דער בחור דארף העלפ...

אגב דער וואס זוכט צו לערנען הלכה למעשה מיט א געשמאק זאל פרובירן משנה ברורה מיט פסקי תשובות, ער איז מברר אלעס וואס איז נוגע היינט הלכה למעשה אין מיט א געשמאק.

פסקי תשובות איז מעגליך גוט פאר די מראה מקומות, זיין מקורות זענען מלא גרייזען און קרומע צושטעלען כרימון. וע"ע כאן

רביה''ק זי''ע

סארי, איך פארשטיי בכלל נישט די שפראך פון 'קונה זיין עפעס אין לעבן'. איך זע נישט פארוואס א בחור זאל דארפן לערנען מער פון אן ערוואקסענער.

ווייל א בחור האט די צייט פאר דעם און האט נאך נישט די דאגות הפרנסה און חינוך וכד' וואס שטערן צו לערנען,
די משנה זאגט שוין הלומד ילד למה הוא דומה לדיו כתובה על נייר חדש
גירסא דינקותא לא משתכחא
און אלץ "קונה זיין" איך ווייסט פון יונגעלייט בעלי כשרונות געלונגענע ביזנעס לייט וואס האבן מורא צועפענען א גמרא , זיי קענען אלעס חוץ פון לערנען און זייער אסאך מאל איז עס ווייל ער האט נישט באקומען קיינמאל קיין געשמאק און לערנען און נישט געהאט קיין הצלחה ביים לערנען וועגן דעם זעהט עם אויס ווי עפעס א שרעקעדיגע זאך וואס מען דארף שטיין ווייט פון דעם,
און בכלליות איז אסאך פון א מענטש'ס מעשים ווערט געטוהן דורך באהאלטענע הרגשים וואס זאמעלט זיך אן דורך די יארן און ספעציעל ווען מ'איז יונג וואס דאנסמאל נעמט מען אויף זאכן מיט מער התפעלות בלליבט א גרעסערע רושם אויף שפעטער,
וועגן דעם איז אונזער פליכט אלץ עלטערן און מחנכים צו ברענגען א געשמאק און לימוד התורה מיט קיום המצוות ווען מ'איז נאך יונג וואס דאן וועט זיין "גם כי יזקין לא יסיר ממנה"

ליטוואק פון בודאפעסט

פסקי תשובות איז מעגליך גוט פאר די מראה מקומות, זיין מקורות זענען מלא גרייזען און קרומע צושטעלען כרימון. וע"ע כאן

אבער ער טוהט שיין דורך הלכה למעשה וואס ס'איז היינט נוגע. דאס געבט א געשמאק פאר די לומד אז ער לערנט גיט מיט אסאך שיטות וצדדים להלכה און למעשה גייט ער ארויס מיט הלכה למעשה וואס איז עם היינט נוגע

רביה''ק זי''ע

תיקון טעות 'ואית דחשו להו'. הרב שך איז עפעס א חדר אינגל?!

ער האט קיינעם נישט געפאלגט, מ'האט איהם נישט געפאלגט. דער גאנצע שינוי איז שלא עפ"י חכמים, וואס קיינער קען ניטאמאל אנצייגן א נאמען ווער עס האט מסכים געווען דערצו. אפשר הרב ברוס, און אויף דעם איז אלס געבויט. לאמיר זען אז היינטיגע ראשי ישיבות זאלען זיך אויפפיהרען מיט זיין סארט איבערגעגעבענקייט און עמלות בתורה.

רביה''ק זי''ע

לפי עניות דעתי הקלושה דארף די סדר היום אין ישיבות בלייבן די זעלבע ווי ביז היינט, און איינער וואס האט נישט קיין זיץ פלייש זאל גיין ארבעטן, אזויווי אידן האבן געטון אין אלע דורות.

א טעות וואס אסאך האבן.

אמאליגע צייטן האבן די גויים אין די יארן נישט געלערנט, ממילא האבן אויך נישט אלע יידן געלערנט.

היינטיגע צייטן אז ביי די גוי'שע וועלט איז איינגעפירט אז מ'לערנט כאטש ביז 18, אויב נישט לענגער ביז 22,
איז געווארן אויך ביי אונז איינגעפירט אז מ'לערנט ביז די יארן.

(50-80 יאר צוריק האט מען נישט צאמגעקליבן די בחורים פון גאס צום ישיבה, מ'האט זיי צאמגענומען פון די יוניבערסיטי אדער קאלעג' צום ישיבה)

לענ"ד האט א בחור נישט וואס צו זוכן ביים ארבעטן אויפן גאס.

מרדכי ישראל

די גמרא וואס איך האב געלערנט אין חדר און ישיבה האט מיך גארנישט ציגעגעבן צי מיין לעבן משא"כ די לימודי חול וואס מען לייגט נישט א שטארקע דגוש האט מיר אסאך מער ציגעגעבן

א לעבן וואס פארנעמט נאר גשמיות, באנוצט זיך נישט מיט די רוחניות וואס מ'האט איינגעזאפט.

רבותי עס איז אסור בתכלית צ'י קוקען אין פסקי תשובות ער האט נישט קיין הסכמה און ער איז מתיר די הארבסטע זאכען ביי אים איז די תורה א שפיל

קרא

רבותי עס איז אסור בתכלית צ'י קוקען אין פסקי תשובות ער האט נישט קיין הסכמה און ער איז מתיר די הארבסטע זאכען ביי אים איז די תורה א שפיל

איך מעג מיך דינגען?

בן ישי

שיקן יונגע בחורים היינט ארבעטן איז א סכנה ברוחניות ובגשמיות.
ליידער ביודעי ומכירי קאמינא, אמאל איז געווען סאך גרינגער אין דעם נושא.

ביודעי ובמכירי קאמינא, מיינע חברים אין ישיבה וואס האבן נישט געהאלטן ביים לערנען, וואס זיי האבן געטוהן אין ישיבה.

געווענליך אלץ בעסער ווי די היינטיגע גאס. איך רעד נישט נאר פון רוחניות, איך רעד פון גשמיות.

בן ישי די האסט געזען ער איז נישט מתיר גראבע איסורים

איך האב געזעהן א הערליכע ספר וואס ברענגט אראפ אלע סברות און צדדים.
ער איז נישט מיין דיין להלכה אבער מיין דיין פסק'נט נאר די דין דא קען איך עס שיין לערנען אין זעהן ווי וועם מיין דיין פסק'נט

קרא

רבותי עס איז אסור בתכלית צ'י קוקען אין פסקי תשובות ער האט נישט קיין הסכמה און ער איז מתיר די הארבסטע זאכען ביי אים איז די תורה א שפיל

נו נו, מ׳ליינט דאך א סאך ערגערע זאכען צומאל.

Sent from my LG-K373 using Tapatalk

מרדכי ישראל

די גמרא וואס איך האב געלערנט אין חדר און ישיבה האט מיך גארנישט ציגעגעבן צי מיין לעבן משא"כ די לימודי חול וואס מען לייגט נישט א שטארקע דגוש האט מיר אסאך מער ציגעגעבן

מרדכי ישראל: דו דערמאנסט מיך א מעשה. איך בין אמאל געשטאנען ביי די טיר פון ביהמ"ד שומרי שבת פארנאכטס פאר מנחה. און איך הער ווי א איד וועלכער איז נעבעך געווען אין א ווילטשעהר פרעגט פון זיין רוסישן אטענדענט וואו מ'האלט יעצט אין ביהמ"ד. הרב טירנויער ז"ל האט פארגעלערנט א שיעור אין גמרא. זאגט איהם דער רוסישער איד בתמימות..."מ'ליינט יעצט פון די גרויסע ביכער"...! איך מיין אז דו ווייסט עפעס מער פון דעם...!

מצפה לישועה

רביה''ק זי''ע

לפי עניות דעתי הקלושה דארף די סדר היום אין ישיבות בלייבן די זעלבע ווי ביז היינט, און איינער וואס האט נישט קיין זיץ פלייש זאל גיין ארבעטן, אזויווי אידן האבן געטון אין אלע דורות.

א טעות וואס אסאך האבן.

אמאליגע צייטן האבן די גויים אין די יארן נישט געלערנט, ממילא האבן אויך נישט אלע יידן געלערנט.

היינטיגע צייטן אז ביי די גוי'שע וועלט איז איינגעפירט אז מ'לערנט כאטש ביז 18, אויב נישט לענגער ביז 22,
איז געווארן אויך ביי אונז איינגעפירט אז מ'לערנט ביז די יארן.

(50-80 יאר צוריק האט מען נישט צאמגעקליבן די בחורים פון גאס צום ישיבה, מ'האט זיי צאמגענומען פון די יוניבערסיטי אדער קאלעג' צום ישיבה)

לענ"ד האט א בחור נישט וואס צו זוכן ביים ארבעטן אויפן גאס.

וואו פונקטליך האסטו געזען א טעות? איך ווייס נישט וואס איז געווען פאר פופציג יאר צוריק, אבער איך ווייס אז אין אייראפע ווען א יונגל איז געווארן פופצן יאר אלט איז ער געגאנגען העלפן די טאטע טרייבן די פערד וכד'. מ'האט קיינעם נישט צאמגעקליבן, ווער ס'האט געוואלט גיין לערנען האט זיך געדארפט ארומוואלגערן טעג און וואכן פון איין שטאט צום צווייטן ביז ער איז אנגקומען צו די שטאט וואו ס'האט געוואוינט די רב ביי וועם ער האט אזוי שטארק געלעכצט צו לערנען. די רב האט נישט צוגעשטעלט קיין עסן און אויך נישט קיין דארמיטארי, דאס האט מען זיך אליין געדארפט פארזארגן. אז נישט האט מען געדארפט גיין עסן 'טעג', און שלאפן אין ווייבער שול אויף א הארטע באנק.

בד"ו, די נייע איינגעפירעכטס אז יעדער גייט אין קאלעדש, און ס'ווערט לענגער און לענגער פון יאר צו יאר, איז א חורבן נורא, ס'האט אינגאנצן אראפגעברענגט די ניווא פון קאלעדש. אויב פאר פופציג יאר צוריק האסטו געדארפט גיין זיבן יאר אין קאלעדש אויף צו ווערן א דאקטער, דארף מען היינט עלף יאר. וכן לענין ישיבות אויב אמאל האט א בחור פון צוואציג יאר געקענט ווערן א רב אין א שטעטל, היינט, אפשר ביי די דרייסיג. און די סיבה איז פשוט, ווייל יעדער איינער גייט אין ישיבה און מ'קען נישט פארלאנגען פון די שוואכערע צו באמת לערנען. ממילא לערנט מען אזוי האלב געלערנט ביז די דריי-און-צוואנציג, ווען די אלע וואס האלטן נישט באמת ביים לערנען גייען ארבעטן. און דערמאלטס הערשט קען מען זיך זעצן לערנען, און ביי די דרייסיג קען מען שוין זיין אן ערנסטן תלמיד חכם. והוא הדין לענין קאלעדש.

איין זאך פארשטיי איך נישט, אויב די 'אמת'ע סיבה פארוואס בחורים גייען נישט ארבעטן איז ווייל גיין אויפ'ן גאס איז א סכנה. ביי די אכצן איז יעדער מודה אז גיין אויפ'ן גאס איז מער נישט קיין סכנה, והא ראיה, אז מיידלעך מעגן יא ארבעטן נאך היי-סקול. שטעלט זיך א מוראדיגע קשיא, אמער, פארוואס זעט מען נישט אז מ'זאל שיקן די אכצן יעריגע קינדער ארבעטן??? נאר זיי דארפן זיצן שימלען אין ישיבה, אפילו ביז די הונדערט אויב זיי האבן נאכנישט חתונה געהאט??? say something

רביה''ק זי''ע

וואו פונקטליך האסטו געזען א טעות? איך ווייס נישט וואס איז געווען פאר פופציג יאר צוריק, אבער איך ווייס אז אין אייראפע ווען א יונגל איז געווארן פופצן יאר אלט איז ער געגאנגען העלפן די טאטע טרייבן די פערד וכד'. מ'האט קיינעם נישט צאמגעקליבן, ווער ס'האט געוואלט גיין לערנען האט זיך געדארפט ארומוואלגערן טעג און וואכן פון איין שטאט צום צווייטן ביז ער איז אנגקומען צו די שטאט וואו ס'האט געוואוינט די רב ביי וועם ער האט אזוי שטארק געלעכצט צו לערנען. די רב האט נישט צוגעשטעלט קיין עסן און אויך נישט קיין דארמיטארי, דאס האט מען זיך אליין געדארפט פארזארגן. אז נישט האט מען געדארפט גיין עסן 'טעג', און שלאפן אין ווייבער שול אויף א הארטע באנק.

בד"ו, די נייע איינגעפירעכטס אז יעדער גייט אין קאלעדש, און ס'ווערט לענגער און לענגער פון יאר צו יאר, איז א חורבן נורא, ס'האט אינגאנצן אראפגעברענגט די ניווא פון קאלעדש. אויב פאר פופציג יאר צוריק האסטו געדארפט גיין זיבן יאר אין קאלעדש אויף צו ווערן א דאקטער, דארף מען היינט עלף יאר. וכן לענין ישיבות אויב אמאל האט א בחור פון צוואציג יאר געקענט ווערן א רב אין א שטעטל, היינט, אפשר ביי די דרייסיג. און די סיבה איז פשוט, ווייל יעדער איינער גייט אין ישיבה און מ'קען נישט פארלאנגען פון די שוואכערע צו באמת לערנען. ממילא לערנט מען אזוי האלב געלערנט ביז די דריי-און-צוואנציג, ווען די אלע וואס האלטן נישט באמת ביים לערנען גייען ארבעטן. און דערמאלטס הערשט קען מען זיך זעצן לערנען, און ביי די דרייסיג קען מען שוין זיין אן ערנסטן תלמיד חכם. והוא הדין לענין קאלעדש.

קאן זיין אז בעצם זאגסטע א גוטע פונקט, אבער קענסט נישט מדמה זיין די היינטיגע גאס צו די אמאליגע פערד געטראבעריי...
וואס האט אן אמאליגער בחורל וואס האט געטרוימט צו ווערן א בעל עגלה געדארפט וויסן? וויאז מען שמייסט דעם פערד, צום מערסטנס פאל קענען די וועגן צווישן מיהאוואפעלא און פישפיקלאדייני... מער פון דעם ניט!

היינט א בחור וואס גייט ארבייטן... פיר אליינס אויס...

איך קריג מיך נישט אויף די עצם נושא, בלויז אויף די פונקט.

ס'דא גענוג ארבעט וואס מ'קען געבן פאר בחורים, זעסט דאך אז פאר מיידלעך האט מען יא געטראפן ארבעט, אז מ'וויל טרעפט מען.

היינט א בחור וואס גייט ארבעטן... איז עס ווייל ער איז שוין פון פריער קאליע געווארן, נישט ווייל די ארבעטן האט איהם קאליע געמאכט.

ליטוואק פון בודאפעסט

פסקי תשובות איז מעגליך גוט פאר די מראה מקומות, זיין מקורות זענען מלא גרייזען און קרומע צושטעלען כרימון. וע"ע כאן

מיינע צוויי סענט, איך האב זייער ליב פסקי תשובות. מאכט ער גרייזען? אוודאי!! ער נעמט אהן און פאררעכט.

און ווער מאכט נישט גרייזען. משנה ברורה איז אויך פיל מיט סתירות און גרייזען. עס איז נישט מעגליך צו מאכען א ספר ווי פסקי תשובות אהן גרייזען. א הפלה'דיגר אוסף וואס מען קען זעהן די שיטות און באקומען א אמת'ע בליק צו קענען זעהן וואס די הלכה איז אין ענינים וואס ווערען מבורר אין פוסקים.

די פסקי תשובות איז באקאנט צו זיין פול מיט גרייזן, איך ווייס נישט צי ס'איז אפילו מעגליך צאמצושטעלן אזא ארבעט אן קיין גרייזן. ?so what, איינער וואס פארלאזט זיך אויף איהם אן אליינס נאכקוקן איז זיך אליינס שולדיג.

רביה''ק זי''ע

מצפה לישועה

רביה''ק זי''ע

לפי עניות דעתי הקלושה דארף די סדר היום אין ישיבות בלייבן די זעלבע ווי ביז היינט, און איינער וואס האט נישט קיין זיץ פלייש זאל גיין ארבעטן, אזויווי אידן האבן געטון אין אלע דורות.

א טעות וואס אסאך האבן.

אמאליגע צייטן האבן די גויים אין די יארן נישט געלערנט, ממילא האבן אויך נישט אלע יידן געלערנט.

היינטיגע צייטן אז ביי די גוי'שע וועלט איז איינגעפירט אז מ'לערנט כאטש ביז 18, אויב נישט לענגער ביז 22,
איז געווארן אויך ביי אונז איינגעפירט אז מ'לערנט ביז די יארן.

(50-80 יאר צוריק האט מען נישט צאמגעקליבן די בחורים פון גאס צום ישיבה, מ'האט זיי צאמגענומען פון די יוניבערסיטי אדער קאלעג' צום ישיבה)

לענ"ד האט א בחור נישט וואס צו זוכן ביים ארבעטן אויפן גאס.

וואו פונקטליך האסטו געזען א טעות? איך ווייס נישט וואס איז געווען פאר פופציג יאר צוריק, אבער איך ווייס אז אין אייראפע ווען א יונגל איז געווארן פופצן יאר אלט איז ער געגאנגען העלפן די טאטע טרייבן די פערד וכד'. מ'האט קיינעם נישט צאמגעקליבן, ווער ס'האט געוואלט גיין לערנען האט זיך געדארפט ארומוואלגערן טעג און וואכן פון איין שטאט צום צווייטן ביז ער איז אנגקומען צו די שטאט וואו ס'האט געוואוינט די רב ביי וועם ער האט אזוי שטארק געלעכצט צו לערנען. די רב האט נישט צוגעשטעלט קיין עסן און אויך נישט קיין דארמיטארי, דאס האט מען זיך אליין געדארפט פארזארגן. אז נישט האט מען געדארפט גיין עסן 'טעג', און שלאפן אין ווייבער שול אויף א הארטע באנק.

בד"ו, די נייע איינגעפירעכטס אז יעדער גייט אין קאלעדש, און ס'ווערט לענגער און לענגער פון יאר צו יאר, איז א חורבן נורא, ס'האט אינגאנצן אראפגעברענגט די ניווא פון קאלעדש. אויב פאר פופציג יאר צוריק האסטו געדארפט גיין זיבן יאר אין קאלעדש אויף צו ווערן א דאקטער, דארף מען היינט עלף יאר. וכן לענין ישיבות אויב אמאל האט א בחור פון צוואציג יאר געקענט ווערן א רב אין א שטעטל, היינט, אפשר ביי די דרייסיג. און די סיבה איז פשוט, ווייל יעדער איינער גייט אין ישיבה און מ'קען נישט פארלאנגען פון די שוואכערע צו באמת לערנען. ממילא לערנט מען אזוי האלב געלערנט ביז די דריי-און-צוואנציג, ווען די אלע וואס האלטן נישט באמת ביים לערנען גייען ארבעטן. און דערמאלטס הערשט קען מען זיך זעצן לערנען, און ביי די דרייסיג קען מען שוין זיין אן ערנסטן תלמיד חכם. והוא הדין לענין קאלעדש.

סאיז קיינמאל נישט געוועהן א שיטה אז מען דארף גיין ארבעטן ווייל דאס דארף מען יעצט טועהן
סאיז פשוט געוועהן זייער שווער צו גיין און א ישיבה און קיין געלט איז נישט געוועהן האט מען ליידער געמיזט ג'יין ארבעטן און העלפן די עלטערן און אויסוואקסען אן עם הארץ
אבער סאיז געוועהן א חשיבות צו ג'יין לערנען און א ישיבה , און פארן קריג איז שוין געוועהן אסאך ישיבות וואס לאו דווקא מצוינים האבן געלערנט דארטן ספעציעל און אונגארן
ווי אויך און גאליציע איז געוועהן ר בן ציון באבובער זצ"ל וואס האט גהאט אסאך ישיבות אויסגעשפרייט און גאליציע , ליובאוויטש האט געהאט ישיבות און נאך ,
היינט וואס אונז האבן אזא באקוועם לעבן פארוואס זאל מען נישט לערנען און ישיבה??

איין נקודה וואס פעלט היינט מער ווי אמאל איז די קשר און הערכה פון תלמיד צום רבי ביי חסידים איז עס אביסל שוואכער ווייל סאיז בבחינת אני והראש ישיבה מחויבים בכבוד הרבי און די ראש ישיבה איז נישט די לעצטע ווארט ממילא נעמט עס אוועק פון די ערענסקייט פון די זאך ,
ביי די ליטווישע גרויסע ישיבות האט מען אויך נישט קיין גרויסע קשר מיט די ראש ישיבה
סאיז געוועהן עלטערן יודן וואס פלעגן רעדן פון זייער ראש ישיבה בגעגועים יארן שפעטער פון די נאנטשאפט צו עם פון זיינע רעיונות זיינע מנהגים , עס האט צוגעגעבן א קלארקייט און זיכערקייט אונעם לעבן

קומזיץ

סאיז קיינמאל נישט געוועהן א שיטה אז מען דארף גיין ארבעטן ווייל דאס דארף מען יעצט טועהן

כ'האב באמת רחמנות אויף די מענטשן וואס רעדן זיך איין אז ווען נישט וואס זיי דארפן ברענגען פרנסה וואלטן זיי געזיצן און געלערנט מבוקר ועד הערב, זיי לעבן נעבעך אפ זייער גאנצע לעבן בדיעבדיג.

קומזיץ

סאיז פשוט געוועהן זייער שווער צו גיין און א ישיבה און קיין געלט איז נישט געוועהן האט מען ליידער געמיזט ג'יין ארבעטן און העלפן די עלטערן און אויסוואקסען אן עם הארץ
אבער סאיז געוועהן א חשיבות צו ג'יין לערנען און א ישיבה , און פארן קריג איז שוין געוועהן אסאך ישיבות וואס לאו דווקא מצוינים האבן געלערנט דארטן ספעציעל און אונגארן
ווי אויך און גאליציע איז געוועהן ר בן ציון באבובער זצ"ל וואס האט גהאט אסאך ישיבות אויסגעשפרייט און גאליציע , ליובאוויטש האט געהאט ישיבות און נאך ,

אודאי איז זייער א חשובע זאך צו זיצן און לערנען, אבער טאקע די נייע סארט ישיבות האבן אונטערגעברענגט די אמתע ישיבות, ביז וואו אונז האלטן היינט אז א ישיבה איז אזא סארט מושב זקינים וואו די יונגווארג פארברענגט ביז'ן חתונה.

קומזיץ

היינט וואס אונז האבן אזא באקוועם לעבן פארוואס זאל מען נישט לערנען און ישיבה??

אויף דעם דארפסטו צוריקגיין צום אנפאנג אשכול.

בקיצור, ווילאנג א בחור/יונגערמאן זיצט און לערנט, זאל ער טאקע בלייבן אין ישיבה/כולל. אבער אז ער הייבט אן פארלאנגען אקטיוויטיס אדער לימודי חול, זאל ער גיין זוכן א פלאץ וואס איז געאייגנט דערפאר. א ישיבה איז געמאכט זיך אויסצוטון פון די וועלט און זיך איינזאפן מיט תורה ויראת שמים, ותו לא מידי.

רביה''ק זי''ע

מצפה לישועה

רביה''ק זי''ע

לפי עניות דעתי הקלושה דארף די סדר היום אין ישיבות בלייבן די זעלבע ווי ביז היינט, און איינער וואס האט נישט קיין זיץ פלייש זאל גיין ארבעטן, אזויווי אידן האבן געטון אין אלע דורות.

א טעות וואס אסאך האבן.

אמאליגע צייטן האבן די גויים אין די יארן נישט געלערנט, ממילא האבן אויך נישט אלע יידן געלערנט.

היינטיגע צייטן אז ביי די גוי'שע וועלט איז איינגעפירט אז מ'לערנט כאטש ביז 18, אויב נישט לענגער ביז 22,
איז געווארן אויך ביי אונז איינגעפירט אז מ'לערנט ביז די יארן.

(50-80 יאר צוריק האט מען נישט צאמגעקליבן די בחורים פון גאס צום ישיבה, מ'האט זיי צאמגענומען פון די יוניבערסיטי אדער קאלעג' צום ישיבה)

לענ"ד האט א בחור נישט וואס צו זוכן ביים ארבעטן אויפן גאס.

וואו פונקטליך האסטו געזען א טעות? איך ווייס נישט וואס איז געווען פאר פופציג יאר צוריק, אבער איך ווייס אז אין אייראפע ווען א יונגל איז געווארן פופצן יאר אלט איז ער געגאנגען העלפן די טאטע טרייבן די פערד וכד'. מ'האט קיינעם נישט צאמגעקליבן, ווער ס'האט געוואלט גיין לערנען האט זיך געדארפט ארומוואלגערן טעג און וואכן פון איין שטאט צום צווייטן ביז ער איז אנגקומען צו די שטאט וואו ס'האט געוואוינט די רב ביי וועם ער האט אזוי שטארק געלעכצט צו לערנען. די רב האט נישט צוגעשטעלט קיין עסן און אויך נישט קיין דארמיטארי, דאס האט מען זיך אליין געדארפט פארזארגן. אז נישט האט מען געדארפט גיין עסן 'טעג', און שלאפן אין ווייבער שול אויף א הארטע באנק.

בד"ו, די נייע איינגעפירעכטס אז יעדער גייט אין קאלעדש, און ס'ווערט לענגער און לענגער פון יאר צו יאר, איז א חורבן נורא, ס'האט אינגאנצן אראפגעברענגט די ניווא פון קאלעדש. אויב פאר פופציג יאר צוריק האסטו געדארפט גיין זיבן יאר אין קאלעדש אויף צו ווערן א דאקטער, דארף מען היינט עלף יאר. וכן לענין ישיבות אויב אמאל האט א בחור פון צוואציג יאר געקענט ווערן א רב אין א שטעטל, היינט, אפשר ביי די דרייסיג. און די סיבה איז פשוט, ווייל יעדער איינער גייט אין ישיבה און מ'קען נישט פארלאנגען פון די שוואכערע צו באמת לערנען. ממילא לערנט מען אזוי האלב געלערנט ביז די דריי-און-צוואנציג, ווען די אלע וואס האלטן נישט באמת ביים לערנען גייען ארבעטן. און דערמאלטס הערשט קען מען זיך זעצן לערנען, און ביי די דרייסיג קען מען שוין זיין אן ערנסטן תלמיד חכם. והוא הדין לענין קאלעדש.

איך האב זיייער הנאה געהאט פון דיין צוויטע פוינט, ס'איז מורא'דיג אמת.

אבער נאכאלץ מוזט איר פארשטיין,
אז דער 16 יעריגע בחור'ל פון 250 יאר צוריק, האט געהאלפן זיין טאטע פונקט ווי זיין שכן דער גוי האט געהאלפן זיין טאטע און נישט געגאנגען לערנען.

טאקע ארום 100 יאר צוריק, איז נאכנישט געוועהן איינגעפירט אז יעדער גייט לערנען, (ווען איך מיין יעדער- מיין איך אויך די גויים)
און דאס האט אנגעברענגט א מורא'דיגע ליידיגקייט ביי די עוילם,
וואס ביי די יודן האט זיך זיך דאס ארויס געגעבן מיט דו אומפארשטענדליכע נאמבערס פון די וואס האבן אפגעלאזט יידישקייט.

נאך די קרוג, אדער אין אמעריקע ארום 80-100 יאר צוריק,
איז געווארן אנגענומען ביי די גויים אז יעדער גייט לערנען אין SCHOOL, און אין HIGH SCHOOL, און אין קאלעדזש,
און דיין זענען אויך אסאך פון די יידן געגאנגען אהין.

אין דאס וואס איך מיין אז ר' אהרן קוטלער אין די אלע אנדערע ראשי ישיבות אין די גאנצע וועלט האבן די ערשטע פאר יאר צאמגענומען די תלמידים פון די סקול'ס, נישט פון די גאס אין פון זייער ארבעט וואס זיי האבן געהאלפן זייער טאטע אין געשעפט.

יעצט ווילסטו צוריק גיין צו 250 יאר צוריק,
אבער די גאנצע וועלט האט זיך געטוישט, נישט נאר דו יידישע וועלט.
היינט איז איינגעפירט אז יעדער לערנט כאטש ביז 17-18,
און טאמער די בחור וועט נישט גיין אין ישיבה,
וועט ער צום סוף אנקומען צום קאלעדעזש, אדער צו א ישיבה יוניבערסיטי.


וואס קען מען יא טוהן?
1. מ'וואלט געמעגט טוישן די עיון סיסטעם וואס קומט אריין פון די ליטווישע ישיבות, און לערנען מער בקיאות, וואס פאסט פאר רוב עוילם און געבט אסאך מער סיפוק.
2. מען קען אריינברענגען מער לימודי חול.
3. די אמת'דיגע שוואכע בחורים (און דאס מיין איך ווייניגער פון איין פראצענט) קען מען צושטעלן ארבעט אין ישיבה.

1. איך ווייס נישט וואס מיינט ביי דיר 'עיון סיסטעם'. אויב מיינסטו די לעיקוואודע מהלך הלימוד פון זיצן און קוועטשן על לא דבר און מ'לערנט א בלאט א חודש, דאס האט סתם אזוי נישט קיין פשט, אבער פאר'ן פותח האשכול וועט עס נישט העלפן, עיין היטב בדבריו.

2. אריינברענגען לימודי חול אין ישיבה איז נישט קיין עסק, א ישיבה איז געמאכט צו לערנען תורה. אזויוי ר' חיים וואלאזינער האט געזאגט "ענדערש זאל מען פארמאכן די ישיבה ווי אריינברענגען לימודי חול". ס'דא עקסטערע ישיבות פאר דעם, מ'דארף נישט פארדעם פארדרייען א קאפ פאר די מבקשים וואס ווילן באמת שטייגן אין תורה ויראת שמים.

3. איך פארשטיי נאכאלץ נישט פארוואס מיידלעך מעגן גיין ארבעטן און בחורים נישט.

משנה ברורה האט די מחבר געמאכט זיבעצן יאר אן קיין גרייזען פסקי תשובות איז אוצר החכמה אין דריק המגלה פנים בתורה שלא כהלכה

רביה''ק זי''ע

3. איך פארשטיי נאכאלץ נישט פארוואס מיידלעך מעגן גיין ארבעטן און בחורים נישט.

האסט א שאלה צו א קשיא?

מיידלעך ווערען נישט קאלייע און בחורים יא. פארוואס? פרעג א סאציאלאגיסט, א פסייקאלאדזשיסט אדער א באבא. אבער לייקענען א מציאות ווייל מ׳פארשטייט עס נישט איז זינלאז.

Sent from my LG-K373 using Tapatalk

כ'האב נישט געלייקנט די מציאות, כ'האב נאר געפרעגט ווייל איך וויל דו זאלסט אריינטראכטן אין דעם, און ווען דו וועסט אריינטראכטן מיט אן אמת וועסטו אליינס איינזען אז ס'נישט די עצם ארבעטן וואס מאכט קאליע.

דו ווילסט קענען שיקן דיין זון ארבעטן אן דעם וואס ער זאל קאליע ווערן? אויב די ענטפער איז ניין האב איך בכלל נישט גערעדט צו דיר. אבער אויב דיין ענטפער איז יא, דאן וואלט אפשר טאקע געווען א גוטע עצה אז דו זאלסט פרעגן א פסיכאלאג אדער א באבא. אפשר וועסטו קענען טרעפן א וועג ארום דעם.

ביזדערווייל קען איך נאך זאגען ׳איני מלמד בני אלא תורה׳. טאמער עס וועט זיך טוישען, וועל איך גייען נאכפרעגען וויאזוי מ׳טוט עס.

Sent from my LG-K373 using Tapatalk

גוט געזאגט, וואויל געזאגט. איך האלט פונקט ווי דיר, כ'האב מיך נאר באצויגן צום פותח האשכול'ס טענה.

און וואס איז מיטן ללמדו אומנות?

רבי נהוראי איז עפעס א חדר יונגל?

קוקט אויס ווי רבנן און רבי יהודה זענען חדר יונגלעך.


"ולימוד אומנות כדי להתפרנס היא מצוה, ומהטעם הזה פוסקין בשבת על התינוק ללמדו אומנות, דהוי בכלל חפצי שמים, דחייב אדם ללמד את בנו אומנות, אלא שזהו לכלל העולם, אבל אם רואה אדם בבנו שנפשו חשקה בתורה והוא מוכשר להיות גדול בתורה, בזה אמר רבי נהוראי מניח אני כל אומנות שבעולם ואיני מלמד את בני אלא תורה. ולא חלק רבי נהוראי אהא דחייב אדם ללמד את בנו אומנות, וא"א לומר בדעת רבי נהוראי ששום אדם לא יתעסק באומנות רק בתורה לבדה, כי הוא דבר שאי אפשר קודם ביאת המשיח, וקרא כתיב ואספת דגנך, הנהג בהן מדת דרך ארץ..."
(קובץ מאמרים, ר"א וסרמן)

וואס זעט מען דא? כ'האב נאר געזאגט אז הרב ליטוואק האט די פולע רעכט זיך צו פירן ווי ר' נהוראי, זהו. פליז, מאך עס נישט מער קאמפליצירט ווי ס'איז.

כ'האב געמיינט אז מ'רעדט דא פון די וועג וויאזוי א ישיבה וואלט זיך געמעגט פירן
דערווייל פארשטיי איך אז מ'רעדט דא פון 2 פרטיות'דיג מענטשן. (פותח האשכול און ליטוואק)

הרב טשילער האט א פראבלעם אז ער האט נישט קיין נערוון צו זיצן און לערנען אגאנצן טאג: ווייל ער האט נישט קיין נערוון צו לערנען דארף מען טוישן די גאנצע ישיבה סיסטעם?! זאל ער לערנען וויפיל ער קען און די איבריגע טאג זאל ער גיין ארבעטן.

הרב ליטוואק וויל אז זיין זון זאל זיצן און לערנען מבוקר ועד הערב: נו נו, זאל איהם וואויל באקומען. רוב מענטשן קענען דאס אבער נישט באווייזן.

אמן

לדעתי, איז מען נאר מחוייב ללמדו אומנות אזויפיהל אז בדרך הטבע קען ער טרעפען ארבעט. זיי גייען אין א חדר מיט א פיינעם ענגליש פראגראם, אזש זיי קענען רעדען, ליינען און פראסעסען אינפארמאציע אין א נארמאלען שפראך. פונקט ווי איך האב געקענט. פונקט ווי איך לעב נישט פון ניסים גלויים, וועלען זיי אויך האבען אזא טשאנס.

אגב, אפאר יאר צוריק, האט מיין ניין יעריג אינגעל מיר געפרעגט פארוואס דארף ער גייען צו לימודי חול. האב איך איהם גע׳ענטפערט אז אין תורה שטייט ללמדו אומנות. אפאר שעה שפעטער האט ער מיר געפרעגט צו א מגיד שיעור אדער א רב ווערען באצאלט, האב איך איהם גע׳ענטפערט אז מ׳האלט זיי עטוואס אויס כדי זיי זאלען קענען אנגייען מיט די ארבעט. האט ער מיר געזאגט אז ער האט אן עצה, ער וועט זיך זעצען לערנען און ווערען א רב\מגיד שיעור און ער דארף נישט קיין ענגליש. א פיינעם פלאן, ניין?

וואס ענטפערט מען? איך האב איהם געזאגטאז מ׳מעג נישט זיין קליגער ווי די תורה, און אז אין תורה שטייט ללמדו אומנות, מאכט מען נישט קיין חכמות.

Sent from my LG-K373 using Tapatalk

כ'ווייס טאקע נישט פארוואס מ'האט אפגעמאכט אז 'ללמדו אומנות' מיינט ענגליש. זייט ווען איז א פאך א שפראַך?

ללמדו אומנות, רעדט מען פון א שיפלער, בויער, מגיד שיעור אדער סיי וואס ס'קען ברענגען פרנסה. איך פארשטיי אז ס'מיינט דירעקט א ניטש אדער א ספעציפישע פאך, נישט עפעס א כלליות'דיגע שפראך אדער אביסל מאטעמאטיק....

אויסלערנען א שפראך אדער מאטעמאטיק קען אפשר אריינגיין אינעם כלל פון מלמדו סחורה, וואס ס'איז א מחלוקת אויב ס'איז גענוג.

מ'זאגט אז די רביזכותויגנעלינו האט געהאט א ווייטן בליק, יעצט זעה איך אז א טיפן בליק גאר אויך. "רביה"ק זי"ע" האט גיט ארויסגעהאט וואס אונז האבן געשריבן ביים ערשטן אשכול.

פאר אונזער מדובר, לאמיר איהם רופן הערשי, איז גאנץ ווייניג א נפקא מינא צי מ'לערענט מער בקיאות -לולב הגזול-, צי מער הלכה -הלכות בורר- , אדער חומש/רש"י (מיט נאך מפרשים? נע). למעשה הייסט ער פון די גאנץ פיינע בחורים: ער קען לערנען, דאווענט שיין, און פרובירט זיך "ציצושטעלן", נאר איז פשוט "סיק ענד טייערד" פון נאך א סדר און נאך א סדר.

זאל ער גיין ארבעטן ביי די 15? ממש נישט.
אקטיוועטיס: גראדע אין קעמפ, למשל, פאר די קינדער שטעלן אונז גאנץ פיין צו. פארשטייט זיך אז ברגע שנכנס בו יצר טוב ווערט אלס אפגעשטעלט.
און וואס איז וועגן קאמפיוטערס? אנדערע לימודים? דארף מען דאך מאכן וואוטס ביי כלל ישראל, זאל משיח אוואדע פריער קומען.

ביזדערוואל גייט הערשי צום סייקייעטריסט מיט זיינע עלטערן. נאך א שעה צייט פון חקירות ודרישות "דייעגנאוזט" ער איהם מיט..
YBS- Yeshiva Boredom Syndrom!
ער סובסקרייפט איהם מיט שטארקע מעדעצינען וואס מ'גיבט פאר אנדערע מענטעל אישוס. אפשר וועט ער ווערן בעסער. אדער גאר ערגער

די פראבלעם איז לאו דוקא ביי בחורים אין ישיבה, די זעלבע איז אויך אין חדר. מ'האלט די קינדער איינגעשפארט ניין שעה א טאג, און נאכדעם פרעגט מען "פארוואס קען ער נישט איינזיצן?!". נאכדעם דייעגנאזט מען איהם מיט ADD וכו', נו איז ער דאך ממש קראנק, דארף מען איהם שיקן צו א פסיכאלאג און געבן ריטעלין. דו וואונדערסט זיך פארוואס דיין זון קען נישט איינזיצן?! לאמיר זען אז דו זאלסט גיין אין חדר, אפילו נאר פאר איין טאג, ווער רעדט פאר א וואך. אמאל איז נישט געווען אזוי. כ'האב אמאל געליינט פון איינעם פון פריערדיגן דור וויאזוי ס'האט אויסגעקוקט זיין חדר אין אייראפע. ס'איז געווען א שטוב מיט א הויף, און אלע קינדער פון אלע יארגענג האבן זיך געשפילט אין הויף. אינעוויניג אין שטוב איז געזעצן די מלמד און געלערנט מיט איין אינגל חומש צי משניות צי גמרא, וואס ס'האט געפאסט פאר זיין יארגאנג. נאכ'ן לערנען מיט די אינגל פאר פופצן מינוט האט איהם די מלמד ארויסגעשיקט שפילן אין הויף, און אריינגערופן א צווייטן אינגל. וחוזר חלילה.

ערשטענס דארף ער ג'יין צו א נארמאלע פסיכיאטר וואס געט נישט מעדיצינען פאר לא דבר
רוב גיטע דאקטורים היינטיגע צייטן זיכען נישט צו געבן מעדיצין סתם אזוי ,
דאס אז אז ער האט נישט קיין נערווען צו לערנען א גאנצע טאג איז א פראבלעם
די ריכטיגע ישועה וואלט געוועהן ווען די ישיבה מאכט די לערנען מער אינטערסאנט און מען געט פאר די בחורים מער זייטיגע אקטיוויטעטען אבער ביזדערווייל קען ער אליינס פרובירן
צו טועהן עפעס וואס ער האט א געפוהל און אינטערעסע צו דעם מוזיק, ארט,קאכן , ספורט וכד'
און די עלטערן קענען רעדן מיט די ישיבה אויב מען קען עם ארויסנעמען פון ישיבה אויף אביסל יעדן טאג

און וואס העט ווען עפעס געשעהן אויב דער ישיבה וועט נישט לערנן אזויפיל שעה און א צי? מען קען געבן אביסל מער צייט זיך אויס צו געבן מיט אזוינע ווילד פרעמדע זאכן ווי למשל באל...
איך זעה כסדר אין ליטווישע ישיבות (פאר מינדעריעריגע גיל) וואס הייסן גראדע בעסערע ישיבות (געלט?) וואס האבן א ספארטס רום געווענדליך איז עס א גרויסע שטוב מיט א בערך דריי שטאק הויך דאך וואו מען שפילט בעסקיט באל און נאך זיך אויסגעבן זיצען זיי איין! העכסטענס וועט מען ביי אונז מוזן שפילן מיט די גארטל.

Sent from my SM-G950U using Tapatalk

////