מעמד קהלא קדישא - 50 יאר קהילת סאטמאר ק''י (מהר''א)
אין עיר הצדק קרית יואל גרייט מען זיך צו א ריזן מעמד קהלא קדישא בהשתתפות אלע חברי הקהילה, אפצייכענדונג 50 פון די התיסדות הקהילה
עמרם #כ'האב געמיינט אז ס'איז שוין געוועהן אזא מעמד, ניין?אין עיר הצדק קרית יואל גרייט מען זיך צו א ריזן מעמד קהלא קדישא בהשתתפות אלע חברי הקהילה, אפצייכענדונג 50 פון די התיסדות הקהילה
עמרם #Awhat? נאר איך האב נישט קיין אנונג וואס איז פשט פון דעם מעמד? דאס הערט זיך שרעקליך מאדנע.
טויזנטער חברי ק"ק קרית יואל וועלן אינאיינעם ערהאלטן זייער פארדינטע הכרת הטוב פארן צושטאנד ברענגען דעם בליענדן אומגלויבליכקייט,
yatzmachp #די אריגינאלע תושבים פון קר"י זענען מערסטנס בני יואל. דאס איז דאך דער מקור פון די גאנצע מחלוקת. אז זיי האבן נישט מקבל מרות געווען (מ'רעדט שוין נישט פון די חוצפה און ווידערשעפעניגן) פון ברך משה און כש"כ פון זיין זון מהר"א שליט"א.הכרת הטוב קומט זיך נאר פאר די משוגעים וואס זענען געווען גרייט ארויס צו מופן די ערשטע צען פופצן יאר אין ארץ לא זרועה. שפעטער פון דעם וואס קומט זיך א הכרת הטוב? יעצט ווען מען רעדט פון די ערשטע תושבים דארף מען אנערקענען אז נישט אלע באלאנגען צו איין קהילה. חוץ פון דעם ווען מען רעדט פון די קהילות אליין, אזוי ווי מען האט שוין געפרעגט, ווער דארף געבן א הכרת הטוב פאר וועם? לכאורה דארפן די ראשי הקהילה געבן א הכרת הטוב פאר די מענטשן אז מען לאזט זיי זיין אין position of power אומערוועלט פאר אזוי פיל יארן אן א רעוואלוציע.
berlbalaguleh #דערצייל פליז פאר דעי צובר וואס פארשטייען נישט וואס איר שרייבט עס קוק אויס געשרובען בקוצר און ברמיזה .yatzmachp #די אריגינאלע תושבים פון קר"י זענען מערסטנס בני יואל. דאס איז דאך דער מקור פון די גאנצע מחלוקת. אז זיי האבן נישט מקבל מרות געווען (מ'רעדט שוין נישט פון די חוצפה און ווידערשעפעניגן) פון ברך משה און כש"כ פון זיין זון מהר"א שליט"א.הכרת הטוב קומט זיך נאר פאר די משוגעים וואס זענען געווען גרייט ארויס צו מופן די ערשטע צען פופצן יאר אין ארץ לא זרועה. שפעטער פון דעם וואס קומט זיך א הכרת הטוב? יעצט ווען מען רעדט פון די ערשטע תושבים דארף מען אנערקענען אז נישט אלע באלאנגען צו איין קהילה. חוץ פון דעם ווען מען רעדט פון די קהילות אליין, אזוי ווי מען האט שוין געפרעגט, ווער דארף געבן א הכרת הטוב פאר וועם? לכאורה דארפן די ראשי הקהילה געבן א הכרת הטוב פאר די מענטשן אז מען לאזט זיי זיין אין position of power אומערוועלט פאר אזוי פיל יארן אן א רעוואלוציע.
דער חידוש איז נאר אז מ'לאזט זיי וואוינען רואיג און במנוחה. ווילאנג זיי רודערן נישט ארום. משא"כ אין אנדערע חסידישע יישובים וואלט מען זיך (האט מען זיך) באנימען גאנץ אנדערש מיט די מורדים. ווי למשל וויזניץ און בעלזא דארט האבן די מורדים נישט געקענט פארבלייבן וואוינען.
ערשט איצט נאך די גאנצע מחלוקת זעהן מען ווער ס'איז געווען גערעכט. און ווער ס'האט זיך (נאר) געשלאגן צו באשיצן זייערע אייגענע רעכטן.
עמרם #כ'פארשטיי נישט די שאלה. בערל האט דאך געשריבן אז דאס איז געווען סעלף דעפענס. די גאנצע ריזיגע מעכטיגע קאמפעני איז געווען באדראט פון אפאר קרעציגע קינדער (קרעדיט: הברך משה) און דאס וואס מ'האט געטון איז געווען ממש פקוח נפש.אז ר' בערל האט דערמאנט, וויל איך פארשטיין,
פארוואס האט אויסגעפעלט צירוק צו געבן, אויף א מעכטיגע פארנעם , און ווייזן ווער סשטערקער, וואס אין מיינע אויגן האט דעס געבויט די בני יואל,
פארוואס האט אויסגעפעלט אפציברענען ילד שעשועים ביזן אפגרינט, אדער אויסלערנען די בחורים צי ווארפן שטיינער אויף די רעבעצין ע''ה, ?
ר' אהרן האט געהאט די מוסדות, און מיט די אלע טעראר וואס מ'האט צירוק געוויזען האט מען אויף געבויט די בני יואל
ווען זיי ענטפערן נישט צירוק צי די סיקריקין, וואלטן זיי זיך נישט געקענט בויען, סא וואס האט עס אויסגעפעלט ?
berlbalaguleh #בערל, זייער שיין איבערגעשריבן היסטאריע. א שאד זיך צו טענהן. איך געב דיר גראד נאך. איך זאג נאר פארן אינגערן דור שאל אביך ויגדך. ביידע זייטן זענען זיך ווערט געווען דאס געלט אבער צו זאגן אז אלעס איז געווען סעלף דעפענס איז א דזשאוק. עס איז א טרויעריגער קאפיטל אין סאטמאר וואס קיינער גייט נישט ארויס גוט דערפון. נישט אז סאטמאר האט נישט געהאט קיין אנדערע טרויעריגע קאפיטלען. לאמיר נישט פארגעסן ווי פיל רבנים די סאטמארע האבן נאכגעשריגן "כאילו ער וואלט (ח"ו) געווען א שיכור"ווער ס'האט נישט אינגאנצן קיין פארזשאווערטן זיכרון געדענקט גאנץ גוט די אלע "מעשים טובים" וואס די בני יואל, אדער "די רעבעצינ'ס מענטשן", בראשם פון הרה"ח ר' יואסל וואלדמאן שליט"א האבן אפגעטון ווען דער ברך משה איז געקומען קיין קרית יואל.
אויסצורעכענען אלע זייער "פעולות נשגבות" וועט נעמען זייער לאנג. איכ'ל נאר אויסרעכענען עטליכע הויפט פעולות.
זיי האבן אראפגאבראכן א טאוול מיט זיין נאמען אלס מרא דאתרא פון זיין פלאטץ ביי מזרח.
זיי האבן נאכגעשריגן דעם ב"מ אויף די גאס כאילו ער וואלט (ח"ו) געווען א שיכור.
נאכדעים וואס ער האט ממנה געווען זיין זון מהר"א שליט"א אלס מרא דאתרא האבן זיי געשריגן אין ביהמ"ד מיט גרויס חוצפה און בזיונות אקעגן אב ובנו. אויסער די טעראריסטישע שטיקלעך וואס זיי האבן אונטערגעשטעלט. זיי האבן איהם געוואלט פארטרייבן פון קרית יואל. פארשטייצעך אז מהר"א שליט"א'ס מענטשן האבן זיך נישט געלאזט. און זיי האבן צוריקגעשלאגן מיט די זעלבע מאס. דאמאלס זענען זיי געווארן "וויקטימס". זיי האבן (כמעט) א יעדן טאג גערופן די סטעיט פאליס . נאר מ'האט געקענט זעהן ווי די פאליס שמייכלען זיך אונטער. זיי האבן גאנץ גוט געוויסט ווער די אונטערצינדערס זענען.
און נאך אלע מעשיות,. ווען זיי האבן א ביסל איינגערוט האט מען זיי געלאזט וואוינען במנוחה.
שמעון וואלף #עמרם און שמעון וואלף: ווען מ'רעדט פון א יחיד קענמען זיך דינגען צי ער וואלט יא, אדער נישט געדארפט צוריקקלאפן. נאר דער ברך משה איז דאך געווען דער ממלא מקום פון דעם מייסד הקריה. הרה"ק מ'סאטמאר, זי"ע. און אויך דער מרא דאתרא. קר"י איז דאך נישט אן אינדעפענדענט שטעטל אזוי ווי, למשל מאנסי אדער ניו יארק וואו ס'איז נישט דא קין מייסד אדער בעה"ב. קרית יואל איז אויסדרוקליך א סאטמאר'ע שטעטל. און ווער ס'וואוינט דארט מוז אננעמען די הנהגה פון די שטאט. צו שרייען בזיונות פאר'ן מרא דאתרא און אדמו"ר און נאכשרייען אין די גאסן (וואס די רעבעצינ'ס חשוב'ע חסידים האבן געטון) מיט'ן ציל איהם צו פארטרייבן פון דארט. מיט די (פאלשע) טענה אז זיי זענען געווען דארט פריער.עמרם #כ'פארשטיי נישט די שאלה. בערל האט דאך געשריבן אז דאס איז געווען סעלף דעפענס. די גאנצע ריזיגע מעכטיגע קאמפעני איז געווען באדראט פון אפאר קרעציגע קינדער (קרעדיט: הברך משה) און דאס וואס מ'האט געטון איז געווען ממש פקוח נפש.אז ר' בערל האט דערמאנט, וויל איך פארשטיין,
פארוואס האט אויסגעפעלט צירוק צו געבן, אויף א מעכטיגע פארנעם , און ווייזן ווער סשטערקער, וואס אין מיינע אויגן האט דעס געבויט די בני יואל,
פארוואס האט אויסגעפעלט אפציברענען ילד שעשועים ביזן אפגרינט, אדער אויסלערנען די בחורים צי ווארפן שטיינער אויף די רעבעצין ע''ה, ?
ר' אהרן האט געהאט די מוסדות, און מיט די אלע טעראר וואס מ'האט צירוק געוויזען האט מען אויף געבויט די בני יואל
ווען זיי ענטפערן נישט צירוק צי די סיקריקין, וואלטן זיי זיך נישט געקענט בויען, סא וואס האט עס אויסגעפעלט ?
berlbalaguleh #ר' בערל איך מיין ס'איז נישט אזוי פשוט. אמת די בני יואל זענען אן עם קשי עורף (אין א געוויסן זין, סאטמאר בכלל) אבער פארגעס נישט די מצב דעמאלטס. ווען די ברך משה איז געווארן רבי איז עס געווען א בחינה ביי רוב, אדער עכ"פ א ריזיגע חלק ציבור, פשוט ווייל ס'מוז ווייטער גיין און עפעס אנדערש איז נישטא. פאר א סיבה האט עס געדויערט א גאנצע יאר. נאך א קארגע פאר יאר האט ער אריינגעשטעלט זיין זון וואס איז נאך געווען גאנץ יונג אלס ראש ישיבה און רב. יעצט, חוץ די אלע טענות וואס דו אליינס ברענגסט אין א שפעטערדיגע תגובה, אז זיי האבן געפילט, ביושר צו שלא ביושר, אז האחד בא לגור וישפוט שפוט איז נאך צוגעקומען צו דעם אז זיין ווייב רעד עיברית. דאס איז אין די רבי'ס שטאט וואו דא איז שפיץ סאטמאר און די רעביצין רעד עיברית. דאס איז פאר א סאטמערער זייער שווער צו אראפשלינגען. איך פארענטפער נישט זייערע מעשים (ווי אויך די צד שכנגד) איך ברענג נאר ארויס די אנדערע זייט פון די מטבעווער ס'האט נישט אינגאנצן קיין פארזשאווערטן זיכרון געדענקט גאנץ גוט די אלע "מעשים טובים" וואס די בני יואל, אדער "די רעבעצינ'ס מענטשן", בראשם פון הרה"ח ר' יאסל וואלדמאן שליט"א האבן אפגעטון ווען דער ברך משה איז געקומען קיין קרית יואל.
אויסצורעכענען אלע זייערע "פעולות נשגבות" וועט נעמען זייער לאנג. איכ'ל נאר אויסרעכענען עטליכע הויפט פעולות.
זיי האבן אראפגעבראכן א טאוול מיט זיין נאמען אלס מרא דאתרא פון זיין פלאטץ ביי מזרח.
זיי האבן נאכגעשריגן דעם ב"מ אויף די גאס כאילו ער וואלט (ח"ו) געווען א שיכור.
נאכדעים וואס ער האט ממנה געווען זיין זון מהר"א שליט"א אלס מרא דאתרא האבן זיי געשריגן אין ביהמ"ד מיט גרויס חוצפה און בזיונות אקעגן אב ובנו. אויסער די טעראריסטישע שטיקלעך וואס זיי האבן אונטערגעשטעלט. זיי האבן איהם געוואלט פארטרייבן פון קרית יואל. פארשטייצעך אז מהר"א שליט"א'ס מענטשן האבן זיך נישט געלאזט. און זיי האבן צוריקגעשלאגן מיט די זעלבע מאס. דאמאלס זענען זיי געווארן "וויקטימס". זיי האבן (כמעט) א יעדן טאג גערופן די סטעיט פאליס . נאר מ'האט געקענט זעהן ווי די פאליס שמייכלען זיך אונטער. זיי האבן גאנץ גוט געוויסט ווער די אונטערצינדערס זענען.
און נאך אלע מעשיות,. ווען זיי האבן א ביסל איינגערוט האט מען זיי געלאזט וואוינען במנוחה.