הרה"ח דוד עקשטיין נ"י קרית יואל

די לעצטע פאר וואכן לויפט אין דער בלאט ביי די ארטיקלען פון קרית מלך רב געשריבן דורך הרב שש"ט, א העכסט אינטערסאנטע אינטערוויו מיט רבי דוד נ"י ער דעקט אויף זייער אינטערסאנטע ענינים וואס מיר די קליינווארג קענען קוים געדענקן בנוגע זיין פריוואטע אינוואלוומענט אין די פאליטיק נאכן הסתלקות פונעם רבין ז"ל בשנת תשל"ט אין קרית יואל. קודם זענען מענטשן איבעראשט אז דער בלאט זאל בכלל שרייבן א ריין פאליטישע אינטערוויו אין א נארמאלע פעמילי צייטונג אבער מסתמא איז עס ביי זיי א שטיקל היסטאריע פונעם התייסדות הקריה ממילא שרייבן זיי עס, אבער דער עצם ארטיקל איז ממש מוראדיג אומגלויבלעך. איז היות איך קען אים נישט פערזענליך, און איך בין טאקע א סאטמארער אבער ווי אלע ווייסן דא בין איך זייער אומפארטייאיש, האב איך מיך מיישב געווען זיך נאכצופרעגן ביי אנ"ש חסידי סאטמאר וואס קענען אים יא און געדענקן גוט יענע צייטן. כהאב געזוכט אומפארטייאישע מענטשן אזוי ווי איך, נישט קיין פארברענטע חסידים אדער פארברענטע מתנגדים נישט קיין פארברענטע ארונים אדער זלונים נאר פשוטע סאטמארע יודן תושבי קרית יואל וואס האבן מיטגעלעבט יענע יארן. באמת. איך בין ממש שאקירט געווארן פון וואס איך האב מיך צאמגעהערט. דער רבי דוד נ"י איז פיינע נייעס. איך גיי שרייבן קודם די ראשי פרקים די קשיות און נאכדעם באריכות די תשובות וואס מענטשן דערציילן. איך בעט ווער סקען עפעס מוסיף זיין זאל זיך לאזן הערן. אבער פליז בכל לשון של בקשה נישט סתם שעלטן אדער שרייען גוי רשע אכזר נאצי עקלשטיין בלעם עקשטיין וכו. לאזט דאס פלאץ ריין און נארמאל צוביסלעך וועט ארויפשווימן דער אמת איבער דעם ראש הקהל.

דא האט איר קודם עטליכע פון די קשיות וואס מיר האבן אנגעפרעגט ביים עטוואס עלטערע סאטמארע יודן. מיר די יונגווארג ווילן פארשטיין ווער זענען געווען די אזויגערופענע שטוב מענטשן, ווי ערענסט האט מען זיי בכלל גענומען, וויפיל פראצענט עולם איז מיטגעשטאנען מיט זיי, האבן זיי געהאט אפילו איין ערענסטע רב אויף זייער צד, איז דען געווען די מינדעסטע טשאנס זיי זאלן מצליח זיין מיט זייערע קינדערישע פלענער, אויב זענען זיי געווען בלויז אפאר אויסגעדראשענע לצים פארוואס האט מען זיי נישט איגנארט עד יעבור הזעם, האט דען נישט יעדער פארשטאנען אז דער סיגוטער רב איז סוכ"ס דער מ"מ, האט דען נישט יעדער פארשטאנען אז די יונגעלייטלעך ארום די נעבעכדיגע רביצין ע"ה וועלן צוביסלעך איינרוען און מען דארף נישט גיין בחומר הדין, ווער איז רבי דוד בכלל, זיינע בחורישע יארן, זיין טאטע דער ארגעטינער רב ז"ל, ווער איז זיין שווער, זיין שווערס שטארקע שייכות מיטן סיגוטער רב אין ב"פ, וויפיל איז דער שעור פון נקמה, לשיטתם וויאזוי איז טאקע געלונגן פאר אזא קורצקעפיגער שוטה צו באקומן אזויפיל מאכט, פארוואס איז אין וויליאמסבורג בכלל נישט געווען קיין התנגדות, פארוואס איז אין וויליאמסבורג נישט געווארן א בני יואל מוסד, פארוואס האט מען נישט פרובירט שלום צו מאכן מיט די שטוב מענטשן, פארוואס זענען די שונאים געבליבן שונאים לעולם ועד, ווער האט געשטערט אלע שלום פלענער אין קרית יואל בימי בראשית, וועמענס אינטערעסע איז געווען אז די פייער זאל ווייטער פלאקערן, וויאזוי איז רבי דוד געווארן ראש הקהל, ווער האט ארויסגעשליידערט רבי משה פר"מ, ווער האט געקעמפט אז מען זאל תיכף אויפנעמן מהר"א אין קרית יואל קעגן דעם דעת פון רוב רובו פון קהל ובתוכם דער ברך משה מיט זיין שטוב וואס האבן געטענהט מען זאל נאך צוווארטן, אויב האט זיך די רעבעצין ע"ה אדער די שטוב שיין צוגעשטעלט צום בירך משה שוין אלץ סאטמארע רבי שב"ק פרשת נח תשמ"א מיטן געבן דעם רבי ז"ל געשיר וכדומה וויאזוי איז נאכדעם געווארן אזא פייער, אביסל היסטאריע פון רבי דוד אין אינשורענס, אביסל היסטאריע פון רבי דוד מיט וועד הצניעות, וואס האט ער דארט געזוכט, פארוואס זענען נארמאלע מענטשן אזוי אנגעווייטאגט אויף אים בנוגע דעם וועד, ביי וועלעכע פרשה האט זיך דער ברך משה אנגערופן אויף רבי דוד דער גוי כידוע, פארוועם קומט זיך צו פארדאנקן אז מהר"א וועט בלייבן פארפיינט לעולם ועד ביי האלב קרית יואל, פארוועם קומט זיך צו פארדאנקן אז סאיז דא היינט צוטאגס איבער 70 שטיבלעך מנינים אנטי מהר"א אין קרית יואל, פארוועם דארף זיך מהרז"ל פארדאנקן פארן באקומען האלב סאטמאר אויף א גאלדענעם טעצל, ווער האט ארויסגעטראסקעט רבי עזריאל ע"ה פון ביהמ"ד אויף די עלטערע יארן, ווער האט געבויט מוסדות ויואל משה אין קרית יואל, ווען האט רבי ישראל ג"ב דערקלערט א פרייע טשעק ביכל פאר מוסדות ויואל משה, פארוואס איז רבי דוד אזוי ביטערלעך פארפיינטעט כמעט ביי יעדן חסיד סאטמאר פון ביידע זייטן אין וויליאמסבורג און אין קרית יואל, וואס זענען געווען זיינע טאקטיקן ביים צושפארן די רעבעצינס שול, די ביטערע נאכווייען אויפן לעגאלן פראנט און איצט ביים אנעקסעישאן, פארוואס האט רבי דוד קיין שום צוטריט צום ווילעדש אוו קרית יואל, פארוואס האט מען אים דארט שרעקליך פיינט, כהנה וכהנה.

געדענקט דא רעדט מען בלויז איבער רבי דוד מיט זיין אינטערוויו און נישט פון די סאטמארע פאליטיק. אויך איז אינטערסאנט צו וויסן אויב איז זיין טאטע געווען א רב פארוואס איז ער נישט געווארן א רב אדער אפשר איז ער יא רב כווייס נישט. בקיצור דער עולם זאל זיך לאזן הערן. איך קען אים טאקע נישט אבער אין מיינע אויגן זעהט ער אויס ווי א געלונגענער מענטש הגם כהאב נאכגעהערט פון מענטשן וואס עקלען זיך שרעקליך פון זיין פערסאנאליטי, איינער זאגט מיר אז ער איז א מושחת במדות שאין כמוהו בעולם. א לאנלי דיקטעיטאר, קאנטראל פריעק, וואס בענקט זיך איצט אויף זיינע עלטערע יארן ווען ער פארלירט שוין די מאכט, צו זיינע יונגערע יארן פון שלאגן רצחנן פארשעמן וכדומה דעריבער געבט ער דעם אינטערוויו אביסל אויפצולעבן זיין פארלאשענעם פייער וואס האט אים געהאלטן ביים חיות גאנצע 40 יאר. ער לייגט צו אז אסאך אומשילדיג יודיש בלוט איז ליידער פארגאסן געווארן אין קרית יואל במשך די יארן וואס וועט אים נאך צוריק אהיימקומען רח"ל, אנשטאט איבערצובעטן לויפט מען זיך פאטשן דעם בייכעל וואו כאלו ער האט עפעס געהאלפן צום אויפבוי פון קרית יואל. א צווייטער זאגט מיר אז זיין גרויליגע וועג פון שרייבן אין א צייטונג וויאזוי ער האט זיך מטפל געווען מיטן הייליגן רבין אלץ חברה קדישא מאן איז שרעקעדיג געמיין. פוי. אזש ער האפט אז סאיז ליגענט סלייגט זיך נישט אויפן שכל אז די עלטערע חברה קדישא זאלן אריינלאזן דעם יונגען עקשטיין ראצער. בקיצור. מיר די יונגערע האבן זיכער הנאה פונעם אינטערוויו, זייער אינטערסאנט מיר מוזן דאך נישט אנעמען אלע לשון הרעס מיר זוכען דא צו הערן בלויז גוטס אבער דעם אמת.

שם טוב לייג ביטע ארויס א אימעיל וואו דער עולם קען דיר אריינשיקען אינפא
איך גלייב דו גייסט באקומען אזעלכע אינפארמעישען וואס וועט מאכען די האר אויפשטעלען
אבער דו דארפס צוזאגען אז דו גייסט "אלעס" אראפברענגען און אויב נישט וועט עס דער עולם סייווי אליינס ארויפלייגען
שטייטצעך דערעולם וועט דארפען שרייבען נעמען און עדות ביי וועם מקען זיך נאכפרעגען, נישט סתם געשאסען אין די וועלט אריין
איך האף די הנהלה דא וועט נישט אפשפארען דעם אשכול אויב יא קענען מיר טאקע פאקען פעקלעך פון דא

איך מוז זאגן אז זעענדיג ר' דוד עקשטיין'ס ארטיקל האב איך געטראכט אז ער איז גרייט אויף מסירות נפש, ווייל ער וועט צוריק כאפן מנה אחת אפיים פון אזעלכע ווי shem tov. יהיה איך שיהיה, זיינע ארטיקלען דארף שטארק באגריסט ווערן. ווי אונז אלע ווייס מיר, טוט זיך אפ אסאך מאל שרעקליכע רשעות דורך די שטוב מענטשן פון רבנים, פשוט וויל זיי קענען. עס איז אבער זייער שווער צו וויסן וואס עס טוט זיך אפ און ווי אזוי. עס איז וויכטיג אז די אלע זאכן זאלן פארשריבן ווערן לדורות, למען ידעו דורותיכם.

יעצט, אז ר' דוד האט זיך גענומען שרייבן, ווייסן מיר אלע אז ער שרייבט נאר וואס איז גוט פאר אים און לכבוד דעם נעמט עס א ליינער מיט a grain of salt. אבער די אויפטוה איז אז עס זאל קומען אזא איינער ווי shem Tov און שרייבן די אנדערע חלק פון די מעשה. מיר ווייסן דאך אז פונקט ווי ביי ר' דוד, shem Tov וועט אויך נאר שרייבן וואס איז גוט פאר אים, אבער מיר וואס הערן זיי אויס וועלן, אזוי ווי א דזשורי, ארויס האבן דעם אמת ערגעץ אינצווישן אזוי וועט כאטש די גאנצע היסטארי אראפגעשריבן ווערן לדורות, the good the bad and ugly.

איך וויל נאר בעטן shem Tov, ער זאל זיך איינהאלטן ביז ר' דוד ענדיגט און לאזן דעם ערשטן witness אפזאגן זיין testimony און נאכדעם וועט קומען דיין רייע. פליז מאך עם נישט שטיל, און דו גרייט דיך צו אזוי ווי עס דארף צו זיין.

פון די אנדערע זייט, די פאקט אז shem Tov איז געקומען מיט אזא מין אויפברויז אויף ר' דוד, קען מען זעהן אז עס איז דא אסאך וואס צו פארציילן און מען וויל עם שטיל מאכן נאך פאר עס קומט ארויס.

shem-tov

אבער ווי אלע ווייסן דא בין איך זייער אומפארטייאיש,....אומפארטייאישע מענטשן אזוי ווי איך,

די הייבסט גלייך אן מיט ליגענט, וואלסט געדארפט מאכען מ'זאל נישט תיכף זעהן אז די שרייבסט פארטיי געטריבענע אגענדעס

מקען שוין באשרייבען די פאליטיק פון די צוויי ברודערס א גרויסע עולם זענען דעמאלטס (נ"ט) געווען נאך אין די פעמפערס

דא קענען די קינדער אנהייבען. איך האב געזען אמאל אויפ'ן אינטערנעט א PDF מיט א באריכט פונ'ם אנדערע'ן זייט, אבער איך טרעף עס נישט. ביידע נעריש און קינדעריש, אבער דער נושא איז שווער צו רעדען אנדעריש.

אויסער זיינע באקאנטע עסקנות אין כלל (בפרט אין קדושת עיר קרית יואל בבת עינו של רבינו הק' וואס אים איז צו פארדאנקען אז קרית יואל זעהט נישט אויס ווי עירמאנט)
אין זיין פרעזענליכען לעבן
איז ר' דוד א שטארקע ת"ח נישט לאנג צוריק געמאכט א סיום הש"ס וואס ער האט דורכגעלערנט בעיון דף נאך דף ער האט דעמאלט געמאכט א גרויסע שבת צוזאמען מיט די משפחה
א שיינע בעל תפלה א ברייטער ביזנעסמאן א שיינער ידען און זעהר אן ערנסטער איד וואס איז מקיים דעם תמים תהי' אן קיין חכמות אן קיין שינו מבית אבותיו ורבותיו
אויך האט ער זוכה געווען אויפצושטעלן גאר א חסידישע שטוב פון חתנין רבנן

איך בין נאכנישט אנגעקומען צו ליינען רבי דוד'ס ארטיקל פון פאריגע וואך. איך הער סאיז זייער בייסיג. אבער דאס האב איך באקומן אין אישי. איך נעם נישט קיין אחריות פאר די מיינונגען. ווער סהאט מוסף צו זיין זאל זיך לאזן הערן:

אומגלויבלעך וואס זיי דרוקען אלץ צאם אין א פעמילי צייטונג דער בלאט. אבער לאמיך אייך פרעגן רבי דוד טייערער וואס זענט איר אזוי בייז איר האט דאך באזייטיגט די יעניגע חברה זיי זענען מער נישטא און איר האט גאנץ סאטמאר אין אייער קעשענע וואס שימפט איר, וואס שפייט איר מיט אזא האס. קומט ארויס אביסל קלארער וואס ווילט איר יעצט אפשר באדערט אייך אז איר האט מאוס פארשפילט דעם געים אז אנשטאט כ"ק מהר"א זאל היינט שאקלען א וועלט אלץ דער גרעסטער מנהיג ישראל וואס האט איבערגענומען די גאנצע מלוכה פון ברך משה וואס האט איבערגענומען די גאנצע הייליגע מלוכה פונעם רשכבה"ג, האט ער זיך געמוזט טיילן מיט זיין קליינעם ברודער אלעס צו פארדאנקען אייער קרומען וועג פון שלאגן און שטויסן און קאפענען אפאר אפגעפליקטע שטוב מענטשן וואס זייער טשאנס איבערצונעמען די הנהגה איז געווען זיראו נאדא זילטשאו. אבער איר מוזט היינט איינרעדן פארן עולם ווי גלייך מען האט זיך דא געשלאגן מיט עפעס ריזיגע מענטשן. ס'וועט אייך גארנישט העלפן היסטאריקער וועלן זיך נישט מוטשענען מיט אפאר שונאים. היסטאריקער וועלן זיך אבער זייער מוטשענען צו פארשטיין על מה עשה ה' ככה אז האלב סאטמאר זאל אזוי פיינט האבן דעם רבי'ן ווייל אפאר כבוד רייצנדיגע קורץ קעפיגע בריונים האבן געוואלט אז די פייער אין קרית יואל זאל פלאקערן לעלם ולעולמי עד. ובדרך אגב, מאכט מיר נישט רעדן פון רבי דוד'ס מסיים זיין ש"ס און פון זיינע קינדער די רבנן ווי דו רופסט זיי.

טאקע שוידערליך וואס יענער האט דיר געשריבען אין אישי יענער דעקט אויף אין איין מינוט דעם גאנצן אמת............ וואס מ'האט פארהוילן פונעם צבור די לעצטע 30 יאר זאג יענעם זאל ארויסקומען מיט נאך אמת............. דער עולם לעכצט נאכ'ן אמת................

און נאך מער אז דו נעמסט נישט קיין אחריו אויף דעם אמת וויל עס זיכער דער עולם הערן

@'שש איך פארגין דיר א שמייכל

איינער האט מיר געוויזן די ארטיקל אין בלאט אין פארשטיי שוין פארוואס די אישי פין שם טוב האט זיך אזוי נייטראליזירט, גראדע רעדט ער דארט אמת'ע זאכען וואס געוויסע וואלטען געוואלט מ'זאל פארגעסן דערפון

איך האב געליינט די ארטיקלען. עס איז טריקענע פאקטען וואס יעדער פון יענע יארן קען דערויף מעיד זיין כפל כפלים. דער סאטמארע ציבור פון די כ"ח יארן ווייסען זייער גיט אז וויפיל מען האט געשריבן איז נאר אויפן שפיץ גאפל. א דורכשניטליכער סאטמארער איד וואס גידענקט די יארן אפגעזעהן ווי ער שטייט היינט וועט נישט לייקענען אז די נקודות וואס ער בארירט איז ליידער אמת ויציב ונכון. דער רבי איז געווען ארום גענומען מיט די אינגאטשעס בלא בלא בלאא מען קען שרייבן 100 ארטיקלען און נישט פארטיג ווערען.
רוב מנין ובנין פון סאטמאר האט א שיינע נקמה אז דאס קרעמעל איז פארשלאסען. ווער האט געגעלייבט אז די אמאליגע וועלן נישט האבן דארט דריסת הרגל? די פרשה איז מער ווייניגער געשלאסן. שוין עטליכע יאר.

איך פארשטיי נאר נישט פארוואס דער נארישער בלאט מיז עפענען א פישקע ווערים. און לאזן דעם טעללער שרייבן די אלע זאכען. וועם גייט עס היינט אן? וועם גייט עס טוישען? אויב וויל ר' דוד עקשטיין זיין אויף די רעקארד זאל ער ארויס גיבן א בוך.
אויב האב איך ביז יעצט געקויפט די בלאט נאר צוליב די גאנץ שיינע מאמרים אין אוצר מיז איך שוין דאס אויך אויפגעבן.

איז וואס? רבי אהרן'ס ברידער איז אויך א זאלי,

איך ליין נישט דעם בלאט קיינמאל, אבער אז מ'האט דאס דא ארויף געברענגט האב איך פארשאפט דע לעצטע צוויי וואכענדיגע "אוצר" פון בלאט, אין גיט אדארך געליינט, אין א יעדעס ווארט איז אמת ויציב, מ'קען זיך היינט נישט פארשטעלען דע פאער וואס דע שטיב מענטשן האבען געהאט, אין דאך האט דאס פאסירט, מ'האט זיי ציקלאפט כעפרא דארעא, עס האט גענימען יארן, עס איז נישט געווען גרינג, אין עס האט פאסירט, אפילו זיי אליין האבען ציגעהאלפן דער צי, מיט זייערע מעשים, איינער וואס האט נישט מיט געהאלטן דע גאנצע השתלשלות איז נישט מסיג אין פארשטייט נישט וואס דא האט פאסירט, איך ווייס וואס זיי טראכטן, "ווארט נאר ווארט, דע ראיה וועט אויף זיי (דוד עקשטיין) אויך קימען" איך הער שוין דאס 29 יאר, עס ארבעט נישט, וואס וועט זיין שפעטער ווייסט קיינער נישט, אבער ווי אזוי עס פירט זיך ביז יעצט דאס זעט יעדער אפילו דע וואס פארמאכען זיך אויגען,

וויאזוי שרייבסטו א מינוט בעפאר, מ'קען זיך היינט נישט פארשטעלן די פאוער וואס די מענטשן האבן געהאט, און עס האט גענומען לאנגע יארן א.א.וו. נו פארוואס מיינסטו דוד עקשטיין איז אנדערש?

ווען האט ער די ערשטע מאל באזוכט ביי מהרז''ל אדער אים געגבן א דאללער, ס''ה איז ער ראה''ק ביי רחש''י אין מאנסי

elter-zeide

[ציטאט אראפגענומען]

איז וואס? רבי אהרן'ס ברידער איז אויך א זאלי,

איך ליין נישט דעם בלאט קיינמאל, אבער אז מ'האט דאס דא ארויף געברענגט האב איך פארשאפט דע לעצטע צוויי וואכענדיגע "אוצר" פון בלאט, אין גיט אדארך געליינט, אין א יעדעס ווארט איז אמת ויציב, מ'קען זיך היינט נישט פארשטעלען דע פאער וואס דע שטיב מענטשן האבען געהאט, אין דאך האט דאס פאסירט, מ'האט זיי ציקלאפט כעפרא דארעא, עס האט גענימען יארן, עס איז נישט געווען גרינג, אין עס האט פאסירט, אפילו זיי אליין האבען ציגעהאלפן דער צי, מיט זייערע מעשים, איינער וואס האט נישט מיט געהאלטן דע גאנצע השתלשלות איז נישט מסיג אין פארשטייט נישט וואס דא האט פאסירט, איך ווייס וואס זיי טראכטן, "ווארט נאר ווארט, דע ראיה וועט אויף זיי (דוד עקשטיין) אויך קימען" איך הער שוין דאס 29 יאר, עס ארבעט נישט, וואס וועט זיין שפעטער ווייסט קיינער נישט, אבער ווי אזוי עס פירט זיך ביז יעצט דאס זעט יעדער אפילו דע וואס פארמאכען זיך אויגען,

טראכט אריין וויאזוי קרית יואל וואלט היינט אויסגעקוקט אויב זיי בלייבן ביי די מאכט, ווי ליבאווישט אדער ברסלב אדער מ'וואלט זיי איבערגעשטיגען

דעת תורה

וויאזוי שרייבסטו א מינוט בעפאר, מ'קען זיך היינט נישט פארשטעלן די פאוער וואס די מענטשן האבן געהאט, און עס האט גענומען לאנגע יארן א.א.וו. נו פארוואס מיינסטו דוד עקשטיין איז אנדערש?

איך מיין נישט דוקא דוד עקשטיין, דאס זעלבע איז אין ווילימסבוג אין בארא-פארק, א יעדע קהלה האט פאערפאל מענטשן, זיי ארבעטן שווער אין לייגן אריין ארבט אין געלט אין צייט, דאס איז אויך געווען גאר אנפאנג למשל ר' ליפא פריעדמאן אין ר' לייביש לעפקאוויטש אין נאך, זיי האבען אויך געהאט שונאים, מען האט אויף זיי צאמגערעט כל דבר אסור, איך געדענק ווען איך בין געווען א בחורל בין איך געגאגען אויף בעדפארד עוו. אקעגען ביה"מד, איז ר' ליפא פריעדמאן ע"ה געשטאנען ביים קארנער אנגעלענט אויפן געיט, האב איך געקלערט צי איך זאל נישט געבען א שפיי, אזוי האב איך צאם געהערט אויף עם, דאס אז איך זאל עם גריסען "א גיטן טאג" לא עלתא על דעתי, למעשה, היינט ווייסט מען דעם אמת, ווער עס וויל וויסען דעם אמת, אבער דע שטיב מענטשן?