נסיונות און נצחונות. חסידים גייען אין קאלעדש.

די אמת איז אז די עדיוקעישאן וואס די מיידלעך באקומען איז גאנץ נישקשה, און אויף א געשריבענע פארהער קענען זיי זיך פארמעסטן מיט מיידלעך פון די גוי'אישע שולעס. די עיקר deficiency וואס זיי האבן איז אין ליטעראטור. די הצדקה וואס די מוסדות גיבן זיך איז אז די ליטעראטור ביכער זענען נישט כשר. אבער אין די פעלדער פון מאטאמאטיק, שרייבען, גראמאטיק, היסטאריע און אפילו סייענס, גיבן רוב חסידישע שולעס גענוג אז א מיידל זאל קענען אריין גיין אין קאלעדזש אן קיין פראבלעם. יא, די לעוועל פון די ענגלישע שפראך איז גאנץ נידעריג, צוליב דעם וואס מען רעדט כמעט נאר אידיש, אבער איך מיין אז רוב נישט חסידישע און גוי'אישע מיידלעך וואס גייען אריין אין קאלעדזש האבן א לאו לעוועל ענגליש. מען רעדט דאך נישט דא פון גיין אין יעיל, סטענפארד אדער הארטפארד. איין פרוי פון סקווירא רעדט דארט, קען זיין אז אין סקווירא איז אנדערש; דארט לערנט מען נישט. איני יודע.

ביז דא איז די פאזאטיוו, ומכאן ואילך...

די סעקולארער (ענגליש) עדיוקעישאן ביי די יונגלעך איז שרעקליך און גרעניצט זיך מיט פשיעה מצד די עלטערן און די מוסדות. דאס חתונה מאכן א זון מיט אזא שוואכע נאלעדזש איז equivalent צו איבערלאזן א קינד אין א דזשאנגעל אן דעם וואס מען זאל אים ווייזן וועלכע געוויקסן זענען גיפטיג און וועלכע נישט.

בכלל איז די חינוך החרדי פול מיט mixed messages. מען איז מחנך די מיידלעך אז זיי זענען די עקרות הבית, כל כבודה בת מלך פנימה, זיי העלפן די מאן און קינדער לערנען וכו'. דערווייל, אז די מאן זיצט אין לערנט (אדער איז א כלי קדש) מוז די פרוי ארויס גיין ארבייטען, וואס איז געשעהן מיט כל כבודה? כ'האב געמיינט אז א פרוי דארף נאר קענען קאכן און באקן? פון די אנדערע זייט, די מאן איז למעשה די ענדגילטיגע breadwinner, די פרוי ווערט דאך פארנומען פאפן די פאפקארן און נאכן אריין רוקן א פינף שטיק דארף די מאן אויספיגערן ווי אזוי צו מאכן 75 טויזענט א יאר (אין צוגאב צו מעדיקעיד, פודסטעמפ, סעקשאן 8 און טעקס ריטורן). אויב די מאן איז די עיקר ביזנעסמאן און די פרוי די פאפקארן מאשין, דאן פארוואס לערנסטו סעקולארער שטודיעס מיט די מיידלעך און נישט מיט די יונגלעך? שוק די מיידלעך לערנען די ג' באבעס, און לאז די בחורים לערנען ווי אזוי אויס צו שרייבן א טשעק אן 7 גרייזן.

בנוגע גיין נעמען א דעגרי האבן שוין עטליכע דא געשריבן אז אסאך היימישער מענער און פרויען נעמען דעגריס. גערעכט, אבער עס איז נאך אלץ גאר שטארק אראפ געקוקט. 1) א סאטמארער מוסד (אדער עני חסידישע מוסד) וועט נישט ארויסווארפן א היימישע וואס האט גענומען א דעגרי, אבער זיי וועלן נישט אנעמען א פרעמדע וואס האט גענומען א דעגרי. 2) גיי פרעג רוב רבנים אויב זאלסט נעמען א דעגרי און רוב וועלן דיך פרובירן אפ צו רעדן דערפון און אנדערע וועלן דיר אפילו אסר'ן. ווען דער אינגערמאן אדער פרוי גייט זיך שוין יא לערנען, פילן זיי זיך ווי האלבע גוים. 3) די קולטור און די רבנים דיקטעטירן וועלכע דעגריס זענען אקצעפטבאר און וועלכע נישט. אקאונטינג, טעראפי, ספעשל עד, איז גוט. א פסיכילאג, און אן אדוואקאט וועט מען בלית ברירה אולי סובל זיין. אבער וואס איז מיט איינער וואס וויל ווערן א סייענטיסט, א מעדיצינישע ריסערטשער, א ביאלאגיסט, א מאטעמאטישאן, א היסטאריקער, א שרייבער, א ליטערערי פראפעסאר וכדומה, היעלה על הדעת אז מען קען דאס טון אין אונזער סיסטעם? מען וועט דאך אים/איר ארויסשטופן פון די קאמיוניטי ביז יענער וועט ווערן otd און דערנאך וועט מען זאגן "זעהסט? כ'האב געוויסט אז קאלעדזש וועט אים/איר מאכן פאר א כופר!"

די עיקר טענה איז נישט אזוי פיל צו מען לערנט יא אדער נישט גענוג. די עיקר טענה איז פארוואס נעמט מען אוועק די בחירה? ווער גיבט זיי די רעכט? דאס איז געהעריג עשיקת הנפש והחיים! שטייט א יונגערמאן ביי די דריי און צוואנציג און מען זאגט אים "אז דו ווילסט קענסטו גיין אין קאלעדזש, קיינער שטערט דיר נישט". אז ער וויל קען ער גיין? Really? קיין ענגליש האט ער קיינמאל געהעריג נישט געלערנט! קיין היי סקול דעגרי האט ער נישט! קיין געהעריגע שליטה אויף די ענגלישע שפראך! ער האט שוין 3 מיט א האלב קינדער (און א ווייב) צו שפייזן, קליידן און שוקן אין חדר. ער ווייסט כמעט נישט ווי אזוי אומצוגיין אין די סעקולארער וועלט! זיין ווייב מיינט אז ער איז א משומד נאר פארן וועלן גיין אין קאלעדזש! וואס וועלן זיינע עלטערן, שווער און שוויגער זאגן? ווי אזוי וועט מען אים אנקוקען אין שול? וועט מען אנעמען די קינדער אין מוסדות? וועט זיין גיין אין קאלעדזש אפעקטירן זיינע קינדער'ס שידוכים? אבער אויב ער וויל קען ער גיין. יישר כח חרדיזם, פארן זיין אזוי אקאמענדירנד צו אייערע קרבנות!

ממילא, ווען איך הער אזא אינטערוויו מאכט עס מיר פרייליך. עס מאכט מיר פרייליך צו הערן אז מיינע ברודער און שוועסטער זענען מצליח, אז זיי האבן aspirations עפעס אויף צו טון אין לעבן. (פארקערט פון אנדערע וואס פרייען זיך נאר ווען זיי הערן אז איינער איז אויף דראגס אדער האט נישט קיין דזשאב.) אויך מאכט עס מיר פרייליך ווייל עס דערמאנט מיר אז ווי עס גוי'אישט זיך אזוי אידישט זיך. קרבה אל נפשי גאלה, די ישועה איז נאנט. אונזערע קינדער און אייניקלעך וועלן נישט דארפן לעבן אין פוסטע פאלטשקייט. אזוי ווי איחוד פעלד האט געשריבן, מען האלט אין מיטן אוועק שיילן די ב"ש פון חרדיזם.

איינע פון די תירוצים וואס חרדיזם גיבט פאר די הנהגה איז אז עס פעלט נישט אויס א דעגרי צו מאכן פרנסה. והא ראיה, זופניק לעפקאוויטש און עסטרייכער זענען קיינמאל אין קאלעדזש נישט געגאנגן. קודם כל, עס איז זיכער גרינגער צו טרעפן א דזשאב מיט א גוטע graduate degree. אבער נניח אז עס איז נישט גרינגער. און אויב איך וויל א דעגרי ווייל איך לעכץ אויף נאלעדזש און עדיוקעישאן? וואס אויב איך וויל זיין א דאקטאר ווייל איך וויל העלפן אנדערע מענטשן? אדער אפשר וויל איך זיין די סייענטיסט וואס וועט מאכן די נעקסטע היסטארישע breakthrough. פון וואו נעמען זיי די רעכט צו צו נעמען פון מיר די מעגליכקייט צו מאכן אזא decision?

אין מיטן די אינטערוויו זאגט די סקווירא פרוי א געוואלדיגע ליניע, כ'בין נישט זיכער אויב זי אליין האט געכאפט ווי גוט זי האט געזאגט. זי האט גערעדט פון די יונגע יארן אין שולע ווען זי האט אלץ געלעכצט און געדארשט צו קענען, וויסן און פארשטיין. זי פלעגט מקנא זיין די אנדערע מיידלעך אז זיי זענען אזוי צופרידן, זיי פעלט גארנישט, זיי זענען satisfied מיט וואס מען גיבט זיי, ווי גליקליך איז זייער לעבן. איך האב גאר שטארק געקענט איידענטיפייען מיט דער געפיל, אבער עס האט מיר אויך דערמאנט אז מיר זענען למעשה די על ראשי שכנת קל אידן.



.