המקוה והמסתעף:
די מקוה האט אלעמאל געשפילט א ראלע אינעם אינערליכען לעבן פון כלל ישראל:
ווען דער בית המקדש איז נאך געשטאנען בבנינה, והעיר ירושלים היו על תילה, האט מען זיך כמעט נישט געקענט באגיין אן א מקוה, אלעס האט זיך געשרייט ארום די מקוה ד''מ:
ר' חנן א פרישע אינגעמאן קוים א יאר נאך די חתונה, און בשטומ''צ איז ער באשאנקען געווארן מיט א בן זכר, ווען עס ענדיגט זיך די צוויי וואכן נאך די לידה, גייט ער איז געשעפט אריין, און ער האנדעלט זיך איין צוויי טויבען, איינס פאר א קרבן עולה, און איינס פאר א קרבן חטאת, און ער ווענדעט זיינע טריט אינאיינעם מיט זיין ב''ב צום ריכטינג פינעם בית המקדש, מקריב צו זיין די קרבנות וואס די תורה הק' האט אים באפוילן, אין מיטאמאל האבן די פוס זיינע אנגעהאנקערט מיט א טויטע מייז, בום, ער קען שוין היינט אין בית המקדש נישט גיין, ער מיז לויפן אין מקוה אריין און טובלען זיך מיט די קליידער און ווארטען ביז ביינאכט, אפגעהארגעט א טאג......
בדיקת חמץ ביינאכט א קליין זיסע מיידעלע שפריצא'לע זאל לעבן, שפילט זיך שיין אין חצר מיט א חברתא, זיי ווארפן זיך א טאבע איינע פאר די צווייטע, מיטאמאל בום שפרינצעלע האט בטעות אנגערירט א שרץ..... זי לויפט אהיים מיט בכיות און פארציילט פארן אנגעצויגענעם טאטען, וואס איז פארנומען בודק צו זיין דעם שעפסל וואס ער האט זיך איינגעהאנלט פאר א קרבן פסח, צו עס האט טאקע נישט קיין פעלער, אפשר האט אים דער מוכר גאר אפגענערט.... אז זי איז טמא געווארן, דער טאטע ווערט מלא כעס און נעמט זיך שרייען די ווייסט דען נישט אז מארגן דארף מען גיין אין בית המקדש און אז טמאנער מענטש קען נישט אריין אין בית המקדש און עסן קדשים? דער טאטע טרייבט דאס קליין מיידעלע זיינער אין מקוה אריין, אזוי אז זי זאל אויף מארגן זיין ריין, און זיך קענען משתתף זיין מיט די גאנצע משפחה ביים סדר נאכט, און עסן פינעם קרבן פסח......
אזוי איז מסתמא געווען טויזענטער מעשיות.... דער גאנצער לעבן האט זיך געדרייט ארום דער מקוה, סיי ביי מענער און פרויען, און סיי ביי אינגלעך און מיידליך......
נאכן חורבן בית המקדש האט זיך די גאנצע מקוה געגייעכס היפש אפגעשטעלט, ביז עס איז געקומען דער בעל שם טוב הקדוש מיט זיינע תלמידים, און זיי האבן ציריק אריין געברענגט די מקוה אינעם טאג טעגליכען לעבן, דער עולם האט זיך ווידער גענומען מקוה'נען, אבער מיט א שפאגל נייעם כאראקטער... דער מקוה איז פארוואנדעלט געווארן פאר א מאסיווע נייעס מאשין, דער מקוה איז געווארן דער באזע פון נייעס לשון הרע און רכילות, די מקוה איז געוארן דער טאן געבער אין די אלגעמיינער אידישע גאס, און מקוה ווערט באשטימט מי יחיה ומי ימות, מי יעשר ומי יעני, שדוכים, פרנסה, שלום בית, געזינט, אלעס ווערט הייס דעבאטירט אין די מקוה, און ווי אזוי די פוס-קראצערס אין די מקוה באשטימען, אזוי וועט איר אפגעסטעמפעלט, דארט מאכט מען אפ צו איר האט געלט צו נישט, און צי איר האט יענע מעשה צו נישט, און אויב יא פינקליך ווי לאנג נאך איר האט נאך צו לעבן..... וואס פאר א שאנדע......
עס איז פארהאן א פאלקס מעשה אז קייזער פראנץ יאזעף האט אמאל געפרעגט זיינע ראטגעבער, ווי אזוי קען זיין אז די אידעלעך דערוויסן זיך פון אלע נייעס, טיילמאל אפי' בעפאר עס פאסירט גאר?
האט אים איין אלטע ראטגעבער אנפלעקט דעם סוד המקוה, אז ביי די אידן געפינט זיך אזא סארט קאמער וואס אין איר איז פארהאן א ריזען וואסער באסיין, און די אידן פארוויילען דארט אינעם באסיין אן די מכנסיים ביז דער זון שטייט שוין טיף אינמיטן הימל, און דארט ווערט דעבאטירט, דיסטריביוטירט, קלארפירט, פראבארצירט, אלע וועלטליכע נייעס.
דער קייזער איז געווארן מלא התפעלות ממש אזא סארט מידיא צענטער געפינט זיך אין זיין מליכה, און ער האט גארנישט געוויסט דערפון, הכלל דער קייזער איז מחליט אז ער מיז זיך אריין דערווישען אין דעם סודות-פולע מקוה און זעהן מיט די אייגענע אויגן ווי אזוי דאס גייט צו.
הכלל דער קייזער האט זיך איינגעהאנעלט פלאסטישע ברילן, מיט א פאר אפגעריבענע שלייקעס, א ברייט חסידיש הויזען מיט א פארהאנקערטן ריטראטש.... און פארשטייט זיך אויך א פאר טראַדיציעלע ר''ת גאטקעס, און ער נעמט א זעקל מקוה וועש אונטערן ארעם, מיט א גומי פאר די בארד, און ער לאזט זיך אין וועג אריין צו דער סודות-פולע מקוה....
ער קומט אן צו די מקוה געביידע, און ער נעמט ארויס דאס מקוה קארטעל, און גייט ענדליך דירך דעם דרייענדען טיר מיט הצלחה, און א הייסע געדעכטע פארע איז אים העפליך מקבל פנים, דער גערויש און טימל וואס טיהט זיך דארט האט אים כמעט פארטייבט די אויערן, ער דערשלאגט זיך ענדליך צו עפעס ליידיג ווינקל, און ער הייבט אן אראפצושיילן פון זיך די בגדי חסידות, און אט אט דערזעהט ער זיך שוין שטיין בארוועס אין א קאלאדש וואסער, אין די רייע אראפ צו גיין די טרעפ וואס פירט אראפ צו דער סודות-פולע מקוה, דער איינגענומענער מקוה גרוך דשומעט אים שוין אריין אין די נאז לעכער, און פאר די אויגן אנפלעקט זיך צו אים געמישעכס פון ווייסע קאפ-אפפאל, ווי אויך גאנצע בינטלעך בערד פון אלע קאלירן, אדזש דער ערפינדליכער קייזער האט שוין געוואלט מאכן א בואו בשלום, און ער הערט שוין דעם הא.... הא.... הא..... פון די פוס-קראצער.... און פון די אויסגעווייקטע וואס מען קען שוין ע''פ הלכה זאלצען..... און ער נעמט א פארזיכטיגע פאזיציע ער זאל פשוט נישט פארשוומעט ווערן פון די ברויזענדע כוואליעס וואס קומען פון די ש''י טבילות טובלער, און אט שטייט ער שוין גרייט אויסצוהערן די נייעס.
ער שפיצט אזוי כיטרע אן די אויערן, און ער הערט טאקע ווי יענקל האט זיך אקוראשט גע'גט, און ווי משה שלאגט זיך מיטן ווייב אז עס גייט א רויעך.... און ביי שמעון גייט מען אט אט א שידוך שליסן....... דוד האט באקומען יענע מעשה...... חיים גוסוסט........ זרח האט נעכטען געמאכט א גוטן דיל....... יאסל לייזט לעצטענס שיין...... יצחק'ס בחור האט מען נישט אנגענומען אין די ישיבה....... ישעי האט זיך פארליבט אין די שכינה.......... ביז ער הערט חזקאל עקלערן אז דער קייזער געפינט זיך אין די מקוה..........
עס איז ממש א שאנדע אז מען פארוואנדלט א פלאטץ וואס איז געמאכט זיך רייניגען און הייליגן, צו א מידא צענטער, און א נייעס ארט, און א פלאטץ ווי מענטשען ווערן בארעדט און אפגעשאצט, און פראפיילט....... עס איז שוין העכסט ציייט צו אינסטאלירן הויעך פארטייבענדע מוזיק אין די מקוואות, אז מען זאל ניטאמאל קענען הערן די אייגענע קול..... ווער ווייסט וויפול לעבענס פון די מענשטהייט וועט פארשוינט ווערן.........
ווען דער בית המקדש איז נאך געשטאנען בבנינה, והעיר ירושלים היו על תילה, האט מען זיך כמעט נישט געקענט באגיין אן א מקוה, אלעס האט זיך געשרייט ארום די מקוה ד''מ:
ר' חנן א פרישע אינגעמאן קוים א יאר נאך די חתונה, און בשטומ''צ איז ער באשאנקען געווארן מיט א בן זכר, ווען עס ענדיגט זיך די צוויי וואכן נאך די לידה, גייט ער איז געשעפט אריין, און ער האנדעלט זיך איין צוויי טויבען, איינס פאר א קרבן עולה, און איינס פאר א קרבן חטאת, און ער ווענדעט זיינע טריט אינאיינעם מיט זיין ב''ב צום ריכטינג פינעם בית המקדש, מקריב צו זיין די קרבנות וואס די תורה הק' האט אים באפוילן, אין מיטאמאל האבן די פוס זיינע אנגעהאנקערט מיט א טויטע מייז, בום, ער קען שוין היינט אין בית המקדש נישט גיין, ער מיז לויפן אין מקוה אריין און טובלען זיך מיט די קליידער און ווארטען ביז ביינאכט, אפגעהארגעט א טאג......
בדיקת חמץ ביינאכט א קליין זיסע מיידעלע שפריצא'לע זאל לעבן, שפילט זיך שיין אין חצר מיט א חברתא, זיי ווארפן זיך א טאבע איינע פאר די צווייטע, מיטאמאל בום שפרינצעלע האט בטעות אנגערירט א שרץ..... זי לויפט אהיים מיט בכיות און פארציילט פארן אנגעצויגענעם טאטען, וואס איז פארנומען בודק צו זיין דעם שעפסל וואס ער האט זיך איינגעהאנלט פאר א קרבן פסח, צו עס האט טאקע נישט קיין פעלער, אפשר האט אים דער מוכר גאר אפגענערט.... אז זי איז טמא געווארן, דער טאטע ווערט מלא כעס און נעמט זיך שרייען די ווייסט דען נישט אז מארגן דארף מען גיין אין בית המקדש און אז טמאנער מענטש קען נישט אריין אין בית המקדש און עסן קדשים? דער טאטע טרייבט דאס קליין מיידעלע זיינער אין מקוה אריין, אזוי אז זי זאל אויף מארגן זיין ריין, און זיך קענען משתתף זיין מיט די גאנצע משפחה ביים סדר נאכט, און עסן פינעם קרבן פסח......
אזוי איז מסתמא געווען טויזענטער מעשיות.... דער גאנצער לעבן האט זיך געדרייט ארום דער מקוה, סיי ביי מענער און פרויען, און סיי ביי אינגלעך און מיידליך......
נאכן חורבן בית המקדש האט זיך די גאנצע מקוה געגייעכס היפש אפגעשטעלט, ביז עס איז געקומען דער בעל שם טוב הקדוש מיט זיינע תלמידים, און זיי האבן ציריק אריין געברענגט די מקוה אינעם טאג טעגליכען לעבן, דער עולם האט זיך ווידער גענומען מקוה'נען, אבער מיט א שפאגל נייעם כאראקטער... דער מקוה איז פארוואנדעלט געווארן פאר א מאסיווע נייעס מאשין, דער מקוה איז געווארן דער באזע פון נייעס לשון הרע און רכילות, די מקוה איז געוארן דער טאן געבער אין די אלגעמיינער אידישע גאס, און מקוה ווערט באשטימט מי יחיה ומי ימות, מי יעשר ומי יעני, שדוכים, פרנסה, שלום בית, געזינט, אלעס ווערט הייס דעבאטירט אין די מקוה, און ווי אזוי די פוס-קראצערס אין די מקוה באשטימען, אזוי וועט איר אפגעסטעמפעלט, דארט מאכט מען אפ צו איר האט געלט צו נישט, און צי איר האט יענע מעשה צו נישט, און אויב יא פינקליך ווי לאנג נאך איר האט נאך צו לעבן..... וואס פאר א שאנדע......
עס איז פארהאן א פאלקס מעשה אז קייזער פראנץ יאזעף האט אמאל געפרעגט זיינע ראטגעבער, ווי אזוי קען זיין אז די אידעלעך דערוויסן זיך פון אלע נייעס, טיילמאל אפי' בעפאר עס פאסירט גאר?
האט אים איין אלטע ראטגעבער אנפלעקט דעם סוד המקוה, אז ביי די אידן געפינט זיך אזא סארט קאמער וואס אין איר איז פארהאן א ריזען וואסער באסיין, און די אידן פארוויילען דארט אינעם באסיין אן די מכנסיים ביז דער זון שטייט שוין טיף אינמיטן הימל, און דארט ווערט דעבאטירט, דיסטריביוטירט, קלארפירט, פראבארצירט, אלע וועלטליכע נייעס.
דער קייזער איז געווארן מלא התפעלות ממש אזא סארט מידיא צענטער געפינט זיך אין זיין מליכה, און ער האט גארנישט געוויסט דערפון, הכלל דער קייזער איז מחליט אז ער מיז זיך אריין דערווישען אין דעם סודות-פולע מקוה און זעהן מיט די אייגענע אויגן ווי אזוי דאס גייט צו.
הכלל דער קייזער האט זיך איינגעהאנעלט פלאסטישע ברילן, מיט א פאר אפגעריבענע שלייקעס, א ברייט חסידיש הויזען מיט א פארהאנקערטן ריטראטש.... און פארשטייט זיך אויך א פאר טראַדיציעלע ר''ת גאטקעס, און ער נעמט א זעקל מקוה וועש אונטערן ארעם, מיט א גומי פאר די בארד, און ער לאזט זיך אין וועג אריין צו דער סודות-פולע מקוה....
ער קומט אן צו די מקוה געביידע, און ער נעמט ארויס דאס מקוה קארטעל, און גייט ענדליך דירך דעם דרייענדען טיר מיט הצלחה, און א הייסע געדעכטע פארע איז אים העפליך מקבל פנים, דער גערויש און טימל וואס טיהט זיך דארט האט אים כמעט פארטייבט די אויערן, ער דערשלאגט זיך ענדליך צו עפעס ליידיג ווינקל, און ער הייבט אן אראפצושיילן פון זיך די בגדי חסידות, און אט אט דערזעהט ער זיך שוין שטיין בארוועס אין א קאלאדש וואסער, אין די רייע אראפ צו גיין די טרעפ וואס פירט אראפ צו דער סודות-פולע מקוה, דער איינגענומענער מקוה גרוך דשומעט אים שוין אריין אין די נאז לעכער, און פאר די אויגן אנפלעקט זיך צו אים געמישעכס פון ווייסע קאפ-אפפאל, ווי אויך גאנצע בינטלעך בערד פון אלע קאלירן, אדזש דער ערפינדליכער קייזער האט שוין געוואלט מאכן א בואו בשלום, און ער הערט שוין דעם הא.... הא.... הא..... פון די פוס-קראצער.... און פון די אויסגעווייקטע וואס מען קען שוין ע''פ הלכה זאלצען..... און ער נעמט א פארזיכטיגע פאזיציע ער זאל פשוט נישט פארשוומעט ווערן פון די ברויזענדע כוואליעס וואס קומען פון די ש''י טבילות טובלער, און אט שטייט ער שוין גרייט אויסצוהערן די נייעס.
ער שפיצט אזוי כיטרע אן די אויערן, און ער הערט טאקע ווי יענקל האט זיך אקוראשט גע'גט, און ווי משה שלאגט זיך מיטן ווייב אז עס גייט א רויעך.... און ביי שמעון גייט מען אט אט א שידוך שליסן....... דוד האט באקומען יענע מעשה...... חיים גוסוסט........ זרח האט נעכטען געמאכט א גוטן דיל....... יאסל לייזט לעצטענס שיין...... יצחק'ס בחור האט מען נישט אנגענומען אין די ישיבה....... ישעי האט זיך פארליבט אין די שכינה.......... ביז ער הערט חזקאל עקלערן אז דער קייזער געפינט זיך אין די מקוה..........
עס איז ממש א שאנדע אז מען פארוואנדלט א פלאטץ וואס איז געמאכט זיך רייניגען און הייליגן, צו א מידא צענטער, און א נייעס ארט, און א פלאטץ ווי מענטשען ווערן בארעדט און אפגעשאצט, און פראפיילט....... עס איז שוין העכסט ציייט צו אינסטאלירן הויעך פארטייבענדע מוזיק אין די מקוואות, אז מען זאל ניטאמאל קענען הערן די אייגענע קול..... ווער ווייסט וויפול לעבענס פון די מענשטהייט וועט פארשוינט ווערן.........
