צוויי ווערטער מיט איין באדייט

איך האב אריינגעקלערט אז דער אונטערשיד צווישן "יוהך" און "זופ" איז ווארשיינליך, אז יוהך מיינט בעיקר א "הינדל-זופ" וועלכע ווערט אין אלעגמיין סערווירט די קלארע זאפט (רוטב) מיט בלויז עטליכע זאכן - ווי לאקשן, קניידל און עטליכע גרינצייג - דערין. ווידער זופ באדייט א "גרינצייג-זופ" וועלכע קומט מער געדעכט מיט די גרינצייג און אנדערע זאכן. (וידוע המעשה בלובלין אודות השם יוהך, ואכמ"ל)

וואס איך וויל נאך וויסן איז: וואס איז דער חילוק צווישן "צוויקל" און בוריקעס". און אויך צווישן "טרעפ" און "שטיגן".

ווען כ'וועל האבן א ענטפער אויף דעם וועט מען בל"נ גיין ווייטער...

אידיש איז א קיבוץ גליות צאמגענומען פון אסאך שפראכן, ווי למשל דויטש יודיש, פויליש יודיש, אינגעריש אא"וו, אזויווי מ'קען זאגן פאנטאפלען, שטעקשוך, און פאפוטשען, זיי מיינען אלע די זעלבע זאך, נאר שטאמען פון אנדערע מקומות.

אין אזא פאל גלייך איך צו וויסן פון וואו יעדע אויסדרוק קומט...

קרעמער1

אין אזא פאל גלייך איך צו וויסן פון וואו יעדע אויסדרוק קומט...

טרעפ קומט פון דייטש. איך ווייס נישט פון וואו "שטיגן" קומט. ס'קען זיין אז ס'איז מלשון שטייגען (געשטיגן) וואס איז אויך א גערמאנישער ווארט.

שכוח הרב לאדיך אפ, אייער הסבר אויף "שטיגן" לייגט זיך אויפן שכל.

יעצט וועט מען גיין ווייטער: "סאָפע", "קאַנאַפּע" און "דיוואַן" (דאכצעך אז דיוואן איז אונגאריש)

"בּאַלקאָן" און "טעראַסע"

און "פאַנקע" און "פּאָנטשקע"...

(איך האב אייביג געהאלטן אז פאנטשקע איז א אמעריקאנע ווארט, אבער כ'בין נישט זיכער אז כ'בין גערעכט)

קרעמער1

שכוח הרב לאדיך אפ, אייער הסבר אויף "שטיגן" לייגט זיך אויפן שכל.

יעצט וועט מען גיין ווייטער: "סאָפע", "קאַנאַפּע" און "דיוואַן" (דאכצעך אז דיוואן איז אונגאריש)

"בּאַלקאָן" און "טעראַסע"

און "פאַנקע" און "פּאָנטשקע"...

(איך האב אייביג געהאלטן אז פאנטשקע איז א אמעריקאנע ווארט, אבער כ'בין נישט זיכער אז כ'בין גערעכט)

סאפע איז אויך אן ענגלישער ווארט. עס איז גראדע אינטערעסאנט אנצומערקן אז די מקור פונעם ווארט ווערט אנגעגעבן אלץ דער אראבישער סופפא, וואס קומט פון דער אראמישער ווארט צפא וואס מיינט א mat. זע דא <a class="postlink" href="http://en.wiktionary.org/wiki/sofa#Etymology">http://en.wiktionary.org/wiki/sofa#Etymology</a>
דיוואן איז היינט א ווארט אין ענגליש, און קומט פון פראנצויזיש וועלכער האט עס גענומען פון טערקיש וועלכער האט עס גע'לקח'נט פון פערסיש. זע דא <a class="postlink" href="http://en.wiktionary.org/wiki/divan#Etymology">http://en.wiktionary.org/wiki/divan#Etymology</a>
א סאפע איז א קאוטש - אזא באקוועמע פאטעל וואס שטייט אויף פיר פיס און האט אנלאנער. א דיוואן איז מער א נידעריגער סאפע, און קען צומאל זיין אן פוס. אינעם טערקישען און פערסישען מקור צייכנט עס אן אזא מאטראץ:

קאנאפע קומט פון דער טשעכישער ווארט "קאנאפע" <a class="postlink" href="http://cs.wikipedia.org/wiki/Kanape">http://cs.wikipedia.org/wiki/Kanape</a> וועלכער קומט אויך פון א טערקישן ווארט. ווי איך פארשטיי איז א קאנאפע און א סאפע די זעלבע, בעת א דיוואן איז ווי אויבן דערמאנט מער נידעריג און מ'זיצט נענטער צו די ערד.

פאנטשקע וכן פאנקע ווערט אזוי גערופן על שם הפאן pan וואס אין דעם פרעגלט מען אים. ובדומה לו איז די ענגלישע ווארט pancake. לפי זה דארף מען זאגן פאנטשקע מיט א פ"א רפה. סיי פאנקע און סיי פאנטשקע ווערן אויך גערופן לאטקעס.

יידל: אין ענגליש וואס איז דער חילוק צווישן "קאוטש" און "דיוואן"?
--------------

יידל

פאנטשקע וכן פאנקע ווערט אזוי גערופן על שם הפאן pan וואס אין דעם פרעגלט מען אים. ובדומה לו איז די ענגלישע ווארט pancake. לפי זה דארף מען זאגן פאנטשקע מיט א פ"א רפה. סיי פאנקע און סיי פאנטשקע ווערן אויך גערופן לאטקעס.

איך האב אייביג געוואוסט אז לאטקעס מיינען די קארטאפל אדער קעז וואס מען פרעגלט אין א פאן, און פאנקעס זענען געמאכט פון טייג; דאס הייסט די א.ג. "דאונאטס".

אבער פילייכט האב איך זיך טועה געוועזן.

וואס איז פארט דער אונטערשיד צווישן זיי?

קרעמער1

יידל: אין ענגליש וואס איז דער חילוק צווישן "קאוטש" און "דיוואן"?

איך מעג אויך ענטפערן? לויט וויקיפעדיע ארמאגט נישט קיין דיוואן קיין אנלאנער פארן ריקן, נאר מ'דארף עס צוריקען צו די וואנט, מה שאין כן א סאפע/קאוטש.

קרעמער1

יידל

פאנטשקע וכן פאנקע ווערט אזוי גערופן על שם הפאן pan וואס אין דעם פרעגלט מען אים. ובדומה לו איז די ענגלישע ווארט pancake. לפי זה דארף מען זאגן פאנטשקע מיט א פ"א רפה. סיי פאנקע און סיי פאנטשקע ווערן אויך גערופן לאטקעס.

איך האב אייביג געוואוסט אז לאטקעס מיינען די קארטאפל אדער קעז וואס מען פרעגלט אין א פאן, און פאנקעס זענען געמאכט פון טייג; דאס הייסט די א.ג. "דאונאטס".

אבער פילייכט האב איך זיך טועה געוועזן.

ניין איר האט קיין טעות נישט געהאט. לאטקעס מיינט געפרעגלטע מאכלים. אבער די שאלה איז וועלכע געפרעלגטע מאכלים... אויב פרעגלט מען קארטאפל, איז עס קארטאפעל לאטקעס. פרעגלט מען מעל איז עס פאנטשקעס!

די מעהל פאנטשעקס\דאונאטס פרעגלט מען נישט אין קיין פאן, עס איז מער אויף אן אופן פון קאכן\פרעגלען אין א טאפ אויל אזוי ווי פריטלעך

--------------

וואס איז דער חילוק צווישן א "שניפסל" און "קראוואטל"?

וואס איז דער אונטערשיד צווישן "שנויצן" און "וואנצע"?

קאפל/יארמולקע

שוואנץ/וויידעל

קויליטש/בארכעס

אין לשה"ק איז אויך דא זייער אסאך ווערטער מיט די זעלבע באדייט, למשל: לכם/אליכם

קרעמער1

שכוח הרב לאדיך אפ, אייער הסבר אויף "שטיגן" לייגט זיך אויפן שכל.

יעצט וועט מען גיין ווייטער: "סאָפע", "קאַנאַפּע" און "דיוואַן" (דאכצעך אז דיוואן איז אונגאריש)

"בּאַלקאָן" און "טעראַסע"

און "פאַנקע" און "פּאָנטשקע"...

(איך האב אייביג געהאלטן אז פאנטשקע איז א אמעריקאנע ווארט, אבער כ'בין נישט זיכער אז כ'בין גערעכט)

דיוואן ווערט אפשר אפטער באנוצט אין אידיש מיט'ן זעלבן באדייט ווי טעפיך/טעפעך - א קארפעט, ראג.

דא האסטו א הסבר אויף טעראסע:
https://www.google.com/url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=2&ved=0CEYQFjAB&url=http%3A%2F%2Fwww.thefreedictionary.com%2Fterrace&ei=7ACXT6TZMonh0QGi6bm_Dg&usg=AFQjCNECbSwtmrCb29de_jZqk4jqqIU43w

גאניק ווערט אויך באנוצט.

קלער/טראכט

קרעמער1

(דאכצעך אז דיוואן איז אונגאריש)

לאו-דווקא. אפשר אויך.

שמואל הלוי

קויליטש/בארכעס

קוילעטש איז א געפלאכטענע חלה. אין טייל מקומות האבן עס גענוצט פאר עפעס אזוי ווי א געפרעגלטער קניש צי קרעפל, פליישיג אדער מילכיג, דהיינו געפילט מיט פלייש אדער מיט קעז וכדומה און געפרעגלט אין שמאלץ (פליישיג), אדער אין פוטער (מילכיג).

משה געציל

שוואנץ/וויידעל

/עק

ישובניק

שמואל הלוי

קויליטש/בארכעס

קוילעטש איז א געפלאכטענע חלה. אין טייל מקומות האבן עס גענוצט פאר עפעס אזוי ווי א געפרעגלטער קניש צי קרעפל, פליישיג אדער מילכיג, דהיינו געפילט מיט פלייש אדער מיט קעז וכדומה און געפרעגלט אין שמאלץ (פליישיג), אדער אין פוטער (מילכיג).

און בארכעס מיינט אומגעפלאכטן?

שמואל הלוי

ישובניק

שמואל הלוי

קויליטש/בארכעס

קוילעטש איז א געפלאכטענע חלה. אין טייל מקומות האבן עס גענוצט פאר עפעס אזוי ווי א געפרעגלטער קניש צי קרעפל, פליישיג אדער מילכיג, דהיינו געפילט מיט פלייש אדער מיט קעז וכדומה און געפרעגלט אין שמאלץ (פליישיג), אדער אין פוטער (מילכיג).

און בארכעס מיינט אומגעפלאכטן?

א בארכע איד די שלש סעודת טייגל וואס מ'האט געפלאכטן מיט א שלש סעודות גיסטע. נישט צום עסן און נישט צום שפייען

שניצל\פאשיט

קרעמער1

שניצל\פאשיט

שניצל איז איבערגעצויגענע בייליג <a class="postlink" href="http://en.wikipedia.org/wiki/Schnitzel">http://en.wikipedia.org/wiki/Schnitzel</a>

פאשיט איז אונגאריש. עס איז א געמאכט פון געפרעגעלטע צומאלענע פלייש. In Hungary, as well as territories from neighbouring countries where Hungarian is spoken, a meatball is called fasirt or fasirozott ([ˈfɒʃirt] or [ˈfɒʃirozotː]) probably coming from Austrian German faschierte Laibchen. <a class="postlink" href="http://en.wikipedia.org/wiki/Meatball">http://en.wikipedia.org/wiki/Meatball</a>

די איבערגעצויגענע בייליג וואס דשאן דאו האט אונז אנטפלעקט אז עס איז נישט עפעס אנדערש ווי "שניצל" (וואס מיין באבע נוצט דאס ווארט פאר "פאשיט") רופט מיין באבע "ראנטאטוש" ווי צוגעברענגט אינעם אונגארישן אשכול

שינעס / רעלסן

טונקל/פינסטער

שמואל הלוי

טונקל/פינסטער

/חשך

וואס מישט איר אריין זיכערע לשה"ק ווערטער? מיר רעדן דא בעיקר פון צוויי ווערטער פון "איין שפראך" וואס ווערט גענוצט פארן זעלבן באדייט

--------------

"ערמל" און "ארבל"
דאס ערשטע ווערט בעיקר גענוצט אין מונדליכן אויסדרוק בשעת די צווייטע אין שריפטליכן. ממילא לאזט זיך זאגן אז ערמל איז בלויז פארגרייזט פון ארבל

קרעמער1

וואס מישט איר אריין זיכערע לשה"ק ווערטער? מיר רעדן דא בעיקר פון צוויי ווערטער פון "איין שפראך" וואס ווערט גענוצט פארן זעלבן באדייט

זאגט מען דען נישט: ס'איז חושך, אדער - ס'טוט זיך חושך?
איך לייקן נישט אז דאס ווארט עקזיסטירט אין לה"ק, אדער אפילו אז דאס ווארט אין אידיש שטאמט פון לה"ק.
אבער איז עס דען נישט קיין אידיש?
איז עס ווייניגער אידיש, ווי טונקל אדער פינסטער?

ישובניק

קרעמער1

וואס מישט איר אריין זיכערע לשה"ק ווערטער? מיר רעדן דא בעיקר פון צוויי ווערטער פון "איין שפראך" וואס ווערט גענוצט פארן זעלבן באדייט

זאגט מען דען נישט: ס'איז חושך, אדער - ס'טוט זיך חושך?
איך לייקן נישט אז דאס ווארט עקזיסטירט אין לה"ק, אדער אפילו אז דאס ווארט אין אידיש שטאמט פון לה"ק.
אבער איז עס דען נישט קיין אידיש?
איז עס ווייניגער אידיש, ווי טונקל אדער פינסטער?

איך בין אבער נישט זיכער צי מיין הודעה איז אין איינקלאנג מיט'ן ציל פון דער טעמע וואס ווערט דא ארומגערעדט, אויב דער געדאנק איז צו דערמאנען נאר ווערטער וואס האבן מעגליך אן אונטערשייד אין באדייט, ווייל איך זע באמת נישט אז ס'זאל עקזיסטירן א חילוק אינעם אפטייטש צווישן אזעלכע ווערטער ווי חשך און טונקל/פינסטער. דער אמת איז, אז דער פאקט וואס עס זענען דא סינאנימען מיינט בכלל נישט אז ס'איז דא חילוק (אונטערשייד, נפקא-מינה, דיפערענץ) אין די משמעות'ן (באדייטן, אפטייטשן, פירושים) פון די ווערטער, און אפט איז טאקע נישטא.

אה, גערעכט. ס'איז מיר געלעגן אין קאפ אז שוין געווען דא ערגעץ א שמועס וועגן דעם, כ'האב נאר נישט געדענקט קלאר.

וועטשערע\נאכטמאל

וועטשערע קומט פון אונגאריש.

אגב, היינט צו טאג איז שוין כמעט אריין דאס ווארט "סאפּער" אין יודיש; אינדערצייט וואס אין ענגליש נוצט מען עס שוין כמעט נישט.
מען זאגט "דינער" - אזוי ווי אין דויטש.

--------

גוגל פארטייטשט דאס ווארט "פארטש" אויף דויטש: "וועראנדע" - וואס ווערט אגב אסאך גענוצט דורך באשעוויס, און אויב די זכרון נארט נישט אויך דורך שלום עליכם.
און לויט גוגל'ן הייסט עס אויך אזוי אין אונגאריש, ראמעניש און אין פויליש.

און ווי ישובניק האט שוין דערמאנט, נוצט מען אויך "גאניק".

וואס איז פשט אז דאס ווארט 'שטערן' האט 3 באדייטן?
forehead - bother- star

.

קרעמער1

שניצל\פאשיט

ביידע אונגאריש..