מלא כל הארץ כבודו -- אבער וואו איז ער?

יאיר

איך האב מורא אז דער רעיון גרעניצט זיך מיט הגשמה, נישט קיין אויסנאם אין דער וועלט פון קבלה.

שמעקעדיג

אקעי, איך האב קאלטע וואסער און הייסע וואסער. וואו פונקטליך שטעקט דער חילוק? וואס גענוי איז היץ און וואס איז קעלט?
ווילסט מיר זאגן אז דאס איז רוחניות?

לולקע-ציבעך

פאר יעדן וואס איז אביסל באקאנט אין חסידות זענען באקאנט........
דאס, דער טעם, די הנאה, דער הרגש, וואס מיר פילן ביים טאן פארשידענע פשוט-פיזישע אקטיוויטעטן, דאס איז דער "העכערער ניצוץ", דאס פינטעלע אלוקית, וואס געפינט זיך איבעראל, אויף יעדן פלאץ, אין יעדער זאך. דער אויבערשטער איז דער אולטימאטיווער מובדל-מופשט אבסטראקט, און ס'איז אוממעגליך אים משיג צו זיין. "אלוקית", אן אספעקט פון דעם נישט-השגה, דאס איז שוין עפעס וואס לאזט זיך יא משיג זיין, עפעס מיט וואס מיר האבן יא א דירעקטן שייכות. מיר שפירן הרגשים; איז טייטש אז מיר האבן מיט זיי עפעס א קשר. מיר קענען די הרגשים אבער נישט מגדיר זיין מיט אונזערע געווענליכע מעסטערס און מיטלען; דערפאר איז עס אלוקית, אבסטראקט, "העכער". זיי זענען זאכן פון "העכערע עולמות", פון אנדערערליי "וועלטן", פון א אוניווערס וואס איז באשאפן געווארן מיט אנדערע כללים, אזעלכע וואס זענען ביי אונז כמעט נישט פאראן, און מיר קענען זיי במילא נישט משיג זיין מיט די געווענליכע אופנים פון השגה.

איחוד פעלד

יישר כח. די שרייבסט כאילו די זאגסט עס, אבער עס איז איינער פין גרעסטע יסודות אין חסידות און שטייט פין די תלמידים פין מגיד, אויב נישט פין מגיד אליין.

האסט עס געהערט אויף א טעיפ?

נשמה יתירה

יאיר

איך האב מורא אז דער רעיון גרעניצט זיך מיט הגשמה, נישט קיין אויסנאם אין דער וועלט פון קבלה.

עס גרעניצט אבער עס איז נישט דאס. יחי ההבדל הקטן.

שמעקעדיג

אקעי, איך האב קאלטע וואסער און הייסע וואסער. וואו פונקטליך שטעקט דער חילוק? וואס גענוי איז היץ און וואס איז קעלט?

boxcover

ווען מיינע קינדער פרעגען "ווי איז ער?", "איך וויל אים זעהן". דריי איך נישט די שווארץ אפעל צום אויגען-ווינקעל און זאג "מען קען נישט". איך קוק ארויס פון פענסטער און זאג "קוק דיך ארום, דו זעהסט די וואונדערליכע ביימער, גראז, פייגעלעך די הויגע בנינים אין מאנהעטען* וכדומ'? דאס איז ער!" נישט ח"ו אז איז א פשוט'ער יש, נאר פונקט ווי - להבדיל - דו קענסט און ווערסט נתפעל פון פיקאסא אדער שעיקספיער אפילו דו זעהסט נישט זיים פנים און אפילו זיין קבר. דו זעהט זיינע ווערק און דאס גיבט דיר אן איידיע און רעספעקט צו די ארטיסט, להבדיל אאה"ב קען מען אים כביוכול קענען ווען מען באטראכט מעשי ידיו.

קרעדיט: מורי ו (הלואי שיהי'] רבי, הרמב"ם זצוק"ל

* מיין מיידעלע פרעגט אמאל "אבער די בנין איז געבויט דורך א מענטש?" די ענטפער איז בקוצר אז די מענטש איז אויך מעשי ידיו.

לולקע-ציבעך

נשמה יתירה

יאיר

איך האב מורא אז דער רעיון גרעניצט זיך מיט הגשמה, נישט קיין אויסנאם אין דער וועלט פון קבלה.

עס גרעניצט אבער עס איז נישט דאס. יחי ההבדל הקטן.

און לאז מיך טאקע באלעבן דעם הבדל הקטן: עס וואלט געווען הגשמה ווען איך וואלט דערקלערט אז זהו זה! מיר האבן געפאקט ג-ט באהאלטן אינעם עפל, און אט איז ער: יעדער קען אים יעצט זען! דא אבער, האב איך נאר מגדיר געווען *אונזער השגה* (עכ"פ, מיין השגה) אין דעם חלק אלוקי. דאס איז טאקע הגשמה, אבער פארט א באין-ברירה'דיגע זאך, אויב וויל מיר רעדן פון די זאכן *דא*.

יאיר

די אמאליגע עובדי עבודה זרה פלעגן האלטן פונקט דאס זעלבע אויף זייערע עבודה זרות (ע"פ רוב), און אויף אזעלכע עבודה זרות האט די תורה געזאגט, "לא תעשון אתי אלהי כסף ואלהי זהב

בן פורת יוסף קונטרס אחרון
ושמעתי ממורי, אמר שאלת הפילסוף אם לית אתר פנוי מניה, אם את כופר בעבודה זרה אם כן כופר בחלק שהוא ממנו ית'. וביאר, כי יש באדם חצר הכבד בסוד והבדילה הפרוכת לכם (שמות כו, לג), ודרך שם דוחה המותרת והצואה וכו'. משל למלך שרצה שיהיה לבנו תענוג משא"כ בדבר תמידי, ועשה עשר חומות על פי אחיזת עינים וכו', ובן מלך סבר וכו', ואחר כך נודע לו שאינו דבר רע כלל.

צפנת פענח תרומה
אמנם טעם זה לא ניתן לכתוב ולאמור בפני המוני עם, שיש בזה מקום לאפיקורסים לומר אם כן גם עובדי עבודה זרה נעשו כסא וכו', ובאמת זה אינו, כי יש הבדלה כמו שביאר מורי זללה"ה, ודפח"ח.

צפנת פענח תרומה
ומן העפר אשר יהיה בקרקע המשכן יקח הכהן ונתן אל המים וגו'. ושמעתי ממורי זללה"ה פי' בזה עפ"י ביאור משנה דאבות (פ"ה מי"ג) ד' מדות בנותני צדקה וכו' והקושיא מפורסמת איך הוא ד' מדות דמדה זו לא יתן ולא יתנו אחרים אינו מנותני הצדקה וכן ד' מדות בהולכי לבה"מ וכו' וביאר לי שאלת חלום וכו' וביאר פסוק (תהלים קי"ט נ"ט) חשבתי דרכי ואשיבה רגלי אל עדותיך על פי מדרש (עי' בר"ר ב ה) ויהי ערב (בראשית א ה) אלו מעשיהם של רשעים ויהי בוקר (שם) אלו מעשיהם של צדיקים ואיני יודע באיזה מהם חפץ כשהוא אומר וירא אלהים את האור כי טוב הוי במעשיהם של צדיקים חפץ כשהוא אומר (שם ג) וירא אלקים את האור כי טוב הוי במעשיהם של צדיקים חפץ יותר והוא תמוה וכי ס"ד שחפץ במעשה רשעים וביאר מה שקיבל מרבו [עי' תולדות בלק א' ע"א: דרבו של מורי זלה"ה היה אחיה השילנו ] כי דוד המלך ע"ה הי' במזל שלא עלו לו מחשבותיו בעבודת השי"ת כהוגן והוא מצד מזל שבתאי המקבל מבינה וכו' לכך הי' חושב בדרכיו הגשמי וממילא היה בהיפוך וכו' וזהו שאמר חשבתי דרכי ואז ואשובה רגלי ר"ל אשובה להרגיל בו אל עדותיך והבן והלבנה שהוא בסוד דוד מלך ישראל חי וקיים [זח"א קצ"ב:] אין לה אור מעצמה רק מה שמקבלת מן השמש כנודע לחכמי התכונה אמנם יש תועלת ויתרון לאור מן החושך דהיינו מעלת יתרון האור ניכר מצד החושך וכן החכם מצד הטפש וניכר מעלת הצדיק מצד הרשע והתענוג מכח הנגע והיסורין ומעלת הדעת נודע מכח השכחה א"כ נעשה זה כסא לזה כמו יד האדם המושיט דבר למעלה אז הוא בעצמו שם וזהו מעלת גזרה שוה כי ברוחני אחר שיש לו שיווי בצד מה נעשה אחד ולכן דנין בגז"ש גם למיתה החמורה וכן כתב הרמב"ם [מורה נבוכים ח"א פנ"ו] שגרגר חרדל מצד שהוא עיגולי כדורי שוה לרקיע וכו' אמנם לפ"ז יש מקום לטעות לעע"ז מאחר שהכל נעשה כסא זה לזה א"כ באמת הכל נכנס באחדות א' וכו' אפס שזה אינו כי יש הבדלה וכו' רק התענוג שנמשך אחר שסר השכחה הוא נכנס באחדות והשאר יורד למטה בסוד הבדלה וכו' וז"ש ואיני יודע באיזה מהם חפץ מאחר שגם מעשה הרשעים הוא כסא למעשה הצדיקים א"כ הכל אחדות א' לכך נאמר וירא אלקים את האור כי טוב אלו מעשיהן של צדיקים כי במעשה הרשעים צריך הבדלה וכו' ובזה יובן כי יש ד' מדות בנותני צדקה כי זה שאינו נותן נעשה כסא להנותן בדרך הנ"ל ודפח"ח עיי"ש ההמשך ונחזור לביאור מורי זללה"ה בפסוק הנ"ל כי יש מעשה הרשעים, אכילה ושתי' ושמחה ושחוק וכיוצא, ויש מעשי תענית וצום ובכי ומספד וכיוצא, אמנם כשנתגברה חולי המרה שחורה ע"י עצבות וסיגופי' וכיוצא אז צריך לאחוז במדות הרשעים לאכול ולשתות ולשמוח להסיר החולי הנ"ל, ולפעמי' כשרואה היצה"ר מתגבר בו ילבש שחורים ועצבות וכל זה צריך לשקול במאזני שכלו, וז"ש ואיני יודע באיזה מהם חפץ וכנ"ל ואם אין לו דעת להכריע איזה דרך הטוב ילך לת"ח שהם רופאי הנפשות וכמ"ש הרמב"ם בפ"ב מהלכ' דיעות (ה"א) יעו"ש. ובזה יובן [במדבר ה י"ב] איש כי תשטא אשתו שהוא החומר והגוף שע"י נטה ושטה מדרך היושר ואינו יודע באיזה דרך יבחר וכנ"ל אז והובא אל הכהן שהם רופאי הנפשות וז"ש ולקח הכהן מים קדושים הם דברי תורה אל כלי חרש ר"ל להלביש במשל ומליצה ויאמר לו תוכחת מוסר שיהי' לו רפואה ע"י מאזני שכלו הקודש אמנם אם יתגאה בזה שוב אין דבריו נשמעין לכך עצה היעוצ' מן העפ' אשר יהי' בקרקע המשכן יקח הכהן וגו' ר"ל שיקח הכהן מדות השפלו' כעפר שבקרקע המשכן ויתן אל המים של תורה ומוסר ודפח"ח.

דער בעל התניא

ולפי הנשמע אין במדינות ליטא מי שירום לבבו שלא לבטל דעתו מפני דעת הגאון החסיד ולאמר בפה מלא אין בפיהו נכונה ח״ו, כ״א במדינות הרחוקות כתוגרמא ואיטלייא ורוב אשכנז ופולין גדול וקטן. ובזאת חפצתי באמת, ובפרט בענין האמונה אשר לפי הנשמע במדינותינו מתלמידיו אשר זאת תפיסת הגאון החסיד על ס׳ ליקוטי אמרים ודומיו, אשר מפורש בהם פי׳ ממלא כל עלמין ולית אתר פנוי מיניה כפשוטו ממש, ובעיני כבודו היא אפיקורסות גמורה לאמר שהוא ית׳ נמצא ממש בדברים שפלים ותחתונים ממש, ולפי מכתב מעלתם ע״ז נשרף הספר הידוע, ובפירוש מאמרים הנזכרים יש להם דרך נסתרה ונפלאה, ומלא כל הארץ כבודו היינו השגחה וכו׳.

ומי יתן ידעתיו ואמצאהו ואערכה לפניו משפטינו להסיר מעלינו כל תלונותיו וטענותיו הפילוסופיות אשר הלך בעקבותיהם לפי דברי תלמידיו הנ״ל לחקור אלקות בשכל אנושי, וכאשר קבלתי מרבותי נ״ע תשובה נצחת על כל דבריו.

נולד מאוחר

לולקע , איז די טעם פון די קאקאש קעק מער גאט ווי די אקאש קעיק איטסעלף?
ווען איך שפיער די טעם בין איך מער דבוק און השם ווי ווען איך טאטש אן די קעיק?

דער בעל התניא

ולפי הנשמע אין במדינות ליטא מי שירום לבבו שלא לבטל דעתו מפני דעת הגאון החסיד ולאמר בפה מלא אין בפיהו נכונה ח״ו, כ״א במדינות הרחוקות כתוגרמא ואיטלייא ורוב אשכנז ופולין גדול וקטן. ובזאת חפצתי באמת, ובפרט בענין האמונה אשר לפי הנשמע במדינותינו מתלמידיו אשר זאת תפיסת הגאון החסיד על ס׳ ליקוטי אמרים ודומיו, אשר מפורש בהם פי׳ ממלא כל עלמין ולית אתר פנוי מיניה כפשוטו ממש, ובעיני כבודו היא אפיקורסות גמורה לאמר שהוא ית׳ נמצא ממש בדברים שפלים ותחתונים ממש, ולפי מכתב מעלתם ע״ז נשרף הספר הידוע, ובפירוש מאמרים הנזכרים יש להם דרך נסתרה ונפלאה, ומלא כל הארץ כבודו היינו השגחה וכו׳.

ומי יתן ידעתיו ואמצאהו ואערכה לפניו משפטינו להסיר מעלינו כל תלונותיו וטענותיו הפילוסופיות אשר הלך בעקבותיהם לפי דברי תלמידיו הנ״ל לחקור אלקות בשכל אנושי, וכאשר קבלתי מרבותי נ״ע תשובה נצחת על כל דבריו.

יאיר

לולקע-ציבעך

נשמה יתירה

יאיר

איך האב מורא אז דער רעיון גרעניצט זיך מיט הגשמה, נישט קיין אויסנאם אין דער וועלט פון קבלה.

עס גרעניצט אבער עס איז נישט דאס. יחי ההבדל הקטן.

און לאז מיך טאקע באלעבן דעם הבדל הקטן: עס וואלט געווען הגשמה ווען איך וואלט דערקלערט אז זהו זה! מיר האבן געפאקט ג-ט באהאלטן אינעם עפל, און אט איז ער: יעדער קען אים יעצט זען! דא אבער, האב איך נאר מגדיר געווען *אונזער השגה* (עכ"פ, מיין השגה) אין דעם חלק אלוקי. דאס איז טאקע הגשמה, אבער פארט א באין-ברירה'דיגע זאך, אויב וויל מיר רעדן פון די זאכן *דא*.

די אמאליגע עובדי עבודה זרה פלעגן האלטן פונקט דאס זעלבע אויף זייערע עבודה זרות (ע"פ רוב), און אויף אזעלכע עבודה זרות האט די תורה געזאגט, "לא תעשון אתי אלהי כסף ואלהי זהב".

יאיר

לולקע-ציבעך

און לאז מיך טאקע באלעבן דעם הבדל הקטן: עס וואלט געווען הגשמה ווען איך וואלט דערקלערט אז זהו זה! מיר האבן געפאקט ג-ט באהאלטן אינעם עפל, און אט איז ער: יעדער קען אים יעצט זען! דא אבער, האב איך נאר מגדיר געווען *אונזער השגה* (עכ"פ, מיין השגה) אין דעם חלק אלוקי. דאס איז טאקע הגשמה, אבער פארט א באין-ברירה'דיגע זאך, אויב וויל מיר רעדן פון די זאכן *דא*.

די אמאליגע עובדי עבודה זרה פלעגן האלטן פונקט דאס זעלבע אויף זייערע עבודה זרות (ע"פ רוב), און אויף אזעלכע עבודה זרות האט די תורה געזאגט, "לא תעשון אתי אלהי כסף ואלהי זהב".

נולד מאוחר

איז מלא כל הארץ כבודו א אידשע מושג?
ווערט עס דערמאנט און מקרא אדער תלמוד?
כהאב מורא סאיז נולד מאוחר.

נולד מאוחר

לולקע , איז די טעם פון די קאקאש קעק מער גאט ווי די אקאש קעיק איטסעלף?
ווען איך שפיער די טעם בין איך מער דבוק און השם ווי ווען איך טאטש אן די קעיק?

דער בעל התניא

ולפי הנשמע אין במדינות ליטא מי שירום לבבו שלא לבטל דעתו מפני דעת הגאון החסיד ולאמר בפה מלא אין בפיהו נכונה ח״ו, כ״א במדינות הרחוקות כתוגרמא ואיטלייא ורוב אשכנז ופולין גדול וקטן. ובזאת חפצתי באמת, ובפרט בענין האמונה אשר לפי הנשמע במדינותינו מתלמידיו אשר זאת תפיסת הגאון החסיד על ס׳ ליקוטי אמרים ודומיו, אשר מפורש בהם פי׳ ממלא כל עלמין ולית אתר פנוי מיניה כפשוטו ממש, ובעיני כבודו היא אפיקורסות גמורה לאמר שהוא ית׳ נמצא ממש בדברים שפלים ותחתונים ממש, ולפי מכתב מעלתם ע״ז נשרף הספר הידוע, ובפירוש מאמרים הנזכרים יש להם דרך נסתרה ונפלאה, ומלא כל הארץ כבודו היינו השגחה וכו׳.

ומי יתן ידעתיו ואמצאהו ואערכה לפניו משפטינו להסיר מעלינו כל תלונותיו וטענותיו הפילוסופיות אשר הלך בעקבותיהם לפי דברי תלמידיו הנ״ל לחקור אלקות בשכל אנושי, וכאשר קבלתי מרבותי נ״ע תשובה נצחת על כל דבריו.

היימישער ליטוואק

לעיקוואד,
רחמנא ליצלן מהאי דעתא. (איך בעט דיר, מעק אויס דיין הודעה און איך וועל אויסמעגן מיינע!!)
דאס איז די סכנה אויף וועלכע דער גר"א האט אנגעוויזן!
ביסט פארנארט? די "טיפע הסברים" זענען אסאך אסאך עלטער פון דעם גלח מיט וועמען דו האסט גרעדט. עס גייט צוריק הונדערטע יאר, און שוין בימי הראשונים האבן זיי זיך מתפלפל געווען איבער אחד שהוא שלש וכו'. און דאך איז אנגענומען אז זיי זענען עוע"ז עכ"פ בשיתוף.
ועיין תשובות הריב"ש לגבי החילוק בין מאמיני השלישיות (=הנוצרים) להמקובלים, ואכמ"ל בזה.
אבער צו זאגן אז עבודה זרה פון די תורה איז נאר אזא איינער וועלכער גלייבט 'כפשוטו' אז זיין האלצערנע גטשיק האט באשאפן די וועלט, אבער אויב לייגט ער אריין עפעס טיפערע חשבונות דאן איז דאס שוין נישט ע"ז, דאס איז שקר און הס מלהזכיר.
ועיין גם ברמב"ם ריש הלכות עבודה זרה, שעיקר העבודה זרה התחיל ע"י שאמרו ליתן כבוד להמשמשים ולכן "...ראוי לאבד ולשבר כל הצורות כדי שלא יטעו בהן כל העם כמו אלו שהם מדמים שאין שם אלוה אלא אלו". אין אנדערע ווערטער, אפילו דער וואס דינט נאר אלס געבן כבוד פאר די משמשים און עבדים פון הקב"ה, איז דאך נאך אלס א מצוה צו צוברעכן כדי מ'זאל נישט צוקומען דארך דעם צו די גרויסע טעות. און כנראה אז דאס איז דער דין פון עבודה זרה הכתוב בתורה.

לולקע-ציבעך

נולד מאוחר

איז מלא כל הארץ כבודו א אידשע מושג?
ווערט עס דערמאנט און מקרא אדער תלמוד?
כהאב מורא סאיז נולד מאוחר.

אין זוה"ק זיכער. כ'גלייב אבער אז די עצם קאנצעפט ווערט דערמאנט נאך פריער, נאר אין אנדערע ווערטער.

לעיקוואוד

קודם כל, דער פראבלעם דא איז נישט הגשמה וויבאלד מזאגט נישט אויף קיין שום פרט גשמי שהוא האלוה.
אויב פראבלעם איז דאס עבודה זרה וריבוי באלוהות.
פון ווי נעמסטו אז דאס האבען די אמאליגע עובדי ע"ז געזאגט אויף זייערע עבודה זרות? אין דער תורה שטייט עס זיכער נישט. לויט דוד המלך און ישעיה הנביא האבן די עובדי עבודה זרה באמת געהאלטן אז דער האלץ (אדער אפשר מלאך/כח/כוכב המרומז בו) איז גאט און האט זיי באשאפען און האבען נישט געזאגט די אלע טיפע תורות.

און אפשר אה"נ, אפשר טאקע אויב איז דא אן עובד ע"ז וואס איז דאס אזוי מסביר איז לא על זה דברה תורה?

לעצטנס האב איך גערעדט מיט עפעס א קאטולישער גלח, איז ער מיר מסביר דער גאנצער שילוש זייערע פונקט אזוי חסידיש-קבליסטיש. איך קלער אז אין זיין קלויסטער מעג מען אריינגיין בלי שום חשש ע"ז והגשמה. דער איסור ע"ז איז לכאורה נאר ווער עס נעמט עס אן כפשוטו אז סדא מער ווי איין גאט אדער כח עליון.

דער כוזרי (מאמר א' סימן צד)

אָמַר הֶחָבֵר: כִּי הָאֻמּוֹת כֻּלָּם בַּזְּמָן הַהוּא הָיוּ עוֹבְדִים צוּרוֹת, וְאִלּוּ הָיוּ הַפִּילוֹסוֹפִים, מְבִיאִים מוֹפֵת עַל הַיִּחוּד וְעַל הָאֱלֹהוּת לֹא הָיוּ עוֹמְדִים מִבְּלִי צוּרָה שֶׁמְּכַוְּנִים אֵלֶיהָ וְאוֹמְרִים לַהֲמוֹנָם, כִּי הַצּוּרָה הַזֹּאת יִדְבַּק בָּהּ עִנְיָן אֱלֹהִי וְכִי הִיא מְיֻחֶדֶת בְּדָבָר מֻפְלָא נָכְרִי. וּמֵהֶם מִי שֶׁמְּיַחֵס זֶה אֶל הָאֱלֹהִים, כַּאֲשֶׁר אֲנַחְנוּ עוֹשִׂים הַיּוֹם בַּמְּקוֹמוֹת הַמְכֻבָּדִים אֶצְלֵנוּ, עַד שֶׁאָנוּ מִתְבָּרְכִים בָּהֶם וּבַעֲפָרָם וְאַבְנֵיהֶם, וּמֵהֶם מִי שֶׁמְּיַחֵס אוֹתוֹ אֶל רוּחֲנִיּוּת כּוֹכָב מִן הַכּוֹכָבִים אוֹ חַיִל מִן הַחֲיָלִים אוֹ מַעֲרֶכֶת מַזָּל וְזוּלַת זֶה, וְלֹא הָיוּ מַסְכִּימִים הֶהָמוֹן עַל תּוֹרָה אֶחָת, אֶלָּא בְצוּרָה מֻרְגָּשָׁה שֶׁמְּכַוְּנִים אֵלֶיהָ... וְחַטָּאתָם הָיְתָה בַצִּיּוּר אֲשֶׁר נֶאֱסַר עֲלֵיהֶם וְשֶׁיִּחֲסוּ עִנְיָן אֱלֹהִי אֶל מַה שֶּׁעָשׂוּ בְיָדָם וּרְצוֹנָם מִבְּלִי מִצְוַת הָאֱלֹהִים, וְיֵשׁ לָהֶם הִתְנַצְּלוּת – בְּמַה שֶּׁקָּדַם מֵהַמַּחֲלֹקֶת בֵּינֵיהֶם, וְלֹא הִגִּיעוּ עוֹבְדָיו אֶל שְׁלשֶׁת אַלְפֵי אִיש מִכְּלָל שֵׁשׁ מֵאוֹת אֶלֶף שֶׁהָיוּ... וְהַדָּבָר הַהוּא הוּא מְרֻחָק וּמְגֻנֶּה אֶצְלֵנוּ, מִפְּנֵי שֶׁאֵין בַּזְּמָן הַזֶּה צוּרוֹת נֶעֱבָדוֹת בְּרֹב הָאֻמּוֹת וְהָיָה קַל בַּזְּמָן הַהוּא, מִפְּנֵי שֶׁהָיוּ עוֹשִׂים כָּל הָאֻמּוֹת צוּרוֹת לַעֲבֹד אוֹתָם... וְלֹא הָיָה הַדָּבָר נָכְרִי בַצּוּרוֹת, אֲשֶׁר צִוָּה הוּא בָהֶם מֵהַכְּרוּבִים.

נשמה יתירה

לויט ווי איך פארשטיי איז די מושג פין מאכען עבודה זרות אין ספעציפישע פארומס און תבניתים, טאקע ווייל מען וויל מסמל זיין (סימבאלאזירען) ספעציפישע געטליכע כוחות. אויב טוט מען דאס איז מען מגביל ומצמצם דעם בלי גבול. דהיינו מען שטעלט דאס אוועק פאר א געוויסע ספציפישער כח. די מערכה פין די תורה איז געווען אז מען זאל כאפען דעם אבסטראקער בלי גבולדיגער גאט, "לא ראיתם כל תמונה". אוודאי רעדט מען פין דעם באשעפערס כוחות און מען ניצט גופניותדיגע מליצות. טיפע פילוספישע מושגים איז נישט נחלת הכלל. אבער דער עיקר נקודה פין אחדות איז טאקע דאס גופא נישט צו געבן גבולדיגע מושגים אינעם בלי גבול. עס פארשטייט זיך דאך פשוט אז גבול איז היפך פין אחד. א גבול מיינט דאך אז עס איז דא עפעס וואס דאס איז נישט, ער איז מוגבל מיט דעם אז ער איז נישט יענע זאך. הייסט דאך דאס אז עס איז דא נאך עפעס חוץ אחדותו, ח"ו. וועגן דעם איז גבול היפך פין אחדות. און דערפאר איז די קפידת התורה נישט צו מסמל זיין אויף קיין שום וועג, ווייל דאס איז דאך גבול.

נשמה יתירה

יאיר,
לויט ווי איך פארשטיי איז די מושג פין מאכען עבודה זרות אין ספעציפישע פארומס און תבניתים, טאקע ווייל מען וויל מסמל זיין (סימבאלאזירען) ספעציפישע געטליכע כוחות. אויב טוט מען דאס איז מען מגביל ומצמצם דעם בלי גבול. דהיינו מען שטעלט דאס אוועק פאר א געוויסע ספציפישער כח. די מערכה פין די תורה איז געווען אז מען זאל כאפען דעם אבסטראקער בלי גבולדיגער גאט, "לא ראיתם כל תמונה".

רמב"ם הלכות עבודה זרה פרק א
בימי אנוש טעו בני האדם טעות גדול ונבערה עצת חכמי אותו הדור ואנוש עצמו מן הטועים היה, וזו היתה טעותם, אמרו הואיל והאלהים ברא כוכבים אלו וגלגלים להנהיג את העולם ונתנם במרום וחלק להם כבוד והם שמשים המשמשים לפניו ראויין הם לשבחם ולפארם ולחלוק להם כבוד, וזהו רצון האל ברוך הוא לגדל ולכבד מי שגדלו וכבדו, כמו שהמלך רוצה לכבד העומדים לפניו וזהו כבודו של מלך, כיון שעלה דבר זה על לבם התחילו לבנות לכוכבים היכלות ולהקריב להן קרבנות ולשבחם ולפארם בדברים ולהשתחוות למולם כדי להשיג רצון הבורא בדעתם הרעה, וזה היה עיקר עבודת כוכבים, וכך היו אומרים עובדיה היודעים עיקרה, לא שהן אומרים שאין שם אלוה אלא כוכב זה, הוא שירמיהו אומר מי לא ייראך מלך הגוים כי לך יאתה כי בכל חכמי הגוים ובכל מלכותם מאין כמוך ובאחת יבערו ויכסלו מוסר הבלים עץ הוא, כלומר הכל יודעים שאתה הוא לבדך אבל טעותם וכסילותם שמדמים שזה ההבל רצונך הוא.
הלכה ב
ואחר שארכו הימים עמדו בבני האדם נביאי שקר ואמרו שהאל צוה ואמר להם עבדו כוכב פלוני או כל הכוכבים והקריבו לו ונסכו לו כך וכך ובנו לו היכל ועשו צורתו כדי להשתחוות לו כל העם הנשים והקטנים ושאר עמי הארץ, ומודיע להם צורה שבדה מלבו ואומר זו היא צורת הכוכב פלוני שהודיעוהו בנבואתו, והתחילו על דרך זו לעשות צורות בהיכלות ותחת האילנות ובראשי ההרים ועל הגבעות ומתקבצין ומשתחוים להם ואומרים לכל העם שזו הצורה מטיבה ומריעה וראוי לעובדה וליראה ממנה, וכהניהם אומרים להם שבעבודה זו תרבו ותצליחו ועשו כך כך ואל תעשו כך וכך, והתחילו כוזבים אחרים לעמוד ולומר שהכוכב עצמו או הגלגל או המלאך דבר עמהם ואמר להם עבדוני בכך וכך והודיע להם דרך עבודתו ועשו כך ואל תעשו כך, ופשט דבר זה בכל העולם לעבוד את הצורות בעבודות משונות זו מזו ולהקריב להם ולהשתחוות, וכיון שארכו הימים נשתכח השם הנכבד והנורא מפי כל היקום ומדעתם ולא הכירוהו ונמצאו כל עם הארץ הנשים והקטנים אינם יודעים אלא הצורה של עץ ושל אבן וההיכל של אבנים שנתחנכו מקטנותם להשתחוות לה ולעבדה ולהשבע בשמה, והחכמים שהיו בהם כגון כהניהם וכיוצא בהן מדמין שאין שם אלוה אלא הכוכבים והגלגלים שנעשו הצורות האלו בגללם ולדמותן אבל צור העולמים לא היה שום אדם שהיה מכירו ולא יודעו אלא יחידים בעולם כגון חנוך ומתושלח נח שם ועבר, ועל דרך זה היה העולם הולך ומתגלגל עד שנולד עמודו של עולם והוא אברהם אבינו.
הלכה ג
...ובן ארבעים שנה הכיר אברהם את בוראו, כיון שהכיר וידע התחיל להשיב תשובות על בני אור כשדים ולערוך דין עמהם ולומר שאין זו דרך האמת שאתם הולכים בה ושיבר הצלמים והתחיל להודיע לעם שאין ראוי לעבוד אלא לאלוה העולם ולו ראוי להשתחוות ולהקריב ולנסך כדי שיכירוהו כל הברואים הבאים, וראוי לאבד ולשבר כל הצורות כדי שלא יטעו בהן כל העם כמו אלו שהם מדמים שאין שם אלוה אלא אלו
פרק ב
עיקר הצווי בעבודת כוכבים שלא לעבוד אחד מכל הברואים לא מלאך ולא גלגל ולא כוכב ולא אחד מארבעה היסודות ולא אחד מכל הנבראים מהן ואף על פי שהעובד יודע שה' הוא האלהים והוא עובד הנברא הזה על דרך שעבד אנוש ואנשי דורו תחלה הרי זה עובד כוכבים, וענין זה הוא שהזהירה תורה עליו ואמרה ופן תשא עיניך השמימה וראית את השמש וגו' אשר חלק ה' אלהיך אותם לכל העמים, כלומר שמא תשוט בעין לבך תראה שאלו הן המנהיגים את העולם והם שחלק ה' אותם לכל העולם להיות חיים והווים ואינם נפסדים כמנהגו של עולם ותאמר שראוי להשתחוות להם ולעובדן, ובענין הזה צוה ואמר השמרו לכם פן יפתה לבבכם, כלומר שלא תטעו בהרהור הלב לעבוד אלו להיות סרסור ביניכם ובין הבורא
מורה הנבוכים חלק א פרק לו
ואתה יודע כי כל מי שעובד עבודה זרה לא יעבדה על דעת שאין אלוה בלעדיה, ולא דמה מעולם כלל מן העובדים, ולא ידמה מן הבאים שהצורה אשר יעשה מן המתכת או מן האבנים והעצים, שהצורה ההיא הוא אשר בראה השמים והארץ והיא הנהיגם, אבל אמנם יעבדוה על צד שהיא דמיון לדבר שהוא אמצעי בינם ובין האלוה יתברך, כמו שבאר ואמר מי לא ייראך מלך הגויים וכו', ואמר ובכל מקום מוקטר מוגש לשמי וכו', רומז אל הסבה הראשונה אצלם, וכבר ביארנו זה בחבורנו הגדול, וזה ממה שלא יחלוק בו אחד מבעלי תורתנו, אלא שהכופרים ההם עם היותם מאמינים מציאות הבורא, אחר שנתלית כפירתם בחק שהוא לבורא יתעלה לבד, ר"ל העבודה וההגדלה כמו שנאמר ועבדתם את ה' וכו', בעבור שתתקיים מציאותו באמונת ההמון, וחשבו החוק ההוא לזולתו, ויהיה זה מביא להעדר מציאותו יתעלה, מהאמנת ההמון, כי לא ישיג ההמון אלא מעשה העבודות, לא עניניהם ולא אמתת הנעבד בהם, חייבם הדבר ההוא המות

ספר העיקרים מאמר ד פרק טז
שכל הכחות העליונות הם מוגבלות ולא יגיעו אלא על המוכן, כי כמו שכח האש לחמם והמים לקרר כן כח מאדים על דרך משל להשמיד להרוג ולאבד, ואין בידו להשפיע ההפך על המקבל או לשנות זה אם יהיה המקבל מוכן, כמו שאין כח ביד האש לקרר, וכן כח צדק להצליח ולהעשיר, ואין בידו לשנות ההוראה ההיא ולהשפיע ההפך על המקבל, כמו שאין כח ביד המים לחמם אלא במקרה, ועל זה הדרך שאר הכחות העליונות......וכן אי אפשר לכחות העליונות לחול על המקבלים בזולת ההכנה, הן שיהיה השפע ההוא חל על המקבל מצד טבע נגלה או מצד טבע נסתר, כמו שהסמים יפעלו במקבלים אם מצד טבעם ואם מצד סגולותיהם שהוא הטבע הנסתר כפי הכנת המקבלים לקבל הטבע ההוא או הסגולה ההיא.
ואולם כשיכין המקבל עצמו לקבל השפע ההוא המגיע מצד טבע הכוכב הנגלה, כמו לקבל הלחלוח מצד הלבנה והחמום על ידי השמש, אין זה ממה שיביא לטעות ולחשוב שהפעל ההוא מגיע מצד הפקת רצון הכוכב, אבל כשיכין המקבל עצמו לקבל שפע הכוכב על יד איזו פעולה מן הפעולות שסבתם נסתרת דומה אל הפעולה הנמשכת מהסמים מצד סגולותיהם, יביא את האנשים לטעות ולחשוב שהפעל ההוא מגיע מצד הפקת רצון הכוכב, ואינו כן, אלא כמו ששפע המלמד יחול על המוכן מהמתלמדים יותר ממה שיחול על הבלתי מוכן מבלי שיכוין המלמד לאחד מהם יותר ממה שיכוין לאחר, כן שפע הכוכב יגיע על המוכן יותר מעל הבלתי מוכן מבלי כוונה ורצון ממנו. וזה היה שורש הטעות בעובדי עבודה זרה, שהיו חושבין שהשפע המגיע מהכוכב היה מצד הפקת רצון הכוכב על ידי הפעולות המיוחדות לכוכב כוכב, ולא יחשבו שזה מצד שהפעולות ההם יתנו הכנה במקבל, וזה לפי שהיתה הסבה בהן נעלמת, ובעבור זה היו באין להשתחוות לו ולהתפלל לפניו ולזבח ולקטר ולנסך לכוכב ההוא, בהיותם חושבין להפיק רצון ממנו על יד הפעולות ההן. והטעות בזה מבואר, לפי שיכולת הכחות העליונות מוגבל ואין כח ביד שום אחד מהן לעשות אלא מה שיגזור טבעו, וכפי הכנת המקבל בלבד לא על צד הרצון כלל .

יאיר

נשמה יתירה

לויט ווי איך פארשטיי איז די מושג פין מאכען עבודה זרות אין ספעציפישע פארומס און תבניתים, טאקע ווייל מען וויל מסמל זיין (סימבאלאזירען) ספעציפישע געטליכע כוחות. אויב טוט מען דאס איז מען מגביל ומצמצם דעם בלי גבול. דהיינו מען שטעלט דאס אוועק פאר א געוויסע ספציפישער כח. די מערכה פין די תורה איז געווען אז מען זאל כאפען דעם אבסטראקער בלי גבולדיגער גאט, "לא ראיתם כל תמונה". אוודאי רעדט מען פין דעם באשעפערס כוחות און מען ניצט גופניותדיגע מליצות. טיפע פילוספישע מושגים איז נישט נחלת הכלל. אבער דער עיקר נקודה פין אחדות איז טאקע דאס גופא נישט צו געבן גבולדיגע מושגים אינעם בלי גבול. עס פארשטייט זיך דאך פשוט אז גבול איז היפך פין אחד. א גבול מיינט דאך אז עס איז דא עפעס וואס דאס איז נישט, ער איז מוגבל מיט דעם אז ער איז נישט יענע זאך. הייסט דאך דאס אז עס איז דא נאך עפעס חוץ אחדותו, ח"ו. וועגן דעם איז גבול היפך פין אחדות. און דערפאר איז די קפידת התורה נישט צו מסמל זיין אויף קיין שום וועג, ווייל דאס איז דאך גבול.

דו זאגסט אז ווען דער בעל שם טוב זאגט אז דער באשעפער איז נכלל אין יעדע שטיין מיינט דאס נישט כפשוטו נאר ס'איז לסבר את האוזן צו ארויסברענגען די אחדות אלקית?

לויט ווי איך פארשטיי איז די מושג פין מאכען עבודה זרות אין ספעציפישע פארומס און תבניתים, טאקע ווייל מען וויל מסמל זיין (סימבאלאזירען) ספעציפישע געטליכע כוחות. אויב טוט מען דאס איז מען מגביל ומצמצם דעם בלי גבול. דהיינו מען שטעלט דאס אוועק פאר א געוויסע ספציפישער כח. די מערכה פין די תורה איז געווען אז מען זאל כאפען דעם אבסטראקער בלי גבולדיגער גאט, "לא ראיתם כל תמונה".

יאיר

סאו דו זאגסט אז וויבאלד דער אויבערשטער איז בלי גבול מוז זיין אז ער איז אויך אין יעדן שטיין און האלץ? איז דאס אנדערש ווי פאנענטעאיזם?

נשמה יתירה

אולי איז דאס די טיפע הגדרה פין ה' אחד. אויב איז ח"ו נישט מלא כל הארץ כבודו, איז דאך פשט אז עס איז דא א פלאץ ווי ער איז נישט, ח"ו. איז דאך דאס א סתירה מיטן מושג פין אחדות הפשוט. כמובן אז אחדות מיינט נישט סתם די הגדרה פין איינס. עס מיינט אז בעצם איז בכלל נישט דא א מושג פין צוויי. דאס וואס אונז האבען מיר הגדרות פין צוויי איז נאר א דמיון.

נשמה יתירה

אלע אונזערע הגבלות והגדרות זענען גוט אויף צו ארבייטען דערמיט. אבער ווען מען איז זיך מעמיק דערין זעהט מען אז עס שטימט נישט.
לדוגמא, עס איז באקאנט די שאלה אויף די ענין פין מכת בכורות בחצות הלילה. די מעשה גייט אז איינער האט געפרעגט ר' חיים בריסקער, ווען פינקלטיך איז דאס חצות. אדער איז עס די ערשטע האלב נאכט, אדער איז עס שוין די צווייטע האלב נאכט. וועלכע רגע איז דער בכור געשטארבען? די אנגעבליכער תירוץ איז אז די ערשטע האלב נאכט האבען זיי געלעבט, און די צוויטע האלב נאכט שוין נישט. קומט דאך אויס אז חצות איז געווען זייער זמן מיתה.
באמת אבער איז די קשיא א יסודותדיגער און דער תירוץ נישט ריכטיג. אויב קען מען צוטיילען א יעדער זמן און לייגען איין העלפט צום עבר און איין העלפט צום עתיד, ווען איז אויב אזוי דער הוה? דעם אבן עזרא פין העבר אין וכו' דארף מען מתקן זיין אז וההוה 'אין', נישט כהרף עין. דער קשיא ווערט געפרעגט אויף כמה באקאנטע וועגן. לענ"ד זעהט מען פין דעם אז די אלע הגדרות זענען גיט אויף צו לעבן דעם טאג טעגליכען לעבן אבער אין עומק האמת איז עס נאר א דמיון.
די נקודה לענינו איז אז גבול איז א סתירה צו אחדות. ממילא קומט אויס אז ה' אחד, זאגט מלא כל הארץ כבודו. איז דאך פין ווען אידן האבען געזאגט דעם פסוק שמע ישראל ה' אלקינו ה' אחד, פין דעמאלט איז די נקודה פין מלא כל הארץ כבודו געווען א חלק פין אונזער אמונה.

יאיר

דאס אז די עבודה זרות זענען אויך נישט געווען כפשוטו נעם איך פון מיינע ספרים חיצונים. און עס איז א פשוט'ע סברא, זיי זענען דאך נישט געווען חסרי דעה. דוד המלך האט חוזק געמאכט פון די עבודה זרות אז זיי קענען נישט רעדן, אבער דאס איז לדעתי געווען אויף אן אופן ליצנות, נישט א שכל'דיגע הסבר פארוואס ס'איז נישט ריכטיג. מען קען פונקט אזוי ליצנות מאכן פון די כרובים.

נשמה יתירה

יאיר

סאו דו זאגסט אז וויבאלד דער אויבערשטער איז בלי גבול מוז זיין אז ער איז אויך אין יעדן שטיין און האלץ? איז דאס אנדערש ווי פאנענטעאיזם?

איך קען נישט פונקטליך די אפטייטש פין פאנענטעאיזם. אבער איך ליין יעצט דארט ווי דו האסט מיר געלינקט אז זיי טענהן אז דאס איז נאענט אדער ממש תורה החסידות. פארשטייט זיך אז חסידות זאגט נישט נאר דאס. דער בעשה"ק האט מסביר געווען און אפשר אפי' מחדש געווען אנדערע טיפע און יסודותדיגע נקודות. אבער פונקט ווי מיר וועלן נישט האבען קיין פראבלעם אז די הגדרה פין אחדות הבורא זאל זיין מאנאטעאיזם, דאס זעלבע איז נישט קיין פראבלעם אויב עס איז דא אן אנדער ענגלישען ווארט דערפאר.

מוח שליט

אודה ולא אבוש, עס איז ביי מיר קיינמאל נישט קלאר געווען פינקטלעך די פראבלעם מיט עבודה זרה. לויטן רמב"ם איז מיר שווער, געבן מיר דען נישט קיין כבוד פאר א ספר תורה, אדער אפי' כל דבר שבקדושה? געבן מיר נישט קיין כבוד פאר מלאכים?
לויטען עיקרים פארשטיי איך נישט, געבן מיר נישט קיין כבוד פאר אליהו הנביא האלטען מיר נישט אז ער האט כוחות צו מרפא זיין חולים ווען ער קומט? זענען מיר טאקע אזוי מדקדק מסביר צו זיין אין פעסטשטעלען אז אליהו הנביא האט בשום אופן נישט קיין בחירה? אויב מיר האבען אין דעם נאר א ספק איז דאך לויט די עיקרים ספק עבודה זרה?

לולקע-ציבעך

נשמה יתירה

יאיר

סאו דו זאגסט אז וויבאלד דער אויבערשטער איז בלי גבול מוז זיין אז ער איז אויך אין יעדן שטיין און האלץ? איז דאס אנדערש ווי פאנענטעאיזם?

איך קען נישט פונקטליך די אפטייטש פין פאנענטעאיזם. אבער איך ליין יעצט דארט ווי דו האסט מיר געלינקט אז זיי טענהן אז דאס איז נאענט אדער ממש תורה החסידות. פארשטייט זיך אז חסידות זאגט נישט נאר דאס. דער בעשה"ק האט מסביר געווען און אפשר אפי' מחדש געווען אנדערע טיפע און יסודותדיגע נקודות. אבער פונקט ווי מיר וועלן נישט האבען קיין פראבלעם אז די הגדרה פין אחדות הבורא זאל זיין מאנאטעאיזם, דאס זעלבע איז נישט קיין פראבלעם אויב עס איז דא אן אנדער ענגלישען ווארט דערפאר.

"פאנטעאיזם", אינעם סאמע פשוט'ן אפטייטש, זאגט אז ג-ט מיינט דער כלל-כולו פון כל היקום -- דער גאנצער עקזיסטענץ. דאס מיינט אז דער מושג "ג-ט" איז די זעלבע זאך ווי ממש אלעס וואס איז נאר פאראן, אריינגערעכנט אלעס אבסטראקטע באגריפן, ווי מחשבות, דמיונות אד"ג. אלעס, אין א ווארט, מיינט אלעס ממש.

פאנטעאיזם, לויט אונזער שמועס אין דעם אשכול, איז זייער גוט און שיין -- און אפילו אמת. אבער ג-ט איז דאך למעלה מהשגתינו. פאנטעאיזם, אפילו מיר קענען זיך עס נישט פארשטעלן אין געדאנק, איז פארט א הגדרה וואס מיר קענען משיג זיין, אפילו אויב מיר פארשטיין עס בלויז בתורת קאנצעפט. במילא וואלט איך געזאגט אז פאנטעאיזם איז א שיינע בחינה אין "אין עוד מלבדו" ווי מיר קענען עס פארשטיין. מען מוז אבער דערביי געדענקען אז דאס איז אונזער השגה -- אונזער מיטל, פון אונזער באגרעניצטן שכל, צו משיג זיין דעם געדאנק פון אין עוד מלבדו. השי"ת אליין איז מופשט באחדות הפשוט, און אזוי לאנג ווי מיר קענען וועגן עפעס רעדן בכלל, איז דאס אליין א סימן אז ס'איז נישט די זאך אליין.

איחוד פעלד

איך דארף נאך אמאהל נאך קוקען אין מקור, אבער איך דענק אז די פשט וואס דער מגיד זאגט איז, אז פונקט ווי דער טעם פין אן עפעל ווייזט אויף א חלק רוחני פין אן עפעל אזוי אויך איז דא א חלק אלקי אין יעדעס דבר גשמי, ער ניצט עס אלץ א משל. אפשר זאגט ער אויך אז טעם איז דער העכסטע רוחניות וואס מען קען משיג זיין בגשמיות.
אבער זאגען אז טעם איז דער חלק אלוקי ווי עס ווערט דא ארןיס געברענגט, איז דאכט זיך נישט וואס ער זאגט.

הקדמת הרה"ק ר' שלמה לוצקער לספר מגיד דבריו ליעקב.
תחלת הכל ראוי לדעת שמלא כל הארץ כבודו, ולית אתר פנוי מיניה, והוא בתוך עלמין וכו'. ודבר זה נראה בחוש בכל דבר, כי בכל מקום יש חיות הבורא ב"ה. כי בודאי יהיה בדבר ההוא טעם או ריח או מראה או אהבה, ר"ל שהוא דבר נאהב או דבר נורא או דבר מפואר, וכן שארי מדות. וכאשר נפשיט אותה מן הגשמיות ונחשוב רק הרוחניות לבד, כגון הטעם או הריח וכיוצא בו כנ"ל בעצמו, בוודאי נראה בחוש שהוא דבר הבלתי מורגש בידים ועיני בשר, רק שהוא נרגש בהשגה לחיות ונשמת אדם לבד, אם כן בוודאי הוא דבר רוחני וחיות הבורא ית' השוכן בדבר המגושם הזה כנשמה בגוף.

ברכות מג, אמר רב זוטרא בר טוביה אמר רב: מנין שמברכין על הריח - שנאמר: +תהלים ק"נ+ כל הנשמה תהלל יה, איזהו דבר שהנשמה נהנית ממנו ואין הגוף נהנה ממנו - הוי אומר זה הריח.

לכן ראיתי טוב ליקח מעט בשמים או הדס ומשעה לשעה יריח בה ויברך ולא מצאתי תקון אחר קרוב מזה אחר שאינו יוצא מב"ה והחכם עיניו בראשו להבין ולהשכיל כל הענינים על מתכונתו ואין אנו חוששין אם הוא נוהג בכך להריח בעצי בשמים כל שעה ולא עוד אלא שאנחנו מבקשים ביום הזה כל דבר עינוי ואיך יעשה ההפך דכיון שעושה הדבר לש"ש אין לחוש ודי לנו מה שאסרה תורה וגדר שגדרו חכמים עלינו ועוד דתענוג נשמה הוא זה ולא תענוג דגוף כמ"ש רז"ל בפ' כל הנשמה תהלל יה איזו דבר הוא שהנשמה נהנה ממנו ולא הגוף זהו הריח.

ובעולם הזה תוכל להכיר קצת מתענוגי הנשמות בלא אכילה ושתיה, כגון בני אדם המתנקמים בשונאיהם, וכגון הכבוד בעת שמכבדים בני אדם, וכשאדם רואה דברים יפים, או כשרואה אדם בנו החביב שלא ראה אותו תוך זמן מרובה, או כששומע בשורות טובות. ובכל אלה יש תענוג גדול בלא אכילה ושתיה. ואם זה בעולם הגופים שאנחנו רואים שהנשמות ניהנות מזה - תבין תענוג הנשמות כשתעלה לשמי מרומים, ותהנה מזיו העליון ומזיו השכינה

איחוד פעלד

אבער זאגען אז טעם איז דער חלק אלוקי ווי עס ווערט דא ארןיס געברענגט, איז דאכט זיך נישט וואס ער זאגט.

יאיר

סאו דו זאגסט אז וויבאלד דער אויבערשטער איז בלי גבול מוז זיין אז ער איז אויך אין יעדן שטיין און האלץ

כי החיות שלו ית' הוא כמו הקול, והלבושים שנתצמצם שם החיות הוא כמו הדיבור המלביש ומצמצם לקול, והמשכיל יבין.

ונאמר לקרב אל השכל קצת מהות השורש, נחשוב ברוחניות שורש האהבה עצמה כנ"ל, נראה בחוש שהוא רק חיות הבורא ית' שנתצמצם כביכול שיהיה מושג בבחינת אהבה. כי בוודאי יש חיות ורוחניות שאינו מושג בבחינת אהבה רק בבחינה אחרת, כגון בבחינת יראה או התפארות ושארי מדות, כי בוודאי כולם הם חיות ורוחניות כנ"ל, רק שכל א' אינו מושג כמו חבירו, כי נתצמצם בצמצום אחר, ר"ל בהשגה אחרת, אבל בפנימיותם העצמיית כולם שווים שהם חיות ורוחניות כנ"ל כי כולם נמשכים משורש א' אשר שם אין שום התחלקות כלל

יאיר

איך האב שוין לאנג פארלוירן דעם המשך. די זאכן זענען צו טיף פאר מיר, איך וועל זיך ענדערש אפגעבן מיט סייקליסטס און די חטאים פון דוד המלך.

יאיר

איך האב שוין לאנג פארלוירן דעם המשך. די זאכן זענען צו טיף פאר מיר, איך וועל זיך ענדערש אפגעבן מיט סייקליסטס און די חטאים פון דוד המלך.

נשמה יתירה

יאיר

איך האב שוין לאנג פארלוירן דעם המשך. די זאכן זענען צו טיף פאר מיר, איך וועל זיך ענדערש אפגעבן מיט סייקליסטס און די חטאים פון דוד המלך.

א אינגעל זיכט זייער שטארק א דאלער וואס ער האט פארלוירען. ער דרייט זיך אהין אין צוריק, ארויף אין אראפ מיט אזא ערענסטע מינע. פרעגט אים זיין חבר, ביסט זיכער אז דו האסט עס פארלוירען אין דעם שטוב? ניין, איך ווייס זיכער אז איך האב עס פארלוירען אין אן אנדער שטוב, אבער דארט איז זייער טונקעל, און צו שווער צו זוכען.