עליונים ששו ותחתונים עלזו

אינטרעסאנט. זעה לינק.

אויפגעקלערט מינימאם. יעצט פרעג מיך נישט די פונקטליכע דעפענישאן אויף אויפגעקלערט.

איך קלער אז אזוי ווי אין די קאטעגאריע "איד" איז דא טויזנטער אדער מיליאנען סארטן, אזוי אויך אין די קאטעגאריע "קאווע שטיבל באנוצער" איז אויך דא צענדליגע אדער הונדערטע סארטן, לא הרי זה כהרי זה אבער הצד השווה שבהן איז געווענטליך איינער וואס האט ליב צו טראכטן אביסל מער און ווייטער ווי ער האט מקבל געווען פון פריער, און ווען ער וועט אויסלופטערן זיינע מחשבות אינעם עכטן קאווע שטיבל, וועט ער טאקע פארשריגן ווערן אלץ "אזא און אזא" וואס טראכט מער וויפיל ערלויבט, וואס דאס איז פון די חמורות שבחמורות (מלאפום אדער חולם) אינעם היינטיגן אידישקייט סיסטעם, ממילא קומט ער אהער זיך אביסל אויסבלאזן.
די קשיא איז נאר אויף געוויסע אנדערע פארום'ס, וואס דארט מעג מען טאקע נאר רעדן וואס מען רעדט אינעם געהעריגן קאווע שטיבל, צו וואס דארפן זיי אזוי מורא האבן משום גילוי?

עקשעלי ווי מ'זאגט אין אמעריקע. דיין דריטע לאור זה סיבה איז בעצם די זעלבע זאך ווי נומער איינס. היינו הך.
צווייטנס האסט פאר א מינוט געקלערט אז עפעס א אנדערע ריזן קען אריינקומען אין בילד?
יעצט, דיין צווייטע סיבה פארשטיי איך נאך נישט קלאר, איך אליין בין אפטמאל צומישט דערין. דאס שרייבן פון א מענטש ווייזט מער אויף זיין אינערליכע קוואליטעט ווי זיין אויסקוק דאס איז יעדער מודה. און נאר א נאר וועט קלאסיפיצירן א מענטש שלעכט לויט זיין אויסקוק, דארט ווי זיינע שריפט ווייזט קלאר אויף פארשטאנד און קוואליטי. און פאר אזעלכע מענטשן קימערט זיך מילא נישט א בעל שכל וויאזוי זיי נעמען אן זיינע זאכן אדער וואספארא ליעבל זיי סטיקן ארויף אויף אים.
יעצט, ממה נפשך, אז א מענטש שרייבט בעסער ווי וואספארא איינדרוק ער מאכט, אדרבה, ברענגט עס אים נאר כבוד, ווען מ'ווייסט ווער ער איז. קומט אויס אז ווען נישט דער פראבלעם פון "העי מ'האט דיך געפאקט שרייבן אויף קאווע, ווער ווייסט וואספארא פייגעלעך דרייען זיך ביי אים אין קאפ" - וואלט ער נאר בעניפיטירט פון דעם, חוץ אויב איז ער באמת א בורח מן הכבוד. ווידעראום אויב זענען זיינע תגובות נישט גוט, דארף ער נישט מורא האבן אויף וואספארא איינדרוק זיין פערזענליכקייט וועט מאכן. ס'איז פשוט נישט מעלה ומוריד. קיינער פרעגט אים נישט.(און אויב איז זיין פאזיציע אדער געשטאלט טאקע אזוי סופער גוט, זאל ער טאקע זאגן ווער ער איז. אפשר האט ער נאך א שאנס..)
וועסטו אוודאי זאגן, אז ער אליין האלט דאך אז זיינע תגובות זענען סאליד ראק.
הממ. ער קען עס גרינג געוואר ווערן. אויב זעט ער אז צופיהל מענטשן ווילן וויסן צו ער שרייבט, קען ער אננעמען אז ס'האט א רושם.
לכן פיר אויס. מוז זיין איינס.

מיר איז שווער די זעלבע קשיא, איך האב עס שוין געפרעגט עטליכע דא אין אישי,
עפעס אזא מכה פון ולא נודע כי באו אל קאווע שטיבל.

אין א זייטיגע נאטיפיקאציע, מיט עטליכע שרייבערס דא, וואלט איך מיר געשעמט צו זאגן אז איך דריי מיר דא.

אהא.

אין איין ווארט? א משכיל.

בני קל חיל

😈

נע ! כהאב נישט געמיינט די אפיקורסים, כ'האב געמיינט בגשמיות, בהמות, ווי למשל ...שוין, איך וויל נישט איבערדרייען דעם מקום...

אפשר ווי איינער וואס האט אסאך עקטער צייט איבערן טאג? just asking (מיט דען ווערט אויך פארענפערט ברעסלבער קשיא)
אדער אפשר ווי איינער וואס פילט זיך ווי ער "באלאנגט" צי עפעס א אינטער ערדישע קאלט
אדער ווי איינער וואס פאר אלע פראבלעמען פינעם יחיד אדער ציבור טיט ער בלעמען "די סיסטעם"

א שאלה.

אהא.

שמעקעדיג

אין איין ווארט? א משכיל.

אויב א קאווע שטיבל ליינער איז א משכיל מוז זיין אז אידישקייט שטייט היינט אויף גאר א הויכע שטאפל.

.

קאמינג סאאן:

ביים ערשטן קינד האט ער זיך משדך געווען בעלבעטיש, איין טאכטער אביסעל רביש, מיט די איבעריגע האט ער אלע געטוהן "קאווע שטיבעל" מחותנים.

וואס ווילסטו יואליש? ער איז דאך אליינטס אזא סארט קאווע שטיבל איד.

משה געציל

וואס ווילסטו יואליש? ער איז דאך אליינטס אזא סארט קאווע שטיבל איד.

כ'האב געמיינט ער האלט זיך פאר אן אייוועלט'ניק!

קאם אן יואליש! ווען ער איז געווארן פערציג האט ער אנגעפאנגען זינגען דעם אייועלט ניגון!

זיין ברודער איז זייער דאון טו ערד. ער בארגט פון אינגעלייט זייער צעלפאן אין שול, זאגענדיג, "כ'גיב דיר עס שוין צוריק. כ'וויל פשוט אויסטשעקן קאווע שטיבל. "

ס'איז אביסעל אן אינטערעסאנטע משפחה. דער טאטע איז געווען א קול מבשר דורך און דורך. כ'ווייס נישט וואס איז געשעהן מיט די קינדער.

פארשטייסטו מיר, ער איז אזא עושה מעשה קאווע שטיבל ומבקש שכר כאייוועלט.

ער שפילט קאווע שטובל איד. אבער ער ניצט סומעטאכע בכלל נישט אין פלאץ.

מעג מען משנה זיין פון קאווע שטיבל צו אייוועלט? ברויך מען זיך רעכענען מיט די עלטערן?

שמעקעדיג

אין איין ווארט? א משכיל.

אונז זענען חבירם ותלמידים פון רמ״ד
סאיז נעבעך אפי נישט שייך צו מאכען א טיילונג, איך מיין אז גאט אז באנקראט
ראשקאל, איך מיין אז רוב חבירם דא האבען 2-3 ניקס סא מאך עס פאר 300 פליז

וואס ברויך מען בכלל רעדן פון די סארט חברה! זאלן זיי זיך גרינדען א ק"ש ישוב נעבן עירמאנט און פארטיג!
וויאזוי גייט נאר די בבואו מאדום?! דו דיי דו דו דו דו דיי דיי וכו'

משה געציל

וואס ברויך מען בכלל רעדן פון די סארט חברה! זאלן זיי זיך גרינדען א ק"ש ישוב נעבן עירמאנט און פארטיג!
וויאזוי גייט נאר די בבואו מאדום?! דו דיי דו דו דו דו דיי דיי וכו'

זיי ווילן מיר אנרעדן אז זיי זענען העפי! פארוואס זענען זיי אגאנצן טאג ביזי מיט אונז? וויפיל פון קאווע שטיבל זענען דאקטארים און אדוואקאטן? כ'האב גערעדט צו מיין שוואגער (גראדע א קאווע שטוב'ער) און ער זאגט מיר אז זיי זענען אלע דיפרעסט!

יואליש

ער שפילט קאווע שטובל איד. אבער ער ניצט סומעטאכע בכלל נישט אין פלאץ.

איינער בעט מיר נעכטן אין מקוה אויב ער קען בארגן מיין שעמפו והמסתעף.

ביי אונז אין ביהמ"ד ביים ניטל שיעור אין אסטראנאמי"ע געגעבן דורך דער אלץ-ווייסער, אן איידעם ביים סאמען אייוועלט אליין, האט ער אנגעהויבן די שיעור רעטאריש: "ווער האט שוין געהערט פון קאפערניקוס?" אלע צוהערער האבן זיך געבליקט איינער אויפן אנדערן, לאמר, כ'האב נישט געוויסט אז מ'רעדט שוין דערפון אזוי אפען. ביז איציק דער הדיוט קופץ בראש האט אויסגעשריגן, "זיכער! זיכער! און מיין ברודער ווייסט אפי' ווער ער איז!!!!!!!"

משה געציל

וואס ברויך מען בכלל רעדן פון די סארט חברה! זאלן זיי זיך גרינדען א ק"ש ישוב נעבן עירמאנט און פארטיג!
וויאזוי גייט נאר די בבואו מאדום?! דו דיי דו דו דו דו דיי דיי וכו'

דאס איז דאך די פראבלעם, די ק"ש חברה זענען באהאלטן אונטער ניקס...

און די עירמאנט אנאלפאבעטיקער ווען עס קומט צו אידישע אנגעלעגנהייטן מאכן ווידיאו'ס, און צייגן ווי 'כאילו' ביי זיי שטעקט די רעוולוציע!!!

איך הער אז אפילו פאר קאווע שטיבל איז ער שוין נידריג. זיי סטראשען שוין ארויסציווארפן זיינע בחורים פון דארטן. אדער זיי נישט אריינצולאזן אין מאחורי.

ער פארט צעביסלעך אפ די גאנצע משפחה ל"ע
איך בין געווען באזוכן זיין באבע אויף פרישטאג, טראגט זי מיר אן אביסל קאווע. רחמנא יצילנו
דער זיידע האלט זיך שטארק. נאר קאוקאו.

אין ספינקא האט מען היי יאר אויפגעהערט אריין צו ברענגען דעם רבינ'ס באליבט מאכל 'צימעס', "אז מען וועט נישט אריינברעגען צימעס דא, וועט מען נישט אריינברענגען דעם רבי'ן אין צימעס" האט זיך דער גבאי אויסגעדרוקט פאר די צענדליגער טויזנטער געפלעפטע חסידים.

צוריק צום שאלה.

קיינער קוקט נישט אראפ קיינעם צוליב'ן ליינען און שרייבן דא (אויסער אפשר גאר נאאיווע פארפרומטע). די סיבה פארוואס מען שעמט זיך צו רעדן דערפון ברבים איז,ווייל מענטשן,מיינען אז ביזי מיינט סוקסעס, ביזי מיינט מאכן אסאך געלט. איך קען אסאך מענטשן וואס פיסטעווען אוועק שעות און צווישן קרובים און חברים שפילן זיי כאילן זיי האבן נישט קיין איבעריגע מינוט אינם טאג, און זיי ארבייטן אזוי שווער. פארדעם וויל מען נישט אז אנדערע זאלן וויסן אז מען קאווע שטיבלט.

איך מיין אז מען זאל מאכן א רעוועלוציע, מיר זאלן פראקלימירן פאר די וועלט אז מיר האבן צייט! מיר זענען נישט ביזי! טאקע ווייל מיר זענען סוקסעספול.

איך בין א קאווע שטיבלער ענד איים פראוד אוו איט!!!!!!


ר(

סוואלט אפשר גוט געווען אז מיר זאלען קענען מאכען אזא סארט ״ סימן קבועה״ אויף זיך, אז יעדער פון אונז זאל דערקענען אז דער איז א חבר אין ק״ש...
אפשר א ספעציעלע סארט קניפ אין דעם גארטעל
(וואס איז דער סימן וואס יעקב האט געגעבן פאר רחל?)

בין איך דער איינציגסטער וואס וויל זיך נישט טרעפן קיינעם פון די שותי קאווע אין ריל לייף?
איטס ריללי נייס מיטינג יו, באט פליז , דאונט טעיק אפפ יור שירט.

יענקל : ער איז א כופר איך ווייס עס קלאר
משה : פון ווי ?
יענקל: וואס הייסט ער שרייבט אויף קאווע שטיבל.
משה: אהא, נעבעך.
יענקל: אבער גראדע ווי איך הער איז אונזער רבי זז"ג גאנץ שטארק דארט, איינער האט מיר געשיקט אן ארטיקל, וואס איינער האט אפגעשריבן דארט, איך זאג דיר מען קען זיך באלעקן די פינגער
משה: פשיהא אפשר שיקסטו עס מיר.

קאמענטארן זענען איבריג

קינות גירושין

(וואס איז דער סימן וואס יעקב האט געגעבן פאר רחל?)

אריין אין מאחורי,
גרושים זענען דארט ערלויבט ?

ר' שמחה

קינות גירושין

(וואס איז דער סימן וואס יעקב האט געגעבן פאר רחל?)

אריין אין מאחורי,
גרושים זענען דארט ערלויבט ?

יא אוודאי, זיי האבען די מערסטע צו פארציילען

יואליש

קאמינג סאאן:

ביים ערשטן קינד האט ער זיך משדך געווען בעלבעטיש, איין טאכטער אביסעל רביש, מיט די איבעריגע האט ער אלע געטוהן "קאווע שטיבעל" מחותנים.

אבער ר'האט נאר אויסגעפונען ביים קבלת פנים אדער אונטער דער חופה.

יואליש

ביי אונז אין ביהמ"ד ביים ניטל שיעור אין אסטראנאמי"ע געגעבן דורך דער אלץ-ווייסער, אן איידעם ביים סאמען אייוועלט אליין, האט ער אנגעהויבן די שיעור רעטאריש: "ווער האט שוין געהערט פון קאפערניקוס?" אלע צוהערער האבן זיך געבליקט איינער אויפן אנדערן, לאמר, כ'האב נישט געוויסט אז מ'רעדט שוין דערפון אזוי אפען. ביז איציק דער הדיוט קופץ בראש האט אויסגעשריגן, "זיכער! זיכער! און מיין ברודער ווייסט אפי' ווער ער איז!!!!!!!"

1. איך בין אפילו נישט געווען ביים שיעור.
2. זיי נישט מזלזל אין כח ההדיוט, כמאמרם ז"ל אל תהי ברכת הדיוט קלה בעיניך...
3. כ'ה'נישט געזאגט אז מיין ברודער ווייסט, נאר מיין שוואגער.

מודה במקצת

אויס מענטש

אין א זייטיגע נאטיפיקאציע, מיט עטליכע שרייבערס דא, וואלט איך מיר געשעמט צו זאגן אז איך דריי מיר דא.

אני מאמין באמונה שלימה, אז טייל "אפיקורס'ישע" שרייבערס דא זענען אין ריעל לייף שיינע אידן אין בית המדרש, אזעלכע וואס פיסקעווען און קאמאנדאווען אויף אנדערע מיט כל מיני פרומקייטן, און טייל "פארפרומטע" מוסר זאגערס זענען באמת אין ריעל לייף סתם שטילע עמך אידן, אדער נאך ווייניגער.

מיין שאלה דא איז געוועהן "וואספארא לעיבעל באקום איך אין בית מדרש אלס א קאווע שטיבל באנוצער?"

און איין ווארט א מענטש מיט איבריג צייט

מיין שווער איז געוואויר געווארן אז איך שרייב אויף קאווע שטיבל, כ׳האב אים געזאגט אז איך בין בדחן! ונחה דעתו..

הא הא הא הא הא.... שוין לאנג נישט געלאכט אזוי..

(כאב מורא אז ער וועט זעהן דעם תגובה...)

מיין שווער און שוואגערס האבן מיר אלץ אנגעקוקט מיט ביטול, האלטענדיג אז איך בין נישט דער גרויסער לערנער און יודע ספר, למעשה האט זיך זייער בליק אויף מיר גענצליך געטוישט זייט זיי האבן אויסגעפינען אז איך בין 'איינגערמיירעט' אויף קאווע שטיבל...

טאמבל סאס

מיין שווער און שוואגערס האבן מיר אלץ אנגעקוקט מיט ביטול, האלטענדיג אז איך בין נישט דער גרויסער לערנער און יודע ספר, למעשה האט זיך זייער בליק אויף מיר גענצליך געטוישט זייט זיי האבן אויסגעפינען אז איך בין 'איינגערמיירעט' אויף קאווע שטיבל...

אינטערסאנט מיין ווייב האט מיך נישט געוואלט אנקיקן זייט איך האב איר געזאגט אז איך בין טאמבעל סאס לויפט זי מיך נאך

איינגעמיירעט

אזלת ידינו

מיין שאלה דא איז געוועהן "וואספארא לעיבעל באקום איך אין בית מדרש אלס א קאווע שטיבל באנוצער?"

אין איין ווארט: א מענטש מיט איבריג צייט

עס איז אן אלטע טעות דיינער. דו האלטסט אז עס איז צייט אנברענגעריי צו שרייבען דא. דאס ארגסטע איז נאך ווען דו פלעגסט לאזן פאלען נעגאטיווע סטעיטמענטס אויף די שרייבערס דא, און צוזאגען אז דו וועסט מאמת זיין דיינע ווערטער אויב דו וועסט האבן צייט. יעצט פארשטיי איך פארוואס דו האסט דאס געשריבען. דו ביסט ביי די מיינונג אז דאס שרייבען דא איז א צייט פארברענגעריי.

אין מיינע אויגן איז דאס ממש להיפך. דא ווערט דיסקוטירט גאר אסאך שיינע און טיפע ענינים. אמת, עס איז אויך דא א צימעס אפטיילונג. אבער אפי' דאס זעה איך אויך אלס זייער א פאזיטיווע זאך. עס איז זייער וויכטיג אז די משתלטים על הציבור זאלן נישט קענען באהאלטען זייערע מעשים. דאס איז פון די יסודות פון א דעמאקראטישע סאסייעטי. מיט די איבערגעטריבענע חומרות בהלכות לשון הרע הרגע'ט מען אפ דעם גאנצען סאסייעטי.

איך בין מיך מודה אז איך בין נישט קיין נאה מקיים. איך קוק ממש נישט אריין אין צימעס. עס איז מסתמא מעשה יצר 🙂 . בעיקר איז עס מסתמא ווייל עס קומט נישט אויף אויטאמאטיש ווען מען קליקט אויף "אקטיווע אשכולות". למיטב זכרוני שלאגט מען זיך דארט אויף א לייכטע אופן רעלאטיוו גערעדט. אלע צדדים ווערן דורך געשמועסט. איינער וואס וויל כאפן דעם צורה וואס די 'צדיקי הדור' זענען אומשטאנד, קען זיך דארט אביסל קלאר מאכן.

די אנדערע קאטאגאריעס איז דאך פשוט כפשוטו אז עס איז ממש געוואלדיג. יעדער קען ארויסברענגען זיין געדאנק, צו איז דאס אויף די סדרה, דף, יומא דפגרא, מאורעות היום, ועוד רבות. מען דארף זיך נישט שעמן צו זאגן מיט שטאלץ אז דא זענען דא זייער אסאך שרייבערס אמת'ע חכמים, נבונים, וידענים בכמה וכמה מקצועות. ווי פאסט דאס צו רעדן מיט זלזול אז נאר מענטשען מיט איבריג צייט שרייבען דא?

יעדע נקודה וואס א מענטש וויל דורכטוען עפענט ער אן אשכול און בדרך כלל האט ער מגיבים דערויף. געווענליך זענען די תגובות היבש זאכליך. עס איז ממש א בית וועד לחכמים.

ומכאן הקריאה יוצאת פאר אסאך פון די שרייבערס דא וואס שפירען אז עס ווערט אן עדיקשען, און דעריבער הערן זיי אינגאנצען אויף צו שרייבען, איך בין נישט זיכער אז איר זענט גערעכט מיט דעם מהלך. אוודאי דארף מען אויסרעכענען און איבערטראכטען וואס און ווי פיל צו שרייבן. אבער אינגאנצען אויפהערן איז נישט די מהלך.

עס קען זיין אז אויב מען זאל זעהן די גודל התועלת פין שרייבען דא, וואלטן מיר געהאט אסאך מער שרייבערס. וחברך חברא אית ליה....

לכשעצמי, איז מיין סיבה העיקרי פון שרייבן [חוץ אין איין אשכול... וואס האט א פשוטע סיבה ואכ"מ] כדי דורכצורעדען און הערן פארשידענע מיינונגען. טייל מאל בלייבט מען מיטן אלטן מיינונג אבער עס איז מער נתלבן ונתברר געווארען. און טייל מאל געלונגט אז מען ווערט איבערצייגט פון יענעמס ווערטער און מען זעהט אז מען האט זיך טועה געווען. אז דאס צווייטע געשעהט ביי מיר איז עס ממש אצלי כמוצא שלל רב. וואס איז דען די הנאה צו בלייבען גערעכט? וואס איז מיר דען צוגעקומען אויב האט מוח שליט שולט געווען אויף איינגעמיירעט, צוויי נעמען שלא היו ולא נבראו? מיט וואס ווער "איך" קלוגער דעמאלט? האב איך דען שולט געווען אויף אים? האט ער זיך דען געטוישט זיין מיינונג? און אפי' אויף די יחידותדיגע פעלער וואס מיין צד שכנגד וועט מודה זיין צו מיינע ווערטער, וואס איז דעמאלט? וואס איז מיין ריווח?

דאס איינציגסטע ריווח איז ווען איך טויש מיך, ווען איך ווער קלוגער.

אויב גייט מען צו צום שרייבען מיט אזא מהלך איז א- ווערט מען נישט אזוי אריינגעצויגען און איבערגענומען פונעם תאות הנצחון, און ב- מען שפירט באמת א תועלת פון שרייבן, ג- מען שרייבט אסאך מער זאכליך.

ואחרי כל הדברים האלה, דארף איך אנאלאזירן צו דער תגובה זעלבסט איז געשריבען געווארן בעיקר זיך דורכצומועסן און הערן צו איך בין גערעכט מיט מיין מיינונג.
במושכל ראשון מוז איך זאגן אז ניין. איך האב עס געשריבן ארויסצוברענגן א מחשבה, אבער איך האב נישט גענוג אינזין געהאט אז איך וויל שטארק הערן צו איך בין גערעכט, ווי אויך הערן אנדערע מיינונגען.

דאס איז טאקע א פלא. איך שרייב און עלאבאריר [כפי שיטת קאווע שטיבל איז דאס א ווארט 🙂 ] א מיינונג, און בו בשעה בין איך עס נישט מקיים.
נו, ווילאנג דאס לעכטעל ברענט קען מען פארעכטען. האב איך יעצט אינזין, און מיט דעם בין איך מעלה דאס גאנצע געשרייבעכטס דא. און איך פרעג, וואס זאגט איר מורי ורבותי?

איך מיין אז מען פאנגט אהן גליטשען מיט ריינע כוונות. מען וויל פשוט האבן גוט אפגעשריבען די תגובה כדי דער עולם זאל זיין אינטרעסירט בכלל מגיב צו זיין. דערנאך פארגעסט מען אז דאס געפעלן פארן עולם איז נאר א אמצעי אויף צו הערן זייער מיינונג, און מען מאכט דאס גופא פאר א מטרה. דערנאך ווערט דאס ענין פון 'געפעלן' אזוי שטארק, אז מען וויל שוין דוקא אז מען זאל נישט האבן קיין חולקים. ממש איבערגעדרייט די יוצרות.

אפשר גיי איך איינפירען אז סוף יעדע תגובה מיינער וועל איך צושרייבען, "וואס זאגט איר רבותי".
נו, וואס זאגט איר רבותי?

וואס איך זאג? אז דו שרייבסט דברים של טעם...

מוח'ל, איך האב דיר געגעבן א לייק, ממש שפתיים ישק.

דו האסט אבער געבעטן צו הערן וואס "רבותי" זאגן. קודם וועל איך דיר צוצייכענען א גמרא אין תענית ז. דארט רעדט די גמרא ארום בנוגע ווי וויכטיג עס איז צו לערנען בדיבוק חברים, אויך וויאזוי צו לערנען בדיבוק חברים.

עס איז אינטערסאנט אז די גמרא זאגט דארט והיינו דאמר ר' חנינא הרבה למדתי מרבותי, ומחבירי יותר מרבותי, ומתלמידי יותר מכולן. קומט אויס אז דו דאפרסט נישט פרעגן פון "רבותי" דוקא.

איך האב אבער א שאלה צו דיר. די גמרא רעכנט אויס דריי סוגים, רבותי - חבירי - תלמידי. וואס טוט זיך מיט זיך אליין? מען קען צומאל פושט זיין א ספק, אדער אפי' זיך אליינס אפווענדן, מיט דאס וואס מען האט מברר געווען דעם ענין אן אנדערס מאל, און אנגעקומען צו אן אנדער מסקנא ווי מען זאגט יעצט, ניין? גייט דאס אריין בסוג רבותי, חבירי, אדער גאר תלמידי?

כלפי מה דברים אמורים? דא האט הרב מוח שליט בכבודו ובעצמו געשריבען אן הודעה ווי ער נעמט גאנץ א פארקערטע מהלך אין דעם נושא. דו זאגסט עס נאך פונעם סאמע גרעסטען לוחם למען מדות ודרכי נועם, ר' ישראל סאלאנטער. וכדי להקל על הקורא, ברענג איך אראפ דיינע ווערטער.

יידל,
אזוי ווי די באקאנטע כלל פין War is the mother of all invention, אדער ווי ר' ישראל סאלאנטער דער גרויסער פאפיולייזער פאר גוטע געלאסענע מדות פלעגט זאגען, אז מען דארף לערנען א סוגיא "גיפטיג". ד.ה. מען דארף זיך מתווכח זיין מיט אביסעלע גיפט, און נאר נאכדעם מקיים זיין דעם את והב בסופה. פארפאלן אזוי ארבעט דער מענטשהייט. דורך דעם וויכוח בין איך געוואר געווארן נאך אפאר ידיעות פון דיר [As always, I appreciate so much the amazing stuff in all your writings.] וכן הלאה. דער עיקר, 'נאר בשמחה'.

ביסטו דאך אליין דער וואס איז חולק מיט דיר, ניין? 🙂

איך האב מיך נישט געפוילט, כ'האב נאכגעזוכט דיין מקור והנה עס שטייט אין אור ישראל אגרת ו'

הלימוד בתורה, אשר יקרא לימוד, הוא ללמוד בחריפת הדעת [גיפטיג]. כל אחד מחזיק בכל עוז סברתו. הלשמה היא שקיטת הרוח, אם כדבריו ואם כדברי חבירו להיות שוה בעיניו. והמה, כמעט, דברים מתנגדים זה לזה.

דהיינו די מהלך האט אין זיך צוויי חלקים וואס איז זיך סותר איינער דעם צווייטן. מצד אחד דארף מען זיין גיפטיג און מחזיק זיין בכל עוז כדבריו, ומצד שני דארף נישט זיין קיין חילוק ווער עס בלייבט גערעכט. שטייט ווייטער אין אור ישראל

לזאת הורונו חז"ל איך להתנהג, כמאמרם קדושין ל' "אפי' האב ובנו, הרב ותלמידו, שעוסקין בתורה בשער אחד, נעשים אויבים זה את זה, ואינם זזים משם עד שנעשים אוהבים זה את זה, שנאמר את והב בסופה" כו' עיין שם.

האיבה בראשונה היא בחינת הלמוד בחריפת הדעת [גיפטיג] כנ"ל, והאהבה בסופה היא בחינת הלשמה, לבטל כל אחד דעתו, לילך אחר הרוב או הגדול, או לעמוד כל אחד בדעתו... על פי הגדרים המבוארים בגמ' ופוסקים בזה.

האסטו שוין דעם אנדערען צד. דארף מען יעצט מלבן זיין וויאזוי דאס ארבעט זיך אויס אויף למעשה. איך דענק אז הרב לעיקוואד האט געטענהט עפעס אזא מהלך.

נו וואס זאגט איר רבותי? 😂

מח שליט, איך זאג אז זינט דו האסט נאכנישט קיין חתימה זאלסטו דאס לייגן אלס דיין חתימה
"נו וואס זאגט איר רבותי?" העכסטנס אויב ווילסטו וויסן צי דאס איז געווען א ריכטיגע שריט, און ווילסט זיך מתייעץ זיין עם הצבור, לייג צו נאך א שורה אונטער דעם: "נו וואס זאגט איר רבותי?"

געוואלדיג, ר' אעפ"כ. נו, דארף מען מער ווי דאס צו ווייזען אז קאווע שטיבל איז בכלל נישט אנגעברענגט קיין צייט?
לענין, דארף מען גוט אפטייטשען וואס ר' ישראל סאלאנטער זאגט דא. האלט ער טאקע אז "אב ובנו" מעגן זיין גיפטיג איינער צום אנדערען? קוק וואס גוגעל איז מפרש דאס דייטשע ווארט "גיפטיג", און זאג מיר צו דו פארשטייסט וויאזוי א זון מעג זיין גיפטיג צום טאטען.

וביותר אז ר' ישראל סאלאנטער איז דער וואס איז מסביר אין סימן ל' בהערה שם, אז עס איז לגמרי נישט מעגליך צו האבן א גענצליך אביעקטיווער צוגאנג צו סיי וואסארא נושא. ער איז מסביר אז די מחלוקות ב"ש וב"ה "היתה משינוי מזג כחות נפשם, אשר אין ביד האדם להפרישם משכלו.... אשר ע"פ רוב, בני החבורה, כחות נפשם יצעדו במצעד שוה. דהיינו אז די סיבות פון אלע מחלוקות ב"ש וב"ה איז מכח די מזג נפשם. ער איז מסביר אז ווייל בדרך כלל האט א יעדע קאמיוניטי אן אנדערע וועג פון ווערן אויפגעצויגען און דעריבער האבן זיי אנדער תכונת הנפש, וועגן דעם האבן אלע מעמבערס פון בית שמאי געהאט איין מיינונג, און אלע מעמבערס פון בית הלל געהאט אן אנדער מיינונג.
קומט אויס אז עס איז סתם ליצנות זיך צו האלטן פעסט ביי דיין מיינונג. איהנ"מ אין להדיין אלא מה שעיניו רואות, איך קען נישט טון אנדערש ווי איך פארשטיי, אבער איך גיי נישט דעריבער רעדן מיט גיפט צו מיין בעל מחלוקה.
קוק אויך ווי ער שרייבט אין דעם זעלבן דף סימן ל' הערה ב' להערה. "וכל אשר יוסיף להתוכח עם זולתו בדבר שכלי, כן גם השמירה רבה למאד, להתרחק מהתפעלות העלולה לבוא מכח אהבת הנצוח לכבות אור השכל".
דאס גופא אז איך האב געהאלטען איימאל אזוי אין איינמאל אזוי איז דאך מוכיח אז מען זאל קיינמאל נישט זיין זיכער מיט זיך. שטעל דיך פאר וואסארא נער איך וואלט געווען ווען איך שרייב איינע פון די ביידע [סתירותדיגע] תגובות מיינע, מיט גיפט. 🙂

אגב עס איז כמובן גאנץ געוואגט צו זאגען אזא הבנה אין די מחלוקת ב"ש וב"ה. אינטערסאנט אז פונקט די פעידזש פעלט. והקאנספיראטערס יקאנספירו...
נו, וואס זאגט איר רבותי?

דהיינו אז די סיבות פון אלע מחלוקות ב"ש וב"ה איז מכח די מזג נפשם. ער איז מסביר אז ווייל בדרך כלל האט א יעדע קאמיוניטי אן אנדערע וועג פון ווערן אויפגעצויגען און דעריבער האבן זיי אנדער תכונת הנפש, וועגן דעם האבן אלע מעמבערס פון בית שמאי געהאט איין מיינונג, און אלע מעמבערס פון בית הלל געהאט אן אנדער מיינונג

טייערער מח שליט די ביסט א חידוש פון א מח השליט עליך איך ווייס נישט וויאזוי דיין טאטע האט דאס שוין געוואוסט ביי דיין אכטן טאג קאן זיין דו האסט שוין דאן געוויינט מיט א זעלטענער לאגיק ווער ווייסט...
צום ענין. ב״ש און ב״ה האבן נישט אלץ חולק געווען זייער אסאך מאהל זעהט מען ב״ש וב״ה תרוייהו אומרים מיינט דאס דען אז זיי האבן גלייך מסכים געווען איינער צום צווייטן ווער זאגט אז ס׳נישט פארדעם געווען א ריתכון דאורייתא און איין צד האט אויפגעוויזן דעם צווייטן און דערנאך איז געווארן א תרוייהו?
דאס וואס דו ברענגסט א ראיה פון מזג כוחות נפשם קען געזאגט ווערן נאכדעם וואס מ׳האט זיך מתוכח געווען גענוג לאנג און ס׳איז נישטא קיין אנדערע וועג זאל יעדער צד דן זיין דעם אנדערן אז די סבת המחלוקת איז דער מזג וכוחות נפשם פון יענער כת אבער אודאי איז שייך ביז דאן א מקום צו משכנע זיין איינער דעם אנדערן אביעקטיוו צום אייגענעם צד.
נו רבותי וואס זאגט איר צו דעם?