נחום הסופרהרב החכם שבת אחים יר"ה
ווי אזוי טייטשט איר דעם פסוק (ישעיה סו כד) וְיָצְאוּ וְרָאוּ בְּפִגְרֵי הָאֲנָשִׁים הַפֹּשְׁעִים בִּי כִּי תוֹלַעְתָּם לֹא תָמוּת וְאִשָּׁם לֹא תִכְבֶּה וְהָיוּ דֵרָאוֹן לְכָל בָּשָׂר ?
כ'האב הערשט יעצט באמערקט דיין תגובה
קודם כל בין איך נישט קיין חכם, אפשר א "אויבער חכם".
יישר כח עני וועי.
פשוט פשט רעדט דער פסוק פון "די וועלט". די ווערים וועלן עסן די פלייש פון גאט'ס ווידערשפעניגערס אויף "דער ערד". געוויסע שפעטערע מפרשים האבן געוואלט אריינלערנען אין די ווערטער "ואשם לא תכבה" אז ס'מיינט גיהנם אויף יענער וועלט, אבער דאס שטימט לכאורה נישט מיט די נעקסטע פאר ווערטער "והיו דראון לכל בשר" - וואס ס'מיינט אז זיי גייען ליידן בושות. און אפילו אויב מ'וועט איינזעצן אז ס'מיינט טאקע גיהנם, ווערט עס נאר דערמאנט ממש "ברמיזה" אין די תורה, נישט בפירוש, און זייער אומקלאר.
ס'איז דא אפאר פשטים אין די פסוק, רש"י אליינס ברענגט אראפ אפאר פשטים, ווי די קדמוני וואס זאגט אז מ'רעדט דארט פון "תחיית המתים".
בקיצור, נישט דעס וואלט געדארפט שטיין אין די תורה אויב ס'איז טאקע דא א גיהנם וואס טוט שטראפן אויף עבירות, נאר ס'וואלט געדארפט שטיין קלאר ביי די עונשים פון די תורה פונקט ווי עס שטייט כרת, סקילה, שריפה, וכו', און לכה"פ איין מאל בפירוש - קלאר און דייטליך אז ס'איז פארהאנען אזא מושג אז מענטש ווערט גע'משפט אויף יענע וועלט - וואס ווערט נישט דערמאנט בכלל אין תנ"ך - אפשר ברמיזה מיט א גמטריא...