כל האומר דוד חטא

די גמרא (שבת נו א)

א"ר שמואל בר נחמני אמר ר' יונתן כל האומר דוד חטא אינו אלא טועה שנאמר (שמואל א יח, יד) ויהי דוד לכל דרכיו משכיל וה' עמו וגו' אפשר חטא בא לידו ושכינה עמו אלא מה אני מקיים (שמואל ב יב, ט) מדוע בזית את דבר ה' לעשות הרע שביקש לעשות ולא עשה אמר רב רבי דאתי מדוד מהפך ודריש בזכותיה דדוד מדוע בזית את דבר ה' לעשות הרע רבי אומר משונה רעה זו מכל רעות שבתורה שכל רעות שבתורה כתיב בהו ויעש וכאן כתיב לעשות שביקש לעשות ולא עשה.

דער נביא

וַיֹּסִפוּ בְּנֵי יִשְׂרָאֵל, לַעֲשׂוֹת הָרַע בְּעֵינֵי יְהוָה; וְאֵהוּד, מֵת. וַיִּמְכְּרֵם יְהוָה, בְּיַד יָבִין מֶלֶךְ-כְּנַעַן, אֲשֶׁר מָלַךְ, בְּחָצוֹר. (שופטים פרק ד).
וַיֹּאמֶר אַחְאָב אֶל-אֵלִיָּהוּ, הַמְצָאתַנִי אֹיְבִי; וַיֹּאמֶר מָצָאתִי--יַעַן הִתְמַכֶּרְךָ, לַעֲשׂוֹת הָרַע בְּעֵינֵי יְהוָה. (מלכים א פרק כא).
(אויף מנשה) וְהֶעֱבִיר אֶת-בְּנוֹ, בָּאֵשׁ, וְעוֹנֵן וְנִחֵשׁ, וְעָשָׂה אוֹב וְיִדְּעֹנִים: הִרְבָּה, לַעֲשׂוֹת הָרַע בְּעֵינֵי יְהוָה--לְהַכְעִיס. (מלכים ב פרק כא).
(אויף די עשרת השהטים) וַיַּעֲבִירוּ אֶת-בְּנֵיהֶם וְאֶת-בְּנוֹתֵיהֶם, בָּאֵשׁ, וַיִּקְסְמוּ קְסָמִים, וַיְנַחֵשׁוּ; וַיִּתְמַכְּרוּ, לַעֲשׂוֹת הָרַע בְּעֵינֵי יְהוָה--לְהַכְעִיסוֹ. (מלכים ב פרק יז).

קאווע טרינקער

זייער א גוטע קשיא, באמת. מ'דארף נאכקוקען, כ'האב נישט אוצר החכמה אין מיין ד' אמות. אי"ה בל"נ, איך וועל זיין אין קרית חוצות, וועל איך מעיין זיין, אויב ס'פעלט נאך אויס.
על רגל אחת טייפ איך אזוי, אז מכאן, פון דא זעהסטו טאקע, אז חז"ל זענען נישט אויפגעקומען מיט "כל האומר דוד חטא אינו אלא טועה" מכוח דעם דרש פון "לעשות הרע". ווייל דאס איז א גאנץ שוואכע ראיה, אזוי ווי פרעגסט טאקע. - אלא מאי, חז"ל האבן אזוי געהאט מקובל די מעשה, מדור דור עד דוד, און די דרש איז אן אסמכתא בעלמא, און אז די אסמכתא איז דאמירן בעלמא, דאן בויעט מען אויף א גג על הגג, די דרוש ווערט לענגער און מ'ציעט אריין ביז נאכן זמן. אבער דער עצם נקודה, אז לא חטא דוד, איז - ביי זיי געווען - א פאקט.
כ'האב אמאל גע'הער'ט פון ר' אביגדור מ-ממילער אז ווען דוד וואלט טאקע געזינדיגט וואלט דען נישט די פסוק דאס קלאר ארויסגעזאגט? ס'פעלט דאן גראבע חטאים אין תנ"ך?

א וְהַמֶּלֶךְ שְׁלֹמֹה, אָהַב נָשִׁים נָכְרִיּוֹת רַבּוֹת--וְאֶת-בַּת-פַּרְעֹה: מוֹאֲבִיּוֹת עַמֳּנִיּוֹת אֲדֹמִיֹּת, צֵדְנִיֹּת חִתִּיֹּת. ב מִן-הַגּוֹיִם, אֲשֶׁר אָמַר-יְהוָה אֶל-בְּנֵי יִשְׂרָאֵל לֹא-תָבֹאוּ בָהֶם וְהֵם לֹא-יָבֹאוּ בָכֶם, אָכֵן יַטּוּ אֶת-לְבַבְכֶם, אַחֲרֵי אֱלֹהֵיהֶם--בָּהֶם דָּבַק שְׁלֹמֹה, לְאַהֲבָה. ג וַיְהִי-לוֹ נָשִׁים, שָׂרוֹת שְׁבַע מֵאוֹת, וּפִלַגְשִׁים, שְׁלֹשׁ מֵאוֹת; וַיַּטּוּ נָשָׁיו, אֶת-לִבּוֹ. ד וַיְהִי, לְעֵת זִקְנַת שְׁלֹמֹה, נָשָׁיו הִטּוּ אֶת-לְבָבוֹ, אַחֲרֵי אֱלֹהִים אֲחֵרִים; וְלֹא-הָיָה לְבָבוֹ שָׁלֵם עִם-יְהוָה אֱלֹהָיו, כִּלְבַב דָּוִיד אָבִיו. ה וַיֵּלֶךְ שְׁלֹמֹה--אַחֲרֵי עַשְׁתֹּרֶת, אֱלֹהֵי צִדֹנִים; וְאַחֲרֵי מִלְכֹּם, שִׁקֻּץ עַמֹּנִים. ו וַיַּעַשׂ שְׁלֹמֹה הָרַע, בְּעֵינֵי יְהוָה; וְלֹא מִלֵּא אַחֲרֵי יְהוָה, כְּדָוִד אָבִיו. {ס} ז אָז יִבְנֶה שְׁלֹמֹה בָּמָה, לִכְמוֹשׁ שִׁקֻּץ מוֹאָב, בָּהָר, אֲשֶׁר עַל-פְּנֵי יְרוּשָׁלִָם; וּלְמֹלֶךְ, שִׁקֻּץ בְּנֵי עַמּוֹן. ח וְכֵן עָשָׂה, לְכָל-נָשָׁיו הַנָּכְרִיּוֹת, מַקְטִירוֹת וּמְזַבְּחוֹת, לֵאלֹהֵיהֶן.

יאיר

להוי ידוע, אז די אלע תירוצים וואס די גמרא גיבט פארוואס ס'איז נישט געווען קיין עבירה, איז נאר צו פארענטפערן פארוואס ער האט נישט עובר געווען אויף אן איסור דאורייתא פון אשת איש אדער רציחה (מיט אוריה) אבער די מעשה כשלעצמו לייקנט נישט די גמרא אז עס האט פאסירט דברים כהווייתם כמבואר בפסוק.

kliger

ביי עשיו טרעפט מען פארקערט
ויבא עשיו מן השדה,
שטייט ער האט עובר געווען אויף ה' עבירות

יאיר

איך דריי זיך ארום מיט א שווערע מאמר חז"ל שוין א לאנגע צייט. ביטע אויב איינער קען מיר ארויסהעלפן.

די גמרא (שבת נו א)

א"ר שמואל בר נחמני אמר ר' יונתן כל האומר דוד חטא אינו אלא טועה שנאמר (שמואל א יח, יד) ויהי דוד לכל דרכיו משכיל וה' עמו וגו' אפשר חטא בא לידו ושכינה עמו אלא מה אני מקיים (שמואל ב יב, ט) מדוע בזית את דבר ה' לעשות הרע שביקש לעשות ולא עשה אמר רב רבי דאתי מדוד מהפך ודריש בזכותיה דדוד מדוע בזית את דבר ה' לעשות הרע רבי אומר משונה רעה זו מכל רעות שבתורה שכל רעות שבתורה כתיב בהו ויעש וכאן כתיב לעשות שביקש לעשות ולא עשה.

די גמרא לערנט ארויס אז דוד האט נישט געזינדיגט, פון דעם וואס מען זעט אז די שכינה איז געווען מיט דעם. אויף דעם איז מיר שוין שווער, אדרבה, עס שטייט דאך אין פסוק אז דוד האט תשובה געטון, און במקום שבעלי תשובה עומדין אין צדיקים גמורים יכולין לעמוד, איז דאך א כל שכן אז די שכינה איז מיט אים.

יאיר

אבער דאס איז נאכנישט אלעס. די גמרא פרעגט, עס שטייט דאך 'לעשות הרע', ענטפערט די גמרא, אז געווענליך ווען א קעניג איז נישט געווען ערליך שטייט ויעש הרע, און דא שטייט לעשות הרע, איז א סימן שביקש לעשות ולא עשה.
ובעניי קשה לי, מען זעט מערערע מאל אין די תורה אז עס שטייט לעשות הרע אויף אן עבירה, און קיינער לערנט נישט פשט אז ביקש לעשות ולא עשה, וואס האט מען זיך פלוצלינג דא אויפגעוועקט אז כל האומר דוד חטא אינו אלא טועה.

דער נביא

וַיֹּסִפוּ בְּנֵי יִשְׂרָאֵל, לַעֲשׂוֹת הָרַע בְּעֵינֵי יְהוָה; וְאֵהוּד, מֵת. וַיִּמְכְּרֵם יְהוָה, בְּיַד יָבִין מֶלֶךְ-כְּנַעַן, אֲשֶׁר מָלַךְ, בְּחָצוֹר. (שופטים פרק ד).
וַיֹּאמֶר אַחְאָב אֶל-אֵלִיָּהוּ, הַמְצָאתַנִי אֹיְבִי; וַיֹּאמֶר מָצָאתִי--יַעַן הִתְמַכֶּרְךָ, לַעֲשׂוֹת הָרַע בְּעֵינֵי יְהוָה. (מלכים א פרק כא).
(אויף מנשה) וְהֶעֱבִיר אֶת-בְּנוֹ, בָּאֵשׁ, וְעוֹנֵן וְנִחֵשׁ, וְעָשָׂה אוֹב וְיִדְּעֹנִים: הִרְבָּה, לַעֲשׂוֹת הָרַע בְּעֵינֵי יְהוָה--לְהַכְעִיס. (מלכים ב פרק כא).
(אויף די עשרת השהטים) וַיַּעֲבִירוּ אֶת-בְּנֵיהֶם וְאֶת-בְּנוֹתֵיהֶם, בָּאֵשׁ, וַיִּקְסְמוּ קְסָמִים, וַיְנַחֵשׁוּ; וַיִּתְמַכְּרוּ, לַעֲשׂוֹת הָרַע בְּעֵינֵי יְהוָה--לְהַכְעִיסוֹ. (מלכים ב פרק יז).

וצריך עיון גדול.

יאיר

איך דריי זיך ארום מיט א שווערע מאמר חז"ל שוין א לאנגע צייט. ביטע אויב איינער קען מיר ארויסהעלפן. די גמרא לערנט ארויס אז דוד האט נישט געזינדיגט, פון דעם וואס מען זעט אז די שכינה איז געווען מיט דעם. אויף דעם איז מיר שוין שווער, אדרבה, עס שטייט דאך אין פסוק אז דוד האט תשובה געטון, און במקום שבעלי תשובה עומדין אין צדיקים גמורים יכולין לעמוד, איז דאך א כל שכן אז די שכינה איז מיט אים.

יאיר

סאו מוז מען צוקומען צו רוח הקודש, ריכטיג?

גוטע פינטעלך

יאיר

איך דריי זיך ארום מיט א שווערע מאמר חז"ל שוין א לאנגע צייט. ביטע אויב איינער קען מיר ארויסהעלפן. די גמרא לערנט ארויס אז דוד האט נישט געזינדיגט, פון דעם וואס מען זעט אז די שכינה איז געווען מיט דעם. אויף דעם איז מיר שוין שווער, אדרבה, עס שטייט דאך אין פסוק אז דוד האט תשובה געטון, און במקום שבעלי תשובה עומדין אין צדיקים גמורים יכולין לעמוד, איז דאך א כל שכן אז די שכינה איז מיט אים.

לכאורה איז די פשט פון "וה' עמו" אז ה' איז געווען שטענדיג מיט עהם בלי הפסק, ממילא קען נישט זיין אז עס איז געווען א חטא בפועל, משא"כ בעלי תשובה אה"נ זיי שטייען זייער הויך נאכדעם וואס זיי טוען תשובה אבער פארדעם איז די שכינה נישט מיט זיי.

און אויף דיין צווייטע קשיא ענטפערט שוין דער מהרש"א, אז ביי זיי שטייט אויך "ויעש", משא"כ ביי דוד שטייט נאר "לעשות".

גוטע פינטעלך

יאיר

סאו מוז מען צוקומען צו רוח הקודש, ריכטיג?

ניין, זעה וואס דער מהרש"א שרייבט דארט, אז דוד האט טאקע לפי מחשבתו עובר געווען - "בקש לעשות", נאר צום סוף האט זיך ארויסגעשטעלט אז ער האט נישט געזינדיגט, ווייל לבסוף איז ער נישט געווען מיט איר נאר נאכדעם וואס זי איז שוין הלכה'דיג נישט געווען די ווייב פון אוריה, ממילא איז נישט געווען קיין חטא, און הקב"ה ידע מכל זה ולכן "היה עמו" כל הזמן.

ונבנתה העיר

לולא דמיסתפינא וואלט איך געזאגט אז פשט איז פארקערט, אפשר חטא באה לידו ושכינה עמו, קען דען זיין אז עס איז צו איהם געקומען א זינד ווען די שכינה איז מיט איהם? און ממילא וועט אויך זיין פארענטפערט וואס איז בכלל די קשיא פון וה' עמו וואס שטייט ווען מען האט געברענגט דוד פאר שאול וואס דאס איז געווען אסאך פאר די מעשה מיט בת שבע ווען ער איז שוין געווען מלך ישראל.

גוטע פינטעלך

יאיר

איך דריי זיך ארום מיט א שווערע מאמר חז"ל שוין א לאנגע צייט. ביטע אויב איינער קען מיר ארויסהעלפן. די גמרא לערנט ארויס אז דוד האט נישט געזינדיגט, פון דעם וואס מען זעט אז די שכינה איז געווען מיט דעם. אויף דעם איז מיר שוין שווער, אדרבה, עס שטייט דאך אין פסוק אז דוד האט תשובה געטון, און במקום שבעלי תשובה עומדין אין צדיקים גמורים יכולין לעמוד, איז דאך א כל שכן אז די שכינה איז מיט אים.

לכאורה איז די פשט פון "וה' עמו" אז ה' איז געווען שטענדיג מיט עהם בלי הפסק, ממילא קען נישט זיין אז עס איז געווען א חטא בפועל, משא"כ בעלי תשובה אה"נ זיי שטייען זייער הויך נאכדעם וואס זיי טוען תשובה אבער פארדעם איז די שכינה נישט מיט זיי.

און אויף דיין צווייטע קשיא ענטפערט שוין דער מהרש"א, אז ביי זיי שטייט אויך "ויעש", משא"כ ביי דוד שטייט נאר "לעשות".

דער נביא האט געשריבן

וַיֹּסִפוּ בְּנֵי יִשְׂרָאֵל, לַעֲשׂוֹת הָרַע בְּעֵינֵי יְהוָה; וְאֵהוּד, מֵת. וַיִּמְכְּרֵם יְהוָה, בְּיַד יָבִין מֶלֶךְ-כְּנַעַן, אֲשֶׁר מָלַךְ, בְּחָצוֹר. (שופטים פרק ד).
וַיֹּאמֶר אַחְאָב אֶל-אֵלִיָּהוּ, הַמְצָאתַנִי אֹיְבִי; וַיֹּאמֶר מָצָאתִי--יַעַן הִתְמַכֶּרְךָ, לַעֲשׂוֹת הָרַע בְּעֵינֵי יְהוָה. (מלכים א פרק כא).
(אויף מנשה) וְהֶעֱבִיר אֶת-בְּנוֹ, בָּאֵשׁ, וְעוֹנֵן וְנִחֵשׁ, וְעָשָׂה אוֹב וְיִדְּעֹנִים: הִרְבָּה, לַעֲשׂוֹת הָרַע בְּעֵינֵי יְהוָה--לְהַכְעִיס. (מלכים ב פרק כא).
(אויף די עשרת השהטים) וַיַּעֲבִירוּ אֶת-בְּנֵיהֶם וְאֶת-בְּנוֹתֵיהֶם, בָּאֵשׁ, וַיִּקְסְמוּ קְסָמִים, וַיְנַחֵשׁוּ; וַיִּתְמַכְּרוּ, לַעֲשׂוֹת הָרַע בְּעֵינֵי יְהוָה--לְהַכְעִיסוֹ. (מלכים ב פרק יז).

גוטע פינטעלך

דער מהרש"א שרייבט דארט, אז דוד האט טאקע לפי מחשבתו עובר געווען - "בקש לעשות", נאר צום סוף האט זיך ארויסגעשטעלט אז ער האט נישט געזינדיגט, ווייל לבסוף איז ער נישט געווען מיט איר נאר נאכדעם וואס זי איז שוין הלכה'דיג נישט געווען די ווייב פון אוריה, ממילא איז נישט געווען קיין חטא, און הקב"ה ידע מכל זה ולכן "היה עמו" כל הזמן.

נהורא נפישא

כ'האב נישט נאכגעקוקט, איז אפשר מיין מהלך גרייזיג, אבער ווייזט אויס אז די גמרא טענה'ט נישט אז לעשות הרע איז א דרש הכרחית, נאר א דרש סובלת, ד,מ, וואו אימער ס'שטייט ויעש מיינט ווירקלעך געטאן און ווי אימער ס'שטייט לעשות איז עס סובל די פשט פון ביקש לעשות ולא עשה.

די גמרא (שבת נו א)

א"ר שמואל בר נחמני אמר ר' יונתן כל האומר דוד חטא אינו אלא טועה שנאמר (שמואל א יח, יד) ויהי דוד לכל דרכיו משכיל וה' עמו וגו' אפשר חטא בא לידו ושכינה עמו אלא מה אני מקיים (שמואל ב יב, ט) מדוע בזית את דבר ה' לעשות הרע שביקש לעשות ולא עשה אמר רב רבי דאתי מדוד מהפך ודריש בזכותיה דדוד מדוע בזית את דבר ה' לעשות הרע רבי אומר משונה רעה זו מכל רעות שבתורה שכל רעות שבתורה כתיב בהו ויעש וכאן כתיב לעשות שביקש לעשות ולא עשה.

והמאמרים הנ״ל, הם אפוא מן האגדות שהזמן גרמא והאגדות האלה אינם לא משפטים מקובלים ולא משפטים מושכלים כי אם תחבולות אשר קנו נבוני לב למשוך בהם את ההמון אחרי הטוב ולהרחיקו מן הרע.

שאכן יש בעיה, אלא שאסור להעלותה על דל שפתותינו ברבים או בפרהסיא. וכונתם ברורה: המפרסם את הדבר אינו אלא טועה, אף אם הדבר אמת.