס גלייב איך טאקע אין דעם צדיק? איך בין נישט אויפגעוואקסן מיט דעם, און קיינער האט מיר נישט צוגערעדט צו דעם, אבער למעשה גלייב איך אין אים.
ביי רבי נחמן גייט אמונה בה' מיט אמונת חכמים אין איין ליניע, אזוי ווי דער פסוק זאגט ויאמינו בה' ובמשה עבדו, אוודאי איז דער עיקר אמונה בה', דאס איז דער יסוד פון א איד, אבער צו דעם מוז מען גיין צו א צדיק וואס ער קען עס אריינברענגן אינעם מענטש אז ער זאל טאקע לעבן מיט אמונה, ער זאל פיהלן ביי זיך אז דער אייבערשטער איז מיט אים שטענדיג און מען דארף אים פאלגן. אזוי ווי די באקאנטע מעשה פונעם הייליגן בארדיטשובער זי"ע אלץ אינגערמאן ווען ער איז צוריק געקומען פון זיין רבי'ן נאכן וויילן דארט פאר א וואך צוויי און זיין שווער האט אים געפרעגט וואס ער האט געלערנט דארט, האט ער געזאגט אז ער האט דארט געלערנט אז עס איז דא א באשעפער אויף דער וועלט, האט דער שווער אנגעהויבן לאכן "דאס ווייסט די גוי'אישע דינסט אויך, אויף דעם האסטו נישט געדארפט פארן אהין", האט דער הייליגער באדיטשובער געזאגט "זי זאגט און איך ווייס און איך לעב מיט דעם!", און עס איז באמת דא א גרויסע חילוק פון זאגן ביז וויסן און לעבן מיט דעם.
אבער מיט איין זאך איז יא פונאנדערגעשיידט די צוויי זאכן. ביי אמונה איז רבי נחמן געווען זייער קעגן חקירה, ער שרייבט זייער אסאך וועגן דעם אז מען דארף גלייבן באמונה פשוטה אינעם אייבערשטן, און נישט אריינגיין אין חקירות, ווייל געווענליך זענען די קשיות שטערקער ווי די תירוצים, און עס איז נישטא קיין תירוצים אויף אלע קשיות, אמונה איז טייטש אז מען "גלייבט", נישט אז מען "ווייסט", מען קען נישט אויפווייזן קיין אמונה מיט ראיות חותכות, און מען קען עס נישט אפפרעגן מיט קיין ראיות חותכות, ממילא מוז מען זיך האלטן צו די אמונה פשוטה.
ווידער אבער ביי אמונת צדיקים איז שוין די מעשה אנדערש. רבי נחמן שרייבט אין ליק"מ (ח"א רנ"ה) "כשהאדם הוא מאמין בהצדיק בלי שום דעת אפשר לו ליפול מהאמונה, כי מאמונה לבד אפשר ליפול, אבל אם יש לו גם דעת שמבין גם בהדעת, אזי אי אפשר לו ליפול". דא דארף מען שוין נוצן דעם שכל, ווייל דו קענסט דאך נישט וויסן וועם דו גייסט נאך, עס קען זיין איינער וואס שטעלט זיך אהער ווי א צדיק, און אז איך וועל אים נאכגיין בלינדערהייט וועט ער מיר פירן אין באד אריין, דערפאר דארף מען דא יא גוט צולייגן קאפ און מח און נישט נאכגיין א רבי'ן בלינדערהייט, אדער בלויז ווייל מיין זיידע איז געגאנגען צו דעם רבי'נס זיידע, און ער האט געהאט חיות דארט.

אויף וואס דארף מען קוקן ווען מען זוכט א רבי? דאס איז אזוי פשוט אבער זייער ווייניג פארשטייען עס און טוען עס. מען דארף קוקן אויב דער צדיק דעליווערט מיר עפעס, אזוי ווי בגשמיות אז איך ארבעט ביי איינעם דארף איך זעהן אויב איך מאך געלט און דער בעה"ב פאפט מיר נישט אויס, עס איז נישט קיין חילוק ווי גרויס און מעכטיג דער בעה"ב איז, און ווי גרויס און מעכטיג די ביזנעס איז. דאס איז בכלל נישט נוגע, איין זיך איז מיר נוגע וויפיל געלט איך מאך דארט. וכן הוא ממש בנידון דידן, נישט קיין חילוק ווי גרויס אין מעכטיג דער צדיק איז סיי בגשמיות ער האט א ריזיגע ביהמ"ד מיט פילע בנינים מיט טויזנטער חסידים, און אפילו ברוחניות נישט קיין חילוק ווי גרויס און הויך ער איז, און נישט קיין חילוק ווי ווייט ער פליעט אין הימל און איז דבוק צום אייבערשטן א גאנצן טאג, נאר איין זאך מאכט א חילוק – וויפיל קען ער מיר דעליווערן?

דער צדיק רבי נחמן ברסלבער זי"ע לעבט שוין נישט פאר איבער 200 יאר, אבער ער געבט לעבן פאר פיל פיל מער מענטשן ווי אסאך לעבעדיגע רבי'ס געבן פאר זייערע מענטשן.
איך בין גראדע בטעות אריינגעפאלן אין א ברסלבע ביהמ"ד און געהערט דארט א שיעור בחסידות ברסלב, נאכן הערן דעם שיעור פון וואס איך האב זייער הנאה געהאט, האב איך זיך אנגעהויבן דרייען דארט אביסל, און דאס האט מיר געטוישט מיין מהלך החיים מן הקצה אל הקצה, עס האט מיר געגעבן א פאזיטיווע בליק אויף אלע חלקים אין לעבן, עס האט מיר געגעבן א שטארקע און קלארע אמונה וואס דאס איז ווערד די וועלטס געלט, נאר דאס ברענגט אז א מענטש זאל זיין אמת'דיג צופרידן, דאס האט מיר געגעבן ישוב הדעת צו קענען יעדע זאך באטראכטן מיט קלארע בליקן, דאס האט מיר געגעבן שלום בית צו וויסן ווי אזוי צו לעבן מיט א ווייב, דאס האט מיר געגעבן א קלארע מהלך ווי אזוי אומצוגיין מיט קינדער, און ווי אזוי אומצוגיין מיט מענטשן און מיט זיך אליין. איך ווייס נישט ווי אזוי דער רבי נחמן האט דאס געקענט באווייזן, עס איז ממש אומגלויבליך ווי אזוי א רבי פון 200 יאר צוריק האט גענומען א מענטש און אים ממש געשטעלט אויף די פיס ברוחניות ובגשמיות.

און דערפאר מיט אביסעלע שכל ווייס איך שוין פונקליך צו וועלכן רבי'ן איך דארף גיין, אז דער רבי האט מיר דאס געקענט דעליווערן בין איך פאר אים אלל די וועי, און אז ער הייסט מיר פארן אויף אומאן, אפילו ווען איך ווייס נישט און איך פארשטיי נישט פארוואס, און אפילו ווען עס קומט מיר אן זייער שווער, וועל איך זיך אנשטרענגן און פארן אויף אומאן אויף ראש השנה, און אלץ מתן שכרה בצדה, האב איך זיך נאך אויסגעבעטן דארט א גוט געבענטשט יאר, און רבי נחמן האט צוגעזאגט אז ווער עס וועט קומען צו אים אויף ראש השנה וועט ער שטיין צו הילף און זעהן דערצו אז מען זאל באקומען א גוט געבענטשטע יאר מיט אלע גוטע זאכן.

דאס איז דער סוד פון מיין פארן אויף אומאן, און די סעים קעיס איז ביי 99% מענטשן וואס קומען אויף אומאן, קיינער קומט נישט אויף אומאן צו הוליענען, עס זענען דא אסאך בעסערע פלעצער ווי מען קען גיין אויף די וועלט צו הוליענען פאר די געלט, יעדער וואס קומט אויף אומאן האט זיך זיין פעקל שוועריקייטן, און ער פיהלט אז דער רבי וואס ליגט דארט איז זיין צדיק, ער איז זיין העלפער, און ער פיהלט זיך גוט צו זיין א חלק פון די ברסלבע סאסייעטי, און צו פאלגן דעם צדיק וואס בינד אים צו צום אייבערשטן.

דאס וואס עס איז דא חברה דארט וואס טאנצן און פארפירן, דאס איז פשוט זייער מענטאליטי, בכלל די אלע וואס קומען פון יענע לענדער זענען מער אנגעצינדען, זיי רעגן זיך שנעלער אויף און זיי ווערן שנעלער פרייליך און עקסיידעט, און ווען זיי קומען אויף אומן קלאפט עס אויס מיט די טענץ, אבער עס איז דא גענוג און נאך טויזנטער אידן וואס מען זעהט נישט אויף די בילדער וואס מען זעהט אין די היימישע צייטונגען, זיי קומען ווייל זיי שפירן אז רבי נחמן איז זייער רבי, און זיי זיצן אין ביהמ"ד און ביים ציון, און בעטן אויס אלע גוטע ישועות פאר זיך און פאר גאנץ כלל ישראל.

זאלט איר אלע האבן א גמר חתימה טובה און א גוט געבענטשט יאר!

הרב ברסלבר די צווייטע חלק איז זייער שיין אראפ געלייגט פארוואס איהר פארט יא, א יישר כח פאר שיין אראפ לייגן.
אבער די ערשטע חלק, וואס איהר לייגט אראפ פארוואס עס קען נישט זיין אז מען פארט פאר "פאן", איז זייער דערמאטיש אראפגעלייגט. אבער דעס גייט יעדע קאפל אדורך ווען מען פארט אויף וועקישאן. מיט פלאנירן די וועג, עסן וכו' איינער מער און איינער אביסל ווייניגער. אבער צו זאגן אז די וועקישאן איז נישט פאר פאן, איז נישט אמת, עס צאלט זיך אויס מיט די אלע אנדערע גשמיות'דיגע געשמאקייט. כמעט יעדע מאל וואס מען פארט אויף וועקישאן קען מען אראפ שרייבן אלע פלאפס...
איהר זענט גערעכט אז עס איז דא אסאך יודן וואס פארן פשוט אזוי ווי די שרייבסט אין דיין צווייטע חלק, אדער אפי' אן די אמונה, זיי קענען האבן א רוחניות'דיגע געשמאקייט אן די אמונה מחמת אנדערע טעמים. אבער צו אראפ לייגן כאילו עס לוינט זיך פשוט נישט צופארן פאר פאן, איז נישט אמת. און עס איז דא אסאך וואס פארן פאר זייער גשמיות'דיגע תאוות.

אנטשולדיגט פארן קומען שפעט. וואס זאל איך טוהן אז איך האלט נאך נישט אויף אזא הויכע מדריגה אין רוהיגקייט אזוי ווי @הוגה, איך בין מער רוהיג ווען מיין סוכה וד' מינים זענען שוין גרייט עטליכע טאג פריער.


א שטיקל הקדמה איבער דעם ענין פון תיקון הכללי/ ציון רבי נחמן/ אומאן ראש השנה, דאס זענען דריי באזונדערע זאכן, און לאמיר אביסל קלאר מאכן די נושאים, אזוי וועלן זאכן זיין מער פארשטענדליך.

1) רבי נחמן האט געזאגט אז די צעהן קאפיטלעך פון תיקון הכללי זענען א תיקון פאר פגם הברית, דאס איז נישט געקומען אין איין טאג, עס האט אים גענומען פיר יאר, קודם האט ער געזאגט אסאך תורות וועגן תהלים בכלל אז עס איז מתקן פגה"ב, דערנאך האט ער עס מסביר געווען ווי אזוי עס נעמט זיך פון די צעהן לשונות פון תהלים א.א.וו. ביז ער האט געזאגט די פונקליכע צעהן קאפיטלעך וואס זענען מסוגל דערצו.
פארשטייט זיך אז קיינער מוז אים נישט גלייבן, ער האט אזוי געזאגט און ווער עס גלייבט קען עס זאגן און ער וועט האבן א תיקון. יעצט צו זאגן אז די גאנצע זאך פון קומען אויף ברסלב איז וועגן די תיקון הכללי איז זייער נאריש, פשוט ווייל עס פעלט בכלל נישט אויס צו זיין א ברסלבער דערצו, זייער אסאך אידן זאגן יעדן טאג תיקון הכללי און זיי האבן גארנישט מיט ברסלב, סאטמאר רבי זי"ע האט געזאגט פאר רבי יוסל אשכנזי ווען ער האט געדרוקט א תהלים אז ער זאל אריינדרוקן די קאפיטלעך פון תיקון הכללי פון אנהויב, און אזוי האט ער געטוהן. און אזוי איז געווען נאך אסאך גדולים וואס האבן גערעדט פון תיקון הכללי אן האבן קיין שייכות מיט ברסלב.
פארוואס דען נישט? שאדן קען עס נישט, אפילו על צד הספק לוינט זיך צו זאגן די צעהן קאפיטלעך, עס איז נישט אזא טייערע אינוועסטמענט.

2) רבי נחמן האט גענומען צוויי עדות (רבי אהרן דער רב פון שטאט ברסלב, און רבי נפתלי א תלמוד) און ער האט זיי געזאגט אז לאחר פטירתו ווער עס וועט קומען צו זיין קבר און געבן א פרוטה לצדקה לזכותו און זאגן דארט די צעהן קאפיטלעך פון תיקון הכללי, "נישט קיין חילוק ווי גרויס זיינע עבירות זענען, נישט קיין חילוק וואס ער האט אלץ אפגעטוהן, וועל איך זיך לייגן אין די לענג און אין די ברייט אים א טובה צו טוהן, ביי די פיאות וועל איך אים ארויס נעמען פון שאול תחתית".
דאס האט נישט צו טוהן מיט ראש השנה, נאר דאס איז סיי ווען אינמיטן יאר. און פארשטייט זיך אז ווי אויבן געזאגט ווער עס גלייבט פארט אהין כאטש איינמאל אין לעבן צו זוכה זיין אין די הבטחה, דאס איז שוין יא אביסל א טייערע אינוועסטמענט, אבער מענטשן פארן סיי ווי צו קברי צדיקים, מאכט מען א סטאפ אויך אין אומאן און מען זאגט דארט תיקון הכללי.

3) אומאן ראש השנה. ווי שוין געשריבן אויבן האט רבי נחמן גערעדט זייער גרויס פון זיין ראש השנה, ער האט געזאגט אז דער אייבערשטער האט אים געגעבן ראש השנה פאר א מתנה, און ווער עס גלייבט אין אים זאל קומען צו אים אויף ראש השנה און ער וועט אים ערלעדיגן א גוט יאר, ער האט געזאגט אז אפילו די מענטשן וואס ער קען נישט העלפן א גאנץ יאר קען ער ראש השנה אויך העלפן, און נאך אסאך דברים מופלגים אויף זיין ביי אים אויף ראש השנה.
אזוי ווייט אז ער האט געזאגט אז צו זיין ביי אים ראש השנה איז די גרעסטע זאך, "קיין גרעסערס פון דעם איז נישט פארהאן". איינער פון זיינע תלמידים האט זיך אפגערעדט פאר אים אז עס איז אים זייער שווער צו קומען אויף ראש השנה, ער האט נישט קיין נארמאלע אכסניא צו עסן און שלאפן, ער האט נישט די ישוב הדעת צו דאווענען געהעריג דארט, און עס איז אים פיל גרינגער צו קומען ענדערש אויף שבת שובה. האט רבי נחמן אויף דעם געענטפערט "יא געגעסן נישט געגעסן, יא געשלאפן נישט געשלאפן, דער עיקר אז דו זאלסט זיין ביי מיר אויף ראש השנה".
און ווי איך האב שוין געשריבן האט ער גערעדט פון קומען צו אים בחייו אויף ראש השנה, אבער ווי זיינע תלמידים האבן דעמאלט פארשטאנען פון אים, ובפרט אז דער עיקר וואס ער האט גערעדט פון דעם איז געווען זיין לעצטע ראש השנה ווען ער איז שוין געווען זייער קראנק און זיין לעבן האט געהאנגען אויף א האר, און ער איז טאקע נפטר געווארן עטליכע טאג שפעטער אום חול המועד סוכות, האט מען פארשטאנען אז ער האט געמיינט אויך לאחר פטירתו, און אזוי האבן זיך ברסלבע חסידים געפירט פון דעמאלט ביז היינט.


יעצט לאמיר זעהן וואס מען קען פארענטפערן וואס דער עולם האט געפרעגט.

@איחוד פעלד טענה'ט אז די גאנצע קומען אויף ברסלב איז נאר וועגן תיקון הכללי, בנוסף צו וואס @הוגה און @לעיקוואד האבן שוין מסביר געווען, האב איך דיר צולייגט נאך א נקודה, אז אפילו איינער וואס גלייבט אין תיקון הכללי (לאמיר זאגן בלויז ווייל ער זוכט א גרינגע וועג ארויס) דארף ער נאכנישט לכבוד דעם אננעמען דעם גאנצן ברסלבן מהלך, עס איז אים גענוג צו זאגן דעם תיקון און ער איז יוצא אויך אן ווערן א ברסלבער.

@יאיר פרעגט אויב רבי נחמן האט גערעדט פון קומען אויף ראש השנה בחייו אדער לאחר מותו, דאס האב איך אויך פריער אויסגעשמועסט (נומער 3), און אויף דיין צווייטע פראגע אויב נאכן זעהן וואס גייט פאר היינט אין אומאן צו ער וואלט נאך אלץ געהייסן קומען, איז די ענטפער אז יא. ווייל אזוי ווי ער האט געהאלטן אז ער איז בכח צו העלפן און מתקן זיין מענטשן וואס קומען צו אים, און דאס האט ער געוואלט צו העלפן מענטשן, גלייב איך אז היינט וויל ער עס נאך אסאך מער, צו העלפן די אלע מענטשן וואס קומען צו אים, און ווי אויבנדערמאנט האט ער אליין געזאגט "יא געגעסן נישט געגעסן, יא געשלאפן נישט געשלאפן, דער עיקר אז דו זאלסט זיין ביי מיר אויף ראש השנה".
עס איז דא א צוואה פון א צדיק וואס ער שרייבט אז ווער עס האט נאר איינמאל פוגם געווען זאל נישט קומען צו זיין קבר, אבער רבי נחמן האט געזאגט פארקערט, ווער עס האט פוגם געווען זאל קומען צו זיין קבר און ער וועט אים העלפן און פארעכטן.

@קאווע טרינקער פרעגט צוויי קשיות. איינס אויב איך זאג אז צו זוכן א צדיק און א רבי דארף גיין מיט חקירה, ווי אזוי ביניך געווארן א ברלסבער פון אריינפאלן איינמאל אין א ברסלבע שטיבל, איך וואלט קודם געדארפט דורכטוהן אלע רבי'ס החיים והמתים.
איך האב אנגעכאפט די נישט ריכטיגע אויסדרוק "חקירה", בעת וואס רבי נחמן זאגט דער לשון אז דאס דארף גיין מיט "דעת". דהיינו נישט נאכגיין א רבי בלינדערהייט ווייל אזוי האט מיין טאטע געטוהן אדער ווייל דער רבי איז זייער גרויס און ער האט אסאך בנינים און חסידים, נאר קוקן וואס מען באקומט אין די האנט פונעם רבי'ן און לויט דעם אפמאכן צו ער איז געאייגנט צו זיין מיין רבי.
רבי נחמן נוצט א משל פון א זיגל, אויף א זיגל אליין קען מען גארנישט זעהן, די אותיות זענען פארקערט. ווי אזוי זעהט מען די שיינקייט פון א זיגל? ווען מען זיגלט עס אראפ אויף א פאפיר. און די זעלבע איז ביי א רבי, צו דער רבי איז גוט פאר מיר אדער נישט, דאס קען מען נאר זעהן נאכדעם וואס ער זיגלט אראפ אויף מיר, זעה איך צו ער האט מיר געהאלפן אדער נישט.
פארשטייט זיך אז מען רעדט נישט פון געהאלפן ווערן צו ליב באקומען די וויזניצע מנוחה ושמחה… נאר צו ער קען מיר געבן א מהלך החיים ווי אזוי דורכצוגיין די וועלט בשלום ברוחניות ובגשמיות.
איינער פרעגט מיר פון ווי איך ווייס טאקע אז רבי נחמן גייט מיר ארויס שלעפן פון שאול תחתית אויף יענע וועלט. האב איך אים געזאגט ווייל איך זעה אז שוין דא אויף די וועלט שלעפט ער מיר ארויס פון שאול תחתית, גלייב איך אז אויף יענע וועלט וועט ער עס אויך קענען באווייזן. ווי צדיקים זאגן אז צו העלפן א בעל בחירה איז גרינגער ווי צו העלפן א נשמה.
און ווי איך האב געשריבן פריער ביניך נישט געווארן א ברסלבער גלייך נאכן אריינפאלן אין שטיבל, נאר נאכן זיך דרייען דארט א שטיק צייט און זעהן וואס איך באקום דארט.

די צווייטע קשיא פרעגט קאווע טרינקער, פארוואס אין ברסלב איז דא אזויפיל משוגעים וואס קלעבן דארט. קודם עס איז נישט אזוי סאך ווי עס זעהט אויס, נאר איין משוגענער מאכט מער נויז ווי הונדערט נארמאלע.
און נאכדעם. ברסלב איז א שטח הפקר. יעדער משוגענער קען זאגן אז ער איז א ברסלבער און דו קענסט אים נישט אפפרעגן, אבער ביי מיר איז א ברסלבער נאר איינער וואס לערנט און לעבט מיט די לימודים פון רבי נחמן מברסלב.
והשלישית. צו האניג קלעבן די בינען. אויף א ברינקס טראק לאקערן אלע גנבים עס צו כאפן, א גארביטש טראק קענסטו לאזן אפען די טיר מיט די שליסל אינסייד.

@מאראנצןזאפט וויל אז איך זאל באשרייבן מוהרא"ש. קודם קען איך דיר דאך נישט משיג גבול זיין… און בכלל האלט איך נישט פון רעדן פון מענטשן, אויב עפעס, איז נאר אינטערעסאנט צו רעדן פון די סחורה וואס דער מענטש פארקויפט, און פון דעם האב איך שוין אסאך גערעדט, ועוד חזון למועד.

איך מיין אז איך האב אלעס פארענטפערט. ווער עס האט נאך עפעס צו פרעגן זאל אויפהייבן די האנט.