דרשת ה'ברך משה' מסאטמאר נגד ר' אברהם לייטנער

@דולה ומשקה

signout

איינער האט השגה פארוואס די אשכול איז נישט אין צימעס?

גערעכט ביסטו, אין פרונציפ עפען איך קיינמאהל א אשכול אין דער פארשאלטענע הידוע לשמצה'דיגע אפטיילונג הנודע בכינוי לרע 'צימעס', כ'האב אין באזיץ גאר אסאך וואס המונח באוצרי הטוב, נאר ווי די קליין קעפיגע נערישע ניקס פארוואדלן כסדר יעדער איינציגער נושא צו די באקאנטע שנאת אחים והמחללי שם שמים ההולכים בערכות של עכו"ם.

דייקא האב איך אהערגעשטעלט דא, ווייל דא באלאנגט דאס, נו, וואס זאל איך טוהן? זאל איך ענדערש אויפהערען?
פארוואס קענען די גבאים נישט דאס אויסמעקן אדער לכל הפחות אריבערפירען דער גאנצע אהרון/זלמן לייב געפלוידעכטס און געמוידזעכטס צו יענעם פארשאלטענע עקלהאפטיגע גרף של רע'דיגע אפטיילונג?

אדרבה @דולה ומשקה זיי מסבר וואס האסטו געוואלט מיט עפענען די אשכול...

דריידל

signout

דריידעל אין אלעס ניקס פין צד מהרז''ל, גייטס איין כ''ו ניסן קיין קרית יואל, טויזענטער פין צד מהר''א שטראמען צום ציון אין די צו די יארצייט סעדוה,

איך ווייס טאקע נישט וויאזוי עס קוקט אויס ביי זיין יארצייט אבער ביים לוי' בין איך געווען, און קיינער האט נישט אויסגעקוקט ציבראכען.

עס איז טאקע געווען אסאך וואס געמאכט ליצנות ביי די לוי' די באלאנגען צו די צד וואס קומט נישט צו זיין ציון כ''ו ניסן, אדרבה רעדט נישט וואס איז געווען ביי די לוי, ענדערש רעדן וואס מען זעהט יערליך

וואס האט געפעלט פאר די לווי' אין וויליאמסבורג?? אין מיינע אויגן איז עס געווען זייער רואיג און דרך ארץ'דיג

אהרונים זענען בכלליות גאר שטארקע חסידים פונעם ברך משה, און די זאליס בכלליות זענען זייער שוואכע חסידים פונעם ברך משה, איינער וואס זאגט עפעס אנדערש איז אדער א ליגנער, אדער זייער אומוויסענד

אדער משוגע... ווייל ס'נישטא וואס צו proud זיין דערמיט.
צי ס'אמת ווייס איך נישט ווי ווייט. זייער אסאך זענען געווען שטיצער ביז ער האט אנגעהויבן גרויס מאכן ר' אהרן, פונקט ווי די ארונים זענען געווען גערעגט אויף אים פון נ''ט.
ווי ס'קוקט אויס האט יעדער צד געהאט זיינע אייגענע נגיעות.

די ארונים זענען קיינמאל געווען ברוגז אויפן ברך משה, גלייב מיר, אדרבא זיי האבן געהאלטן אז ער איז גאר געווען די וויקטים פון משה גבאי און ר' זלמן לייב,

און איך מיין אז די בעסטע ליטמוס טעסט איז לאחר מותו, ווען ס'שוין נישטא קיין אגענדעס,
די ארונים זענען שטענדיג מזכיר בשבחו לדורות הבאים, מפיץ זיינע ספרים, באשרייבן זיין לעבנסשאפן כצדיקים הקודמים, רעדן פון איהם מיט נאסטאלאגיע און אויסערגעווענליכע כבוד,
ווידער מצד הזלמונים וואלט לכאורה דער ברך און 10 יאר שוין אינגאנצן פארגעסן געווארן לא יזכר ולא יפקד, (חוץ ביי משפחה און פריינד)

זיכער איז דא אגענדעס. די אגענדע פון ''אז אונז ארונים זענען געווען די עכטע חסידים פונעם ברך משה''

כ'פארשטיי אבער ווי ווייט קען מען שפילן א געים, מ'קען אמאל ביי א יארצייט, און א צייטונג, אמאל דא אמאל דארט, אבער עט סאם פוינט, מוז מען זאגן אז זיי מיינען עס (נעבעך) ערענסט, זיי אייסערן איך אין זיינע ספרים, פארגלארייכן איהם בינו לבין עצמם, וויינען זיך אויס ביין זיין ציון, פרעדיגן פאר די קינדער זיין גדלות, ווילסט מיר זאגן דאס איז אלעס א שפיל? איי רילי דאוט איט

מ'מאכט זיך אזוי לאנג ביז...

מ גפני

וואס האט געפעלט פאר די לווי' אין וויליאמסבורג?? אין מיינע אויגן איז עס געווען זייער רואיג און דרך ארץ'דיג

חוץ ווען די זאליס האבן פרובירט צו מאכן אביסל מהומות ווען מהר"א האט אנגעהויבן דעם הספד

הערשט יעצט געזען די דרשה איך ווער נתפעל פונעם ברך ווי ער איז משבח זיין גרעסטע שונא ער ברענגט נאר אויך ארויס זיין פראבלעם

אין א זייטיגן נאטיץ נכ'ן דורך ליינען די דרשה ר' אהרן האט נאך נישט געהאלטן אפי' אן ענליכע דרשה ווי דעם און די קינדערלעך פראבירן מיך איינצורעדן אז באמת האט דער ברך גארנישט געהאט קעגן קינעם נאר ר' אהרן האט אים אנגעהעצט האהא

דולה ומשקה

דולה ומשקה

בעידן חדוותא דימי הפורים דשנת תשנ"ה לפ"ק בביהמ"ד דקיט"ל וומס"ב

ער איז אייביג מיט התנגדות צום פעטער ז"ל, וואס ער האט געקאנט האט ער אייביג געטאן, ווען דער פעטער איז קראנק געווארען האט ער די ערשטע זאך געוואלט מאכן צוברעכן די סאטמארע קהלה. ב"ה דער אייבישטער האט מיר געגעבן דעמלט כח ועוד און איך האב דעמאלס געראטעוועט ס'איז געווען ממש נניסי ניסים, ענק ווייסען נישט דערפון ער האט געוואלט מאכן...,


אונז דארף מיר וויסן ווער ער איז, ווער ס'איז ראוי פאר אונז, ער האט קיינמאהל נישט ליב געהאט דעם פעטער, דער פעטער ז"ל איז קראנק גאוורען איז ער געווען דער ראש פון די מורדים, איבערקערן אלעס אינגאנצען מהפך זיין הקערה, הקערה על פיה, און דעמאלטס ב"ה ס'איז מיר געלונגען, בעזר השי"ת אים איינצושטילען.

אבער ער דארף זיין פאר אונז מחוץ למחנה, איך וויל נישט מתווכח זיין מיט זיי, מ'דארף נישט פרעגן קיינעם, ס'איז קלאר אלעס ממש ווי דער טאג. אבער מ'דארף פון היינטמאל וויסן מ'האמיר נישט קיין שייכות מיט אים! אונז דארף מיר נישט צו ענטפערן! אונז דארף מיר נישט שרייבן! ס'אינטרעסירט מיך נישט וואס ער זאגט! זאל ער זאגן וואס ס'זאל זיין! אונז וועל מיר ווייטער אנגיין אויף דעם וואס אונז האב מיר מקובל פון אבות אבותינו אויפצוטאן פאר אידישע קינדער.

דברות קודש
בשעת סעודת רעווא דרעוין פ' כי תשא תשנ"ה לפ"ק

...ער איז א גרויסע בעל גאוה. ער איז געווען א שקרן כל ימיו! איך האב ב"ה נישט געהאט א שייכות קיינמאל מיט אים! דער פעטער ז"ל האט אים מרחק געווען, נישט געוואלט הערן פון אים כידוע! ברויכן מיר זיך אויך מרחק זיין פון אים כמטחוי קשת! קהל דארף זען תיכף ומיד גומר צו זיין. צו וועט ער האבן אויפגעטאן אסאך צו נישט, איז אונז נישט קיין נפקא מיניה, דער עיקר איז אז מ'דארף אים פורש און מפריש זיין פון אונז! נישט האבן קיין שייכות מיט אים, מיט די קינדער, און קינד'ס קינדער!

הלכה ברורה אז מען טאר אים נישט הערן! זיין הוראה איז אסור! מ'טאר ננישט דאווענען מיט זיין מנין! מ'טאר אים נישט מצרף זיין צו מנין! דאס זאג איך פאר די אידן וואס האבן שייכות מיט אונזער קהלה, אז חלילה וחס אריינצוגיין און זיין בית מדרש! און אפילו זיינע קינדער זענען אויך אסור! און ווער ס'גייט אריין אין זיין בית מדרש וויל איך נישט ער זאל האבן עפעס שייכות צו אונז! א מלמד וויל איך נישט ער זאל לערנען מיט אונזערע קינדער! איז ער א שוחט איז שחיטתו אסור! צו קיין שום דבר שבקדושה קאן מען נישט מצרף זיין דער וואס גייט צו אים אריין אדער וואס האט מיט אים שייכות!

איך פארלאנג קהל זאל ארויסגעבן אומר ועושה אזא פסק. מ'דארף נישט קיין זיצונג אויף דעם, איך וועל נישט דולדען די גאנצע זאך. איך גיב דא איבער פאר קהל אז זיי זענען מחויב צו פסק'נען להלכה אז ער איז מובדל און מופרש פון אונז.

צוויי דרשות האט ער געהאלטן, דער ערשטע טאקע פורים, אבער דער צווייטע בעת סעודת רעווא דרעוין איז ער זיכער געוועהן ביי זיך, מ'זעהט קלאר ווי דער ווייטאג האט ארויס געשריגן פון איהם, ער האט געוויסט וואס דער פעטער ז"ל האט געהאלטן פון ר' אברהם לייטנער.

דער גאנצע אהרן -זלמן לייב קומט בכלל נישט דא אריין, דאס איז בסך הכל דער דרשה פון דער ברך משה בנוגע וואס ער פרעזענליך האט געהאלטן פון איהם.

אקעי צייט צו גיין צום נעקסטע דרשה אדער בעסער נישט?

איך זעה נישט קיין איין מיאוסע אויסדריק אין דעם גאנצן דרשה,
וואס זיי האבן פארקויפט אלע יארן אס עס איז געווען,

מ'זעהט קלאר פון די ווערטער, אז די סיבה פארן אזוי רעדן איז געווען מחמת כבוד פונעם פעטער, ס'האט אים געבאדערט אז איד וואס די פעטער האט אים ארויסגעווארפן און ער האט אים צוריק גענומען מחמת גוטסקייט זאגט מיינונגען קעגן סאטמאר,
עס איז זייער א נארמאלע זאך אז ס'זאל אים באדערן, אז ער איז געווען א גוטער און אים צוריק אריין גענומען און יעצט זעהט ער אז די פעטער איז ביג טיים גערעכט געווען מיטן ארויסווארפן און ער האט אים נישט געטארט צוריק אריין נעמען,


די ברך משה איז געווען ארויפגעקוקטע רב נאך פארן קריג,
און נאכן קריג האבן אלע גרויסע און עלטערע רבנים געשיקט זייערע מעריצים צו אים פאר דין תורות,
דער איז איז געווען א זעלטענהייט פון די אידן וואס האבן נאך אין היינטיגן דור געקענט כל התורה כולה,

און בנוגע דעם נאמען געבן, איז קודם רוב מענטשן האבן נישט געקענט געבן דעם נאמען,
און נאכדעם אזויווי לייזער די לעצט 10 יאר איז זיין מוח געווארן שוואכער און שוואכער, און זיינע ארומיגע האבן געמאכט פורים פון אים,
האט זיך שוין זיין שטארבן 10 יאר שפעטער נישט געפילט אזא שטארקע שאק, אווי בייים פעטער,
סא די געפיהל איז שוין נישט געווען די זעלבע,
ווייל זיייט תש"ס האט ער שוין גארנישט געפירט,


און איך בין מוחה אויף די זילותא דרבנן וואס קומט דא פאר,
עטץ קענטס פרעגן עני עלטערע איד, נאכן קריג אין ניו יארק איז ער געווען פון די אנגעזעהנסטע רבנים

דריידל

די ארונים האבן געווארט פאר זיין טויט. ער איז געווען א ליצנות ביי זיי (איך רעד איבער די לעצטע 5 יאר פון זיין לעבן).

וויפול מענטשן קענסטי וואס האבן געגעבן א נאמען נאך אים?

און נאך ר' אהרן און ר' זלמן לייב וועט מען יא געבן?