תורה ומדעאונזער חינוך ציעלט ארויסצוגעבען אזא מאדע פערזאנא וועלכער איז:
א גוטער מאן,
א גוטער טאטע,
וואס עפעס? ס'האט מיט "אונזער" מוסדות החינוך? גוטע מענער, גוטע טאטעס, און גוטע מענטשען בכלל איז נאר דא ביי ארטאדאקסישע יודען אדער ביי יודען בכלל?
ס'דא שלעכטע מענטשען איבעראל און גוטע מענטשען איבעראל, יודען און גויים צוגלייך, פרום צו נישט פרום, ארים צו רייך, נישט קיין חילוק די עטנישע פאלק און נישט קיין חילוק צו מ'איז געגאנגענען אין א בית חינוך. גוטסקייט לערנט מען זיך נישט אין קיין מוסד נאר פון די שטוב, און אויך נאר דעמאלטס אויב מ'איז טאקע א גוטער אדער מ'ארבעט אויף זיך צו ווערען א גוטער.
תורה ומדע
האט אסאך קינדער אויב ער קען,
OMG - ווי שבת האט שוין באמערקט. זייט ווען איז האקען קינדער א גוטע זאך? ס'איז א פיינע ענין אויב מ'קען עס דערהייבען. ב"ה היינט איז דער עולם אביסעל אראפ פון בוים און געווארען מער רעאליסטיש דערוועגען, אבער נאך אלס נישט גענוג. ס'דא עפעס אן ענין צו גיין מיט'ן קאפ אין וואנט און זיך כאפען אז ס'איז צרות נאך א הויפן קינדער? עקרי הלכה לחוד והשקפה לחוד. צו יוצא זיין שולחן ערוך איז איין זאך און צו זיין א חסיד לפנים משורת הדין איז א צווייטע זאך. פונקט פארקערט, כמעט קיין איין פאר פאלק איז נישט געהעריג אנגעגרייט פון א אמת'ן פסייקאלאדזשיקעל שטאנדפונקט צום לעבן נאך די חתונה, וואס מ'לערנט שוין יא איז עפ"ר אביסל השקפה אבער ווייט צו ווייניג וואס מיינט די ערענסטקייט פון באמת פירן א שטוב מיט א שלום בית, און ח"ו אז מ'ברענגט ארויס די מציאות פון האבן קינדער פון א וועלטליכע שטאנדפונקט. ווען איינער האט א הארץ קאנדישען ל"ע באפעלט די תורה צו גיין צו א דאקטער און נישט זיין א לא תעמוד על דם רעך. השקפה איז זייער א פיינע זאך אבער די עיקר וואס אונזער חינוך פארפעלט איז די פיקוח נפש'דיגע מציאות פון האקן קינדער רעכטס און לינקס לכתחילה און שפעטער לויפען זיכען הילף.
תורה ומדע
דאווענט דריי מאהל א טאג,
איז קובע עיתים לתורה,
היט שבת מיט רגשי קודש,
גערעכט. דאס אפשר קען זיין די איינציגסטע זאך וואס האט מיט "פרומע" חינוך, ווייל צו זיין פרום און ערליך פארלאנגט זיך א פרומע חינוך. אבער אזוי פריער דערמאנט די חינוך העלפט על פי רוב נאר אז מ'זעט עס אין שטוב אויך, אבער אה"נ, צו זיין אן ערליכע יוד דארף מען האבן אן ערליכע יודישע חינוך.
תורה ומדע
מאכט פרנסה בהיתר ובכבוד,
אנטשולדיגס, אבער אזוי ווי אנדערע האבן שוין דערמאנט, איפכא מיסתברא. וואס? ווען? ווי? בחורים וואס לערנען נישט וואלט מען אויפ'ן פלאץ געדארפט שיקען ארבעטען עד כדי כך אז ס'זאל זיין אן עקסעפטעד נארם אזוי ווי ס'איז אמאל געווען, אז זיי וועלען נאך קובע עתים זיין און זיך פירן ווי ערליכע מענטשען וועט זיין א גרויסע טובה פאר זיי. מי יתן אז דאס זאל זיין איינגעפירט געהעריג און מ'זאל זיך נישט דארפען שעמען דערמיט. אז מ'וועט מחזיר זיין עטרה ליושנה וועט זיין נישט נאר אז דאס נישט "זיצען אין די מוסדות החינוך" וועט זיי נישט שאטן און באגראבען זייער מענטשהייט, נאר דעמאלטס וועלען זיי קענען ברענגען פרנסה בדרך כבוד.
און דאס איז געזאגט געווארן פאר בחורים, וואס טוט זיך אבער מיט דעם שגעון וואס הייסט כולל וואס אונזער חינוך לויפט אויף. דאס איז רצחת גם ירשת פון אונזער לעבן, נישט גענוג אז אונזערע מוסדות געבן אונז נישט א געלעגענהייט צו האבן פרנסה, קומען זיי נאך און שטיצען א גייסט צו דערשטיקען די דורך שניטליכער יונגערמאן יארן נאך די חתונה אויך כידוע, אז ער זאל לעבן נישט בהיתר און נישט בכבוד, ועל כולם אן קיין פרנסה סוף טאג.
תורה ומדע
לערנט מיט זיינע קינדער,
א דאנק פאר די נייע קוואליפיקעשען צו זיין א מלמד אז מ'דארף זיך אויסקענען מיט מייקראסטפט ווארד כדי צו קענען אהיים שיקען די צעטלעך סוף וואך און צירוק ברענגען אז טאטי האט געלערענט מיט מושי.
ייש"כ מוסדות החינוך!...
תורה ומדע
מאכט חתונה קינדער, און גיט זיך אפ מיט זיי נאכהער,
יא יא. נאכדעם וואס מ'האט ארויסגעטראסקעט א דאזען קינדער אויפ'ן גאס בעירום וחוסר כל אן קיין פרנסה בכלל צו קענען שטיין אויף די אייגענע פיס איז מען מזכה די עלטערען צו חתונה מאכן די דאזען פלאס קינדער און זיך אפגעבען מיט זיי נאכהער העלפען צאלן רענט און ווערען באגליקט מיט אנגעשטרענגטע געזונט.
פשיהה! שטעל דיך פאר, אן אונזער מוסדות החינוך סיסטעם וואס פארא טעם וואלט דען געהאט דאס לעבען?...
תורה ומדע
געבט צדקה,
טוט חסד,
ווייטער אמת אז פרומע יודען געבען זייער אסאך צדקה און טוען אסאך חסד. אבער דאס האט אויך מיט דער געזעלשאפט און וואס מ'זעהט צו אינדערהיים. און נאכמער, טוען חסד און געבען צדקה האט גארנישט צו טוהן מיט פערזענליכע מידות און גוטסקייט, מ'קען זיין די זעלבע מינוט אנגעפילט מיט שלעכטסקייט אויך.
אבער ס'איז דאך א גוטע זאך וואס יודען זענען געשאנקען מיט, זיי זענען נתבעים ונותנים און מ'דארף געבען קרעדיט where it's due.
תורה ומדע
ועוד.
whatever that means
תורה ומדע
וועלכער נאך מוסד קאללעדש,יוניווערסיטי, לאו סקול, מעדיקל סקול האט דאס אינזינען?
סך הכל, generally speaking קיינער זאגט נישט אז אונז האבן שוואכע מוסדות החינוך, אבער מיט מענטשהייט האט עס זילטש. די סיבה איז ווייל א מוסד החינוך געט נישט צו צום פערזענליכקייט פונ'ם מענטש בכלל און רוב פון די זאכען וואס די רעכענסט אויס איז פערסאנעליטי טרעיטס נישט קוואליטי פון די מוסד. ר' אהרן טווערסקי זאל נישט זיין קיין איפכא מיסתברא ווייל ער און זיינע ברידערס האבען געמאכט א קעריער און זענען געווארן עדיוקעטעד פון קאלעדזשעס און יונעווערסיטי און זייער פערסאנעלטי קומט נישט פון מוסדות בכלל. ס'קומט פון דערהיים אדער פון זייער היומעניסטיק ערליכקייט, אדער ווי אזוי מ'זאל עס נאר אנרופען. אונזער יודישע חינוך סיסטעם העלפט אונז נישט צו שטארק אויף פערסאנעלעטי אדער פרנסה, ווייל אן עדיוקענשינעל אינסטיטושען העלפט נישט אויף דעם. וואס העלפט יא א יודישע חינוך? אויף יודישקייט און דרך התורה, ענד דעטס אבאוט איט.
