יודישע שפראכן
ס'איז א פשוטע זאך אז דער איד - סיי וואו ער האט זיך נאר געפינען - האט גערעדט עטוואס אן אנדערן אויסשפראך ווי זיין שכן דער גוי אפי' אפיציעל האט ער גערעדט דעם לאנדס-שפראך
ווייל אז ער האט באזונדערע קולטורן און רעגולאציעס איז נישט מעגליך אז ער זאל זיך באנוצן מיט גענוי די זעלבע ווערטער.
מיינט דאס דען אז דער איד האט אן אנדערע שפראך? און מער ספעציפיש: דער איד פון פלעטבוש רעדט "ענגליש" אדער אן אנדערע שפראך וואס האט נאכנישט קיין נאמען?
און אינ'אמת'ן איז דאס נישט נאר ביי אידן. דער שווארצער-אמעריקאנער (אפריקן-אמעריקן) האט אנדערע אויסדרוקן כאטש יעדער אמעריקאנער וועט אים פארשטיין, און דאס זעלבע דער ספאנישער און כינעזער
נאך א זאך וואס איז אייביג אנדערש אין יעדע מדינה איז דער "אקצענט".
איז מיינט דאס צום ביישפיל אז "בריטיש-ענגליש" איז אן אנדערע שפראך ווי א"מעריקאנער-ענגליש"?
און אויב יא, קען מען אנרופן דער "גאליציאנער-אידיש" א באזונדערע "שפראך" ווי "אונגארישע-אידיש"? און אזוי אויך דער "ליטווישער-אידיש" און "ירושלימער-אידיש"?
און מ'קען גיין נאך ווייטער. היינט-צו-טאג האט יעדע קהילה א באזונדערע אויסשפראך און געוויסע ווערטער וואס אנדערע נוצן נישט. אלעס צוליב די באזונדערע קולטורן און די איבערלעבענישן אינעם מקום און געזעלשאפט וואו מען געפינט זיך.
אפי' דער בארא-פארקער איד, וואס רעדט ענגליש מבטן ומלידה, וועט נישט רעדן דעם זעלבן ענגליש ווי דעם פלעטבושן וואס רעדט עס אויך פון געבורט. ווערט עס דערפאר א באזונדערע שפראך?
(שוין אפגערעדט דעם לעיקוואדן-ענגליש)
און אין תוך גענומען, אז מען וויל זיך משוגע מאכן קען יעדע משפחה זאגן אז זיי האבן א באזונדערע שפראך מיט געוויסע ווערטער וואס נאר זיי נוצן און פארשטייען.
(פאר עקזעמפל, ביי מיין שווער נוצן מען "הארי פלארי" אנשטאט "הוידל בוידל"...)
יעדנפאלס, איז עס א זאך וואס האט נישט קיין קלארער ענטפער און ס'איז היינט א גאנצער פארשונג ביי די לינגוויסטן אין די אוניווערזיטעטן.
<a class="postlink" href="http://huc.edu/faculty/faculty/benor.shtml">http://huc.edu/faculty/faculty/benor.shtml</a>
<a class="postlink" href="http://www.jewish-languages.org/">http://www.jewish-languages.org/</a>
ווייל אז ער האט באזונדערע קולטורן און רעגולאציעס איז נישט מעגליך אז ער זאל זיך באנוצן מיט גענוי די זעלבע ווערטער.
מיינט דאס דען אז דער איד האט אן אנדערע שפראך? און מער ספעציפיש: דער איד פון פלעטבוש רעדט "ענגליש" אדער אן אנדערע שפראך וואס האט נאכנישט קיין נאמען?
און אינ'אמת'ן איז דאס נישט נאר ביי אידן. דער שווארצער-אמעריקאנער (אפריקן-אמעריקן) האט אנדערע אויסדרוקן כאטש יעדער אמעריקאנער וועט אים פארשטיין, און דאס זעלבע דער ספאנישער און כינעזער
נאך א זאך וואס איז אייביג אנדערש אין יעדע מדינה איז דער "אקצענט".
איז מיינט דאס צום ביישפיל אז "בריטיש-ענגליש" איז אן אנדערע שפראך ווי א"מעריקאנער-ענגליש"?
און אויב יא, קען מען אנרופן דער "גאליציאנער-אידיש" א באזונדערע "שפראך" ווי "אונגארישע-אידיש"? און אזוי אויך דער "ליטווישער-אידיש" און "ירושלימער-אידיש"?
און מ'קען גיין נאך ווייטער. היינט-צו-טאג האט יעדע קהילה א באזונדערע אויסשפראך און געוויסע ווערטער וואס אנדערע נוצן נישט. אלעס צוליב די באזונדערע קולטורן און די איבערלעבענישן אינעם מקום און געזעלשאפט וואו מען געפינט זיך.
אפי' דער בארא-פארקער איד, וואס רעדט ענגליש מבטן ומלידה, וועט נישט רעדן דעם זעלבן ענגליש ווי דעם פלעטבושן וואס רעדט עס אויך פון געבורט. ווערט עס דערפאר א באזונדערע שפראך?
(שוין אפגערעדט דעם לעיקוואדן-ענגליש)
און אין תוך גענומען, אז מען וויל זיך משוגע מאכן קען יעדע משפחה זאגן אז זיי האבן א באזונדערע שפראך מיט געוויסע ווערטער וואס נאר זיי נוצן און פארשטייען.
(פאר עקזעמפל, ביי מיין שווער נוצן מען "הארי פלארי" אנשטאט "הוידל בוידל"...)
יעדנפאלס, איז עס א זאך וואס האט נישט קיין קלארער ענטפער און ס'איז היינט א גאנצער פארשונג ביי די לינגוויסטן אין די אוניווערזיטעטן.
<a class="postlink" href="http://huc.edu/faculty/faculty/benor.shtml">http://huc.edu/faculty/faculty/benor.shtml</a>
<a class="postlink" href="http://www.jewish-languages.org/">http://www.jewish-languages.org/</a>
