פארשידענע אויסדרוקן אין די אידישע שפראך

לאור מיין אנדערע אשכול וואס איך האב היינט געגרינדעט איבער "חידושים אין אויסדרוקן", גרינד איך יעצט די אשכול פאר אויסדרוקן אין די אידישע שפראך וואס איז שוין באקאנט.

דארט אין יענעם אשכול האב איך געשריבן איבער א חידוש פון א אויסדרוק אויף איינעם וואס האט א קליינע בארד: "א קליינטשיג מים אחרונים בערדל", קען מען צושטעלן צו דעם אנדערע אויסדרוקן וואס איז שוין באקאנט דהיינו: "א קליינע ציגעלע בארד" "א קליין קמץ בערדל".

<a class="postlink" href="http://chasyiddish.blogspot.com/2011/10/chasidish-yiddish-expressions_23.html">http://chasyiddish.blogspot.com/2011/10 ... ns_23.html</a> דא איז דא קעניינאהארע א גאנצע הויפן מיט אידישע אויסדרוקן...

א קמץ בארד

שמואל הלוי

לאור מיין אנדערע אשכול וואס איך האב היינט געגרינדעט איבער "חידושים אין אויסדרוקן", גרינד איך יעצט די אשכול פאר אויסדרוקן אין די אידישע שפראך וואס איז שוין באקאנט.

דארט אין יענעם אשכול האב איך געשריבן איבער א חידוש פון א אויסדרוק אויף איינעם וואס האט א קליינע בארד: "א קליינטשיג מים אחרונים בערדל", קען מען צושטעלן צו דעם אנדערע אויסדרוקן וואס איז שוין באקאנט דהיינו: "א קליינע ציגעלע בארד" "א קליין קמץ בערדל".

נאך אן אויסדרוק: גרויס ווי א טל ומטר אין א קליין סידור'ל...
(לכאורה די אנטיטהעסיס, אדער אנטאנים פון "קידוש לבנה אותיות".)

נ.ב.: דער יצר הרע האט געברענט מורא'דיג שטארק ביי מיר צו קאמענטירן אויף אן אלטן אשכול. הגם ס'איז דא א קאמענטירער פון היינט. און איך האב מיך נישט געקענט גובר זיין אויף איהם/איהר... כאטש ס'איז נישט מוצא חן בעיני עטליכע חשוב'ע ניקס (לכה"פ איינעם וואס כ'ווייס(... 😂 🙄

פריער, עסנדיג אביסל טועמיה לכבוד ליל ששי, טשולענט מיט 'קישקע', איז מיר שווער געווארן, פון וואו נעמט זיך דער אויסדרוק 'קישקע' אויף א שטיקל טשולענט קוגל? וואס האט דער קוגל מיט די קישקעס איינגעשטויסן?

צוליב די זעלבע סיבה וואס געפילטע פיש הייסט געפילטע, די צומאלענע פיש פלעגט מען אריינלייגן אין די הויט פון די פיש און אנפולן די הויט מיט די געמאלענע פיש, איז עס געווען געפילטע פיש.
די מעהל ושאר מרעין... פלעגט מען אריין לייגן אין די קישקע און אנפולן די קישקע מיט די געמישעכטס, ונקרא שמו בישראל קישקע.

אין ארץ ישראל קען מען נאך האבן די אמת'ע קישקע.
דא אין אמעריקא איז נישט לעגאל צו עס פארקויפן.
כ'ווייס נישט צו דו האסט שוין געהערט פון 'העלדזל' דאס אעז די זעלבע געדאנק ווי קישקע נאר אנגעפילט די גארגל פון א הינדל.

שמעקעדיג

פריער, עסנדיג אביסל טועמיה לכבוד ליל ששי, טשולענט מיט 'קישקע', איז מיר שווער געווארן, פון וואו נעמט זיך דער אויסדרוק 'קישקע' אויף א שטיקל טשולענט קוגל? וואס האט דער קוגל מיט די קישקעס איינגעשטויסן?

די נאמען איז געשאפען געווארן דורך א דאקטער וואס האט געמאכט א אטאפסי און געזען א קישקע און עס איז זייער ענדלעך געווען צי די באוויסטע מעהל קיגל, זינט דאן האט עס באקומען דיזן צונאמען

Sent from my VS987 using Tapatalk

ציבעלע-קיגל

א קמץ בארד

וואסי פשט...? נאר, א שפיץ בערדל צוזאמען מיט די וואנצעס זעהט אויס ווי א קמץ...כנלענ"ד

פליקער

שמעקעדיג

פריער, עסנדיג אביסל טועמיה לכבוד ליל ששי, טשולענט מיט 'קישקע', איז מיר שווער געווארן, פון וואו נעמט זיך דער אויסדרוק 'קישקע' אויף א שטיקל טשולענט קוגל? וואס האט דער קוגל מיט די קישקעס איינגעשטויסן?

די נאמען איז געשאפען געווארן דורך א דאקטער וואס האט געמאכט א אטאפסי און געזען א קישקע און עס איז זייער ענדלעך געווען צי די באוויסטע מעהל קיגל, זינט דאן האט עס באקומען דיזן צונאמען

Sent from my VS987 using Tapatalk

ועוד יש לומר: אז אמאל, פאר ס'איז געווען די פלעסטיק אין וואס מ'לייגט אריין די מעהל קוגל, האט מען עס אריין געלייגט אין א קישקע פון א טשיקן אדער א בהמה...!

פון וואו נעמט זיך דער אויסדרוק...קידוש לבנה אותיות....
אזוי גרויס ווי א ...טל ומטר אין א קליין סידור'ל...!

קידוש לבנה זאגט מען ביינאכט, ווען ס'איז טינקל, ברויך מען גרויסע אותיות צו קענען קלאר ליינען.

איז אזוי געווארן אז גרויסע אותיות, רופט מען 'קידוש לבנה' אותיות.

יש לומר: אז 'טל ומטר' שרייבט מען אביסל גרעסער (באלד) ווי די גאנצע ברכה, כדי מ'זאל געדענקען ווען מ'זאגט וואס, אין א קליין סידור'ל זעט עס אויס זייער גרויס.

שטימט? אויב נישט פרעג מיך אפ..

דער דאס

יש לומר: אז 'טל ומטר' שרייבט מען אביסל גרעסער (באלד) ווי די גאנצע ברכה, כדי מ'זאל געדענקען ווען מ'זאגט וואס, אין א קליין סידור'ל זעט עס אויס זייער גרויס.

שטימט? אויב נישט פרעג מיך אפ..

ונהפוך הוא: פונקט פארקערט. אין מיין סידור איז ...ותן טל ומטר"...קלענער ווי די אנדערע ווערטער. און אין א קליין סידור איז עס נאך קלענער... 😂

ווען די ביסט גערעכט, ביסטו גערעכט!

מוז מען איינזעצן, אז ס'איז 'בלשון סגי נהור'...

(כ'האב יעצט אויפגעמאכט יעדע סידור וואס כ'האב אינדערהיים....)

וואס איז פשט פון דער אויסדרוק, אנטלויף (ווער נעלם) ווי דער שד פון ויהי נועם?

ערשטע מאל כ'הער דעם אויסדרוק!
העפענס טו בי עי גוד וואן...

לערן פירוש המלות פון ויהי נועם וועט דיר אי"ה קלאר ווערן.

דער דאס

וואס איז פשט פון דער אויסדרוק, אנטלויף (ווער נעלם) ווי דער שד פון ויהי נועם?

וואס איז די שאלה, עס איז איינע פון צענדליגע אויסדריקן אין די אידישע שפראך. ויהי נועם איז באוויסט צו פארטרייבן שדים.

דער דאס

וואס איז פשט פון דער אויסדרוק, אנטלויף (ווער נעלם) ווי דער שד פון ויהי נועם?

דער דאס: ווייל זאגן ויהי נועם איז א סגולה צו פארטרייבן שדים.
קל וחומר האט שוין געענטפערט. איך בין נאר מפרש זיינע ווערטער... 😂
ס'דא נאך א ווערטל...ער אנטלויפט ווי א שד פון וויירוך...!

ער געפינט זיך דארט ווי גאט אין אדעס.
א שפריכווארט וואס טוט אנדייטן אז דער יעניגער לעבט א טאג אן קיינע שטערונגען.
אין אדעס האט קיינער נישט באלמוטשעט גאט, קיינער האט דארט נישט געבעטן אדער פארלאנגט עפעס פון גאט.

berlbalaguleh

דער דאס

וואס איז פשט פון דער אויסדרוק, אנטלויף (ווער נעלם) ווי דער שד פון ויהי נועם?

דער דאס: ווייל זאגן ויהי נועם איז א סגולה צו פארטרייבן שדים.
קל וחומר האט שוין געענטפערט. איך בין נאר מפרש זיינע ווערטער... 😂
ס'דא נאך א ווערטל...ער אנטלויפט ווי א שד פון וויירוך...!

אפשר בין אלטמאדיש, אבער אז איך גיי נישט פרעגן גיי איך נישט וויסן, זיי אזוי גוט און ערקלער מיך, מה זה וויירוך?

דער דאס

וואס איז פשט פון דער אויסדרוק, אנטלויף (ווער נעלם) ווי דער שד פון ויהי נועם?

חוץ די אלע גוטע פשטים איז דא וואס זאגען נישט ארויס הויך די שמות שדים און ויהי נועם "מחץ יעוף יומם, מדבר באפל יהלוך מקטב ישוד וגו' דאס הייסט זיי ווערען טאקע נעלם

וואס באדייט די נאמען "קנאק יענק'ל" פאר משקה?

היינט געהערט צום ערשטן מאל,

די זאכן וואס מ'בארגט נישט, א גארטל, פען, צינדער, קוואדער, וכד' אזעלכע זאכן וואס מ'באקומט נישט צוריק,

מקבלין דין מן דין ואמרין קדיש!

א באקאנטע אויסדרוק, ווי א שוחט אין די ניין טעג, לעצטענס הער איך א נייע, ווי א גרוש אין די ניין טעג.. עני איידיע וואס דאס קען מיינען?

דער דאס

היינט געהערט צום ערשטן מאל,

די זאכן וואס מ'בארגט נישט, א גארטל, פען, צינדער, קוואדער, וכד' אזעלכע זאכן וואס מ'באקומט נישט צוריק,

מקבלין דין מן דין ואמרין קדיש!

דער דאס: ס'איז פארהאן נאך א פשט. דאס איז מרמז אויף א טשעק. מ'באקומט עס איינער פון אנדער'ן. און צום סוף גייט עס צוריק פון באנק. ומקבלין דין מן דין. ס'האט אסאך חתימות/ענדארסמענטס. ואמרין קדיש. און מ'קען זאגן קדיש נאכ'ן געלט...!

דער דאס

א באקאנטע אויסדרוק, ווי א שוחט אין די ניין טעג, לעצטענס הער איך א נייע, ווי א גרוש אין די ניין טעג.. עני איידיע וואס דאס קען מיינען?

די חתונה געהאטע יונגעלייט האבן כאטש א תירוץ אז זיי דארפען שאוערען לשם מצוה...

דאס איז אן באקאנטע אויסדריק אז מכאפט זיך ניטאמאל אז סאיז נאר אן אויסדריק ''דו מעגסט קערן 'ביז מארגען' סוועט דיר גארנישט העלפען'', פארוואס כאפט מען אן מארגען פארוואס נישט ביז נעקסטע יאר למשל?

ס׳איז דא א שטעכווארט אויף אידיש, בעיקר ביי חב"דס׳קער, אז מ׳רופט אן א מענטש א ׳ילוד׳.
איך האב געקלערט פשט אז מ׳וויל זאגען אויף איינעם אז מער ווי געבוירען געווארען האט ער גארנישט געטוהן אין לעבען.

דער אויסדרוק ׳אויף א ברכה צו מאכען׳ קען זיין מקורו פון דער תרגום אויפ׳ן פסוק ׳הנותן אמרי שפר׳, עיי"ש

Sent from my LG-K373 using Tapatalk

ליטוואק פון בודאפעסט

דער אויסדרוק ׳אויף א ברכה צו מאכען׳ קען זיין מקורו פון דער תרגום אויפ׳ן פסוק ׳הנותן אמרי שפר׳, עיי"ש

Sent from my LG-K373 using Tapatalk

אדער די ברכה להחיות בהם נפש כל חי

אדער יוצר האדם...

ווי א יון און די סוכה

ווי א וועקער אינמיטן ווינטער

ווי אן אתרוג נאך סוכות...!

איינער האט מיר יעצט געשיקט א לינק דא

ליטוואק פון בודאפעסט

איינער האט מיר יעצט געשיקט א לינק דא

מיר איז מורא'דיגע געפאלן "די זאלסט פארלוירן אלע ציינער חוץ פון איינס, און דאס זאל דיר ווייטאן".

ואם בקללות עסקינן, קבלתי מרבותי

״זאלסט איינשלינגען א שירעם און עס זאל זיך דיר עפענען אין בויך״

... פודינו ומצילנוס'וועט דיר נישט העלפן קיין ...!

וואס מאכסטו אזעלכע יעלה'ס...מלשון יעלה תחנונינו...!

ער פרייד זיך אז די מאמע האט איהם געבוירן..

רעדענדיג פון געבוירן ווערן, האב איך אמאל געזען א גוט געדאנק, אז יעדער מענטש האט וואס צו זיין שטאלץ, אז פון מיליאנען זרע איז ער געווען דער געשיקסטער.

ער איז ווערט דאס געלט, ער איז א שאד דאס געלט,

מפי זקן אחד אז אינדערהיים האט מען געטייטשט אז דאס גייט ארויף אויף די געלט וואס די מאמע האט געצאלט עפעס א נאכט בערך ניין חדשים לפני לידתו

וואס האנדלט זיך דא?...

berlbalaguleh

... פודינו ומצילנוס'וועט דיר נישט העלפן קיין ...!

וואס מאכסטו אזעלכע יעלה'ס...מלשון יעלה תחנונינו...!

איר זענט זיכער אז ס'קומט מלשון יעלה תחנונינו?
מיר האט זיך געדאכט אז מ'זאגט אויך יאלן און ס'איז עפעס מלשון יללה.

החוקר

רעדענדיג פון געבוירן ווערן, האב איך אמאל געזען א גוט געדאנק, אז יעדער מענטש האט וואס צו זיין שטאלץ, אז פון מיליאנען זרע איז ער געווען דער געשיקסטער.

א גמרא אויפ'ן פסוק ומספר רובע ישראל

געוואלדיג

ער פרייד זיך אז די מאמע האט איהם געבוירן..

געוואלדיג: דאס ווערטל גייט נאך ווייטער...און נישט קיין פרעמדע פרוי... 😎 😂

וואלווי

וואס באדייט די נאמען "קנאק יענק'ל" פאר משקה?

פאר'חסיד'ישט פון 'קאניאק'