די גיהנום מיט אירע היכלות

אזוי ווי יעדער איינער ווייסט, איז פאראן א גיהנום וואו דארט איז פאראן עטליכע היכלות, בשעת פאר יעדע סארט עבירה שטראפט מען אנדערש און מען לייגט אריין אין אן אנדערן היכל. אין ספר ראשית חכמה, ווי אויך אין אנדערע ספרים, ווערט ארומגערעדט און ערקלערט איבער דאס גיהנום מיט א ברייטקייט, אויסשמועסנדיג בפרטיות יעדע זאך.

אין די אלטע היים פלעגן די מגידים ארומגיין אין די בתי מדרשים, און מען פלעגט רעדן איבער דאס גהנום, ווי אזוי עס קוקט אויס, אלע היכלות, מען פלעגט דאס אראפלייגן מיט גראפיק קאלירן אז יעדער איינער זאל פארשטיין. די פשוט'ע דארפס אידן פלעגן דערנאך צוגיין צו מגיד, איבערפרעגן און וועלנדיג קלאר מאכן אין וועלכן חדר פון גיהנום מען גייט אויף די אדער יענע עבירה און וואס פונקטליך מען טוט.

היינטיגע טעג פארדעקט מען די סארט זאכן, מען דערציילט עס אונז נישט, מען רעדט נישט פון דעם. אבער אזוי ווי פיל אנדערע דא, בין איך אפן-מיינדעד, און איך האלט אז עס איז נישט ריכטיג צו באהאלטן און באדעקן אונטערן קארפעט. איך וויל דא אויסשמועסן מיטן עולם די אלע היכלות פון גהנום, זאל מען זען און הערן וואס עס טוט זיך אפ אויבן אין הימל און ווי אזוי יעדע היכל קוקט אויס.

ישמע חכם ויוסיף לקח.

ווער עס האט א ידיעה אין די סארט זאכן, זאל זיך ביטע אנרופן.

געגאנגען.

איך בין נישט מסכים !!! עס איז נישט קיין יושר !!!

צדיקים פלעגען מלמד זכות זיין אויף כלל ישראל און זאגען, רבוש"ע די גיהנום האסטו באהאלטען אונ'ם ראשית חכמה און די תאוות איז אויסגעלייגט בראש כל חוצות, ומה יעשה אדם ולא יחטא?

קומסטו אריינברענגען די גיהונם בראש כל חוצות, נאך אויף'ן אינטערנעט, נעמסט אוועק דעם טענה - לימוד זכות!

דארפסטו דאך קודם מברר זיין וויפיל פון וואס מען האט געשריבען אין די נושאים אין ספרים כדוגמת ראשית חכמה איז נאר געשריבען געווארען צו דערשרעקן דעם המון עם לויט זייער השגה און איז נאר א משל אדער דאס אויך נישט. היינטיגע צייטען וואס דאס נוצט נישט צו מסביר זיין פאר פשוטע מענשטען ווייל מענטשען גלייכען נישט די סארט ציורים ומעשיות פון היכלות אין גיהנום אד"ג איז אפשר היפך כוונתם דאס אויסצושמועסען.

מורינו הרב

און איך האלט אז עס איז נישט ריכטיג צו באהאלטן און באדעקן אונטערן קארפעט. איך וויל דא אויסשמועסן מיטן עולם די אלע היכלות פון גהנום, זאל מען זען און הערן וואס עס טוט זיך אפ אויבן אין הימל און ווי אזוי יעדע היכל קוקט אויס.

אין אמרי פנחס (עניני לימוד התורה אות סה ועיי"ש באות נ) ווערט געברענגט אז רבי פנחס'ל קאריצער פלעגט אויסצולאזען די ענינים אפילו ווען ער האט געלערענט זוה"ק, ווייל "סע שטייט דאך אין ספר פון פולנאה'ר רב (דער תולדות בשם הבעש"ט) אז א מענטש איז דארטען וואו ער טראכט ("באתר דמחשבה של אדם שם הוא כולו"), און פארוואס זאל איך פארברענגען אין גיהנם אפילו אויף א האלבע שעה"!

לעיקוואד

דארפסטו דאך קודם מברר זיין וויפיל פון וואס מען האט געשריבען אין די נושאים אין ספרים כדוגמת ראשית חכמה איז נאר געשריבען געווארען צו דערשרעקן דעם המון עם לויט זייער השגה און איז נאר א משל אדער דאס אויך נישט. היינטיגע צייטען וואס דאס נוצט נישט צו מסביר זיין פאר פשוטע מענשטען ווייל מענטשען גלייכען נישט די סארט ציורים ומעשיות פון היכלות אין גיהנום אד"ג איז אפשר היפך כוונתם דאס אויסצושמועסען.

דער תולדות (פרשת נצבים) ברענגט שוין א "מאמר המוני עם" אז עס איז אוממעגלעך אז סע זאל טאקע זיין אזוי געפערליך ווי די בעלי מוסר מאכען דאס, נאר עס איז אלעס אפצושרעקען דעם מענטש ("אי אפשר שיהי' כך חמור כמו שהחמירו בספרי המוסר שהוא רק לאיים על האדם וכו' ").

כדאי אבער צו באמערקען אז דער תולדות זעלבסט זעט אין דעם מעין דעם זאג פון "הקב"ה וותרן" וואס חז"ל האבען געשאלטען (אבער, אינטערעסאנטלעך, נישט געזאגט עס איז כפירה- פרעגט'סעך: פארוואס?!).

קאווע מיט מילעך

דער תולדות (פרשת נצבים) ברענגט שוין א "מאמר המוני עם" אז עס איז אוממעגלעך אז סע זאל טאקע זיין אזוי געפערליך ווי די בעלי מוסר מאכען דאס, נאר עס איז אלעס אפצושרעקען דעם מענטש ("אי אפשר שיהי' כך חמור כמו שהחמירו בספרי המוסר שהוא רק לאיים על האדם וכו' ").

כדאי אבער צו באמערקען אז דער תולדות זעלבסט זעט אין דעם מעין דעם זאג פון "הקב"ה וותרן" וואס חז"ל האבען געשאלטען (אבער, אינטערעסאנטלעך, נישט געזאגט עס איז כפירה- פרעגט'סעך: פארוואס?!).

יישר כח גדול אויף די מקור. [אי"ה ועל איך עס נאכקוקן אינעוייניג] זעהט מען דאך אז מיט מיין דעת תורה האב איך מכוון געווען אליינס צו די דעת בעלי בתים פונ'ם תולדות, א קלייניגקייט?
כפירה איז עס נישט מסתמא וןיל אלע אגדות חז"ל זענענן ע"פ רוב נישט כפשוטו. כמובא בשם הרבי מלובלין אז באגדות גייט נישט אן דער כלל אין מקרא יוצא מדי פשוטו.

לעיקוואד

יישר כח גדול אויף די מקור. [אי"ה ועל איך עס נאכקוקן אינעוייניג] זעהט מען דאך אז מיט מיין דעת תורה האב איך מכוון געווען אליינס צו די דעת בעלי בתים פונ'ם תולדות, א קלייניגקייט?

אוודאי! א באלע'באס אמאל איז דאך געווען פיל מער ירא שמים וואו היינט א רב!

לעולם דארף מען דא מחלק זיין צווישען צויי נקודות: 1- די חומר הדין וואס ס'דא אויף עבירות [און לאידך גיסא שכר אויף מצוות], צו ס'איז ממש אזוי חמור ווי מ'מאכט עס יעדער קליינע עבירה וכו'. וואס לגבי דעם איז שייך דברי התולדות און דער ענין פון האומר הקב"ה וותרן וכו'.
2- די ציורים פון היכלות גיהנום וואס ס'דא אין ספרים. צו זענען זיי טאקע אזוי כפשוטם אדער משל היה אדער עפעס אנדערש.
די צווי שאלות זענען אומאפהעניג. ס'קען זיין אז די אלע היכלות זענען כפשוטו און אעפ"כ איז דער דין נישט אזוי חמור נאר מיט מער רחמים וכו' [עי' מס"י לגבי הסתירה בין וותרן ולגבי מדות הרחמים וכו'] און ס'קען זיין פארקערט אז די אלע ציורים זענען נאר לאיים, אבער באמת איז דא שכר ועונד ברוחניות וכדו' מיטן גאנצען חומר ודקדוק הדין.

לעיקוואד

לעולם דארף מען דא מחלק זיין צווישען צויי נקודות: 1- די חומר הדין וואס ס'דא אויף עבירות [און לאידך גיסא שכר אויף מצוות], צו ס'איז ממש אזוי חמור ווי מ'מאכט עס יעדער קליינע עבירה וכו'. וואס לגבי דעם איז שייך דברי התולדות און דער ענין פון האומר הקב"ה וותרן וכו'.
2- די ציורים פון היכלות גיהנום וואס ס'דא אין ספרים. צו זענען זיי טאקע אזוי כפשוטם אדער משל היה אדער עפעס אנדערש.
די צווי שאלות זענען אומאפהעניג. ס'קען זיין אז די אלע היכלות זענען כפשוטו און אעפ"כ איז דער דין נישט אזוי חמור נאר מיט מער רחמים וכו' [עי' מס"י לגבי הסתירה בין וותרן ולגבי מדות הרחמים וכו'] און ס'קען זיין פארקערט אז די אלע ציורים זענען נאר לאיים, אבער באמת איז דא שכר ועונד ברוחניות וכדו' מיטן גאנצען חומר ודקדוק הדין.

איר זענט אוודאי גערעכט לגבי דעם תולדות, אבער לגבי דעם חז"ל ("האומר הקב"ה וכו'") זע איך נישט דערוויילע נישט קיין הכרח אויף אזא שמועס (און אפשר דארף/קען מען מחלק זיין פונקט פארקערט?!).

בנוגע צו די היכלות: מע מיז דאך אזוי זאגען! (ס'קען דאך גאר נישט זיין כפשוטו-) ס'דאך נישט קיין עולם הגופות!

קאווע מיט מילעך

איר זענט אוודאי גערעכט לגבי דעם תולדות, אבער לגבי דעם חז"ל ("האומר הקב"ה וכו'") זע איך נישט דערוויילע נישט קיין הכרח אויף אזא שמועס (און אפשר דארף/קען מען מחלק זיין פונקט פארקערט?!).

בנוגע צו די היכלות: מע מיז דאך אזוי זאגען! (ס'קען דאך גאר נישט זיין כפשוטו-) ס'דאך נישט קיין עולם הגופות!

די ערשטע נקודה האב איך נישט פארשטאנען, לכאורה דעם חז"ל מיינט אוודאי די נקודה פון חומר הדין אנע וויתורים, ויאזוי אנדערש קען מען מחלק זיין?
לגבי די צוויטע נקודה, איז דאס נישט ממש מוכרח, עכ"פ מען קען מעיין זיין ווי ווייט עס איז א משל, וייל חז"ל זאגען אז הקב"ה דן את הנשמה ביחד עם הגוף, במשל החיגר והעיוור. ועי' רמב"ן בשער הגמול וואס ער איז מסביר אז אין גיהנום איז ממש דא אש, נישט ממש גשמי, אבער אויך נישט אז סממש א משל, נאר אזא גשם דק וואס אין דעם פארברענט זיך די נשמה כפשוטו.

פון ווי האט די ראשית חכמה געוויסט וואס דארט גייט פאר און ווי אזוי עס זעט אויס?

נולד מאוחר

פון ווי האט די ראשית חכמה געוויסט וואס דארט גייט פאר און ווי אזוי עס זעט אויס?

מן הסתם פון וואו עד האט געוואוסט אלעס אנדערש וואס ער זאגט: מעתיק געווען פון מדרשי חז"ל און זוהר וכו'
אויב ווילסטו קענסטו פרעגן פון וואו חז"ל האבן דאס געוואוסט, און וואס האבען זיי געמיינט מיט וואס זיי האבען געזאגט, דאס גייט אבער אריין אין ברייטערע יסודות'ידגער נושאים.

לעיקוואד

די ערשטע נקודה האב איך נישט פארשטאנען, לכאורה דעם חז"ל מיינט אוודאי די נקודה פון חומר הדין אנע וויתורים, ויאזוי אנדערש קען מען מחלק זיין?
לגבי די צוויטע נקודה, איז דאס נישט ממש מוכרח, עכ"פ מען קען מעיין זיין ווי ווייט עס איז א משל, וייל חז"ל זאגען אז הקב"ה דן את הנשמה ביחד עם הגוף, במשל החיגר והעיוור. ועי' רמב"ן בשער הגמול וואס ער איז מסביר אז אין גיהנום איז ממש דא אש, נישט ממש גשמי, אבער אויך נישט אז סממש א משל, נאר אזא גשם דק וואס אין דעם פארברענט זיך די נשמה כפשוטו.

אנשולדיגטס מיר "לעיקוואד", איך וואלט ווען געדארפט אליין כאפען אז סע האנדלט'סעך פון א יוד א תלמיד חכם!

איז לאמיר רעדען:

א'. בנוגע צו "לכאורה דעם חז"ל מיינט אוודאי די נקודה פון חומר הדין אנע וויתורים": אזוי קוקט אויס לערענט דער ים של שלמה (ציטירט אין מגן אברהם, או"ח סימן קנו אין דעם לאנגען ס"ק ב) אז "א מענטש זאל נישט זאגען אז איך האב מער פון וואס עס קומט מיר לויט מיינע מעשים און "שעבודי נגד השם", ווייל עס קומט'עך אויס אז ער זאגט אז הקב"ה וותרן". (דער מג"א זעלבסט זעט נישט מיט אזא דיבור קיין פראבלעם וויייל ס'קען דאך זיין אז מ'האט איהם איבער געצאלט אויף מצוה אדער דבר טוב, אבער איז זעט אויס מסכים מיט אייער/יש"ש פשט אין די גמרא).

אבער מ'קען ווען מדייק זיין אין רשי (אויפען פלאץ ב"ק נ,א ד"ה ותרן. לעבור על כל פשעם: יותרו חייו. יופקרו חייו וגופו שמורה אל הבריות לחטוא:) אז מע רעדט גארנישט פון נישט מוותר זיין אויפען חומר הדין נאר פון אזא איינעם וואס טענה'ט אז הקב"ה איז אינגאנצען מוותר אויף אלע עבירות, ד.ה. אז ער גלייבט איגאנצען נישט אין שכר ועונש (אין אעפי"כ האבען איהם חז"ל געשאלטען נאר ווייל ער לערענט אנדערע צו זינדיגען).

ב. "ויאזוי אנדערש קען מען מחלק זיין?" אז כל האומר ותרן איז נאר אויף די נקודה פון שכר ועונש - (און אויף וואס מ'כאפט, כאפט מען פונקט ווי דער ר"ח מאלט אויס) אבער עס מיינט נישט "ממש אזוי חמור ווי מ'מאכט עס יעדער קליינע עבירה וכו' ".

ג. לגבי "איז דאס נישט ממש מוכרח, עכ"פ מען קען מעיין זיין ווי ווייט עס איז א משל, וייל חז"ל זאגען אז הקב"ה דן את הנשמה ביחד עם הגוף, במשל החיגר והעיוור. ועי' רמב"ן בשער הגמול וואס ער איז מסביר אז אין גיהנום איז ממש דא אש, נישט ממש גשמי, אבער אויך נישט אז סממש א משל, נאר אזא גשם דק וואס אין דעם פארברענט זיך די נשמה כפשוטו": איר זאגט דאך ממש מיין ווארט! אז סע'קען נישט זיין כפשוטו (עונשים בגוף) און עס מוז זיין א משל (דער נמשל: ס'וועט זיין זייער אומבאקוועם).
(ס'ביי מיר גאנץ פשוט אז דער (המיוחס ל) רמב"ן מיינט פונקט אט א די נקודה).
ואעפ"י שאין ראיה לדבר זכר לדבר איז דא אין די גמרא (ע"ז ג:) "דאמר רבי שמעון בן לקיש אין גיהנם לעתיד לבא אלא הקדוש ברוך הוא מוציא חמה מנרתיקה ומקדיר רשעים נידונין בה וצדיקים מתרפאין בה"
אביסעל מער פון דעם אפילו: דער תולדות (כתונת פסים, צו, דף ו' ע"ד אין דפו"ר לבוב תרכ"ו) איז מסביר די גמרא ווי פולגענד: "איך האב געהערט אז סע איז נישט דא קיין גרעסערער גיהנם ווי אין גן עדן, וואו עס איז נישט'דא קיין שום תענוג אויסער דברים רחניים פון לערנען און דאווענען. אין וויבאלד זיי {די רשעים} זיינען נישט צוגעוווינט צו די תענוגים, וועט'סעך עס שפירען ווי א גיהנם"

זייט פריילאך!

קאווע מיט מילעך

אביסעל מער פון דעם אפילו: דער תולדות (כתונת פסים, צו, דף ו' ע"ד אין דפו"ר לבוב תרכ"ו) איז מסביר די גמרא ווי פולגענד: "איך האב געהערט אז סע איז נישט דא קיין גרעסערער גיהנם ווי אין גן עדן, וואו עס איז נישט'דא קיין שום תענוג אויסער דברים רחניים פון לערנען און דאווענען. אין וויבאלד זיי {די רשעים} זיינען נישט צוגעוווינט צו די תענוגים, וועט'סעך עס שפירען ווי א גיהנם"

תיקון טעות: עס דארף זיך ליינען: "איך האב געהערט אז סע איז נישט דא קיין גרעסערער גיהנם פאר רשעים ווי אין גן עדן, וואו עס איז נישט'דא קיין שום תענוג אויסער דברים רחניים פון לערנען און דאווענען. אין וויבאלד זיי {די רשעים} זיינען נישט צוגעוווינט צו די תענוגים, וועט'סעך עס שפירען ווי א גיהנם"

מורינו הרב

אין די אלטע היים פלעגן די מגידים ארומגיין אין די בתי מדרשים, און מען פלעגט רעדן איבער דאס גהנום, ווי אזוי עס קוקט אויס, אלע היכלות, מען פלעגט דאס אראפלייגן מיט גראפיק קאלירן אז יעדער איינער זאל פארשטיין.

היינטיגע טעג פארדעקט מען די סארט זאכן, מען דערציילט עס אונז נישט, מען רעדט נישט פון דעם.

ווער עס האט א ידיעה אין די סארט זאכן, זאל זיך ביטע אנרופן.

דער אלטער דרך פון די בעלי מוסר, מגידים, מתנגדים און די היינטיגע ליטווישע וואס טאנצן זיי נאך מיט די אלטע אויסגעשפילטע לידער פון גהינם, עונשים פארשידענע, און בכלל דער גאנצער דרך המוסר איז דאס יעצט מער נישט ווי HISTORY און עס איז א דרך וואס איז איו די לעצטע דורות געווארען אינגאנצן אויסגעשפילט ווייל לא זו היא הדרך.

דער אלטער אוסגעשפילטער דרך איז היינט צו טאג נישט עפעקטיוו מער, ביי רובא דרובא פון אידן ערוואקסענע און קינדער און אזוי אויך ביי להבדיל גויים פארשטייען עס אויך.

אמאליגע צייטען האט מען געקענט עפעס אויפטאן מיט א דרך פון NEGATIVITY, אנשרעקען יענעם מיט עונשים, מיט שמייסן, אפילו קינדער פלעגן נישט נאר אידן נאר אויך גויים שלאגן און שמייסן ביג טיים, היינט טוט מען עס אויך ווען עס איז נישט דא קיין ברירה, בשעת הדחק, אבער רובא דרובא פארשטייען מיר אלע אז מיטן נעגאטיווען דרך קען מען נישט אויפטאן אזויפיל און נישט אזוי גוט ווי מיטן פאזיטיווע דרך פון געבן פרייזעס צו די קינדער און זיי געבן כבוד און ליבשאפט, קענען מיר פיל מער אויפטאן - סיי ביי אידן און סיי ביי להבדיל גויים פארשטייען עס אויך, היינט.

דאס אלעס אויבענדערמאנטע, האט אויפגעטאן דער דרך הבעל שם טוב, אין שארפן קאנטראסט צום דרך המתנגדים, נאר דענסטמאל זענען נאך נישט אלע געווען איבערצייגט אז דער דרך החסידות איז גערעכט, אבער מדור לדור ווערט עס מער און מער קלאר וועלכער דרך איז מער מצליח.

היינט איז ביי קיינעם מער קיין ספק נישט אז דער דרך החסידים והחסידות מאכט גרעסערע ירא ה' ווי דער אלטער מוסר דרך, וואס יעצט זעט שוין יעדער אז ס'איז אינגאנצן אויסגעשפילט.

קיין שום מחחל שבת וועט קיין מאל נישט סטאפען זיין חילול שבת ווייל מען ווארפט שטיינער אויף עם, אדער מען זידעלט אים אז ער וועט ברענען אין גהינם.

דער דרך איז 100% אויסגעשפילט אבסאלוט.

ולאידך אז מען גייט צו א מחלל שבת און מען איז אים מקרב מיט דעם בעל שם טוב'ס געלערענטן אהבת ישראל און קירוב, מיט גוטן, און נאר מיט פאזיטיווע דרכים, האבען מיר מחזיר בתשובה געווען צענדליגער טויזענטער.

פונעם רמב"ם איז משמע אז ס'איז נישטא אזא זאך ווי "גיהנם" בכלל אויף יענע וועלט (דאס איז א זאך אויף אינזער גשמיות'דיגע וועלט), און זיכער נישט א פלאץ וואו ס'ברענט א פייער און מ'פייניגט מענטשן. אט איז די לשון הרמב"ם, וואס ער שרייבט אלס הקדמה צו די י"ג עיקרים:

שכר ועונש אויף "יענע" וועלט:
וזה הוא הטוב הגדול אשר אין טוב להקיש לו ואין תענוג שידמה לו כי איך ידמה התמיד אשר אין לו סוף וקץ בדבר הנפסק, וזה שאמר (קידושין לט:  חולין קמב.) למען ייטב לך והארכת ימים לעולם שכולו ארוך. והרעה השלמה והנקמה הגדולה הוא שתכרת הנפש ותאבד ושלא תהיה חיה וקיימת, והוא הכרת הכתוב בתורה כמו הכרת תכרת הנפש ההיא, ואמרו ז"ל (סנהדרין סד: צ.) הכרת בעוה"ז, תכרת בעולם הבא, ונאמר והיתה נפש אדוני צרורה בצרור החיים

שכר ועונש וואס ס'שטייט און די תורה (אויף די וועלט):
ואולם גן עדן הוא מקום דשן ושמן מבחר הארץ יש בו נהרים רבים ואילנות עושים פירות, יגלה אותו השם יתברך לבני אדם לעתיד לבא ויורה אותו הדרך להלך אליו ויתענגו בו, ואפשר שימצאו בו צמחים מופלאים עד מאד מועילין תועלת גדולה ערבים ומתוקים הרבה, מלבד אלה הידועים והמפורסמים אצלינו, וכל זה אינו מן הנמנע ולא רחוק, אבל הוא קרוב להיות ואפי' לא היה כתוב בתורה כ"ש שנתבאר זה בתורה ונתפרסם. אמנם גיהנם (עי' נדרים ח. ובע"ז ג:) הוא שם לצער ולעונש שישיג לרשעים, ולא פי' בתלמוד תואר זה העונש, אלא יש אומרים כי השמש תקרב להם וישרפם, וראייתם ע"ז מה שנאמר (מלאכי ג) הנה יום בא בוער כתנור, וקצתם אומרים כי הוא חמימות זרה תתחדש בגופותיהם ותשרפם, וראיתם על זה מה שנאמר רוחכם אש תאכלכם.

און וואס איז מיט די אלע מעשיות פון נשמות, גלגולים (אדער אפילו דיבוקים) וועלכע האבן פארציילט פון די שוידערליכע עונשים וועלכע זיי האבן געליטן פאר יעדע עבירה'לע?
איך בין שוין אזוי צומישט דא אין שטיבל פון די אלע מכלומר'שטע "נאלעדזש", מיין קאפ דרייט זיך שנעלער ווי א וואשמאשין ספינט....

און וואס איז מיטן פסוק: ויצאו וראו בפגרי האנשים הפושעים בי אשר אשם לא תכבה ותולעתם לא תמות והיו לדראון עולם?

איך האף אז אויבן איז יא דא א פלאץ וואו מ'שמייסט אריין די אלע רשעים ארורים.... מיט כל מיני יסורים!

קול דודי

פונ׳ם רמב״ם איז משמע אז ס׳איז נישטא ....

קול דודי,

דו צימישט פארשידענע זאכען כאילו סאיז אלעס איינס, אבער סאיז נישט. גן עדן, עולם הבא און דער שכר לעתיד לבא, און עולם התחי' איז נישט אלעס איין זאך נאר עס זענען דא פארשידענע דעות (מחלוקת) וואס וועט זיין אין יעדער תקופה. אפילו אין משיח'ס צייטען גופה איז דא א פאר סטיידזשעס פין פארשודענע אלערליי תקופות.

בנוגע לעניינו איז נישט נוגע אלע פרטים.

נאר סאיז פשוט די איין זאך, אז גהינום עקזעסטירט היינט צי טאג ברוחניות.

עס איז נישט קיין פיזישער פייער נאר א רוחניות'דיקער פייער וואס אפעקטעד די נשמה און נישט דעם גוף.

גהינום איז נאר שייך צי א נשמה אן א גוף וואס דאס איז ווען א מענטש שטארבט ח"ו.

א נשמה אן א גוף קען נישט זיין אפעקטעד פין א גשמיות'דיקען פייער, וויל די נשמה איז נישט גשמי.

גן עדן איז אויך פאר די נשמה היינט צי טאג יעצט.

אבער ווען משיח וועט קימען וועלען זיין נשמות בגופים, אלע וועלען שוין זיין ריין וועט מען מער נישט ברויכען גהינום עניוויי, און דער עיקר השכר וואס מיר באקימען פאר מצוות איז נישט נאר פאר די נשמה אליינס אין גן עדן נאר פאר די נשמה בגוף, בימות המשיח, וואס אוואדע איז נישט דא וואס צי רעדען דענסטמאל פין גהינום.

צי זאגן אז גיהינים איז א רחניותדיגע פייער איז געהאקט און קאפ . סאיז נישט דא אזא זאך ווי א רחניותדיגע פייער.
אפשר איז גן עדן א רחנוית'דיגע לעקסעס?

זאג אז דו ווייסט נישט וואס דאס איז און פארטיג.

שמעקעדיג

איך האף אז אויבן איז יא דא א פלאץ וואו מ'שמייסט אריין די אלע רשעים ארורים.... מיט כל מיני יסורים!

שמעקעדיג,
אוואדע ביסט גערעכט אז גהינום איז אמת וכו'

אבער סווינדערט מיר אז די זאגסט אז די האפסט אז סאיז דא... כדי מען זאל קענען גיט אריינשמייסען אלע רשעים ... מיט כל מיני יסורים....

די פארשטייסט וואס די זאגסט, שמעקעדיג?

די רעדסט דאך וועגען דיך אליין!

האסט די אליינס קיינמאל נישט געזינדיקט?

די קיקסט פאראות אין קענסט שוין נישט ווארטען ביז מען וועט דיך אליינס טין דאס וואס די ווינטשט אן אלע אנדערע וואס האבען געזינדיקט פינקט ווי דיך אליינס?

סאיז דא א ווארט פין בעל שם טוב "ונפרעים מין האדם בפניו ושלא בפניו" (פרקי אבות) אז איידער למעלה פסק'נט מען דעם דין אויף א מענטשען פרעגט מען עם ווי ער וואלט געפסק'נט אויף יענעם און אזוי ווי ער זאגט אויף יענעם, קימט אויס אז ער אליינס האט געפסקנ'ט דאס זעלבע אויף זיך אליינס אויך, וויל מיט עם איז פינקט דער זעלבער מצב.

עס איז דא א וויץ וואס די וועלט זאגט: וואס איז דער טייטש א דיפלאמאט?

דער דעפינישען אין דיקשענערי שטייט אזוי אז א דיפלאמאט איז איינער וואס ער ווייס ווי אנציווינטשען יענעם אז ער זאל גיין אין גהינום און דער וואס הערט עז איז עס מקבל בשמחה אין קיקט נאך פארויס צים ציקומפקטדיקען טריפ.

A diplomat is someone who knows how to tell someone to "go to hell" in such a way that he will actually be looking forward to the trip

נולד מאוחר

צי זאגן אז גיהינים איז א רחניותדיגע פייער איז געהאקט און קאפ . סאיז נישט דא אזא זאך ווי א רחניותדיגע פייער.
אפשר איז גן עדן א רחנוית'דיגע לעקסעס?

זאג אז דו ווייסט נישט וואס דאס איז און פארטיג.

נולד מאחר,
איך ווייס יא און די וויסט נישט

פארוואס איז בא דיר שווער צי פארשטיין אז גהינם איז אן אש רוחני סיידען אפשר דערפאר ווייל די גלויבסט נישט אין רוחניות און עס איז בא דיר אזא פרעמדער (נישט קיין ריאליסטיק ריאלעטי נאר אזא מין פאנטאזיע) אפגעפרעגטער מושג און אזוי bizarre אז אזא זאך קען נישט זיין -פינקט ווי עס קען נישט זיין, ווי די זאגסט "א רחנוית'דיגע לעקסעס"?

כלומר אש הגיהנום אינה אש גשמית אלא אש רוחנית
www.yba.org.il/show.asp?id=20879&big_cat=1122


`, וכן אמרו חז``ל במסכת שבת (דף ל``ט ע``א) שהמים ... הבוער במעבה האדמה, והרי הנפש היא רוחנית ואיך יוכל אש גשמי לשלוט על נפש רוחנית. ... כי האש אשר אנחנו נאמין ששם מענישים את הנשמות, איננה כמו אש העולם הזה אלא דקה
www.hidabroot.org/CommunityDetail.asp?FaqID=23017

נחום, לערן דעם רמב״ם וואס כ׳האב צוגעצייכנט וועסטו זען אז איך צומיש נישט גארנישט. איך ווייס אז ס׳איז דא פארשידענע דיעות, אבער מ׳רעדט דא פונ׳ם דעת הרמב״ם. ער רעדט קלאר פון א פיזישן גיהנם און גן עדן. דער רוחניות׳דיגער שטראף איז כרת, וואס דאס באדיידט אז מ׳וועט נישט זוכה זיין צו השארת הנשמה.

נחום

שמעקעדיג

איך האף אז אויבן איז יא דא א פלאץ וואו מ'שמייסט אריין די אלע רשעים ארורים.... מיט כל מיני יסורים!

דו פארשטייסט וואס די זאגסט, שמעקעדיג?
די רעדסט דאך וועגען דיך אליין!
האסט דו אליינס קיינמאל נישט געזינדיקט?

לאמיך זיך בעסער מסביר זיין.
איך האב געמיינט צו זאגן די שונאי ישראל (ימ"ש) וועלכע פייניגן און הרג'ענען אויס אידישע קינדער.
אין אנדערע ווערטער, בין אדם לחבירו רשעים, וועלכע טוען בלויז פון רשעות.
נישט אידן וועלכע ווילן זיין ערליך און זענען פשוט נישט בייגעשטאנען די שרעקליכע נסיונות פונעם יצה"ר.

קאווע מיט מילעך

אנשולדיגטס מיר "לעיקוואד", איך וואלט ווען געדארפט אליין כאפען אז סע האנדלט'סעך פון א יוד א תלמיד חכם!

איז לאמיר רעדען:

אדרבה, לאמיר זעהן וואס טוהט זאך דא.

א'. בנוגע צו "לכאורה דעם חז"ל מיינט אוודאי די נקודה פון חומר הדין אנע וויתורים": אזוי קוקט אויס לערענט דער ים של שלמה (ציטירט אין מגן אברהם, או"ח סימן קנו אין דעם לאנגען ס"ק ב) אז "א מענטש זאל נישט זאגען אז איך האב מער פון וואס עס קומט מיר לויט מיינע מעשים און "שעבודי נגד השם", ווייל עס קומט'עך אויס אז ער זאגט אז הקב"ה וותרן". (דער מג"א זעלבסט זעט נישט מיט אזא דיבור קיין פראבלעם וויייל ס'קען דאך זיין אז מ'האט איהם איבער געצאלט אויף מצוה אדער דבר טוב, אבער איז זעט אויס מסכים מיט אייער/יש"ש פשט אין די גמרא).

אבער מ'קען ווען מדייק זיין אין רשי (אויפען פלאץ ב"ק נ,א ד"ה ותרן. לעבור על כל פשעם: יותרו חייו. יופקרו חייו וגופו שמורה אל הבריות לחטוא:) אז מע רעדט גארנישט פון נישט מוותר זיין אויפען חומר הדין נאר פון אזא איינעם וואס טענה'ט אז הקב"ה איז אינגאנצען מוותר אויף אלע עבירות, ד.ה. אז ער גלייבט איגאנצען נישט אין שכר ועונש (אין אעפי"כ האבען איהם חז"ל געשאלטען נאר ווייל ער לערענט אנדערע צו זינדיגען).

דער יש"ש איך דאך צ"ע לכאורה סתם אזוי, צו דען איז נישט דא אזא זאך ווי מתנת חנם אז דער אייבישטער גיט פאר א מענטש מער פון וואס ס'קומט זיך עם? די גמרא איז מסיק אין ברכות יט ע"א מען זאל נישט זאגען "ולא נפרעת ממני אחד מני אלף" וועגן אל תפתח פה לשטן, וואס איז מיט האומר הקב"ה וותרן? לכאו' איז פשוט אז נישט דאס מיינט עס . נאר וואס, יעצט דארף מען טראכטען וואס קען דאס מיינען בכלל האומר הקב"ה וותרן, מיר וויסען דאך אוודאי אז ס'דא מתנת חנם און מידת הרחמים וכו'.
איר זענט מדייק פון רש"י אז דא רעדט זיך פון ווער סאיז כופר בכלל אין שכר ועונש, לכאו' איך שיהיה איז נישט די ווארט דא אלס כפירה בשכר ועונש, דאנסמאל וואלט מען געדארפט זאגן דאס, ווי די משנה זאגט אין סנהדרין ואלו שאין להם חלק וכו'. נאר דא האנדלט זיך פון דאס וואס ער איז מזלזל אין שכר ועונש און מאכט מענטשען טראכטען אז עבירות איז נו ביג דיאל, איז קען מען נישט מדייק זיין פון דא גארנישט לגבי וויאזוי ארבעט שכר ועונש בפועל, וויל די זעלבע זאך קען מען זאגען מיט א וועג וואס וועט ברענגען זלזול ביי מענטשען, כנוסח וותרן, משא"כ ווען מזאגט די זעלבע זאך בנוסח אחר פון רחמים און דאס ברענגט נישט קיין זלזול , דאס מעג מען. לכאו' איז דאס די נקודה דא, אינטרעסאנט נאר אז דער מסלת ישרים האט יא אנגענומען אז פון דא לערנט מען וויאסוי שכר ועונש ארבעט בכלל און פארענפערט כמדומה אז רחמים איז תמיד נאר בבחי' מאריך אף וגבי דיליה.


ב. "ויאזוי אנדערש קען מען מחלק זיין?" אז כל האומר ותרן איז נאר אויף די נקודה פון שכר ועונש - (און אויף וואס מ'כאפט, כאפט מען פונקט ווי דער ר"ח מאלט אויס) אבער עס מיינט נישט "ממש אזוי חמור ווי מ'מאכט עס יעדער קליינע עבירה וכו' ".

ג. לגבי "איז דאס נישט ממש מוכרח, עכ"פ מען קען מעיין זיין ווי ווייט עס איז א משל, וייל חז"ל זאגען אז הקב"ה דן את הנשמה ביחד עם הגוף, במשל החיגר והעיוור. ועי' רמב"ן בשער הגמול וואס ער איז מסביר אז אין גיהנום איז ממש דא אש, נישט ממש גשמי, אבער אויך נישט אז סממש א משל, נאר אזא גשם דק וואס אין דעם פארברענט זיך די נשמה כפשוטו": איר זאגט דאך ממש מיין ווארט! אז סע'קען נישט זיין כפשוטו (עונשים בגוף) און עס מוז זיין א משל (דער נמשל: ס'וועט זיין זייער אומבאקוועם).
(ס'ביי מיר גאנץ פשוט אז דער (המיוחס ל) רמב"ן מיינט פונקט אט א די נקודה

טאקע נישט כפשוטו אין גוף אוודאי נישט. אבער אויך בנשמה איז דא כמה מדרגות צו עס איז כפשוטו אדער ונישט, דער רמב"ן איז מחולק אין דעם מיטן רמב"ם וואס האלט אויך לגבי די נשמה איז נישטא קיין אומבאקוועמקייט נאר אז מען האט נישט קיין קיום נצחי, ויל"ע הרבה בדיוק בשיטת הר"מ, עכ"פ זיכער אז דער רמב"ן [אדער ווי איר זאגט מיוחס לו] איז מער "מגשם" דעם גיהנום ווי דער רמב"ם וואס האלט אפשר אז ס'בכלל נישט דא אזא זאך אויך נישט ברוחניות.
כמו"כ ברגע וואס נישט גשמיות איז נישט קלאר צו מיר קענען בכלל באגרייפען פון וואס מיר רעדן איז אפשר בעסער צו שווייגען. כמו שכבר העירו בזה כאן.

ואעפ"י שאין ראיה לדבר זכר לדבר איז דא אין די גמרא (ע"ז ג:) "דאמר רבי שמעון בן לקיש אין גיהנם לעתיד לבא אלא הקדוש ברוך הוא מוציא חמה מנרתיקה ומקדיר רשעים נידונין בה וצדיקים מתרפאין בה"

[/quote]
אמנם דער גמרא לכאו' איז מחלק צווישען לעת"ל און היינט וואס ס'יא דא א גיהנום.

אביסעל מער פון דעם אפילו: דער תולדות (כתונת פסים, צו, דף ו' ע"ד אין דפו"ר לבוב תרכ"ו) איז מסביר די גמרא ווי פולגענד: "איך האב געהערט אז סע איז נישט דא קיין גרעסערער גיהנם ווי אין גן עדן, וואו עס איז נישט'דא קיין שום תענוג אויסער דברים רחניים פון לערנען און דאווענען. אין וויבאלד זיי {די רשעים} זיינען נישט צוגעוווינט צו די תענוגים, וועט'סעך עס שפירען ווי א גיהנם"

זייט פריילאך!

[/quote]
דער תולדות דערמאנט מיר פון וואס מונקאטשער רב ברענגט אין דברי תורה אז א חסידישער יוד מיט א מתנגד קומען אין ב"ד שלמעלה, ביידע געווען ערליכע יודען נאר דארפען אפקומען אפאר עבירות, איז דער פסק אז ביידע מוזען זיצען צוזאמען, דער חסיד דרייט זיך מיט הכנות וכו' און דער ליטוואק האלט דאס נישט אויס נו זמן תפלה שולחן ערוך, ווידער דער ליטוואק זיצט אגענצע טאג פארטריקנט ביים גמרא און דער חסיד האלט דאס נישט אויס, אן דאס איז ביידענס גיהנום...

פריילעך דארף מען אלעמאל זיין, כמ"ש כמה צדיקים אז אין גיהנום קען מען אויך מאכען א ריקוד פאר השי"ת.. בפרט ערב ר"ה...

אין סלאנים סלונים זאגט מען אז דער דברי שמואל האט געזאגט אז אויב מען זיצט אויף דער וועלט שלש סעודות לענגער ווי דער זמן, איז אויף יענער וועלט וועט מען אויך זיצען אזוי לאנג ווי מען זיצט אויף דער וועלט ביי שלש סעודות.
ממילא ווען דער מלאך קומט ביים זמן צוריק רופען יעדעם איינעם, זאגט דער חסיד צום מלאך, אנטשולדיגט איך האב נאך צייט, איך בין אייביג געזעצען נאכען זמן.
שפעטער ווען שלש סעודות קומט צו אן ענדע, זאגט דער דברי שמואל, "א נאר איז דער וואס גייט צוריק".

מען זאגט נאך פון לעכוויטשער, אז מען האט אים געוויזן דער גהנום אויבן אין הימל, כדאי עס זאל זיין אן עדות אויף די וועלט וואס האט עס געזען און זאל דאס דערציילן פאר די מענטשן פון די וועלט.

מען זאגט אז דער לעכוויטשער האט געשריגן: "טוט תשובה, ווייל מען שמייסט דארט מיט פייערדיגע ריטן, פונקט ווי עס שטייט אין באבע סידור..."

מורינו הרב

מען זאגט נאך פון לעכוויטשער, אז מען האט אים געוויזן דער גהנום אויבן אין הימל, כדאי עס זאל זיין אן עדות אויף די וועלט וואס האט עס געזען און זאל דאס דערציילן פאר די מענטשן פון די וועלט.

מען זאגט אז דער לעכוויטשער האט געשריגן: "טוט תשובה, ווייל מען שמייסט דארט מיט פייערדיגע ריטן, פונקט ווי עס שטייט אין באבע סידור..."

לכל אחד מראים כמו שהוא רוצה לראות וד"ל.

לעיקוואד

דער יש"ש איך דאך צ"ע לכאורה סתם אזוי, צו דען איז נישט דא אזא זאך ווי מתנת חנם אז דער אייבישטער גיט פאר א מענטש מער פון וואס ס'קומט זיך עם? די גמרא איז מסיק אין ברכות יט ע"א מען זאל נישט זאגען "ולא נפרעת ממני אחד מני אלף" וועגן אל תפתח פה לשטן, וואס איז מיט האומר הקב"ה וותרן? לכאו' איז פשוט אז נישט דאס מיינט עס . נאר וואס, יעצט דארף מען טראכטען וואס קען דאס מיינען בכלל האומר הקב"ה וותרן, מיר וויסען דאך אוודאי אז ס'דא מתנת חנם און מידת הרחמים וכו'.

איר זאגט זייער גוט- און לכאורה איז דאס בכלל די טענה פון דעם מגן אברהם.

לעיקוואד

איר זענט מדייק פון רש"י אז דא רעדט זיך פון ווער סאיז כופר בכלל אין שכר ועונש, לכאו' איך שיהיה איז נישט די ווארט דא אלס כפירה בשכר ועונש, דאנסמאל וואלט מען געדארפט זאגן דאס, ווי די משנה זאגט אין סנהדרין ואלו שאין להם חלק וכו'. נאר דא האנדלט זיך פון דאס וואס ער איז מזלזל אין שכר ועונש און מאכט מענטשען טראכטען אז עבירות איז נו ביג דיאל, איז קען מען נישט מדייק זיין פון דא גארנישט לגבי וויאזוי ארבעט שכר ועונש בפועל, וויל די זעלבע זאך קען מען זאגען מיט א וועג וואס וועט ברענגען זלזול ביי מענטשען, כנוסח וותרן, משא"כ ווען מזאגט די זעלבע זאך בנוסח אחר פון רחמים און דאס ברענגט נישט קיין זלזול , דאס מעג מען. לכאו' איז דאס די נקודה דא, אינטרעסאנט נאר אז דער מסלת ישרים האט יא אנגענומען אז פון דא לערנט מען וויאסוי שכר ועונש ארבעט בכלל און פארענפערט כמדומה אז רחמים איז תמיד נאר בבחי' מאריך אף וגבי דיליה.

א. דאס וואס איר ווילט מחלק זיין צווישען ווי אזוי עס ווערט געזאגט (צווישען זילזול און כפירה), איז אביסעלע שווער צו זאגען.

אבער איר האט רעכט אז לכאורה איז אזוי מוכרח אין רש"י (ד.ה. יותרו חייו "שמורה אל הבריות לחטוא"). אז מע האנדלט דא נישט פון עפעס א כפירה (אדער עפעס נישט ריכטיג), נאר פון עפעס וואס מע דארף נישט זאגן בציבור. (ד.ה., אין אנדערע ווערטער, אז גאט ב"ה איז טאקע א בעל רחמים...).

ב. בנוגע צו אייער באמערקונג אז "דאנסמאל וואלט מען געדארפט זאגן דאס, ווי די משנה זאגט אין סנהדרין ואלו שאין להם חלק וכו' ": איז דא א תשב"ץ אין מגן אבות ערגעץ-ווי (איך האב עס ארום געזוכט שעות לאנג ולא מצאתי- אבער סע דארט, גלייב איך) אז אן אפיקורס ווערט מען נאר ווען איינער וואס פארשטייט אז די תוה"ק גלייבט א' און ער איז מחליט חלילה ב' - אויב אבער א מענשט מאכט א טעות אפילו אין אן ענין פון אפיקורס'ס אויב מיינט ער נעבעך אז דאס איז דעת תורה, איז ער נישט אן אפיקורס (בניגוד לדעת דעם באוויסטער רבי חיים פון "נעבעך אפיקורס איז אויך אן אפיקורס" - והראשונים זלה"ה כהרלב"ג, הרד"ק והאבן עזרא יוכיחו וכו' ).
איז לויט דעם קען מען דאך זאגען אז מיין דיוק אין רשי איז יא גוט. איי סע איז קעגען די אמונה פון שכר ועונש?! אבער ווייט' דאך נעבעך נישט. (ס'וואלט געווען שווער צו גלייבען איינער זאל טאקע פארלירען זיין חלק לעוה"ב נאר פאר'ן גלייבען אז "הקב"ה וותרן" (בכלל האבן דאך חז"ל מאריך געווען במעלת הוותרנות - למשל סנהדרין קב, ב "אלא אחאב וותרן בממונו היה ומתוך שההנה תלמידי חכמים מנכסיו כיפרו לו מחצה" און אין מגילה כח,א "ותרן בממוני הייתי"- און בכלל פרעגט'סאך וואס איז מיט והלכת בדרכיו? וואס איז געווארען מיט "הקב"V שומר משמרתו של תורה?!).

לעיקוואד

טאקע נישט כפשוטו אין גוף אוודאי נישט. אבער אויך בנשמה איז דא כמה מדרגות צו עס איז כפשוטו אדער ונישט,
כמו"כ ברגע וואס נישט גשמיות איז נישט קלאר צו מיר קענען בכלל באגרייפען פון וואס מיר רעדן איז אפשר בעסער צו שווייגען. כמו שכבר העירו בזה כאן.

אוודאי געוויס-

ואעפ"י שאין ראיה לדבר זכר לדבר איז דא אין די גמרא (ע"ז ג:) "דאמר רבי שמעון בן לקיש אין גיהנם לעתיד לבא אלא הקדוש ברוך הוא מוציא חמה מנרתיקה ומקדיר רשעים נידונין בה וצדיקים מתרפאין בה"
אמנם דער גמרא לכאו' איז מחלק צווישען לעת"ל און היינט וואס ס'יא דא א גיהנום.

[/quote]

טאקע א שטארקע טענה! אבער אפשר קען מען זאגן אז עס איז די זעלבע זאך?! איך פרעזענטיר רבי חיים וולאזינער:

וזהו ענין שכר העה"ב שהוא מעשי ידי האדם עצמו שאחר פרידת נפשו מהגוף הוא העולה להתעדן ולהשביע נפשו בצחצחות האורות והכחות והעולמות הקדושים שנתוספו ונתרבו ממעש' הטובים וזשרז"ל כל ישראל יש להם חלק לעוה"ב. ולא אמרו בעה"ב שמשמעו הי' שהעה"ב הוא מוכן מעת הבריאה ענין ודבר לעצמו ואם יצדק האדם יתנו לו בשכרו חלק ממנו. אבל האמת שהעה"ב הוא הוא מעשה ידי האדם עצמו שהרחיב והוסיף והתקין חלק לעצמו במעשיו לכ"א שכל ישראל יש להם לכל א' חלק הקדושה והאורות והצחצחות שהתקין והוסיף לעה"ב ממעשיו הטובים.

וכן עונש הגיהנם ענינו גם כן שהחטא עצמו הוא עונשו. כמ"ש (משלי ה') עונותיו ילכדונו את הרשע ובחבלי חטאתו יתמך. תיסרך רעתך גו' (ירמי' ב') כמו שנתבאר שכאשר האדם עושה אחת ממצו' ה' אשר לא תעשנ' הפגם והחורבן נרשם ח"ו תיכף למעלה בשרשו ולעומת זה אמלאה החריבה הוא מקים ומגביר כחות וחיילי הטומאה והקליפות. הרחמן ית"ש יצילנו. ומשם ממשיך גם על עצמו רוח הטומאה שמלפפתו בעת עשיי' העון ואחר עשותו הרוח טומאה מסתלק למקומו והוא בחייו בגיהנם ממש המקיפו בעת עשיית החטא רק שאינו מרגיש עדיין עד אחר פטירתו שנלכד אז ברשת אשר הכין הן כחות הטומאה והמזיקין שנבראו ממעשיו וזשרז"ל רשעים מעמיקים להם גיהנם ר"ל שהן עצמם המעמיקים לעצמם הגיהנ' ומרחיבין אותו ומבעירין אותו בחטאי' וכמ"ש (ישעי' נ') הן כלכם קודחי אש גו' לכו באור אשכם ובזקות בערתם מידי היתה זאת לכם וגו'. לכן כשתפסו אנשי כנה"ג להיצה"ר נכבה אז גם הגיה' מעצמו כמ"ש בזוהר תרומה ק"ט ריש ע"ב כגוונא דחייביא מתחממן בנורא דיצה"ר כו' בכל חמומא וחמומא כו' הכי אתוקד נורא דגיהנם זמנא חדא לא אשתכח יצה"ר בעלמא כו' וכל ההוא זמנא כבה נורא דגיהנם ולא אתוקד כלל. אהדר יצה"ר לאתריה שארו חייבי עלמא לאתחממא ביה שארי נורא דגיהנם לאתוקדא דהא גיהנם לא אתוקד אלא בחמימו דתוקפא דיצר הרע דחייביא. זש"ה כי פועל אדם ישלם לו שהפעולה עצמה הטובה היא אם רעה ח"ו היא היא עצמה התשלומין שלו כנ"ל ועיין זוהר קרח קע"ז א'. וז"ש באבות ששכר מצוה מצוה ושכר עבירה עבירה ז"ש כי את כל מעשה וגו' ר"ל המעשה עצמה העומדת ונרשמת כמות שהיא כמש"ל:
ולכן ארז"ל (ב"ק נ' ע"א) כל האומר הקב"ה וותרן הוא יותרו חייו כו'. וכ"ה בירושלמי פ"ה דשקלים ובב"ר פס"ז ובתנחומא פ' תשא ובש"ט תהלים ולכאורה יפלא הלא אפי' אדם איש חסד מתנהג במדת ותרנות אמנם הוא כמש"ל שאינו ע"ד העונש ונקימה ח"ו. רק חטאים תרדף רעה שהחטא עצמו הוא עונשו כי מעת הבריאה קבע הוא ית"ש כל סדרי הנהגת העולמות שיהיו תלוים כפי התעוררות מעשה האדם הטובים ואם רעים ח"ו. שכל מעשיו ועניניו נרשמים מאליהם כל א' במקורו ושרשו והוא מוכרח לקבל דינו ע"י אותן כחות הטומאה שהגביר במעשיו. כפי ערך וענין הפגם ובזה ממילא יתוקן הפגם של העולמות ושל נפשו או ע"י כח התשובה שמגעת עד שורשה העליון עולם התשובה עלמא דחירו ונהירו דכלא ומשם מתאצל ונשפע תוספת קדושה עליונה ואור מבהיק להתם ולכלות כל טומאה ולתקן העולמות כמקדם וביתרון אור חדש מעולם התשובה המופיע עליהם לזאת אין שייך ותרנות בזה

עכ"ל אין נפש החיים שער א פי"ב (און עס ווערט איבערגעחזרט אין רוח חיים "כל ישראל יש להם חלק לעוה"ב" און אין פרק ב משנה א' עמוד 22 בדפו"ר).

עס דערמאנט מיך פון צוויי ווערטער פון בעש"ט הקדוש: 1. "כי החיות רצוא ושוב ונק' קטנות וגדלות וכשהוא בקטנות עלול לעבירה בסוד אין אדם עובר אא"כ וכו' וכמ"ש בע"ח בסופו א"כ החטא והעונש בא כאחד" (בסו"ס התולדות ר, ב בדפו"ר). 2. "וכמו שביאר מורי דן אנכי כבר נידון וכו' והבן. וזה שכתב הרמב"ן כי החטא והכפירה באים כא' עם העונש והבן" (צפנת פענח נ ,ב בדפו"ר)- [אבער דאס קען זיין מער ע"ד וואס דער תולדות ברענגט אין פרשת פנחס, מצוה ובראשי חדשיכם -דף קנז,א].

און דאס איז וואס רבי נחמן טענה'ט: "עָנָה וְאָמַר רַבֵּנוּ, זִכְרוֹנוֹ לִבְרָכָה
הִנֵּה הַכּל אוֹמְרִים, שֶׁיֵּשׁ עוֹלָם הַזֶּה וְעוֹלָם הַבָּא
וְהִנֵּה עוֹלָם הַבָּא אָנוּ מַאֲמִינִים שֶׁיֵּשׁ עוֹלָם הַבָּא
אֶפְשָׁר יֵשׁ גַּם עוֹלָם הַזֶּה גַּם כֵּן בְּאֵיזֶה עוֹלָם
כִּי בְּכָאן נִרְאֶה שֶׁהוּא הַגֵּיהִנּוֹם
כִּי כֻלָּם מְלֵאִים יִסּוּרִים גְּדוֹלִים תָּמִיד
ואמר שאין נמצא שום עולם הזה כלל." (ליקוטי מוהר"ן, תנינא ,קיט)

פריילעך דארף מען אלעמאל זיין, כמ"ש כמה צדיקים אז אין גיהנום קען מען אויך מאכען א ריקוד פאר השי"ת.. בפרט ערב ר"ה...

דער ראשית חכמה ברענגט אויף א פלאץ אז ס'דא א מקום אין גיהנם וואס דארט לייגט מען אריין דעם מענטש אין הייסע צואה ביז צו די נאז לעכער וכו' וכו'

אסאך פרעגן דערויף איז דען אפילו שייך אזא זאך ווי צואה אין הימעל, אפילו אין דער מדבר האבעהן די אידען נישט געברויכט 'ארויסגיין', היות דער מן וואס די אידען האב געגעסען איז געוועהן פון הימעל וואס איז מלא זך בלתי שום אחיזה כלשהו לניצוצות של רע.

מורינו הרב

מען זאגט נאך פון לעכוויטשער, אז מען האט אים געוויזן דער גהנום אויבן אין הימל, כדאי עס זאל זיין אן עדות אויף די וועלט וואס האט עס געזען און זאל דאס דערציילן פאר די מענטשן פון די וועלט.

מען זאגט אז דער לעכוויטשער האט געשריגן: "טוט תשובה, ווייל מען שמייסט דארט מיט פייערדיגע ריטן, פונקט ווי עס שטייט אין באבע סידור..."

איך וועל נישט זיין א אפיקורס אז איך וועל נישט גלייבען די שטותים אפילו מיט איין פערצענט, ניין כבודו פונעם לעכעוויטשער במקומו עומדת, אבער די פאנטאזיעס וואס מ'האט צוגעקלעבט צו איהם דארף איך נישט אן נעמען --- "מען האט אים געוויזן דער גהנום אויבן אין הימל" ---

דולה ומשקה

אסאך פרעגן דערויף איז דען אפילו שייך אזא זאך ווי צואה אין הימעל, אפילו אין דער מדבר האבעהן די אידען נישט געברויכט 'ארויסגיין', היות דער מן וואס די אידען האב געגעסען איז געוועהן פון הימעל וואס איז מלא זך בלתי שום אחיזה כלשהו לניצוצות של רע.

אמאל געהערט אז כידוע איז ווער סמבטל תורה געט מען דארט צו עסן גחלי רתמים, נו אז מען עסט גחלי רתמים וואס קומט ארויס? צואה רותחת.


[ר' קאווע מיט מילך, שכוייעח פאר דיין תגובה, סדא וואס נאך מעיין זיין און דן זיין, נאר פארדעם דארף מען שוין צולייגען קאפ, ועוד חזון למועד.]

צואה רותחת מיינט נישט גשמיות'דיגע כפשוטו.
די שמוץ, עקל און ריח רע פון א עבירה איז אין הימל מיליאן מאל ערגער ווי צואה בעלמא הדין.

ס'איז ידוע פון נשמות אויף יענע וועלט וועלכע האבן פאר א סיבה געמוזט צוריקקומען פאר א קורצע וויילע אויף דער וועלט, האט מען זיי מיטגעשיקט אזא בינטל גראז און בשמים פון גן עדן כדי זיי זאלן קענען פארנעמען דעם ריח פון דער וועלט.
נישט דווקא די ריח פון ביהכ"ס, אפילו די ריח פון א חתונה זאל וואו ס'שמעקט פרישע בלומען פון רעכטס, און חריף, כריין, סאור פיקלס, מיט פרישע בילקעס פון לינקס...

מיר קענען עס נישט משיג זיין. נאר כדי אונז אויסצו'משל'ן פאר אונז פליישע אויגן ווי עקלדיג עס איז אן עבירה דארטן אויבן, איז דער פאסיגסטער משל צואה רותחת.

קורצע הקדמה, איך מיין קיינעם נישט פערזענליך, אבער ווי ס'שיינט זענען דא עטליכע שרייבער דא וואס זענען גוט אנגעליינט מיט מיסברויכישע ליינווארג, און זייערע אנשויאונגען און אויסדרוקן גרעניצט זיך מיט השכלה און נאך ווייטער, אפשר אומוויסענדיגערהייט, אבער דאס שטארט ארויס פון געוויסע תגובות.

דער רמב"ם שטעלט אראפ דרייצן עיקרים, איין אני מאמין זאגן מיר יעדן טאג, "שהבורא ית"ש גומל טוב לשומרי מצוותיו ומעניש למי שיעבור על מצוותיו". אן קיין ספק אז פאר עבירות איז דא עונשים, דער גיהנם איז א מציאות און א פאקט, און עס ווערט געברענגט פיל מאל אין חז"ל, און ווערט געברענגט אדער איז עס מרומז אין תנ"ך אויך.

דער הייליגער רמב"ן האט מחבר געווען א ספר "שער הגמול" ווי עס ווערט ברייט ארומגערעדט אלע סארטן עונשים ומתן שכר, ס'איז דא א "ברייתא דמעשה בראשית" וואס ווערט געברענגט אין ראשית חכמה און נאך פיל ספרי מוסר, ווי עס ווערט זייער קלאר ארויסגעשריבן די זיבן גיהנם'ס, און וויפיל עונשים ס'איז דא צומאל ביז מ'זעט זיך שוין א גליקליכער אין גיהנם, דאס איז א ברייתא געשריבן דורך תנאים!

דער קב הישר, איז אויך היפש מאריך דערינען, ווי אויך נאך פיל ספרי קדמונים וספרי מוסר, דער "שומר אמונים" האט אויך א גאנצן מאמר שכר ועונש ווי ער ברענגט ברייתות און מאמרי חז"ל און נאך פיל מקורות, און חז"ל זענען אויך פיל מאריך אין דעם, אין גמרא זוהר ומדרשים. א באוואוסטע מעשה מיט רבי עקיבא וואס האט געטראפן דעם נעבעכדיגן פארשווארצטן איד אין מדבר וואס האט געדארפט יעדן טאג אליינס ארומלויפן מיילן צאמקלויבן פעקלעך האלץ די מלאכי חבלה זאלן אים קענען פארברענען דערמיט, ביז ר"ע האט געטראפן זיין קינד און אים גע'מל'עט און געלערנט זאגן קדיש וברכו.

די גיהנם, עולם התוהו און גלגולים זענען א ווירקליכער מציאות וואס פיל ווילן נישט וויסן אדער טראכטן דערפון, ווייל זיי פארכטן מער פון "מרה שחורה" ווי פון אן עבירה, און דער מלך זקן וכסיל טוט זיינס מיט אריינווארפן אמעראצישע מחשבות אין געוויסע מענטשן כדי זיי צו פארשלעפן ביז דארט אונטן אין שאול תחתי' רח"ל. מיר דארפן געדענקען, פאר אן עבירה איז דא עונשים, און פאר מצוות איז דא לעכטיגע זיסע גן עדן.