מיינע מחשבות ביי די ניקולשבורג'ע הדלקה אין בארא פארק

ווי א אלגעמיינע איינוואוינער פון בארא פארק, האב איך זיך באטייליגט נעכטן ביי די הדלקה און פארנט פון ניקלשבורג'ע ביהמ"ד, אויף 16 און 49, געגאנגען בין איך, נישט מיט קיין ספעשיל געפילן, ל"ג בעומר, מוצ"ש, אביסל פארברענגען, פארוואס נישט, אבער אהיימגעגאנגען בין איך א שבר כלי... איך בין געוואר געווארן אז וויפיל פארקריפעלטע נשמות כ'האב געמיינט עס דרייען זיך ארום, איז עס כפלי כפלים. בחור'לעך, איינער הארט פאר'ן גליטשען, אינמיטן, נאכ'ן גליטשען, ס'כאפט א שרעק, כמעט אלעס פון היימישע שטיבער, דער ניקולשבורג'ער האט אזוי געטאנצן דארטן מיט די חברה דעם "ועמך כולם צדיקים", אבער איך האב זיך געצווייפעלט צו די ווערטער זענען פאסענדע... וויפיל טרערן האט מען שוין פארגאסן אויף די אלע נשמות וואס מען טאנצט פאר זיי "ועמך כולם צדיקים", וויפיל הארץ עסענישען האט שוין אפגעקאסט וועגען די אלע נשמות וואס מען טאנצט פאר זיי "ועמך כולם צדיקים", וויפיל חרפות און בושות עלטערן נעמען איין מדי יום ביום וועגען די אלע נשמות וואס מען טאנצט פאר זיי "ועמך כולם צדיקים", וויפיל געלט קאסטן אפ די אלע נשמות וואס מען טאנצט פאר זיי "ועמך כולם צדיקים", און וויפיל חילול שם שמים האבן זיי שוין אנגעמאכט די אלע נשמות וואס מען טאנצט פאר זיי "ועמך כולם צדיקים", וויפיל פחד און שרעק האבן זיי שוין אנגעזייעט ביי אונז, מורא האבענדיג פאר די עתיד פון אונזערע קינדער, אז זאלן ח"ו נישט אויסזען ווי די אלע נשמות וואס מען טאנצט פאר זיי "ועמך כולם צדיקים".

און ווי אינמיטן א חלום, אדער א פאר'דמיונ'טער משל, האט ביי מיר אויסגעזען די פאקט, ווי איך האב מיך דערזען שטיין נעבן א טאטען וואס זיין זון איז אויך נעבעך איינע פון די נשמות, אזוי זוכענדיג פאר זיין פארלוירענעם זון, אפשר וועט ער אים טרעפן דארטן טאנצען, דער פסוק "הבן יקיר לי... מדי דברו בו... על כן המו מעי..." האט ווי מיט רשעות מיר געריסען ביים הארץ, און אזוי נאך שטיק צייט ווי איך זע דער רחמנות'דיגער טאטע דרייט זיך רעכטס לינקס מזרח מערב, און ער טרעפט נישט זיין זון, האט זיך ווי א אינסטינקט ארויסגעגליטש פון מיין מויל די ווערטער פונ'ם חכם און מלך שלמה "אקומה נא ואסובבה בעיר בשוקים וברחובות אבקשה את שאהבה נפשי בקשתיו ולא מצאתיו..." און מער ווי איך האב באטראכט די ווערטער ווי א פיוטישער משל, האב איך עס געזען אלס א פיינפולע נבואה.... איך האב דאס נישט ווייטער געקענט צוזען, האב איך זיך פארקירעווערט צו דעם אנדערן זייט פונ'ם עולם, און ווי אן אויסגערעכנטע אקט, זע איך יענמ'ס זון שפאצירט אדורך פארנט פון מיר, מיט א בלויזן קאפ, א פליסיגען יידיש, און מיט א שמייכעל פון אויער ביז אויער, אייזערנע צוואנגען האבן מיר צוריקגעהאלטן פון גיין לויפן צום דעם פאר'אבל'טן טאטן, וואס דער רחמנות מאב על הבן לאזט נישט נאך ביי אים, און ער זוכט נאך מיטן גאנצען התלהבות, און אים גיין זאגן, דארטן איז ער, דארטן איז דיין באליבטער וואס דו זוכסט אזוי שטארק, און כ'בין געווען מסופק אויף וואס איך זאל מער רחמנות האבן, אויף דעם זוכעניש פונ'ם טאטן, אדער אויפן צוריסען הארץ וואס דער טאטע וועט האבן ווען ער וועט דערזען ווי זיין זון קוקט נעבעך אויס... כ'האב זיך געפרעגט: אויף אים דארף מען אויך זינגען "ועמך כולם צדיקים"...??

ווען מען זאל ווען צוזאמנעמען די אלע טרערן פון די אלע טאטעס און מאמעס פון די פארקריפלטע נשמות, וואלט מען דערטראנקען געווארן, אדער ווען מען זאל ווען צוזאמנעמען דאס בלוט וואס רינט פון די צובראכענע הערצער פון די די טאטעס און מאמעס פון די אלע נשמות, וואלט 16 און 49 אויסגעזען ווי א שלאכט הויז, אויב נישט ווי א שלאכט פעלד, אנשטאט צוזאמנעמען די אלע נשמות, און טאנצען מיט זיי "ועמיך כולם צדיקים", דארף מען צוזאמנעמען די טרערן און בלוט וואס עס גיסען זיך פון די עלטערען, און זינגען מיט זיי עפעס א פאר'אבל'טן ניגון "קול דמי אביך ואימיך צועקים, אליך, ועליך"...

כ'האב שוין נישט געזען קיין טענץ קיין מוזיק, קיין גארנישט, כ' האב זיך געשפירט די זעלבע ווי כ'האב זיך געשפירט נאכדעם וואס כ'האב באזוכט אושביץ, א פאלוירענקייט, צובראכן, דערשראקן פון די אלע חזיונות, און אויפ'ן וועג אהיים האב איך ווי פון זיך אליינס אנגעהויבען אונטערברימען יו"ט ערליכ'ס ניגון, כ'האב געווארט און געווארט... כ'האב געזוכט און געזוכט... און דורך אויס מיין שלאפלאזע נאכט, האב איך נאס געמאכט מיין קישען, און ביי שחרית כוותיקין האב איך נאס געמאכט מיין טלית, און אנדערש ווי יעדן שחרית וואס די ווערטער פון דוד'ן "בחורים וגם בתולות, זקנים עם נערים, יהללו את שם ה' "... דינען פאר מיר ווי א אויסדריק פון לויב, וואס פון עקסטאז און התפעלות שריי איך צו די בריאה קומטס צוזאמען און זען די וואונדער און גרויסקייט, און איינציגקייט פון אונזער גאט, האט עס היינט געדינט פאר מיר ווי הארצריינסענדע תפלה, א בקשה צו די בחורים, א תחינה צו די בתולות, און מיט הארץ זיך געבעטן ביי די זקנים עם נערים, איך בעט ענק מיט רחמנות, יהללו את שם ה', לויבטס גאט, דינטס גאט, האטס רחמנות אויף גאט, ער שטייט נעבעך א אויסגעשפילטער, קיינער קוקט אים נישט אן, קיינער פרובירט אפילו נישט עם צופרידען שטעלן, איך בעט ענק, יהללו את שם ה'... גענוג מיט די שפיכת דמים, און גענוג מיטן מצער קוב"ה, און מיין בקשה האט זיך געוואנדען צום בורא עולם, רבון העולמים, האסט באשאפן א גאנצע וועלט, און אלעס דאנקט דיר, אלע פארשטייען דיין חסד דיין געטליכקייט, תנינים וכל תהומות, אש, וברד, שלג וקיטור... החיה וכל בהמה, רמש וצפור... בעט איך פון דיר גאט ברוך הוא, די בחורים וגם בתולות, און די זקנים עם נערים, זאלן אויך פארשטיין, און מ'זאל פון זיי אויך הערן דעם לויב פון הודו על ארץ ושמים... און איך בעט דיר טאטע, זיי דיך שוין נישט אזויפיל מצער, וירם קרן לעמו, תהלה לכל חסידיו, עם ישראל, עם סגולה, בית יעקב, די אלע זענען ריינע מושגים, וואס זענען במשך די צווי טויזנעט ביטערע יאר געווארען פארשמירט, פארפלעקט, נאך אביסל וועט מען עס שוין נישט דערקענען, בורא עולם ברענג אונז צוריק, וירם קרן לעמו...

און מיין החלטה נאך דעם אלעס איז געוועזן, און לאז זיך אפ פון די וועלט, און וועל זיך זעצן ביי מיין ווינקעל, נישט קוקן אויף קיינעם. לערנען, דאווענען, חקרנ'ן קוב"ה'ס איינציגקייט, און פארגעסן פונ'ם באשאף וואס דער בורא עולם האט באשאפן דעם זעקסטען טאג, דעם זינדיגען מענטש, דער מענטש וואס האט באקומען דעם ציווי פון גאט: אדם, איך באשאף דיר, אבער, "תן דעתך שלא תקלקל ותחריב את עולמי" [קהלת רבה פ"ז], און ער לאכט פון דעם און קימערט זיך נישט צו די תנאים וואס זיין באשאפער האט זיך אויסגענומען מיט אים, און מיינע החלטות ענדלען אין די החלטות וואס שואה איבערלעבער האבן געמאכט נאך זייער טראומא וואס זיי זענען אדורך, און פונקט ווי זיי, האב איך פאלוירען טראסט אין שמייכלדיגע מענטשן, און די שמייכעל פון מיין קליינע בן זכר, קוק איך היינט אן ווי א שפיז אין הארץ, פארואס זאל איך גלייבען אין דיין שמייכעל... יענער ביים הדלקה האט אויך געשמייכלט... און דער געוויין פון א תינוק הצריך לאמו אנשטאט עס זאל אויפוועקן געפיל, מאכט עס מיין הארץ שטייפער און שטייפער, דו וויינסט ווען דו ביסט יונג, און איך וויין ווען די ווערסט עלטער, און ביי מיין געוויין האסטו נישט קיין רחמנות, זאל איך אויף דיין געוויין יא רחמנות האבן, רחמנות איז נאר מאב על הבן, מבן על האב איז קיין רחמנות נישט פארהאנען???

מיינע טרערן האבן זיך אויסגעלאזט, כ'האב נאך אסאך ארויסצוגעבן, עוד חזון למועד.

דאס הארץ רייסט! די אויגען זענען נאס!!

אוי מי יתן לנו???

בד"וו איז דא אפשר ווי מקען זעען א קליפ פון די הדלקה?

יא דא

זייער שטארק און הארציג ארויסגעברענגט.
איך האב נאך די מערסטע רחמנות אויף די צושאסענע און צובראכענע נשמות, זיי ווייסן נעבעך נישט פון ווי צו נעמען סיפוק, און זיכען און זיי פאלן נאך טיפער אריין אין דופרעסיע.
אינמיטן שרייבסטו אז דו האסט איהם געזעהן זיך דרייען מיט א שמייכעל פון איין זייט אויער צום צווייטן,
דערמאנסט מיך פון איינעם וואס איך האב געזעהן פאר פורים וואקען מיטן אשת חיל זיך אנכאפענדיג מיט א קשר של קיימא (-אזוי האב איך געמיינט) "לאכענדיג".
א קארגע חודש דערנאך איז שוין דערנאך.....
ווען איינער דארף ארויסווייזן און ארויפלייגען א שמייכעל איז עס די גרעסטע סימן אז אינערווענדיג איז ער א שבר כלי

נישט בחינם האט זיך א איד אויסגעדרוקט 'די חגיגה אין ניקלשבורג איז מעין פון מירון'...

ונבנתה העיר

נישט בחינם האט זיך א איד אויסגעדרוקט 'די חגיגה אין ניקלשבורג איז מעין פון מירון'...

גוט אז איך בין למעשה נישט געפארן, רח"ל זען ניקלשבורג און ארה"ק, און נאכדרצו אויף אזא גרויסען פארנעם, חס מלהזכיר...

לויט ווי איך פארשטיי ציסטו נישט קיין שום מסקנות פון דיין נעכטיגע איבערלעביניש, סך הכל פרובירסטו ארויסצוברענגן אויף פען און פאפיר דיינע אינערליכע געפילן, און איך מיז דיר גראטילירן אז דו האסט געמאכט א מורא'דיגע דזשאב. האסט אונז אלע גענומען אויף א שרעקעדיגע און טרויעריגע רייד.

אבער לאמיר נעמען א מינוט און ארויסקריכן פון די באקס און עס אנקוקען פון די שטאנדפונקט פון אן אינדערויסענדע. לאמיר פרובירן צו טראכטן ווי אזוי קוקט עס אויס פון אויבן אין הימל. (איך ווייס נישט בעצם, איך נוץ נאר מיין כח הדמיון).

פון איין זייט איז טאקע דא די פארפייניגטע עלטערן, זיי מאכן מיט אזוי פיל, ימ'ן פון טרערן און נהרות פון בלוט גיסט זיך פון זיי.

ווער קימערט זיך מיט זיי, ווער געט זיי חיזוק, ווער דערהאלט זיי ביים לעבן? די ענטפער איז פשוט, און די רשימה איז לאנג. די באשעפער, די תורה, זייער אמונה, די קאמיוניטי, די אסטאבלישמענט גיבט זיי לעגיטימאציע, די משפחה גיבט זיי עמאושענעל שטיצע, דאס בעסמעדריש גיבט זיי א פלאץ צו אטעמען, זיי זענען א חלק פון א סאסייעטי, און ועל כולם האבן זיי א געוויסן וואס מאכט זיי פילן גוט מיט אזעלכע בארואיגונגס ווערטער ווי "מען קומט אפ אויף דער וועלט" וכדומה.

יא דאס פארמינערט נישט זייער פיין, און עס פארקלענערט נישט אונזער חיוב צו האבן פולע מיטלייד מיט זיי.

פון די אנדערע זייט שטייען די קינדער, בחורים וגם בתולות, פון אלע שיכטן און קרייזן. מען האט זיי נעבעך גענומען און אריינגעווארפן אין דעם וועלט אריין, דער שווערע פארפלאגטע וועלט אן די נויטיגע וואפן זיך צו קענען ספראווען מיטן שונא.

מען האט זיי באראבעוועט זייער עולם הבא און זייער עולם הזה.

מען האט זיי מחנך געווען אז אויב זיי גלייבן נישט אין אלעס און אין אלעם וועלן זיי זיין פארשטויסן לנצח נצחים, אבער מען האט זיי נישט געלערנט וואס און וויאזוי צו גלייבן.

מען האט זיי געלערנט אז שקר אין לו רגלים, אבער געזעהן האבן זיי ווי אלעס שטייט אויף שקר.

מען האט זיי געלערנט דעם דרך האמת, און אלע אנדערע דרכים זענען כפירה, אבער פארשטאנען האבן זיי אז אלעס איז די זעלבע.

את אשר התרת היום אסרת למחר, ואת אשר אסרת לאחיך התרת לך.

בקיצור, קיין רוחניות האט מען זיי נישט געגעבן, און גשמיות האבן זיי אויך נישט. ווייל טאג און נאכט דרייען זיי זיך ארום מיט טענות און געפילן פון חרטה.

ימ'ן פון טרערן האבן זיי פארגאסן, און טייכן פון בלוט גיסט זיך פון זייער הארץ.

ווער קימערט זיך מיט זיי? ווער גיבט חיזוק פאר די קינדער? ווער דערהאלט אונזער עתיד ביים לעבן? ווער גיבט זיי א האג און זאגט זיי איי לאוו יו בראו, ענד גאד לאווס יו טו????

נישט די באשעפער וועם זיי קענען נישט, נישט די תורה וואס מען האט זיי נישט געלערנט, נישט די אמונה וואס זיי האבן נישט, נישט די קאמיוניטי וואס האט זיי אויסגעשפיגן ווי אן אויסגעקייטע באבל גאם, נישט די אסטאבלישמענט וואס האט מחליט געווען אז זיי מוז מען מרחק זיין צו ראטעווען די ריינע ראסע, נישט די משפחה וואס שעמט זיך מיט זיי, נישט דאס בעסמעדרעש וואס פארגינט זיי ניטאמטל א שלינג קאווע און א געשמאקע שמועס, און נישט די סאסייעטי וואס ווייסט נישט ווי אזוי זיך צו ספראווען מיט זיי.

ווער יא? ווער קערט יא פאר זיי? ווער גיבט נאך האפענונג אז עס איז נאך דא א פיוטשער פאר זיי? ניקעלשבורגער רבי, ר' יואל ראטה, ר' מוטה פראנק, ליפא, מיכאל, נאך אפאר געציילטע צדיקים און דו און איך.

יא, לאמיר זיך אפווישן די טרערן, לאמיר אפלאזן די ציבראכענע עלטערן, זיי האבן ווער זאל זיי מחזק זיי און אקצעפטירן, לאמיר אריין גיין אינעם רעדל און אנכאפען די הענטעלעך פון אונזערע ברודער און טאנצען צוזאמען.

אבינו שבשמים, אבינו שבשמים, אבינו שבשמים, שבשמים....

יא, ער איז מיט אונז און ער האט אונז ליב אן אהבה שאינה תלויה בדבר.

פונקט היינט ביי שמונה עשרה איז מיר איינגעפאלן א מורא'דיגע קושיא, מ'זאגט השיבה שופטינו כבראשונה ויועצינו כבתחילה והסר ממנו יגון ואנחה, וואו קומט אריין די יגון ואנחה דא? וואס האט יגון ואנחה מיט דעם וואס מ'בעט צוריקצוקערן אונזער שופטים ווי אמאל?
נאר איך מיין אז מ'קען זאגן, מ'בעט השיבה שופטינו כבראשונה ויועצינו כבתחילה, ווייל פון אונזער היינטיגע שופטים ושוטרים האבן מיר נאר יגון ואנחה, און פארדעם בעט מען והסר ממנו יגון ואנחה ומלוך עלינו אתה לבדך, טאקע נאר דיר אליין ווייל דו ביסט בחסד וברחמים בצדק ובמשפט.

smartinof
בעט בורא עולם זאל דיר מנחם זיין, פארדינסט דיר בקרב כלל ישראל א נחמה בקרוב, המתאבל על אחת מחורבות ירושלים זוכה ורואה בנחמה.
ער איז גענוג גרויס דיר אריינצושיינען אין שכל א ליכטיגקייט זאלסט פארשטיין טיפער און טיפער........

געפילטע פיש

פונקט היינט ביי שמונה עשרה איז מיר איינגעפאלן א מורא'דיגע קושיא, מ'זאגט השיבה שופטינו כבראשונה ויועצינו כבתחילה והסר ממנו יגון ואנחה, וואו קומט אריין די יגון ואנחה דא? וואס האט יגון ואנחה מיט דעם וואס מ'בעט צוריקצוקערן אונזער שופטים ווי אמאל?
נאר איך מיין אז מ'קען זאגן, מ'בעט השיבה שופטינו כבראשונה ויועצינו כבתחילה, ווייל פון אונזער היינטיגע שופטים ושוטרים האבן מיר נאר יגון ואנחה, און פארדעם בעט מען והסר ממנו יגון ואנחה ומלוך עלינו אתה לבדך, טאקע נאר דיר אליין ווייל דו ביסט בחסד וברחמים בצדק ובמשפט.

העי, דאס איז מיינס... שוין איינגעפאלן א שטאק מיט יארן צוריק...
נאר איך פארשטיי נישט וואס ווילסטו ארויסברענגען דערמיט בנוגע דעם ענין פון דעם אשכול?

smartinof סקוקט אויס אז די טראכסט די רוב וואס האט יא קאפל און לאנגע פיאות דרייען זיך ארום פרייליך מלא סיפוק. כמיין סאיז נישט אזוי.
ביי אונדז אין ישיבה איז געווען א שיינע צאל וואס האט געפיסטעוועט.

שמעקעדיג

נאר איך פארשטיי נישט וואס ווילסטו ארויסברענגען דערמיט בנוגע דעם ענין פון דעם אשכול?

לויט ווי איך פארשטיי האט ער זיך באצויגן צו די חלק פון מיין תגובה וואס באציט זיך צו די פיין פון די קינדער, עיי"ש. אויב איך בין נישט גערעכט, פארעכט מיך , געפילטע.

שמעקעדיג

געפילטע פיש

פונקט היינט ביי שמונה עשרה איז מיר איינגעפאלן א מורא'דיגע קושיא, מ'זאגט השיבה שופטינו כבראשונה ויועצינו כבתחילה והסר ממנו יגון ואנחה, וואו קומט אריין די יגון ואנחה דא? וואס האט יגון ואנחה מיט דעם וואס מ'בעט צוריקצוקערן אונזער שופטים ווי אמאל?
נאר איך מיין אז מ'קען זאגן, מ'בעט השיבה שופטינו כבראשונה ויועצינו כבתחילה, ווייל פון אונזער היינטיגע שופטים ושוטרים האבן מיר נאר יגון ואנחה, און פארדעם בעט מען והסר ממנו יגון ואנחה ומלוך עלינו אתה לבדך, טאקע נאר דיר אליין ווייל דו ביסט בחסד וברחמים בצדק ובמשפט.

העי, דאס איז מיינס... שוין איינגעפאלן א שטאק מיט יארן צוריק...

וואלסט געדארפט ארויסנעמען א פאטענט אויף דעם, יעצט איז טו לעיט און טו בעד!

שמעקעדיג

נאר איך פארשטיי נישט וואס ווילסטו ארויסברענגען דערמיט בנוגע דעם ענין פון דעם אשכול?

ס'מיר איינגעפאלן און כ'האב געזוכט וואו איך קען עס אריינלייגן... שטערט דיר?

ערענסט גערעדט, איז הוגה קולע אל השערה.

הוגה

לויט ווי איך פארשטיי האט ער זיך באצויגן צו די חלק פון מיין תגובה וואס באציט זיך צו די פיין פון די קינדער, עיי"ש.

ניקעלסבורג טוט אויף א געוואלד... אבער ווי איז אריינגעקומען די קאטען-קענדי?

איך בין שנעל אוועק מיט מיינע קינדער פון דארט, פאר זיי בעטן מיר צו שטיין אין די לאנגע ליין...

אן אוועקנמען פון מאטי יונגרייז קרעדיט מיין איך אז למעשה ווערט ער נתחזק פון די בחורים ער איז אפטער אלל א שומרים מעמבער וואס וואלט קיינמאל ניש געהאט א שול ווען נישט ער פארקקויפט זיך אלס מקרב ומחזיר בתשיב

בעל הבית

אן אוועקנמען פון מאטי יונגרייז קרעדיט מיין איך אז למעשה ווערט ער נתחזק פון די בחורים ער איז אפטער אלל א שומרים מעמבער וואס וואלט קיינמאל ניש געהאט א שול ווען נישט ער פארקקויפט זיך אלס מקרב ומחזיר בתשיב

דאס גייט אריין אין די זעלבע גדר ווי די ספרים הקדושים זאגן בנוגע צדקה, אז עס איז פונקט אזא מצוה עס צו טון שלא לשמה, ווייל די מקבל האט פונקט אזא הנאה פון די געלט. וכן הדין הכא.

אמת למעשה טוט ער אוף אבער עס איז א אינטערסאנטע פאקט אז א רעבישע איינקל וואס קען האבן א געהעריגע שול וועט קיינמאל נישט מקרב זיין ציבראכאנע וואס פעלט מיר אויס וועט ער שרייען דא זאל זיין א הענג אויט א נארמאלע רביש איינקל אדער שיינע איד וועט ווארפן וועם עס שמעקט עם נישט נאר ליפא און אזאלכע וואס האבן נישט די נארמאלא רצון צו זיין שיינע אידן זענעןם מקרב

And your point is?

נישט קריטיק אויף ניקלשוברג נאר ענדערש אויף די וואס כבוד עצמם הם דורשים

דייטל

smartinof
בעט בורא עולם זאל דיר מנחם זיין, פארדינסט דיר בקרב כלל ישראל א נחמה בקרוב, המתאבל על אחת מחורבות ירושלים זוכה ורואה בנחמה.
ער איז גענוג גרויס דיר אריינצושיינען אין שכל א ליכטיגקייט זאלסט פארשטיין טיפער און טיפער........

און מיינע אויגען איז "אהבת ישראל" זייער א אויבערפלעכליכע זאך, נישט באזירט אויף קיין שום מחשבה אדער עמקות, בלויז א געפיל וואס א טייל מענטשען, צאמגעציילטע צו די יידישע רעליגיע בויען זיך דאס אויף במשך זייער לעבן, און אפשר אפילו מיט זייער שיינע פיוטישע הסברים, אבער עס בלייבט נאך אלס א געפיל, והא ראי', די אלע וואס טאנצען און ליבען זיך מיט די אלע פארקריפלטע נשמות, ומענתם בפיהם אני אוהב יהודי, ליבען זיי זיך אויך אזוי מיט די אלע ראדיקלע עקסטרעמע חסידים אדער ישיבישע חברה, די אלע שפראכען מיט וואס זיי באנוצען זיך אויף די נשמות, ניצען זיי אויך אויף די פרימע פון דעם יידישען פאלק???? [עס מיר טרעפן אזא איינעם, האב איך אים ליב אהבת נפש...] נניח אז די התנהגות און די צוגאנג צו לעבן פון די פרומע ראדיקאלע עקסטרימיסטען איז נישט ריכטיג, איז דען די התנהגות פון דעם מרבה ניאוף א בעסערער?? איך האב נאך נישט געטראפען דעם חבדסקר שליח, וואס איז מלא געפיל פאר דעם ספק ישראל, ספק ממזר, ספק גוי וכו וכו, זאל האבן דעם זעלבען געפיל,פאר פרומען סאטמער'ן ייד [כדוגמת פילופ], כ'האב נאך נישט געטראפ'ן דעם ברסלב'ן משפיע, וואס איז מקרב און מחזק יעדען מוציא ש"ז, זאל האבן דעם זעלבן געפיל פון אהבת ישראל, פאר דעם ייד וואס שרייט אז א מוציא ש"ז איז שוין א פארפאלענער, און דער וואס איז מקרב מחללי שבתות זאל האבן דעם זעלבן געפיל פון אהבה ליהודי צו דעם ייד וואס שרייט שבת, וויבאלד עס איז א געפיל קען מען עס דרייען אויף וועלכן ריכטונג סלאזט זיך, און פארשטייט זיך אז מען צילט צו דעם ריכטונג וואס איז די באטעמסטע פאר'ן מענטש, אהבת ישראל וואלט איך פארטייטשט אהבת עצמו שהוא מבני ישראל...

דער הסבר איז פשוט. דער אפגעפארענער טרעט נישט אויף א מענטש׳ס אייגענע געפילן, נאר אויף זיינע רעליגיעזע. ער טרעט אויפן באשעפער. אויב זאגט אהבת ישראל אז מען דארף אים דאך ליב האבן, הייסט עס דאך אז דער באשעפער, די רעליגיע, איז מוותר אויף דעם וואס יענער טשעפעט איר. אבער די אנדערע וואס דו האסט אויסגערעכנט, די שטערן דאך א מענטש בגשמיות, אויף דעם דארף מען שוין שווער הארעווען צו האבן די פולע מאס אהבת ישראל. (פאר א אמת׳ן ערליכן איד וועט אנקומען גרינגער צו פארקוקן אויף זיינע גשמיות׳דיגע שטערונגען, לעומת זה ליב האבן א פורק עול וועט אים זיין פיל שווערער).

הוגה

לויט ווי איך פארשטיי ציסטו נישט קיין שום מסקנות פון דיין נעכטיגע איבערלעביניש, סך הכל פרובירסטו ארויסצוברענגן אויף פען און פאפיר דיינע אינערליכע געפילן, און איך מיז דיר גראטילירן אז דו האסט געמאכט א מורא'דיגע דזשאב. האסט אונז אלע גענומען אויף א שרעקעדיגע און טרויעריגע רייד. אבער לאמיר נעמען א מינוט און ארויסקריכן פון די באקס און עס אנקוקען פון די שטאנדפונקט פון אן אינדערויסענדע. לאמיר פרובירן צו טראכטן ווי אזוי קוקט עס אויס פון אויבן אין הימל. (איך ווייס נישט בעצם, איך נוץ נאר מיין כח הדמיון).
פון איין זייט איז טאקע דא די פארפייניגטע עלטערן, זיי מאכן מיט אזוי פיל, ימ'ן פון טרערן און נהרות פון בלוט גיסט זיך פון זיי.
ווער קימערט זיך מיט זיי, ווער געט זיי חיזוק, ווער דערהאלט זיי ביים לעבן? די ענטפער איז פשוט, און די רשימה איז לאנג. די באשעפער, די תורה, זייער אמונה, די קאמיוניטי, די אסטאבלישמענט גיבט זיי לעגיטימאציע, די משפחה גיבט זיי עמאושענעל שטיצע, דאס בעסמעדריש גיבט זיי א פלאץ צו אטעמען, זיי זענען א חלק פון א סאסייעטי, און ועל כולם האבן זיי א געוויסן וואס מאכט זיי פילן גוט מיט אזעלכע בארואיגונגס ווערטער ווי "מען קומט אפ אויף דער וועלט" וכדומה.
יא דאס פארמינערט נישט זייער פיין, און עס פארקלענערט נישט אונזער חיוב צו האבן פולע מיטלייד מיט זיי.
פון די אנדערע זייט שטייען די קינדער, בחורים וגם בתולות, פון אלע שיכטן און קרייזן. מען האט זיי נעבעך גענומען און אריינגעווארפן אין דעם וועלט אריין, דער שווערע פארפלאגטע וועלט אן די נויטיגע וואפן זיך צו קענען ספראווען מיטן שונא.
מען האט זיי באראבעוועט זייער עולם הבא און זייער עולם הזה.
מען האט זיי מחנך געווען אז אויב זיי גלייבן נישט אין אלעס און אין אלעם וועלן זיי זיין פארשטויסן לנצח נצחים, אבער מען האט זיי נישט געלערנט וואס און וויאזוי צו גלייבן.
מען האט זיי געלערנט אז שקר אין לו רגלים, אבער געזעהן האבן זיי ווי אלעס שטייט אויף שקר.
מען האט זיי געלערנט דעם דרך האמת, און אלע אנדערע דרכים זענען כפירה, אבער פארשטאנען האבן זיי אז אלעס איז די זעלבע. את אשר התרת היום אסרת למחר, ואת אשר אסרת לאחיך התרת לך. בקיצור, קיין רוחניות האט מען זיי נישט געגעבן, און גשמיות האבן זיי אויך נישט. ווייל טאג און נאכט דרייען זיי זיך ארום מיט טענות און געפילן פון חרטה.ימ'ן פון טרערן האבן זיי פארגאסן, און טייכן פון בלוט גיסט זיך פון זייער הארץ.ווער קימערט זיך מיט זיי? ווער גיבט חיזוק פאר די קינדער? ווער דערהאלט אונזער עתיד ביים לעבן? ווער גיבט זיי א האג און זאגט זיי איי לאוו יו בראו, ענד גאד לאווס יו טו????
נישט די באשעפער וועם זיי קענען נישט, נישט די תורה וואס מען האט זיי נישט געלערנט, נישט די אמונה וואס זיי האבן נישט, נישט די קאמיוניטי וואס האט זיי אויסגעשפיגן ווי אן אויסגעקייטע באבל גאם, נישט די אסטאבלישמענט וואס האט מחליט געווען אז זיי מוז מען מרחק זיין צו ראטעווען די ריינע ראסע, נישט די משפחה וואס שעמט זיך מיט זיי, נישט דאס בעסמעדרעש וואס פארגינט זיי ניטאמטל א שלינג קאווע און א געשמאקע שמועס, און נישט די סאסייעטי וואס ווייסט נישט ווי אזוי זיך צו ספראווען מיט זיי.
ווער יא? ווער קערט יא פאר זיי? ווער גיבט נאך האפענונג אז עס איז נאך דא א פיוטשער פאר זיי? ניקעלשבורגער רבי, ר' יואל ראטה, ר' מוטה פראנק, ליפא, מיכאל, נאך אפאר געציילטע צדיקים און דו און איך.
יא, לאמיר זיך אפווישן די טרערן, לאמיר אפלאזן די ציבראכענע עלטערן, זיי האבן ווער זאל זיי מחזק זיי און אקצעפטירן, לאמיר אריין גיין אינעם רעדל און אנכאפען די הענטעלעך פון אונזערע ברודער און טאנצען צוזאמען.
אבינו שבשמים, אבינו שבשמים, אבינו שבשמים, שבשמים....
יא, ער איז מיט אונז און ער האט אונז ליב אן אהבה שאינה תלויה בדבר.

פארוואס אז כדי צו בארעכטיגען עטליכע הינדערט יונגטליכע - וואס ע״פ רוב איז זייער גאנצע שטארקייט נישט מער ווי זייער שוואכקייט אז זיי האבן זיך נישט געקענט גובר זיין אויפן תאווה - דארפסטע באשמיצען גאנץ כלל ישראל און זייער בתי חינוך און זייערע מנהיגים?!

לאז געמאכט, מיר אלע ווייסען אז איז דא דראפ-אטס, עס איז א זאך וואס גייט שוין פון ווען מען האט געגעבן די תורה,
מיר אלע ווייסען אז עס איז דא היציגע טיען עידשערס וואס האבן פראבלעמן, עס גייט אין די גאנצע וועלט זייט ציווילעזאציע איז באשפן געווארען,
ברענג נישט אראפ גאנץ יודשקייט כדי צו בארעכטיגען די פאר פארצענט - צו זיי זענען גערכט אדער נישט איז אירעליווענט - אבער דאס איז זיכער אז זייער התנהגות מינערט נישט קיין כי הוא זה די ערך פון אונזער לייף סטייל/חשיבות/תורה,

ער בארעכטיגט? ער רעדט סך הכל פון זייער ווערן אויסגעשפיגן פון זייער קאמיוניטי, משפחה, וואס ווייסט נישט ווי אזוי זיך צו ספראווען מיט זיי.

און זייט ווען פארן זיי אפ פון תאוות? דו קענסט נישט א שיינע פאר פעסטע בעלי תאוה וואס זענען נישט אפגעפארן? פון תאוות פארט מען נישט אפ. דאס זענען געווענליך קינדער וואס אונזער ישיבה סיסטעם האט נישט קיין פלאץ פאר זיי, זיי זענען נישט געקנאטן פון די טייג וואס קען זיצן איבער די גמרא א גאנצע טאג, און וויבאלד מיר האבן נישט די מוסדות פאר די סארט ווערן זיי ליידער פארפאלן אין די גאס.

smartinof

דייטל

smartinof
בעט בורא עולם זאל דיר מנחם זיין, פארדינסט דיר בקרב כלל ישראל א נחמה בקרוב, המתאבל על אחת מחורבות ירושלים זוכה ורואה בנחמה.
ער איז גענוג גרויס דיר אריינצושיינען אין שכל א ליכטיגקייט זאלסט פארשטיין טיפער און טיפער........

און מיינע אויגען איז "אהבת ישראל" זייער א אויבערפלעכליכע זאך, נישט באזירט אויף קיין שום מחשבה אדער עמקות, בלויז א געפיל וואס א טייל מענטשען, צאמגעציילטע צו די יידישע רעליגיע בויען זיך דאס אויף במשך זייער לעבן, און אפשר אפילו מיט זייער שיינע פיוטישע הסברים, אבער עס בלייבט נאך אלס א געפיל, והא ראי', די אלע וואס טאנצען און ליבען זיך מיט די אלע פארקריפלטע נשמות, ומענתם בפיהם אני אוהב יהודי, ליבען זיי זיך אויך אזוי מיט די אלע ראדיקלע עקסטרעמע חסידים אדער ישיבישע חברה, די אלע שפראכען מיט וואס זיי באנוצען זיך אויף די נשמות, ניצען זיי אויך אויף די פרימע פון דעם יידישען פאלק???? [עס מיר טרעפן אזא איינעם, האב איך אים ליב אהבת נפש...] נניח אז די התנהגות און די צוגאנג צו לעבן פון די פרומע ראדיקאלע עקסטרימיסטען איז נישט ריכטיג, איז דען די התנהגות פון דעם מרבה ניאוף א בעסערער?? איך האב נאך נישט געטראפען דעם חבדסקר שליח, וואס איז מלא געפיל פאר דעם ספק ישראל, ספק ממזר, ספק גוי וכו וכו, זאל האבן דעם זעלבען געפיל,פאר פרומען סאטמער'ן ייד [כדוגמת פילופ], כ'האב נאך נישט געטראפ'ן דעם ברסלב'ן משפיע, וואס איז מקרב און מחזק יעדען מוציא ש"ז, זאל האבן דעם זעלבן געפיל פון אהבת ישראל, פאר דעם ייד וואס שרייט אז א מוציא ש"ז איז שוין א פארפאלענער, און דער וואס איז מקרב מחללי שבתות זאל האבן דעם זעלבן געפיל פון אהבה ליהודי צו דעם ייד וואס שרייט שבת, וויבאלד עס איז א געפיל קען מען עס דרייען אויף וועלכן ריכטונג סלאזט זיך, און פארשטייט זיך אז מען צילט צו דעם ריכטונג וואס איז די באטעמסטע פאר'ן מענטש, אהבת ישראל וואלט איך פארטייטשט אהבת עצמו שהוא מבני ישראל...

איך האף אז איר האט נישט אנגענומען מיינע ווערטער אין אייער ריכטונג ווי צו זאגן אז איר פארשטייט נישט גענוג טיעף. [וואס אזוי שיינט מיר פון דיין רעדע פון אהבת ישראל נאכן ציטירן מיינע ווערטער].
גאר קאפויער. ווערנדיג איבערגענומען פון דיינע טייערע ווייטאגליכע רייד, האב איך דיר געפרובט טרייסטן אז ס'זאל דיר ליכטיג ווערן, און ס'קען ליכטיג ווערן, ווארן אלץ איז דא א טיפערע שכל וואס דארט איז ליכטיג והבן. וואס כנראה קען מען נישט צוקומען דערצו אויב גייט מען נישט קודם דורך דעם קאשמאר א בחינה פון ויהי ערב ויהי בוקר, אין קליפה קדמה לפרי, אין אנדערע ווערטער דייקא דו וואס דו קלאגסט אזוי אויף דאס שפלות עם ישראל והתדרדרות הנוער אשר לפנינו כי נורא הוא, קענסט איינזען עפעס וואס דער וואס שפרינגט גראד אריבער דעם בריק מיט אזוי גערופענע אהבת ישראל וכדומה קען נישט איינזען ווייל ער איז קיינמאל נישט געקומען צום ריכטיגן התבוננות.

צום תוך פון דיין אהבת ישראל שמועס, מוז איך שוין ליידער ווייטער איינשטימען מיט אייך, ס'קוקט מיר אויס בערך אזוי. אדער האלט איך אז אפילו אים דארף איך ליב האבן ווייל ער איז א ישראל, אדער אז דעם טאר מען נישט ליב האבן ווייל ער איז בכלל נישט בגדר ישראל..

אוודאי איז אהבת ישראל א עבודה קשה, און געוויס ווי אלע עבודות דויערט עס צייט און הארעוואניע קונה צו זיין, און טייל באזיצן דאס נאר למחצה לשליש ולרביע, טייל מיינען דעם מי שאמר והי' העולם און טייל מיינען וכו'.. אינו דומה שני אוכל בשר פסח, צדיקים ילכו בם ופושעים יכשלו בם.. אבער דאך איז שווער צו וויסן וואס טוט זיך בלב בני אדם כי השם יראה ללבב, און עפטער אלל זאגט ר' נחמן אז השי"ת יש לו התפארות מכל יהודי, אבער לאמיר נישט פארפארן ווייל איך בין בעצם מיט דיר אויף איין פעידזש, און נישט נאר ביי אהבת ישראל נאר הוא הדין ביי אנדערע עבודות ווי למשל חסד, זעט מען אויך אמאל קאנטראדיקציעס ביים זעלבן וכו' וכו'. אדם אחד מאלף מצאתי. און לאמיר נישט אריינגיין אין וויפיל חלק פון עבודות בני אדם האט מיט געפיל און שכל ,און וויפיל מיט טבע ווי שיין דאס קוקט אויס אמאל ביי מענטשן און ווי געלויבט עס ווערט, און וויפיל מענטשן רייסן שטיקער פון זיך צו צוברעכן א טבע רע און ווי שלעכט זיי קוקן אויס בעיני בני אדם, און ביים בוכ"ע איז חשוב דער וואס רייסט פון זיך פאר אים, ווער ס'דינט אים ווי ס'שווער, כי זה כל האדם, האדם לא נברא אלא לשבר את הטבע, איי עולם הפוך ראיתי עליונים למטה ותחתונים למעלה, נאר וואזשע דען דאס איז דברים שכיסה עתיק יומין. ווי האט ריב"ב געזאגט פאר ר' עקיבא בין כך ובין כך אתה עתיד ליתן את הדין, השם מכסהו ואתה מגלהו.

אבער דיין פוינט איז וועל טעיקען. איי ווי גוט דו זאגסט.

פארנדיג אמאל אין א באס מיט פארשידענע סארט אידן מכל המקומות האט זיך אנטוויקלט א שטיקל וויכוח צווישן דעם מיט יענעם, רופט זיך אן א פייוו טאונס איד מיט שפאט צו א ביבער הוט איד וואס האט געהאלטן אינמיטן מסביר זיין די שעדליכקייט פון א געוויסע גרופע, בלשונו " עי דזשו עגענסט עי דזשו איז בעיאנד מי" האט אים יענער צוריקגעענטפערט, "סאו האי קאם איט איז העפענינג ביפאר מיי אייס"... צו מיין שאק, האט יענער אים געגעבן רעכט, "איט איז אינדיד עני דזשו עגענסט עני דזשו". האב נישט מורא איך בין אים נישט חושד אז ער האט בשעה א' קונה געווען ריינע אהבת ישראל, זיין שכל האט אים דיקטירט מודה צו זיין פשוט אלס ישרות פון סטעיטמענט.

דער תניא שרייבט אז אהבת ישראל איז נישט קיין סתירה צו הרואה חבירו עובר עבירה מותר אדער מצוה לשנאותו, ווייל די אהבה ווערט נולד פון א רחמנות אויף די נקודה היהודית די נפש האלקית וואס איז בגלות, און ער איז מחלק בין נפש לגוף, איז מען א גופני איז מען חלוק, איז מען רוחני איז אלעס איינס. ועמוק הדברים.

און א ווארט צו אלע אידן וואס זוכן מקיים צו זיין די מצוה פון אהבת ישראל, דעם כלל גדול בתורה, לפי הסכמת הפוסקים קען מען מקיים זיין די מצוה אויך ביי שלומי אמוני ישראל אידן וואס פרובירן היטן די תורה כל אחד לפי דרגא דילי', אידן וואס דו זעסט יעדן טאג אין בעסמעדרעש, פרנסה, גאס, שטוב, בדיעבד אפילו אין שטוב ביי די ווייב און קינדער, פשוט, פארגין אים האס אים נישט ליב אים...

געהערט אמאל א גלייכע ווארט פון הגרצ"מ זילברברג שליט"א, אז א איד [לאמיר זאגן א מאנסי'ע איד] קען זיך בארואיגן און זאגן, מער ווייניגער בין איך דאך גוט מיט די גאנצע בריאה, מיט אלע אידן פון ארץ ישראל בין איך בשלום ושלוה, די אידן פון אייראפע זיך קיינמאל נישט פארטשעפעט, אלע אידן פון אלל אווער אמעריקא קיין שום פראבלעם, אפילו די אידן פון ניו יארק וואס וואוינען אין די שטאט צי אין אפסטעיט מיט יעדן לעב איך גאנץ גוט, און אפילו אין מאנסי גופא די וואס וואוינען אין די און די געגנט איך גריס זיי, און אפילו אין מיין געגנט דער וואס וואוינט אויף דעי גאס אין יענע גאס, דער וואס זיצט אויפן מזרח וואנט אין בית מדרש קיין שום קריג נישט פארהאן, סך הכל די פאר שכנים פון שטוב, די פאר חברים וואס זיצן אויפן זעלבן באנק אין שול, די פאר שטוב מענטשן דעטס איט.. נו שוין בטל ברוב. דער אמת איז אבער אז דייקא די פאר ארומיגע דאס איז דער גאנצער מבחן אויפן מענטש.

ווערטלעך אין א זייט געלייגט, געהערט אדער געזען אמאל פון א דרשן\מגיד\עסקן\מחנך וכל שום וחניכא דאית לי', אז ואהבת לרעך כמוך גייט בעיקר אן אויף די ביתו זה אשתו, פרעגט איר געוויס פארוואעס? טענה'ט ער ווייל סתם א איד וואס דו קענסט אים אפלאזן לחיים ולשלום איז גענוג דער לא תשנא, האס אים נישט און ליב אים נישט, משא"כ די ווייב אין אדם דר עם נחש בכפיפה, אז דו ליבסט איר נישט האסטו איר, און אז דו האסט איר נישט ליבסטו איר נישטא קיין אויסוועג. מוזטו מקיים זיין דעם ואהבת אדער עובר זיין אויפן לא תשנא, ודפח"ח.

@סמארטאינאף, איר האט זייער א רייכן פעדער, געמישט מיט רירענדע געפיל.
קוקט אויס איר זענט מקיים דעם זאגן פסוקי דזמרה כמונה מעות אין פילען זין פון ווארט.
קיפ איט אפ !

געפילטע פיש

ער בארעכטיגט? ער רעדט סך הכל פון זייער ווערן אויסגעשפיגן פון זייער קאמיוניטי, משפחה, וואס ווייסט נישט ווי אזוי זיך צו ספראווען מיט זיי.

און זייט ווען פארן זיי אפ פון תאוות? דו קענסט נישט א שיינע פאר פעסטע בעלי תאוה וואס זענען נישט אפגעפארן? פון תאוות פארט מען נישט אפ. דאס זענען געווענליך קינדער וואס אונזער ישיבה סיסטעם האט נישט קיין פלאץ פאר זיי, זיי זענען נישט געקנאטן פון די טייג וואס קען זיצן איבער די גמרא א גאנצע טאג, און וויבאלד מיר האבן נישט די מוסדות פאר די סארט ווערן זיי ליידער פארפאלן אין די גאס.

יא איר זענט 100% גערעכט אז עס איז דא וואס גייען א גאנג פשוט ווייל די סיסטעם איז נישט אויסגעשטעלט זיי צו אקעמאדירען,

מיין פוינט איז אבער געווען - לייען עס איבער - אז מען דארף נישט אראפשלעפן א גאנצע סיסטעם און אלעס אטעקירען שווארטץ אז גארנישט איז נישט גוט וויבאלד עס איז דא א געוויסע פערצענט וואס פאלן ארויס, מען טאר נישט נעמען גאנץ כלל ישראל און עס אנפענטן שווארטץ - א ווי הוגה האט געטיען - ווי באלד מיר האבן ליידער די פראבלעם, די פראבלעם האבן אידן געהאט מימות משה רבינו פון ווען מען האט באקימען די תורה, און די פראבלעם האט די גויי׳שע וועלט אויך אז געוויסע טיען עידשערס איז שווער צו האלטן צו א נערמאלע סיסטעם,

קיין שום מהלך, און קיין שום חינוך וועט נישט האלטן יעדעם איינעם אינעם סיסטעם, בכלל איז עס שטוית פון די זעלבסט האסער צו אטעקירען כסדר כאילו אלמלא מען וואלט געלערענט מער אהבת השם - ווי הוגה האט געשריבען - וואלט ווען נישט געווען קיין דראפ-אטוס,

אינטרעסאנט קיינער האט נישט קיין רחמנות אויף די פינף מיליאן טויזנט מענטשען וואס טאנצען אין מירון, און נאך פיפציג מיליאן טויזנט אין מאנרא, וואס טאנצען און שרייען אמר ר' עקיבא און בר יוחאי און וייסען נישט בחייכון וביומיכון פארוואס זיי זענען געבוירען וואס זיי טוהן דא אויף דער וועלט און מער ווי צוקוקען ווען דער שכן קאכט זיך און נאכקאכען האבען זיי נישט קיין אנונג וואס זיי זענען און ווער זיי זענען. די אלע וואס זענען כלומ'רשט מסודר אין לעבן, פון די קרוין אויפ'ן שטריימל ביז די פערטל שיך, פון דער מחותנ'סטע ביז די אור אייניקלאך, און מער ווי נאכמאכען און נאכטוהן און נאכשפרינגען איז נישטא אין זיי קיין ברעקעלע תוכן, קיין הוה אמינא פון דעת, קיין ריח תורה, און קיין שום מהלך וואס זאל אפילו קענען טראכטען פון ענטפערן אויף די פשוטע שאלה וואס עס פרעגן אסאך פון די ניקולשבורגע חסידים: על מה שוא בראת כל בני אדם.

זיי זענענן נישט קיין רחמנות ווייל מען דארף נישט אלעס וועלן פארשטיין, און מען טאר נישט אלעס וועלן פארשטיין,

איך זע אז אסאך פון די וואס האבן געוואלט אלעס פארשטיין דארפן זיך דערנאך שלאגן מיט ציין און נעגיל אויף קאסטעדי אויף די קינדער וואס דאס איז זייער נישט געזונט פאר די קינדער. בכלל זע איך נישט אז די פארשטייער׳ס לעבן רואיגער און געשמאקער ווי דער אלגעמיינער המון עם,

איך הער, הייסט עס יעצט איז דער טענה פון דער פרומער בדחן רוהיגקייט און געשמאקייט. מדארף זיין א יוד ווייל אזוי איז מער רוהיג און געשמאק. און ער רעדט נאך בשם דער אמת פון דער תורה. רחמנא לצלן אויף אזא בלבול הדעת און שפלות הדור, ווען דער וואס פראבירט רעדן א משהו פון אמת, פון חובת האדם בעולמו, פון רצון ה', פון זיכען דער אמתער וועג פון לעבן, און אפשר אפילו טאקע אויפגעבן געוויסע געשמאקייטן פאר מער א אמתער און ריכטיגער וועג, ער איז גאר דער שייגעץ, דער אויפגעקלערטער, און דער וואס שרייט נעה, וואס איז דען וויכטיג דער אמת, העיקר סזאל זיין רוהיג און געשמאק, ער פארופט זיך דער פארטיידיגער פון מקורותדיגער יידושקייט.

איך רעד נישט דא פון פארשטיין עפעס גרויסע טיפע חקירות פון במופלא ממך (וועגן דעם רעד איך אין אנדערע אשכולות) נאר פשוט פון זיין א מענטש, אביסעל מער פון א קוה אדער הינט וואס האט נישט קיין שום אייגנארטיגע געפילען אדער מחשבות און וייסט נישט מער ווי נאכטאנצען דער נעקסטער קוה.

און טאקע א מוראדיגע טאנה האסטו, לאמיר אונז מאכען דער טויט, ברוחניות ובגשמיות, פאר יעדער וואס וואגט זיך רירען א זיז כל שהוא פון די מסורת פון די אונגארישע און מארמארישע קיען, און נאכדעם ווען איינער טראכט נאר פון דעם קומען שרייען אויף עם גאר, העי, סנישט פעיר פאר די קינדער, קאסטידי, וכו'.

אה. איי עים סארי, איך זע מיר האבן זיך נישט פארשטאנען, און דיין ערשטע תגובה האסטע געשריבען:

לעיקוואד

אינטרעסאנט קיינער האט נישט קיין רחמנות אויף די פינף מיליאן טויזנט מענטשען וואס טאנצען אין מירון, און נאך פיפציג מיליאן טויזנט אין מאנרא, וואס טאנצען און שרייען אמר ר' עקיבא און בר יוחאי און וייסען נישט בחייכון וביומיכון....און קיין שום מהלך וואס זאל אפילו קענען טראכטען פון ענטפערן אויף די פשוטע שאלה וואס עס פרעגן אסאך פון די ניקולשבורגע חסידים: על מה שוא בראת כל בני אדם.

דערפאר האט אויסגעזען ווי דו האסט רחמנות אויף כמעט גאנץ כלל ישראל היתכן זיי לעבן אזוי פינסטער, און זיי פרעגן ניטאמאל די פראגע וואס חסידי ניקולשבורג פרעגן שוין יא, דערויף האב איך מיר באצויגען,

לעיקוואד

אינטרעסאנט קיינער האט נישט קיין רחמנות אויף די פינף מיליאן טויזנט מענטשען וואס טאנצען אין מירון, און נאך פיפציג מיליאן טויזנט אין מאנרא, וואס טאנצען און שרייען אמר ר' עקיבא און בר יוחאי און וייסען נישט בחייכון וביומיכון פארוואס זיי זענען געבוירען וואס זיי טוהן דא אויף דער וועלט און מער ווי צוקוקען ווען דער שכן קאכט זיך און נאכקאכען האבען זיי נישט קיין אנונג וואס זיי זענען און ווער זיי זענען. די אלע וואס זענען כלומ'רשט מסודר אין לעבן, פון די קרוין אויפ'ן שטריימל ביז די פערטל שיך, פון דער מחותנ'סטע ביז די אור אייניקלאך, און מער ווי נאכמאכען און נאכטוהן און נאכשפרינגען איז נישטא אין זיי קיין ברעקעלע תוכן, קיין הוה אמינא פון דעת, קיין ריח תורה, און קיין שום מהלך וואס זאל אפילו קענען טראכטען פון ענטפערן אויף די פשוטע שאלה וואס עס פרעגן אסאך פון די ניקולשבורגע חסידים: על מה שוא בראת כל בני אדם.

וואס הייסט קיינער? לעיקוואד איז נישט איינער?

בדחן

יא איר זענט 100% גערעכט אז עס איז דא וואס גייען א גאנג פשוט ווייל די סיסטעם איז נישט אויסגעשטעלט זיי צו אקעמאדירען,

מיין פוינט איז אבער געווען - לייען עס איבער - אז מען דארף נישט אראפשלעפן א גאנצע סיסטעם און אלעס אטעקירען שווארטץ אז גארנישט איז נישט גוט וויבאלד עס איז דא א געוויסע פערצענט וואס פאלט ארויס, מען טאר נישט נעמן גאנץ כלל ישראל און עס אנפענטן שווארטץ - א ווי הוגה האט געטיען - ווי באלד מיר האבן ליידער די פראבלעם, די פראבלעם האבן אידן געהאט מימות משה רבינו פון מען האט באקימען די תורה, און די פראבלעם האט די גויי׳שע וועלט אויך אז געוויסע טיען עידשערס איז שווער צו האלטן צו א נערמאלע סיסטעם,

קיין שום מהלך, און קיין שום חינוך וועט נישט האלטן יעדעם איינעם אינעם סיסטעם, בכלל איז עס שטוית פון די זעלבסט האסער צו אטעקירען כסדר כאילו אלמלא מען וואלט געקענט לערנען מער אהבת השם - ווי הוגה האט געשריבען - וואלט נישט געווען קיין דראפ-אטוס,

איך האב נישט געזען אזעלכע ווערטער אין הוגה'ס תגובה.

לעיקוואד

אינטרעסאנט קיינער האט נישט קיין רחמנות אויף די פינף מיליאן טויזנט מענטשען וואס טאנצען אין מירון, און נאך פיפציג מיליאן טויזנט אין מאנרא, וואס טאנצען און שרייען אמר ר' עקיבא און בר יוחאי און וייסען נישט בחייכון וביומיכון פארוואס זיי זענען געבוירען וואס זיי טוהן דא אויף דער וועלט און מער ווי צוקוקען ווען דער שכן קאכט זיך און נאכקאכען האבען זיי נישט קיין אנונג וואס זיי זענען און ווער זיי זענען. די אלע וואס זענען כלומ'רשט מסודר אין לעבן, פון די קרוין אויפ'ן שטריימל ביז די פערטל שיך, פון דער מחותנ'סטע ביז די אור אייניקלאך, און מער ווי נאכמאכען און נאכטוהן און נאכשפרינגען איז נישטא אין זיי קיין ברעקעלע תוכן, קיין הוה אמינא פון דעת, קיין ריח תורה, און קיין שום מהלך וואס זאל אפילו קענען טראכטען פון ענטפערן אויף די פשוטע שאלה וואס עס פרעגן אסאך פון די ניקולשבורגע חסידים: על מה שוא בראת כל בני אדם.

פארוואס זאל איך רחמנות האבן אויף איינער וואס ס'גייט עם גוט? איינער וואס איז איגנאראנט, די גוטע בוך זאגט דאך איגנאראנץ איז בליס, עם איז אלעס גוט, ווילאנג ער האט זיך גוט אויסגעטאנצט, אויסגעשוויצט, אויסגעבעטן, און די קרוין פון די שטריימל איז נישט קאליע געווארן איז עם גוט. ער קומט אהיים מיט אנגעפולטע קעשענס, ער האט זיך אויסגעגעבן, פארצייעט פאר אלע זיינע זינד ביי ר' שמעון, און געשיקט פיקטשערס פאר די גאנצע בלעקבערי גרופ וואס גייט אויס פאר קנאה, וואס נאך פעלט עם?

חברה זיסע, ולעיקוואד בראשם, ביטע טרייבט נישט איבער. די אלע אידן ווייסן ממש נישט בין ימינם לשמאלם? ממש איגנארענס? זיי ווייסן טאקע גארנישט בעסער ווי א קוה אדער א הונט אן קיין געפילן?

די חברה האבן קיינמאל נישט געעפנט א מסילת ישרים און געלערנט "מה חובתו בעולמו"? זיי האבן קיינמאל נישט אינזין געהאט פירוש המילות ביי סליחות ווי מען שמועסט זיך אויס מיט קודשא בריך הוא?

פיין, זיי זענען נישט אזעלכע קלוגע ווי אייך, זיי זוכן טאקע נישט גאר טיף, לאמיר אננעמען אז זיי לעבן נאר אויבערפלעכליך און נאר וואס מען האט אריינגווארצלט אין זיי, נעבעך נעבעך, זיי ווייסן טאקע נישט פונעם מורה נבוכים און ר' צדוק וכו', אבער פון דא ביז "רחמנות האבן אויף די אידען וועלכע ווייסען נישט בחייכון וביומיכון פארוואס זיי זענען געבוירען וואס זיי טוהן דא אויף דער וועלט, און מער ווי צוקוקען ווען דער שכן קאכט זיך און נאכקאכען האבען זיי נישט קיין אנונג וואס זיי זענען און ווער זיי זענען" (כדברי לעיקוואד) איז א FAR CRY. זייער ווייט.

קאררעקט מי איף איי'ם ראנג.

@לעיקוואד, ביזט אינטערשטעליג מיט דיין ליינען?

ליין דא, א משהו והרבה יותר עוד בעטי

און דיין אויפגעריסטעטע שימפעריי באאומרואיגט מיר, לעיקוואד ידידי מה לך אצל סאציאלע יידישקייט, כלך לך אצל חקירות ודרישות, החקר אלוק, תמצא...

לכל המעוררים,
כבר מסרתי מודעה באשכול הרב עובדיה און דער האלעקאוסט (ואין לי נערוון ללנקק) אז אלץ וואס איך שרייב איז אביסעלע מוגזם, איך מיין נישט ערנסט יעדער ווארט וואס איך שרייב, איך שרייב נישט דא קיין רמב"ם וואס מקען מדייק זיין יעדער ווארט, ואילו דייקינא כולי האי וואלט איך דאך נישט געשריבען בכלל אויף ק"ש. איך שרייב פשוט בדרך ובסגנון מליצי ארויסצוברענגען אביסעלע נקודות פארקערט פון וואס מטראכט אויבערפלעכליך. פשוט אין דער אשכול אז דער פותח האשכול האט זיך צושריבען אזוי בדרך מליצי ורגשני וועגן די גרויס רחמנות וואס ער הא אויף עטליכע מבין קהל אנ"ש חסידי ניקלשבורג הע"י האב איך פשוט ארויסעברענגט דער צוייטער צד אז פונקט אזא רחמנות איז דא אויף עולם גולם, בלשונו של התנא האלקי רשב"י (אדער פאר ווער סוויל דווקא רמד"ל) "סתימי עיינין אטימי ליבא, עיניים להם ולא יראו אזניים להם ולא ישמעו, דלא ידעי ולא אשגחו", וכו' וכו'. איך מיין אס ווער סהאט אמאל געעפנט א זוהר ווייסט אז ר' שמעון האט נישט עקסטער סימפאטיע פאר'ן המון עולם גולם, און ער דריקט זיך ארויס מיט די שארפסטע לשונות קעגן דעם. איך האב פשוט מאזן געווען דער שמועס דא, נישט אז איך בין אינגאנצען גערעכט און נישט אז סמארטינאף איז אינגאנצען גערעכט.

אפשר זאל איך טוישען א ניק אויף "אנטי-בדחן" (על משקל "אנטי-קרייסט)?

לעיקוואד, קודם כל, חכמים הזהרו בדבריכם כתיב.

והשנית, ר' שמעון האט שוין איינמאל סימפאטיע, נאכ'ן דרייצעטנטער יאר אין מערה איז ער געכאפט געווארן אין התפעלות פון ההוא סבא מיט די צוויי מדאני אסא'ס פון זכור ושמור....

לעקוואד, מ'קען נישט אוועקמאכען גאנצטע טויזנטע אידען מיט איינמאל און דערנאך שרייען משתטה אני..
לעמאן א שטארקע ראיה..

@לעמאן
קודם כל איך האלט זיך נישט קיין חכם מילא דארף איך נישט נזהר זיין. און אויב שוין, איז פארוואס אלעמאל נאר איין צד דארף נזהר זיין בדבריו און דער צוייטער צד מעג מגזים זיין וויפיל ער וויל? סמארטינאף מעג שרייבען מיט וויפיל פאטרנליסטישע רחמנות סלאזט זיך נאר אויף יעדער בחור און מיידל וואס גייט נישט אין שפאן און איך מעג נישט שרייבען בסגנון מליצי דער פארקערטע צד?
ולא עוד אלא אז איך בין מודה אז איך בין מגזים און נישט יעדער ווארט איז כפשוטו, משא"כ דער צוייטער צד.

לגבי דעת רשב"י על ההמון יש הרבה לדבר, עכ"פ פון דער זוהר און בוודאי פון תיקו"ז זעהט זיכער נישט אויס אז עס וואלט עם געשטערט אז איך מאך אוועק עולם גולם וואס טאנצט אויף זיין ציון.

ולגבי טענת כלך לך וכו', אה"נ ביסטו גערעכט, ווילסט דווקא איך זאל מסביר זיין פילאספיש פארוואס סאציאלאגיע איז וויכטיג?

@ טעפל
איך טענה נישט משטה אני, איך מיין גאנץ ערנסט די נקודה וואס איך האב געשריבען, איך האב נאר דער מוט מודה צו זיין אז נישט יעדער ווארט וואס איך שרייב איז טויזנט פראצענט ערנסט.
פאתוס און מליצה איז נישט קאפירייטעד ביי דער איד און דער יתד, אויך ראציונאליסטען מעגן און דארפן נוצען רעטארישע כלים צו מאכען זייער פוינט. אז נישט איז דאך פשוט דער וויכוח נישט פעיר.

@געפילטע, וואס הוגה האט געשריבען שטייט נאך און די קענסט עס איבער ליינען אז דו ווילסט, איך בין נישט יעצט און די גיסטע אריינצוגיין מיט דיר און א דעבאטע איבער הוגה׳ס ווערטער און איבער וואס איך האב געשריבען, אויב דו ווילסט א ענטפער לייען איבער מיין גאנצע תגובה נישט נאר די ווערטער וואס דו האסט געמאכט אין באלד און זיין תגובה און די וועסט טרעפן א ענטפער. בכל אופן גיב איך דיר מיט כבוד ס׳לעצטע ווארט.

לעיקוואד

און אויב שוין, איז פארוואס אלעמאל נאר איין צד דארף נזהר זיין בדבריו און דער צוייטער צד מעג מגזים זיין וויפיל ער וויל? סמארטינאף מעג שרייבען מיט וויפיל פאטרנליסטישע רחמנות סלאזט זיך נאר אויף יעדער בחור און מיידל וואס גייט נישט אין שפאן און איך מעג נישט שרייבען בסגנון מליצי דער פארקערטע צד?

אויסגעצייכענט טענה, איך האב דיר עס שוין אויך כמה פעמים געפרעגט פאר וואס איך האב נישט די רעכט צו שרייבען אינגאנצן רעכטס, בשעת א צווייטער האט יא די רעכט צו שרייבען אינגאנצן לינק.

מיט וואס שמעקעדיג שרייבט קען איך זיך נישט טענה'ן . הלוואי אז איך האב זיין יישוב הדעת און מעסיגקייט.

בדחן

אויסגעצייכענט טענה, איך האב דיר עס שוין אויך כמה פעמים געפרעגט פאר וואס איך האב נישט די רעכט צו שרייבען אינגאנצן רעכטס, בשעת א צווייטער האט יא די רעכט צו שרייבען אינגאנצן לינק.

איך לאז דיר נישט שרייבען אינגאנצען רעכט?? שרייב וואס דו ווילסט, נאר פראביר צו שרייבען מיט שכל ווייל אז נישט האט דאך נישט קיין פנים.
איך בין דאך אבער מודה דא אז נישט יעדער מליצה איז ערנסט, ביסטו אויך אזוי מודה לגבי דיין רעכטע געשרייבאכץ?

לעיקוואד

מיט וואס שמעקעדיג שרייבט קען איך זיך נישט טענה'ן . הלוואי אז איך האב זיין יישוב הדעת און מעסיגקייט.

איך רייב מיינע אויגן.
דאס איז דאס גרעסטע טעות פון קאווע שטיבל עווער!

לעמאן דזשוס

לעיקוואד, קודם כל, חכמים הזהרו בדבריכם כתיב.

והשנית, ר' שמעון האט שוין איינמאל סימפאטיע, נאכ'ן דרייצעטנטער יאר אין מערה איז ער געכאפט געווארן אין התפעלות פון ההוא סבא מיט די צוויי מדאני אסא'ס פון זכור ושמור....

האסט פארגעסן די קאנטעקסט פון די מעשה? קוק וואס ס'איז געשען א יאר פריער, יצאו רבי שמעון ורבי אלעזר מהמערה וראו אנשים חורשים וזורעים.
אמר רבי שמעון: אנשים אלה מניחים חיי עולם של לימוד תורה ועוסקים בחיי השעה, כל מקום שנתנו בו את עיניהם מיד היה נשרף.
און פארדעם האבן זיי געדארפט צוריק גיין אין מערה פאר א דרייצענטע יאר.

בדחן

@געפילטע, וואס הוגה האט געשריבען שטייט נאך און די קענסט עס איבער ליינען אז דו ווילסט, איך בין נישט יעצט און די גיסטע אריינצוגיין מיט דיר און א דעבאטע איבער הוגה׳ס ווערטער און איבער וואס איך האב געשריבען, אויב דו ווילסט א ענטפער לייען איבער מיין גאנצע תגובה נישט נאר די ווערטער וואס דו האסט געמאכט אין באלד און זיין תגובה און די וועסט טרעפן א ענטפער. בכל אופן גיב איך דיר מיט כבוד ס׳לעצטע ווארט.

👍

לעיקוואד

בדחן

אויסגעצייכענט טענה, איך האב דיר עס שוין אויך כמה פעמים געפרעגט פאר וואס איך האב נישט די רעכט צו שרייבען אינגאנצן רעכטס, בשעת א צווייטער האט יא די רעכט צו שרייבען אינגאנצן לינק.

איך לאז דיר נישט שרייבען אינגאנצען רעכט?? שרייב וואס דו ווילסט, נאר פראביר צו שרייבען מיט שכל ווייל אז נישט האט דאך נישט קיין פנים.

איך בין דאך אבער מודה דא אז נישט יעדער מליצה איז ערנסט, ביסטו אויך אזוי מודה לגבי דיין רעכטע געשרייבאכץ?

איך וועל דיר ענטפרען לגבי דיין צווייטע פראגע און איך וועל איגנארירען דיין ערשט פרעז אז איך זאל פראבירען שרייבען מיט שכל,

איך שטעל פאר א אידעלאגיע און וואס איך גלייב און איך האלט עס איז ריכטיג, עס איז אמת אז טייל מענטשן ניצען פיזיש נישט ריכטיגע מיטלען אויסצופירען די אויסגעהאלטענע אידלאגיע דאס נעמט אבער נאך נישט אוועק די ריכטיקייט דערפון, און עס איז אמת אז אין ריעל לייף בין איך נישט און די דרגא ביי וואס איך שרייב, איך וואלט אבער געוואלט דארט זיין, און איך האלט אז יענטץ איז ריכטיג.

געפילטע פיש

לעמאן דזשוס

לעיקוואד, קודם כל, חכמים הזהרו בדבריכם כתיב.

והשנית, ר' שמעון האט שוין איינמאל סימפאטיע, נאכ'ן דרייצעטנטער יאר אין מערה איז ער געכאפט געווארן אין התפעלות פון ההוא סבא מיט די צוויי מדאני אסא'ס פון זכור ושמור....

האסט פארגעסן די קאנטעקסט פון די מעשה? קוק וואס ס'איז געשען א יאר פריער, יצאו רבי שמעון ורבי אלעזר מהמערה וראו אנשים חורשים וזורעים.
אמר רבי שמעון: אנשים אלה מניחים חיי עולם של לימוד תורה ועוסקים בחיי השעה, כל מקום שנתנו בו את עיניהם מיד היה נשרף.
און פארדעם האבן זיי געדארפט צוריק גיין אין מערה פאר א דרייצענטע יאר.

און נאכדעם האט ער געזעהן ההוא סבא מיט די צוויי מדאני אסא'ס פון זכור ושמור וכו'..

וואס איז די מטרה מיט דעם צעטל?

די חגיגה אין ניקלשבורג איז א מעין פון מירון...הא הא...

עס איז א מעין פון מירון, אויב מען גייט אויף די "נישט דרך מהדרין"

דעת תורה

דער הסבר איז פשוט. דער אפגעפארענער טרעט נישט אויף א מענטש׳ס אייגענע געפילן, נאר אויף זיינע רעליגיעזע. ער טרעט אויפן באשעפער. אויב זאגט אהבת ישראל אז מען דארף אים דאך ליב האבן, הייסט עס דאך אז דער באשעפער, די רעליגיע, איז מוותר אויף דעם וואס יענער טשעפעט איר. אבער די אנדערע וואס דו האסט אויסגערעכנט, די שטערן דאך א מענטש בגשמיות, אויף דעם דארף מען שוין שווער הארעווען צו האבן די פולע מאס אהבת ישראל. (פאר א אמת׳ן ערליכן איד וועט אנקומען גרינגער צו פארקוקן אויף זיינע גשמיות׳דיגע שטערונגען, לעומת זה ליב האבן א פורק עול וועט אים זיין פיל שווערער).

און דער וואס טרעט אויף יעדן סארט מענטשליכען מאראלישקייט, סיי וויאזוי ער פירט זיך אויף צו אייגענע טאטע מאמע, אן סיי וואס פאר סארט יחס ער גיט צו ענינים אשר בין איש לאישה, און בנוסף לכל זענען זיי אלע פיל מט גרויזאמקייט און בארבארישקייט [נישט קיין חילוק וואס די סיבה פון דעם איז] אי זייער גרינג זיך צו ליבען מיט אים? א חוץ וואס ער טרעט רעליגיעזע געפילן טרעט אויפ'ן געפיל פון מענטשהייט נאך אזוי אזויפיל ווי די אויבען דערמאנטע, נישט אז איך בין מחשיב זייער התנהגות, און זייער השקפה, אדרבה מאוס מאסתי מהם, נאר כהאב זיך נאך נישט גענומען די מיה פון מיך גיין בלאפן אז איך האב אהבת ישראל נישט צו רדיקאלע און נישט להיפך